Partisinin grup önerisi üzerine konuşan Saadet Partisi Grup Başkanvekili İsa Mesih Şahin, siyasi parti ayrımı gözetmeksizin tüm belediyelerin son 21 yılda yurt içinden ve yurt dışından aldığı kredilerin ve borçların dağılımının, borçlanma gerekçelerinin ve borçların yatırıma dönüşüp dönüşmediğinin ortaya çıkarılmasını istediklerini söyledi.

Son yerel seçimlerin ardından yönetimi el değiştiren bazı belediyelerde önceki dönemden kalan borçların ilan edildiğini aktaran Şahin, “Bunu bir siyaset üstü konu olarak ele alıp burada belediyelerin bu borçlanmalarının yasal zemini üzerinde durmak gerekiyor. Belediyelerin borçlanmaları konusunda yeni adımlara ihtiyaç var. Belediyelerin keyfi borçlanmalarının önüne geçmesi için Sayıştayın denetimi çok önemli. Siyasi parti ayrımı gözetmeksizin bütün belediyelerin harcamalarını, borçlanmalarını, bütçe konularını masaya yatıralım, sorunları konuşalım, tartışalım ve burada da belediyelere ülkemizin menfaati için reformlar sunalım.” ifadelerini kullandı.

“RAKİP BİR SİYASİ İKLİM YARATILDI”

İYİ Parti Mersin Milletvekili Burhanettin Kocamaz, belediyelerin mecbur kalmadıkça borçlanma yoluna gitmemesi ve büyük projeler için de mutlaka merkezi yönetim tarafından destek verilmesi gerektiğini belirtti.

DEM Parti Hakkari Milletvekili Onur Düşünmez, bazı belediyelerdeki kayyum yönetiminin harcamalarını eleştirdi.

CHP İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, hazineye en borçlu belediyelerin Kocaeli, Batman, Bursa, Denizli, Gaziantep, Siirt ve Sivas olduğunu belirterek, “Belediye ya da hükümet birbirine rakip değildir. Kaynakların verimli kullanılması için işbirliği yapmaları şarttır. Son zamanlarda ne yazık ki ülkemizde sanki belediye başkanları ve bakanlar birbirine rakip gibi bir siyasi iklim yaratıldı. Şüphesiz bu iklimden herkes payını almalı ama daha çok bu iklimden iktidar kendine düşen payı almalı.” diye konuştu.

AKP İstanbul Milletvekili Mustafa Demir, son yerel seçimlerin ardından AKP’nin kaybettiği belediyelerde aşırı borçlanma konusunda bir yaygara koparıldığını söyledi. İstanbul’daki bazı belediyelerin bütçelerinden örnek veren Demir, sözlerini şöyle sürdürdü:

“2023 yılında AK Parti’ye ait 24 belediye ile CHP’ye ait 14 belediyenin borçlarının bütçeye oranı AK Parti’de yüzde 35,38, CHP’de yüzde 63. Borçların bütçeye oranına baktığımızda ilk sırada Şişli, ikinci sırada Beşiktaş, üçüncü sırada Adalar, dördüncü sırada Beylikdüzü var. Hepsi CHP belediyesi. Buna karşın İstanbul’daki 39 ilçe arasından en az borcu olan ilçe belediyeleri ise Pendik, Üsküdar, Ümraniye, Silivri, Zeytinburnu. Bütçeleri esas alındığında en başarılı belediyeler bunlar. Şişli’nin 2 milyar 100 milyon bütçesi var, 2 milyar 460 milyon borcu var. Beşiktaş’ın 2 milyar 231 milyon bütçesi var, 2 milyar 55 milyon borcu var. Belediyelerde astınız ya afişleri, keşke bunları da assaydınız da hep beraber görmüş olsaydık.”

MECLİS’TE KÜRTÇE TARTIŞMASI

Genel kurulda DEM Parti’nin “anadilde eğitim”e ilişkin grup önerisinin görüşülmesi sırasında tartışma yaşandı.

Partisinin grup önerisi üzerine söz alan DEM Parti Şırnak Milletvekili Ayşegül Doğan, 15 Mayıs’ın Kürt Dili Bayramı olduğunu ifade ederek, bir milletvekili olarak anadilini TBMM’de özgürce konuşamadığını dile getirdi.

Doğan, konuşmasının sonunda Kürt Dil Bayramını Kürtçe olarak kutladı. Bunun üzerine yerlerinden söz alan AKP Grup Başkanvekili Bahadır Yenişehirlioğlu ve MHP Grup Başkanvekilleri Filiz Kılıç ve Erkan Akçay, Anayasa’nın 3’üncü maddesi gereğince TBMM’de Türkçe konuşulması gerektiğini anımsattı.

CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu da DEM Parti’nin önergesini desteklediklerini belirterek, konuşmasının sonunda Kürtçe olarak Kürt Dili Bayramını kutladı.

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, çocukların Kürtçe öğrenmelerinde hiçbir mahzur olmadığını belirterek, “Bir ülkede ısrarlı bir şekilde ‘Kürtçe eğitim dili olsun’ derseniz bunun arkasından başka tartışmalar gelir. İYİ Parti olarak bu tutum ve davranışa, bu taleplere itiraz ediyoruz. Zaten geçtiğimiz dönemlerde adımlar atıldı. O sebeple ısrarla bunu tekrar ederek gündeme getirmenizi de çok da doğru ve yerinde bulmuyorum.” ifadelerini kullandı.

Görüşmeler sırasında AKP, MHP ve İYİ Parti’li bazı milletvekilleriyle DEM Parti’li milletvekilleri arasında zaman zaman sözlü tartışmalar yaşandı.

Görüşmelerin ardından yapılan oylamalarda CHP, DEM Parti, İYİ Parti ve Saadet Partisinin gündeme ilişkin grup önerileri kabul edilmedi.

TBMM Genel Kurulunda daha sonra fahiş fiyat artışı ve stokçuluk cezalarının artırılmasını da içeren Türk Ticaret Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifinin görüşmelerine geçildi.

1 KİTAP 1 DİPLOMA

YÖK, 3’ü devlet ve 1’i vakıf, 4 üniversitede öğrenci başına 1 basılı kitap düştüğünü raporlasa da üniversite adlarını gizleyerek sansürledi. Prof. Dr. Erol Arcaklıoğlu başkanlığında hazırlanan raporda; öğrenci başına üniversitelerde düşen ortalama kitap sayısı 6.98 oldu. 208 üniversite içinde öğrenci başına 10’dan fazla basılı kitabı olan üniversite sayısı 33’te kaldı. Devlet ve vakıf tüm üniversitelerde öğrenci başına ortalama 5.23 kitap düştü.

Türkiye’deki 208 üniversitenin 89’unda öğrenci başına düşen kitap sayısı 1-4 arasında kaldı. 79 üniversitede öğrenci başına 5 ile 9 kitap düşüyor. İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi öğrenci başına 45.5 kitap sayısıyla birinci oldu. Öğrenci başına düşen basılı kitap sayısının en yüksek olduğu ilk 5 üniversite ve kitap sayıları şöyle: İstanbul 29 Mayıs (45.5), Bilkent (42.25), Galatasaray (37.25), Boğaziçi (35.93), İstanbul (34.92).

ARAŞTIRMAYA PARA YOK

Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) için bütçesinden yüzde 15 ve üzeri pay ayıran üniversite sayısı 208 üniversite içinde sadece 5 oldu. Üniversiteler, Ar-Ge için bütçelerinin ortalama 3.4’ünü ayırdı. AR-Ge için 12’si devlet 22 üniversite, bütçesinden sadece 0.01 oranında yani hiç para pay ayırmadı. 47 üniversite ise bütçesinin yüzde 1’ini ayırdı. Ar-Ge’ye en çok bütçe ayıran ilk 5 üniversite ve bütçedeki yüzdelik dilimler Gazi (33.1), Ankara Bilim (26), İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (25.1), Sabancı (24.8) ve ODTÜ (19.2).

İTÜ DÜNYANIN EN İYİ İLK 100 ÜNİVERSİTESİ ARASINA GİRDİ

Yükseköğretim derecelendirme kuruluşu QS 2024 Alan Bazlı Üniversite Sıralama Sonuçları’nı açıkladı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), mühendislik ve teknoloji alanında, dünyanın en iyi üniversiteleri sıralamasında 1 yılda 13 basamak ilerleyerek ilk 100’e 95’inci sıradan girdi.

İLK 100’DE TEK ÜNİVERSİTE

Amerika’dan Çin’e, 2 bin 963 yükseköğretim kuruluşu, alan bazlı sıralandı. İTÜ Maden ve Mineral Mühendisliği’nde ilk 51-70, Petrol Mühendisliği’nde ilk 51-100 aralığında yer alarak Türkiye’den ilk 100’e giren ilk ve tek üniversite oldu. İTÜ’de 26 bölüm de dünyanın en iyi ilk 500’ü içine girdi. Mimarlık (101-150), İnşaat Yapı Mühendisliği (101-150), Elektrik Elektronik Mühendisliği (122), Makine Havacılık İmalat Mühendisliği (138), Kimya Mühendisliği (151-200), Malzeme Bilimleri (151-200), Bilgisayar Bilimi Bilişim Sistemleri (196) sırada yer aldı.

YÖK, araştırma bütçesi hatta kitabı bile olmayan üniversitelerin adını raporda gizledi

Öğrenci başına düşen basılı kitap ortalaması.

En çok yabancı öğrencisi olan ilk 5 üniversite

Anadolu Üniversitesi: 15 bin 755

Karabük  Üniversitesi: 11 bin 931

İstanbul Üniversitesi: 8 bin 281

Kütahya Dumlupınar: 8 bin 281

Atatürk Üniversitesi: 6 bin 692

Beyaz Saray, 1 Ekim’de başlayacak 2025 mali yılına yönelik hükümet harcamalarını içeren bütçe teklifini, ABD Kongresi’ne sundu.

Biden yönetiminin gelecek mali yıla yönelik bütçe teklifi, 2024 mali yılının 5 ayının geride kalmasına rağmen bazı hükümet kurumlarına finansman sağlayacak bütçe tasarısının hala kongrede görüşüldüğü bir dönemde geldi.

ABD’de kasımda düzenlenecek başkanlık seçimlerine aylar kala Biden’ın politika vizyonunu da yansıtan bütçe teklifine göre, 2025 mali yılında 5,5 trilyon dolarlık gelir sağlanması hedeflenirken; 7,3 trilyon dolarlık harcama yapılması planlanıyor.

Biden, 2024 mali yılına yönelik bütçe teklifinde 6,9 trilyon dolarlık harcama yapılmasını öngörmüştü.

SAVUNMA BÜTÇESİNDE YÜZDE 1’LİK ARTIŞ

Bütçe teklifinde, Rusya’nın Ukrayna’daki ve İsrail’in Gazze’deki savaşı devam ederken savunmaya yönelik harcamalarda 2024 mali yılına kıyasla yüzde 1’lik artış öngörülüyor.

Savunma harcamaları için 2025 mali yılında 895 milyar dolarlık kaynak ayrılıyor. Bu tutarın 849,8 milyar dolarının Savunma Bakanlığına (Pentagon) aktarılması, kalanıyla da diğer bakanlıklar bünyesindeki savunma harcamalarının finanse edilmesi öngörülüyor.

Gelecek mali yıla ilişkin bütçe teklifinde savunma dışı harcamalar için ayrılan kaynağın ise yüzde 6,9 artışla 621 milyar dolara çıkarılması planlanıyor.

ABD’de 2025 mali yılında Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığına 133,8 milyar dolar, Gazi İşleri Bakanlığına 129,3 milyar dolar, Eğitim Bakanlığına 82,4 milyar dolar, Dışişleri Bakanlığına 64,4 milyar dolar, Enerji Bakanlığına 51,4 milyar dolar, Adalet Bakanlığına 37,8 milyar dolar, Tarım Bakanlığına 29,2 milyar dolar, Ulaştırma Bakanlığına 25,4 milyar dolar, İçişleri Bakanlığına 17,8 milyar dolar, Hazine Bakanlığına 14,4 milyar dolar, Çalışma Bakanlığına 13,9 milyar dolar ve Ticaret Bakanlığına 11,4 milyar dolarlık kaynak ayrılması öngörülüyor.

ZENGİNLERE YÖNELİK VERGİLER ARTACAK

Biden’ın bütçe teklifi, geçen yılda olduğu gibi, bütçe açığının 10 yılda yaklaşık 3 trilyon dolar azaltılmasını hedefliyor.

Bu kapsamda zenginler ve şirketlere yönelik vergilerin artırılmasıyla vergi boşluklarının kapatılması, büyük ilaç ve petrol şirketlerine olan harcamalarla sıkı önlemlerle diğer israf harcamalarının kesilmesi planlanıyor.

Milyarderlerin gelirlerinin en az yüzde 25’ini vergi olarak ödemesinin teklif edildiği bütçenin, büyük şirketler için vergi oranlarının artırılması, büyük çok uluslu şirketlerin vergiden kaçınmalarının önlenmesi gibi kazanımlar getirmesi bekleniyor.

Bütçe teklifinde, kurumlar vergisi oranının yüzde 21’den yüzde 28’e yükseltilmesi önerilirken, gelecek 10 yılda yaklaşık 5 trilyon dolarlık vergi artışı öngörülüyor.

Amerikan halkı için ilaç, çocuk bakımı ve barınma gibi maliyetlerin düşürülmesi, Medicare (65 yaş ve üstü kişiler için federal sağlık sigortası) ve sosyal güvenliğin güçlendirilmesi, vergi adaletini teşvik ederek bütçe açığının kapatılması, ABD’de yatırım yapılması, Amerikalıların yurt içinde ve dışında korunması planlanıyor.

ABD EKONOMİSİ İÇİN BÜYÜME TAHMİNİ

Ekonomik tahminlerin de yer aldığı bütçe teklifinde, ABD ekonomisinin 2024’te yüzde 1,7, 2025’te yüzde 1,8 ve 2026’da yüzde 2 büyüyeceği tahmin ediliyor.

Ülkede enflasyonun, 2024 sonunda yüzde 2,9 ve 2025 ile 2026’da yüzde 2,3 olması öngörülüyor.

ABD’de işsizlik oranının da 2024’te ve 2025’te yüzde 4, 2026’da yüzde 3,9 olması bekleniyor.

Bütçe açığının ise 2024’te 1,9 trilyon dolar, 2025’te 1,8 trilyon dolar ve 2026’da 1,5 trilyon dolar olarak kaydedileceği tahmin ediliyor.

Erdoğan’ın kararıyla geçtiğimiz ay en düşük emekli aylığı 7 bin 500 liradan 10 bin liraya yükseltilmişti. Buna göre, kök aylıklarda yüzde 49,28 oranında artışa gidilse de en düşük emekli aylığının artış oranı yüzde 33 seviyesinde oldu. Bu rakam enflasyonun çok altında kaldı.

Ancak en düşük emekli maaşı olan 10 bin TL, ülkedeki pahalılık ortamında temel ihtiyaçları karşımalaya dahi yetmiyor.

Emekli aylıklarındaki seviyenin çok düşük olduğunu Cumhurbaşkanı Erdoğan da itiraf etse de bütçede emeklilere ayrılacak yeterli kaynak olmadığını söyleyerek hükümetin ‘sırtında yumurta küfesi’ taşıdığını savunuyor..

Türk-İş, ocak ayında açlık sınırının 16 bin 257 TL’ye, yoksulluk sınırının da 52 bin 955 TL’ye yükseldiğini açıklamıştı. Milyonlarca emekli, açlık sınırının yüzde 60’ı, yoksulluk sınırının yüzde 18’i oranında aylıkla geçinmeye çalışıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da, “En düşüğü 10 bin lira olan emekli maaşı ömrünü kendi ve ailesi için harcayan vatandaş için elbette yeterli değil” sözleri ile emekli maaşlarının düşük olduğunu belirtmişti.

EMEKLİYE YETERLİ BÜTÇE YOK MU?

Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’a göre, eğitime, sağlığa tek kuruş harcamadan her birinin tüm bütçesini emeklilere aktarmak dahi emekli maaşında gereken artışı sağlamaya yetmiyor.

Peki Türkiye’nin bütçesinde emeklilere gerekli kaynağı ayırmak için yeterli para yok mu?

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstriyel İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Çelik’e göre, Türkyie’nin emeklilere aktarılacak yeterince kaynağı var. Çelik geçmiş yıllarda bütçeden SGK’ya aktarılan oran korunursa kaynağın lafının edilemeyeceği görüşünde.

SGK’YA AYRILAN PAY GERİLEDİ

Çelik’in sosyal medya platformu X’te paylaştığı verilere göre, bütçeden sosyal güvenliğe ve emeklilere ayrılan pay son yıllarda azaltıldı. Uzun yıllar yüzde 15-19 arasında seyreden sosyal güvenliğe bütçeden ayrılan kaynak oranı 2024 yılında önceki yıllardaki seviyenin çok altında kaldı.

Aziz Çelik’in paylaştığı verilere göre SGK’ya bütçeden ayrılan kaynakların toplam bütçeye oranı, 2020 yılında yüzde 20,7, 2021 yılında yüzde 15,7, 2022 yılında yüzde 13,2, 2023 yılında tahmini yüzde 15,9 seviyesinde oldu. Ancak bu oran 2024 yılı hedeflemelerinde yüzde 10,2’ye kadar geriledi.

Çelik’e göre, SGK’ya ayrılan kaynağın geçmiş yıllardaki seviyeye çıkartılması halidne mevcut bütçe büyüklükleri içinde bile en düşük yaşlılık (emekli) aylığının 15 bin TL’ye tamamlanması ve aylıklarda 5 bin TL artış mümkün.

Tablo: Prof. Dr. Aziz Çelik

ERDOĞAN NE DEMİŞTİ?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, önceki gün AKP’nin Kütahya’da düzenlenen mitinginde şunları söylemişti:

“Hiç şüphesiz hayat pahalılığıyla da mücadele ettik. En çok etkilediği kesimlerin başında emeklilerimiz vardır. Her ne kadar emekli maaşlarını bizden önceki dönemlerle kıyas edilemeyecek seviyelere çıkarmış olsak da gönlümüz vatandaşlarımızın hayatlarını daha iyi şartlarda sürdürmesini istiyor.

En düşüğü 10 bin lira olan emekli maaşı ömrünü kendi ve ailesi için harcayan vatandaş için elbette yeterli değil. Devlet ve millet olarak daha fazla çalışacak, daha çok gelir elde edecek, ortaya çıkan kazançtan da emeklilerimize hak ettikleri parayı vereceğiz.

Şimdi birileri çıkıyor emekli maaşlarına 7 bin lira, 10 bin lira seyyanen ekleyelim diyerek kendi akıllarınca emeklilerimizi tahrik ediyor. Bakınız bizim ülkemizde halihazırda 16 milyon emeklimiz var. Emekli maaşlarına 7 bin lira eklemek demek bütçeden yaklaşık 1,4 trilyon lira… 10 bin lira eklemek demek, 1,9 trilyon liralık bir kaynağı buraya aktarmak demektir.

Dikkat ediniz mevcut maaşların tutarından söz etmiyorum. Sadece 7 bin lira veya 10 bin lira olarak ifade edilen ek artışın maliyetini anlatıyorum. Yani 2024 yılı boyunca ülkemizde tek çivi çakmasak, tüm yatırım bütçesini buraya aktarsak bile bu gideri karşılamaya yetmiyor. Aynı şekilde deprem harcamalarının tamamını bu iş için kullansak yine yeterli gelmiyor.

Eğitime, sağlığa tek kuruş harcamadan her birinin tüm bütçesini buraya aktarsak ucu ucuna ya kurtarıyor ya kurtarmıyor. Askeriyle, polisiyle, eğitimcisiyle, sağlıkçısıyla velhasıl tüm memuru ve işçisiyle devletin çalışanlarının yarısından fazlasına maaşlarını vermesek o zaman belki bu ilave gideri karşılayabiliriz.

Altını tekrar çizerek ifade ediyorum. Burada konuştuğumuz emeklilerimizin mevcut maaşlarının maliyeti değil, yapılması istenen ilave artışların tutarıdır. Ayrıca seyyanen artışların emekli maaşları arasında yol açtığı adaletsizliğin de farkındayız.

Sırtında yumurta küfesi taşımayanlar tabii ki istedikleri gibi atıp tutabilirler. Sorumluluk makamında olmayanlar elbette her aklına eseni söyleyebilirler ama milletin ülkeyi ve devleti yönetme görevi verdiği bizim için böyle bir durum asla söz konusu değil. Biz yaptığımız her işin hesabını 85 milyonun tamamına vermekle mükellefiz. Biz, attığımız her adımı en ince detayına kadar hesaplamak zorundayız.”

AB Konseyi, üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosu (AP) arasında müzakere edilen yeni mali kurallarda uzlaşı sağlandığını duyurdu.

Buna göre, kamu borçları ve bütçe açıkları kademeli, gerçekçi, sürdürülebilir ve büyüme dostu bir şekilde azaltılacak. Dijital ve yeşil dönüşüm, sosyal ve savunma harcamalarını içeren stratejik alanlardaki yatırımlar ise korunacak.

Konjonktür karşıtı politikalara uygun alan sağlanırken makroekonomik dengesizliklerin giderilmesi öncelikli olacak. Üye ülkelerin orta vadeli mali yapısal planlar hazırlaması gerekecek.

Komisyon, kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 60’ını aştığı veya kamu açığının GSYH’nin yüzde 3’ünü geçtiği üye ülkelere bir referans yörünge sunacak.

Referans yörünge, üye ülkenin 4 yıllık mali uyum döneminin sonunda kamu borcunun makul bir düşüş eğilimi göstermesini veya orta vadede ihtiyatlı seviyelerde kalmasını sağlamaya yönelik olacak.

Söz konusu referans yörünge, borç seviyelerinde düşüşü, borç sürdürülebilirliğini korumayı ve bütçe açığını yüzde 3’ün altında tutmayı amaçlayacak.

Yeni kurallar, sürdürülebilirlik ve büyümeye yönelik yapısal reformları ve kamu yatırımlarını teşvik edecek.

Üye ülkelerin büyüme potansiyelini artıran veya AB’nin ortak önceliklerini ele alan yeşil ve dijital dönüşüm, enerji arz güvenliği ile savunma gibi belirli reform ve yatırımların hayata geçirilmesi halinde 4 yıllık mali uyum dönemi 7 yıla uzatılabilecek.

AB Komisyonu, Birlik mali kuralların reformunu içeren düzenleme teklifini geçen yıl açıklamıştı.

Reform ve yatırımlarla kamu borç sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi, kapsayıcı büyümeyi teşvik etmeyi amaçlayan teklif, mevcut mali kuralları günün ihtiyaçlarına göre güncellemeyi ve artan kamu borç seviyelerini düşürmeyi hedefliyor.

Bütçe açığı ve kamu borcu için referans değerler olan yüzde 3 ve yüzde 60 ise teklifte sabit tutuluyordu.

İKİ BLOK OLUŞMUŞTU

Yeni mali kurallar konusunda AB ülkeleri iki blok oluşturmuştu.

Almanya ve Hollanda’nın başı çektiği bir grup ülke mali kurallara tek tip standart ve katı kurallar getirilmesini isterken, yüksek kamu borcuna sahip Fransa ve İtalya gibi ülkeler, kamu borcu ve bütçe açığı konusunda standart kurallar ve somut hedefler uygulanmasına karşı çıkıyor ve kendilerine esneklik sağlanmasını istiyordu.

AB kurallarına göre, normal şartlarda üye ülkelerin bütçe açıklarının GSYH’lerinin yüzde 3’ünü, kamu borçlarının da GSYH’lerinin yüzde 60’ını geçmemesi gerekiyor. Bu sınır aşıldığında uygulanacak tedbirlerin AB Komisyonu’na bildirilmesi ve etkin mücadelenin yapılması gerekiyor.

Ancak AB üyesi ülkeler, 2020’de Covid-19 salgını nedeniyle söz konusu kuralları askıya alma kararı almış, bütçe açıkları ve kamu harcamalarını hızla yükseltmişti. Bu uygulama, Rusya-Ukrayna Savaşı ve yaşanan enerji kriziyle de devam etmişti.

AB üyesi ülkeler arasında kamu borcunun GSYH’ye oranının en fazla olduğu ülkeler yüzde 165,5 ile Yunanistan, yüzde 140,6 ile İtalya, yüzde 111,9 ile Fransa, yüzde 109,8 ile İspanya, yüzde 108 ile Belçika ve yüzde 107,5 ile Portekiz.

Söz konusu yeni kurallar, üye ülkeler ve AP onayının ardından AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe girecek.

Bütçenin önemli konularından birinin deprem öncesi alınacak tedbirlerle ilgili olması gerektiğini dile getiren Erol, deprem öncelikli yatırım programının revize edilmesini talep etti.

CHP Muğla Milletvekili Cumhur Uzun, bütçenin, “yandaşlar ve tefeciler için yapılmış; saraydaki atanmışlar tarafından yazılmış” olduğunu ileri sürerek, “O nedenle bu bütçe faiz bütçesi, borç ödeme bütçesi, hatta faizin de faizinin ödenmesi bütçesi olmuştur. Bu bütçede emekçinin, çiftçinin, esnafın, emeklinin, memurun, kadının, gençlerin, öğrencinin, engellilerin; velhasıl cefakar halkımızın yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik tek bir ödenek tahsisi ne yazık ki bulunmamaktadır.” diye konuştu.

CHP Muğla Milletvekili Süreyya Öneş Derici, Türkiye’nin, Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında “her gün biraz daha antidemokratik ve otoriter uygulamalarla yönetildiğini, kurumlarda tarikat ve cemaat kadrolaşmasının olduğunu” öne sürdü.

Güvenlik kurumlarını güçsüzleştirecek, iktidarın ideolojik menfaatlere uygun dönüştürülmesine neden olacak her türlü müdahalenin karşısında duracaklarını, şeffaflığı savunacaklarını söyleyen Derici, “Belli ki yaşadığınız güç zehirlenmesiyle sanal bir gerçekliğe inanıyorsunuz. Bugün ülkede sizin çizdiğiniz mutluluk tablosunun aksine derin bir yoksulluk sorunu, iç ve dış güvenlik sorunları, hukuksuzluk ve antidemokratik uygulamalar bulunmakta.” ifadelerini kullandı.

“TOPLUMSAL ÇÜRÜME RİSKİYLE KARŞI KARŞIYAYIZ”

CHP İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç, 2024 yılında, güvenlik ve savunma alanına 1 trilyon lirayı aşan bir bütçe ayırıldığını, güvenlik ve savunma alanında görev yapan insan kaynağının ise 1 milyon kişiyi aştığını ifade etti.

Buna rağmen Türkiye’nin güvenlik tablosunun iyi olmadığını öne süren Kılınç, “Ülkemizin güvenlik kurumları bu çürümeyi hak etmiyor. Türkiye Cumhuriyeti kara parayla uyuşturucuyla insan kaçakçılığıyla organize suç örgütleriyle anılmayı hak etmiyor. Saray ve tek adam yönetimi kurumları, devleti çürüttü. Şimdi evlerimizde, sokaklarımızda, okullarımızda, mahallelerimizde, şehirlerimizde büyük bir toplumsal çürüme riskiyle karşı karşıyayız.” değerlendirmesinde bulundu.

CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp, Diyanet İşleri Başkanlığının, “toplumun tüm kesimlerinin Diyanet’i” olmasına yönelik beklentilerin dile getirildiğini ancak sonuç alınamadığını öne sürdü.

Devletin görevinin “ayrımcılığa uğramıyorsunuz” demek yerine her bir vatandaşın derdine merhem olacak çareleri bulmak olduğunu dile getiren Konuralp, Diyanet İşleri Başkanlığının yeniden yapılandırılması ve tüm inançlara eşit mesafede hizmet veren bir kuruma dönüşmesi gerektiğini söyledi.

Konuralp, sosyal medyada yer bulan imam sayısının hızla arttığını, Diyanet İşleri Başkanlığının bunlara karşı sessiz kaldığını iddia ederek, “Oysa Diyanet’in bu çağdaki en önemli görevlerinden biri, bu sosyal medyadaki sözde din adamlarına karşı mücadele etmek, toplumu bunlardan korumaktır.” dedi.

CHP İzmir Milletvekili Sevda Erdan Kılıç, Türkiye’nin hemen hemen her alanda büyük bir yozlaşma yaşadığını öne sürerek, “Çürümüşlüğün hakim olduğu bir ülkede bütçe yapmanın da bu bütçeyi halka anlatmanın da halkı inandırmanın da bir anlamı olmadığını düşünüyorum.” diye konuştu.

İktidarın, Türkiye’nin dünyanın ilk 10 ekonomisinden biri olması, kişi başı milli gelirin 25 bin dolara çıkması, ihracatın 500 milyar dolara yükselmesi, işsizliğin yüzde 5’e inmesi, enflasyon ve faizin düşmesi gibi güzel hedefleri bulunduğunu söyleyen Kılıç, ancak hiçbir hedefin tutmadığını iddia etti.

CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, Milli Saraylar Başkanlığının 2022 yılı kesin hesabına bakıldığında başlangıç ödeneğinin 277 milyon lira, yıl sonunda gerçekleşen harcamanın ise 1 milyar 357 milyon lira olduğunu belirterek, benzer bir durumun 2023 bütçe gerçekleşmesi için de geçerli olduğunu dile getirdi.

Bakırlıoğlu, bütçeden deprem bölgesine yeterince pay ayrılmadığını öne sürdü.

“ÖYLE GÖRÜNÜYOR Kİ EK BÜTÇE GELECEK”

CHP Balıkesir Milletvekili Ensar Aytekin, bütçenin, doğmamış çocuğun üzerinde hakkı bulunan bir mekanizma olduğunu, sıkı sıkıya korunup denetlenmesi, sorgulanması gerektiğini ifade etti. Aytekin, şunları kaydetti:

“Bu bütçeye baktığımızda içinde bolca verginin olduğunu görüyoruz. Bütçenin yüzde 25’i bütçe açığından oluşuyor. AKP yönetemediği, har vurup harman savurduğu bütçenin faturasını halka kesiyor. Öyle görünüyor ki eylülü görmeden bir ek bütçe yine Meclis’in gündemine gelecek.

Türkiye Yüzyılı öyle bir makyaj ki makyaj silinince açlığı görüyoruz. O kadar ki Merkez Bankası Başkanı bile İstanbul’da ev bulamıyor ve annesinin yanına yerleşiyor. Başkan, Barınamıyoruz Hareketi’ndeki gençlerle buluşsun, o gençler kendilerine olayın sebebini gayet net anlatır. Eserinizle ne kadar övünseniz az. Bu ülkede derin yoksulluk yok, bu ülkede yoksulluk uçurumu var, bu ülkede bodur çocuk gerçeği var, beslenemediği için ağzında diş olmayan çocuklar var. Türkiye Yüzyılı’nın özeti şudur: Emekliye kuru ekmek, öğrenciye kurtlu yemek, yoksullara taş çorbası, saraydakilere ızgara ciğer, yürek. Bu bütçeye ‘hayır’ demek bizim vatandaşlık görevimizdir.”

CHP Adana Milletvekili Burhanettin Bulut, Türkiye’nin basın özgürlüğünde 180 ülke arasında 165. olduğunu savunarak, “dezenformasyon yasası” kapsamında 33 gazetecinin soruşturma geçirdiğini ifade etti. Bulut, “Türkiye’deki deprem gerçeğini, yargıdaki yolsuzluğu ve seçimdeki suistimalleri aktaran gazetecilerin karşılarında adli güçleri bulduğunu” savundu.

CHP Antalya Milletvekili Cavit Arı, 2024 bütçesinin “bütçe açığı” ile başlandığını öne sürdü.

Bütçenin gelir kısmının hemen hemen tamamının vergiden oluştuğunu söyleyen Arı, “Bu gelir çoğunlukta dolaylı vergi sistemiyle toplanan vergilerden oluşuyor. Yani bizim gariban vatandaşın, emekçinin, çalışanın, işçinin, işsizin yaptığı harcamalarda ödediği vergiler.” diye konuştu.

AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP milletvekillerinin konuşmasından sonra söz alarak, Türkiye’nin bir hukuk devleti olduğunu söyledi.

Kimin elinde bilgi, belge, delil varsa savcılıklara gidip şikayet başvurusunda bulunabileceğini belirten Güler, “Uydurma, gerçek dışı, hayali ne kadar bilgi varsa lütfen buraya getirmeyin. Elinizde ne delil varsa, kim hangi suça karışmışsa bizzat takipçisi olacağım.” dedi.