Başkan Joe Biden’ın Kasım 2023’te San Francisco’daki zirvede Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e ilettiği mesajı tekrarladığını belirten Blinken, “Genel olarak konuşursak, (seçimleri) etkileme ve tartışmalı bir şekilde müdahale etme girişimlerinin kanıtlarını gördük ve bunun mümkün olduğunca çabuk sona erdiğinden emin olmak istiyoruz.” dedi.

Blinken, Çin’in seçimlere müdahalesinin kabul edilemez olduğunu ve bunu dikkatlice incelediklerini vurgulayarak, “Mesajı tekrar almalarını istedim.” şeklinde konuştu.

Çin ile işbirliği yapmak için çalıştıkları alanlara odaklandıklarını kaydeden Blinken, iki ülkenin farklılıkları konusunda da son derece açık sözlü davrandığını ve içinde bulunulan rekabetin çatışmaya dönüşmesini önlemek için bunun çok önemli olduğunu dile getirdi.

ÇİN’İN RUSYA’YA DESTEĞİNİN SÜRMESİ HALİNDE YAPTIRIM UYGULANACAK

Blinken, hem Dışişleri Bakanı Wang Yi’ye hem de Şi’ye Biden yönetiminin Rusya’nın savunma sanayisine Çin desteğiyle ilgili endişelerini ve bu desteğin devam etmesi halinde ABD’nin yaptırımlar uygulayacağı mesajını ilettiğini söyledi.

Çinli muhataplarının Rusya’ya desteğin Ukrayna’daki savaşta rol oynadığını kabul etmediklerine dile getiren Blinken, Çin tarafının bu desteği Rusya ile ticaret olarak nitelendirdiği, Moskova’nın başarısının buna bağlı olmadığı şeklinde savunma yaptığını aktardı.

BLINKEN’DAN PROTESTO AÇIKLAMASI

Dışişleri Bakanı Blinken, ABD’deki üniversitelerde yayılan Filistin yanlısı gösteriler hakkında konuşurken de Amerikalıların protesto hakkı olduğunu söyledi.

Blinken, gösterilerde antisemitizmin açıkça ifade edildiği durumlar olduğunu ancak protestoların kendi başlarına Yahudi karşıtı olmadığına dikkati çekerek, “Gördüğümüz şey aynı zamanda çatışma hakkında çok güçlü duygulara sahip olan, çok tutkulu hisseden insanlar, gençler, toplumun farklı kesimlerinden insanlar.” ifadelerini kullandı.

Demokrasilerde protestoların önemini vurgulayan Blinken, “Bizim ülkemizde, bizim toplumumuzda ve bizim demokrasimizde bunu ifade etmek elbette hem uygun hem de korunan bir şeydir.” dedi.

Blinken, ABD’nin halkını dinlediğini ve “onların görüşlerini dikkate aldığını” söylemesine karşın yönetimin İsrail’e silah göndermeyi durdurmayı düşünüp düşünmeyeceği sorusuna ise “hayır” yanıtını verdi.

GAZZE’DEKİ DURUM

Blinken, Gazze’de birçok olası anlaşmanın neticelenemediğine işaret ederek, ateşkese izin verip vermeme kararının Hamas’a ait olduğunu söyledi.

İran ve İsrail arasında yaşanan hava saldırılarının ardından bölgedeki gerilimin azalıyor gibi göründüğünü belirten Blinken, “Umarım bu tür bir tırmanış görmeyiz.” dedi.

Blinken ayrıca, Gazze’de ateşkes sağlanmadan önce İsrail ve Filistinliler için iki devletli bir çözüm önerisiyle birlikte İsrail ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin de normalleştirilmesine yönelik bir çerçevenin ortaya konmasının mümkün olabileceğini kaydederek konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Ateşkes olsun ya da olmasın bu olasılıkları duyurmaya devam edeceğiz ancak bunun gerçekleşmesi için Gazze’deki çatışmaların sona ermesi gerekecek. Filistin sorununun da çözülmesi ya da en azından nasıl çözüleceği konusunda bir anlaşmaya varılması gerekecek.”

İran’ın 13 Nisan’daki hava saldırısının ardından İsrail’in savunmasına katkı sunan ülkelere atıfta bulunan Blinken, gelecekte İsrail’in bölgeye gerçekten entegre olduğu ve diğer ülkelerin İsrail’in savunulmasını sağlamaya yardımcı olabileceği yorumunu yaparak şöyle konuştu:

“Ancak bu aynı zamanda (Gazze’deki) çatışmanın sona ermesini ve Filistin devletine giden açık bir yol olmasını gerektiriyor. Bu tür bir gelecekte İsrail, başından beri istediği şeyi, yani bölge ülkeleriyle normal ilişkiler kurmayı elde edecektir.”

Blinken, İsrail’in Gazze’ye saldırılarını sona erdirecek bir anlaşmaya varma potansiyelinin bir parçası olarak ABD’nin İsrail ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkileri normalleştirmeye yönelik çabalarını sürdürdüğünü sözlerine ekleyerek şu değerlendirmede bulundu:

“Bu konuyu ete kemiğe büründürmek için yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Bu konuda Avrupalı ortaklarımızla da çalışıyoruz. Bence bu konu ne kadar somutlaşırsa ve teorik olmaktan çıkıp gerçek bir şeye dönüşürse ilgili herkes gerçekten kararlar almak ve seçimler yapmak zorunda kalacaktır. Biz de bunu mümkün olduğunca gerçek kılmaya çalışıyoruz.”

“ABD’nin Hamas’a karşı savaşta 5 aydan uzun süredir İsrail ile omuz omuza durduğunu ve bunu takdir ettiklerini” belirten Netanyahu, “sivil nüfusun savaş alanından çıkarılması ve insani ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğinin farkında olduklarını ve bunun üzerinde çalıştıklarını ABD Dışişleri Bakanı’na ilettiğini” belirtti.

“BLINKEN’A ANLATTIM…”

Netanyahu, “Ama aynı zamanda Blinken’a Refah’a girmeden ve Hamas’ın buradaki tugaylarını etkisiz hale getirmeden Hamas’ı yenmenin yolu olmadığını anlattım. Bunu ABD’nin desteği ile yapmayı umduğumuzu ama gerekirse tek başımıza yapacağımızı söyledim” diye konuştu.

“GAZZE’DEKİ MİSYON TAMAMLANMALI”

İsrail Savaş Kabinesi Üyesi Benny Gantz da Tel Aviv ile Hamas arasında esir takası müzakerelerinin gündemde olduğu dönemde ülkesini ziyaret eden Blinken ile bir araya geldiğini aktardı.

ABD’nin, İsrail’e verdiği destekten dolayı Blinken’a minnettarlığını sunduğunu kaydeden Gantz, 7 Ekim saldırılarının ardından “Hamas’ı yok etmek için Refah’a operasyon dahil Gazze’deki misyonun tamamlanmasının gerektiğini” muhatabına ilettiğini kaydetti.

“İsrail’in, Gazze’deki sivillere yardım için insani çözümler sunmaya devam edeceğini ancak bu yardımların Hamas’ın eline geçmemesini de sağlayacağını sözlerime ekledim.” ifadelerini kullanan Gantz, Blinken ile “bölgesel güvenlik ve istikrarı” ele aldıklarını belirtti.

BLINKEN’DAN SERT UYARI

ABD’den yayın yapan “Axios” haber sitesinin bir kaynağa dayandırdığı haberine göre, Tel Aviv ile Hamas arasında ateşkes ve karşılıklı esir takası müzakereleri devam ederken İsrail’e gelen Blinken, Netanyahu ile savaş kabinesiyle toplantısında İsrailli muhataplarını uyardı.

Blinken, toplantıda İsrail’in güvenliğinin ve dünyadaki yerinin tehlikede olduğunun altını çizerek, “Çok geç olana kadar bunu fark edemeyebilirsiniz.” değerlendirmesinde bulundu.

Mevcut gidişatla devam eder ve savaş sonrasına dair net bir plan yapılamazsa İsrail’in başa çıkamayacağı büyük bir ayaklanmayla karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıda bulunan Blinken, “Tutarlı bir plana ihtiyacınız var yoksa Gazze’de sıkışıp kalacaksınız.” ifadelerini kullandı.

Blinken, İsrail’in mevcut yöntemleri izlemesi durumunda “Hamas’ın Gazze’de kontrolü elinde tutacağını veya anarşinin ortaya çıkacağını” dile getirdi.

Kaynağa göre, Netanyahu ise Blinken’ın sözleri üzerine, “On yıllarca işimiz başımızdan aşkın olacak.” dedi.

Axios’un Blinken’ın uyarısına ilişkin yorum talebine İsrail Başbakanlık Ofisi’nin henüz yanıt vermediği aktarıldı.

BLINKEN’IN ZİYARETİ

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’in, bir günlük Tel Aviv ziyaretinin ardından Washington’a dönmesi bekleniyor.

Bölge turu kapsamında Suudi Arabistan ve Mısır’ı ziyaret eden Blinken, Kahire’de “Refah’a saldırının hata olacağını İsraillilere anlatacağını” dile getirmişti.

FİLİSTİNLİLER, REFAH’A SIKIŞTI

Gazze Şeridi’nin en güneyinde Mısır sınırında yer alan Refah’ın İsrail saldırılarından önce 280 bin olan nüfusu 5 katından fazla artarak 1,5 milyona ulaştı.

Yeterli miktarda kalacak yerin bulunmadığı ve altyapının yetersiz kaldığı Refah’a İsrail saldırılarından kaçarak sığınan Filistinlilerin büyük bir bölümü, derme çatma çadırlardan oluşan kamplarda yaşam mücadelesi veriyor.

Orta Doğu ve bölge ülkeleri kapsayan bir tur gerçekleştiren ve bu ziyaretlere Türkiye’den başlayan Blinken’ın görüşmelerden sonra yaptığı sosyal medya paylaşımları ise kamuoyunun dikkatini çekti. ABD’nin 1948’te kurulan kamu kuruluşu Voice of America’nın (VOA) Türkçe yayınında Blinken’ın paylaşımları öne çıkarıldı.

Haberde Blinken ve Washington tarafının görüşmelerin detaylarını paylaştığı, fakat F-16’ların satışı konusunda bir açıklama yapılmadığına dikkat çekildi. VOA’nın Türkçe internet sitesinde, “ABD Dışişleri Bakanlığı ve Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İstanbul’daki temaslarına ilişkin art arda açıklamalar yaptı. Görüşmelerde ikili ilişkiler, İsveç’in NATO üyeliğine kabulü ve Gazze konularının gündeme geldiği belirtildi. ABD tarafının açıklamalarında F-16 satışı konusuna değinilmemesi dikkat çekti” denildi.

Görüşmelerden sonra eski adıyla Twitter olarak bilinen sosyal medya platformu X’te paylaşım yapan Blinken, “Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’la, Gazze’deki çatışmaları, NATO müttefikleri olarak ortak güvenlik önceliklerimizi ve ikili ticaret ve yatırımlarımızı genişletme arzumuzu ele aldık” ifadelerine yer vermişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı da Blinken’ın Erdoğan’la görüşmesine ilişkin bir yazılı açıklama yayımladı. VOA’nın aktardığı bu açıklamada “Dışişleri Bakanı Antony J. Blinken bugün İstanbul’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi. Bakan Blinken ve Cumhurbaşkanı Erdoğan Gazze’deki çatışmalar hakkında görüştüler. Bakan, çatışmanın yayılmasını önleme, rehinelerin serbest bırakılmasını sağlama, insani yardımı genişletme ve sivil kayıpları azaltma ve İsrail’in güvenliğini sağlayacak ve bir Filistin devletinin kurulmasını ilerleten daha geniş ve kalıcı bir bölgesel barış için çalışma ihtiyacını vurguladı. Bakan Blinken ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca Ukrayna’nın egemenliği ve toprak bütünlüğünün savunulması, İsveç’in NATO’ya katılımının tamamlanması ve ABD ile Türkiye arasındaki ticaret ve yatırımın güçlendirilmesi dâhil olmak üzere Avrupa’nın güvenlik önceliklerini de ele aldılar” denildi.

Öte yandan Blinken’ın mevkidaşı Hakan Fidan’la görüşmesinden sonra da, “Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’la Gazze’deki çatışmaları ve İsveç’in daha fazla gecikmeden NATO’ya üyeliğinin gerçekleşmesi konularını görüştüm” mesajını paylaştığı hatırlatıldı.

Bu görüşmeye ilişkin olarak da ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından “Dışişleri Bakanı Antony J. Blinken bugün İstanbul’da, Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya geldi. Bakan Blinken ve Dışişleri Bakanı Fidan, Gazze’deki çatışmaya ilişkin görüşmelere devam etti. Bakan, çatışmanın yayılmasını önleme ihtiyacının, Filistinli sivillere yönelik insani yardımın arttırılmasının öneminin ve tüm tarafların hem İsrailliler hem Filistinliler hem de daha geniş bir bölgede kalıcı güvenliği sağlayacak bir yol çizme sorumluluğunun altını çizdi. Görüşmede ayrıca NATO Müttefikleri olarak ortak öncelikler de ele alındı ve Bakan, İsveç’in NATO’ya katılımının onaylanması için son adımların tamamlanmasının ve yaptırımlar ile ihracat kontrolünden kaçınma konularının ele alınmasının önemini vurguladı” denildi.

ANKARA DETAYLARI PAYLAŞMADI

Cumhurbaşkanlığı ya da Türk Dışişleri Bakanlığı tarafındansa görüşmelere ilişkin herhangi bir detay açıklama paylaşılmadığını belirten VOA muhabirleri Cumhurbaşkanlığı ve İletişim Başkanlığı tarafından Erdoğan’ın Blinken’ı kabul ettiğine dair bir haber ve fotoğraf paylaşıldığını aktardı. Bu açıklamada ele alınan konular konusuna ise değinilmedi.

Türk Dışişleri Bakanlığı’na yakın diplomatik kaynaklar görüşmelerde Türkiye’ye F-16 savaş uçakları ve modernizasyon kitlerinin satışı konusunun da gündeme geldiğini ifade ediyorlar. Ancak ABD tarafının açıklamalarında, F-16 savaş uçaklarının Türkiye’ye satışı konusuna değinmemesi dikkat çekti.