Demet “Aynı şekilde, günde 1 milyon yolculuk gerçekleştirebildiğimiz metrobüs hattımızda 2018 yılında 5.37 olan arıza sayımız, yeni alınan yüksek kapasiteli metrobüslerin etkisiyle yaklaşık yüzde 46 azalarak 2023 yılında yüzde 2.91’e inmiştir” dedi. Demet şeffaflık konusunda da rekora imza attıklarını ifade ederek 2023 yılında gerçekleştirilen 8,6 milyar lira tutarındaki ihalelerin yüzde 99.5’inin açık ihale usulü ile yapıldığını söyledi.

METROBÜS HATTI: 48 YENİ ARAÇ DAHA ALINACAK

İstanbul’un en önemli toplu ulaşım hatlarından olan, günde yaklaşık 1 milyon yolcuğun gerçekleştiği metrobüs hattındaki yenileme çalışmaları hakkında da bilgi veren Demet şunları kaydetti:

*2022 yılında; 100 adedi 21 metre uzunluğunda, tek körüklü, 200 yolcu kapasiteli,  60 adedi de  25 metre uzunluğunda, çift körüklü, 280 yolcu kapasiteli araç kazandırmıştık. 2023 yılında ise 92 adet yine yüksek kapasiteli metrobüs alarak toplam 252 adet yerli üretim, konforlu, yüksek güvenlik donanımlarına sahip metrobüslerimizi İstanbul’a kazandırdık.

*12 metre uzunluğunda, 100 yolcu kapasiteli, şoför kaza uyarı donanımları bulunan 150 otobüsün alımını gerçekleştirdik. Yerli üretim, 280 yolcu kapasiteli, güçlü ve konforlu metrobüs alımlarımıza devam edeceğiz ve 2024 yılında 48 adet daha yeni metrobüsü filomuza kazandıracağız. Elektrikli araç yatırımlarımıza da hız vereceğiz.

*12 metre uzunluğunda yüzde 100 elektrikli, çevreci ve yüzde 60’ın üzerinde yakıt tasarrufu sağlayan 100 elektrikli otobüs alımı çalışmalarımıza başladık. İstanbul’da bir ilke imza atıyoruz.  40 metre uzunluğunda, 420 yolcu kapasiteli, yüzde 100 elektrikli, sıfır emisyonlu, otonom sürüş kabiliyetli metro konforunda yeni nesil metrobüs aracımız için çalışmalarımıza başladık. Bu kapsamında getirdiğimiz ilk aracımızın test çalışmaları hızla devam ediyor.

İETT TARİHİNDE BİR İLK: YÖNETİCİLER SAHADA

Demet, saha denetimlerine ağırlık verdiklerini anlatarak “İETT tarihinde ilkleri gerçekleştirmeye devam ediyoruz. Bu dönemde tüm yöneticilerimizi, Genel Müdüründen Genel Müdür Yardımcılarına, Daire Başkanlarından Müdürlere ve Şeflere kadar sahada da aktif olarak görevlendirdik. İşe geliş ve gidişlerinde bazı günlerde sadece toplu taşıma kullanarak denetim yapmalarını sağladık, planlı ve plansız kontrol ve denetimleri artırdık” diye konuştu.

NOSTALJİK TRAMVAY BATARYALI OLACAK

İstiklal Caddesi’ndeki nostaljik tramvay ile ilgili yeni projelerini açıklayan Demet, “Birçok filme, romana ve şiire, ilham kaynağı olan Nostaljik Tramvayımızın iç ve dış tasarımı birebir aynı olan, bataryalı modelini hazırladık ve İstiklal Caddesi’nde test çalışmalarına başladık. Hedefimiz, zamanla tüm araçlarımızı bataryalı hale getirmek ve caddedeki havayi elektrik hattını iptal ederek görüntü kirliliğini önlemek, daha güvenli ve daha çevreci bir ulaşım sistemini oluşturmak” dedi.

“VERGİ YÜKÜ İLE 550 YENİ OTOBÜS ALINIRDI”

Demet, İETT’nin 2023 yılı gider ve gelir durumu hakkında da çarpıcı veriler paylaşarak şunları söyledi:

*Tam yolcu bilet fiyatları yıllara sari olarak geçmişten bugüne azalış göstermiştir. 2012 yılında 1.1 dolar seviyesinde tam yolcu bilet fiyatı, günümüzde 0,5 dolar seviyesindedir. 2023 yılı Mayıs ayında akaryakıt ortalama fiyatı 18,92 lira idi. 2023 yılı Ağustos ayına geldiğinde yaklaşık yüzde 100 artarak 37,4 liraya gelmiş, 2024 yılı Nisan ayında ise güncel akaryakıt fiyatı 42,13 lira seviyesine ulaşmış olup, son 1 yıldaki bu artış oranı yüzde 123’dür.

*Akaryakıt giderlerimizin yüzde 38’i KDV ve ÖTV’den oluşmaktadır. Bu vergi yükünün bize yıllık maliyeti yaklaşık 3.7 milyar liradır. Sadece bu vergi yükü ile; bir yılda 550 adet yeni otobüs alınabilmekte, 5 yılda ise İETT Filosu tamamen yenilenebilmektedir. Bu yüksek enflasyonist ortamda, personel giderinden akaryakıt ve bakım onarım giderlerine kadar tüm maliyetlerimiz artmaktadır.

*2015 yılında yüzde 68 olan yolculuk başı gelirin gideri karşılama oranı, yıllara sari artan maliyetler sebebiyle 2023 yılında yüzde 35’e düşmüştür. Gelir ve gider arasındaki bu fark 2023 yılı sonunda 16 milyar lirayı aşmıştır. Gelir ve gider arasındaki bu mali yük, İstanbul Büyükşehir Belediyemiz tarafından karşılanarak sübvanse edilmektedir. 

Demet, İETT’nin 2023 yılı giderlerinin 14 milyar 885 milyon 441 bin 776 TL, gelirlerini ise 11 milyar 37 milyon 454 bin 419 TL olarak gerçekleştiğini açıkladı. 

Antalya Serbest Bölge A.Ş. (ASBAŞ) Genel Müdürü Zeki Gürses, 2023 yılını 1,1 milyar dolar ticaret hacmiyle kapadıklarını belirterek, bu hacmin yüzde 96’sının sanayi gruplarından oluştuğunu, yüzde 50’sinin Avrupa Birliği ülkeleriyle gerçekleştiğini söyledi.

Bölgedeki 88 firmanın 30’unun yabancı sermaye, 50’sinin ise yat sektöründe olduğunu açıklayan Gürses, elektronik ve medikal sektörlerinin öne çıktığını kaydetti. Gürses, bölgede ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 136 olduğunu söyledi.

‘SATIŞ DEĞERLERİ TOPLAMI 143 MİLYON DOLAR’

2023 yılında Antalya Serbest Bölgesi tarihinde yat sektörünün hem adet hem uzunluk hem de gelir olarak rekor kırdığını belirten Gürses, “2023’te 1424 metre toplam uzunluğa sahip 93 yat, sahiplerine teslim edildi. Satış değerleri toplamı 143 milyon dolar. ABD, Rusya, İsrail, Vietnam, Hollanda, Ekvator gibi birçok ülkeye yat satışı yapıldı. 2023 yılında yat bakım onarıma ise 25 yat geldi, 10’u teslim edildi. 2023 yılı genel olarak iyi geçti ve 2024’e hızlı başladık” dedi.

RIHTIMDA YAT BAĞLAYACAK YER KALMADI

Mart ayından itibaren daha büyük boyda yatların denize inmeye başladığını anlatan Gürses şöyle konuştu:

“Şu anda rıhtımda yat bağlayacak yer bulmakta çok zorlanıyoruz. Bizim 2023 yılı Ekim ayından itibaren de bakım onarım anlamında bölgemize yoğun talep var. Şu an açık alanda yatlara yer vermekte büyük zorluk çekiyoruz. Güzel bir gelişme, neticede ülkemize ciddi katma değer yaratan bir sektör. Bu sayede özellikle yüksek gelirli tekne sahiplerine ülkemizde konaklama imkanı da yaratmış oluyoruz. Antalya’nın turizm faaliyetleriyle de paralel giden bir uğraş olarak nitelendirebiliriz.”

Antalya Serbest Bölge’de 2000 senesinden 2024 yılı şubat sonu itibarıyla toplam lüks yat üretiminin 12 bin 863 metre toplam uzunluk ve 705 adede yükseldiğini açıklayan Gürses, satış değeri toplamının da 1 milyar 692 milyon dolar olduğu kaydetti.

Gürses, bakım onarımda ise toplamda 194 lüks yattan 161’inin tamamlanıp, sahiplerine teslim edildiğini ve 108 milyon dolar gelir sağlandığını söyledi.

‘YER ALMAK İÇİN SÜREKLİ İSTİŞARE HALİNDEYİZ’

Bu sene yat boylarının büyümesiyle 2023’ü geçmeyi hedeflediklerini söyleyen Gürses şunları kaydetti:

“60-70 teknenin denize indirilip, sahiplerine teslim edileceğini öngörüyoruz. Dünyada özellikle pandemi döneminden sonra orta boy, katamaran ve hibrit teknelere talep artışı vardı. Antalya Serbest Bölgesi, yat üretici firmalarımızla bu talepleri iyi bir şekilde karşılıyor. Güneş enerjisiyle çalışan tekne de üretiliyor.

Şu an limanda teslim edilmeyi bekleyen tekneler var. 2 tane 53 metre, 1’er tane 45, 36, 34 metre, 2 tane 27 metre ve 7 tane 12 metre toplam 14 tekne var. Rıhtımda bağlama yerimiz kalmadı. Mümkün mertebe bu deneme seyir süreçlerini hızla tamamlayıp, yeni teknelere yer açmak için firmalarımızla sürekli istişare halindeyiz. Bu yıl da dolu bir sezon geçireceğimizi tahmin ediyoruz.”

Üretim yöntemine göre dört dönem toplamıyla elde edilen yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH), zincirlenmiş hacim endeksi olarak, 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 4,5 arttı.

Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH, 2023 yılında bir önceki yıla göre %75,0 artarak 26 trilyon 276 milyar 307 milyon TL oldu.

Kişi başına GSYH 2023 yılında cari fiyatlarla 307 bin 952 TL, ABD doları cinsinden 13 bin 110 olarak hesaplandı.

GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2023 yılında bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; finans ve sigorta faaliyetleri toplam katma değeri %9,0, inşaat %7,8, hizmetler %6,4, diğer hizmet faaliyetleri %4,6, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri %3,8, gayrimenkul faaliyetleri %2,7, bilgi ve iletişim faaliyetleri %1,3, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri %1,2 ve sanayi %0,8 arttı. Tarım sektörü ise %0,2 azaldı.

ÇEYREKLİK BÜYÜME YÜZDE 1

GSYH 2023 yılının dördüncü çeyrek ilk tahmini; zincirlenmiş hacim endeksi olarak, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %4,0 arttı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre %1,0 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2023 yılının dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %4,0 arttı.

Üretim yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2023 yılının dördüncü çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %75,9 artarak 8 trilyon 431 milyar 375 milyon TL oldu. GSYH’nin dördüncü çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 304 milyar 402 milyon olarak gerçekleşti.

TÜKETİM YÜZDE 12,8 ARTTI

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları, 2023 yılında bir önceki yıl zincirlenmiş hacim endeksine göre %12,8 arttı. Hanehalkı tüketim harcamalarının GSYH içindeki payı %59,1 oldu.

Yerleşik hanehalklarının nihai tüketim harcamaları 2023 yılının dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %9,3 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları %1,7, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise %10,7 arttı.

Bir önceki yıl zincirlenmiş hacim endeksine göre 2023 yılında mal ve hizmet ihracatı %2,7 azalırken ithalatı %11,7 arttı. Mal ve hizmet ihracatı, 2023 yılının dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak %0,2, ithalatı ise %2,7 arttı.

İŞGÜCÜ ÖDEMELERİ YÜZDE 116 ARTTI

İşgücü ödemeleri 2023 yılında bir önceki yıla göre %116,0 artarken, net işletme artığı/karma gelir %49,2 arttı. 2023 yılının dördüncü çeyreğinde ise işgücü ödemeleri bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %107,6 artarken, net işletme artığı/karma gelir %55,0 arttı.

İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yıl %26,3 iken bu oran 2023 yılında %32,8 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %53,7 iken %46,3 oldu.