Arnold Schwarzenegger de artan demans vakalarından sonra hayranlarına ve takipçilerine e-posta aracılığıyla bu rahatsızlığa karşı kendilerini nasıl koruyabileceklerine dair ipuçları verdi.

Bruce Willis de bir süredir afazi ve Alzheimer hastalığından muzdarip.

HER ÜÇ SANİYEDE BİR KİŞİ…

Alzheimer Hastalığı ve diğer demans hastalıkları giderek artan bir sorun haline geldi. Felç edici beyin hastalıkları ABD’de şimdiden yaklaşık 7 milyon kişiyi etkilemiş durumda. Dünyada her 3 saniyede bir kişide demans gelişiyor.

2020 yılında dünya çapında 55 milyondan fazla demans hastası bulunuyordu. Bu sayının her 20 yılda bir, neredeyse iki katına çıkaması ve 2030’da 78 milyona, 2050’de ise 139 milyona ulaşması bekleniyor.

Son olarak 22 yaşındaki bir çocuğa demans teşhisi konulması da hastalığın korkutucu yayılma durumunu gözler önüne seriyor.

Birbirinden ünlü uzmanlar da ne yazık ki tedavisi olmayan bu hastalıklar için sık sık uyarılarda bulunup, yaptıkları araştırmalar doğrultusunda risklerin nasıl azaltılabileceğini paylaşıyor.

ÜNLÜ OYUNCUDAN İPUCU

Ancak bu defa bir Hollywood yıldızı hastalığa karşı alarm verdi ve ipuçları paylaştı. 76 yaşındaki Schwarzenegger direnç eğitiminin Alzheimer dahil demans riskini azaltmada yardımcı olabileceğine dair tıbbi kanıtlar sunuyor. Gönderdiği e-postada şu satırlara yer veriyor:

“Araştırmalar, beyninizin öğrenme ve hafızadan sorumlu bölgesi olan hipokampüsün nörodejeneratif hastalıklar tarafından hedef alındığını gösteriyor.

Direnç eğitiminin o bölgedeki atrofiye karşı koruma sağladığı veya tamamen önlediği görülüyor, bu da Alzheimer’a karşı korunmaya yardımcı olabilir. İnsülin direnci Alzheimer ile de bağlantılı ve direnç egzersizi insülin duyarlılığını artırmaya yardımcı olur.”

Schwarzenegger, Avustralya ve Büyük Britanya’daki araştırmacılar tarafından 2020 yılında yürütülen hakemli bir bilimsel çalışmadan da alıntılar yapıyor.

DİRENÇ EGZERSİZİ NEDİR?

Direnç egzersizleri ağırlığa karşı efor sarf edilen ve ağırlık kaldırılan egzersizler bütünüdür. Direnç antrenmanı, özellikle kas kuvveti, güç ve hız, motor performans, denge ve koordinasyonu artırarak atletik performansı iyileştirir. Ve mutlaka kişiye özel bir programı olmalı.

Ünlü oyuncunun, insanları bilinçlendirmek için gönderdiği bu e-posta daha önce araştırmalarla da destelenmişti.

Hatta yapılan son araştırmalarda özellikle yoganın kadınlar arasında riskleri azaltmada iyi olduğunu ortaya koyan bir çalışma daha yayınlandı.

12 hafta boyunca yoga kursuna katılan katılımcılarda, hatırlamada gecikme de dahil olmak üzere hafızada iyileşme görüldü. Ayrıca beyindeki kritik bir alan olan hipokampusta hem bağlantı hem de hacim artışı da dahil olmak üzere bazı biyolojik değişiklikler gözlemlendi.

Üstelik uygulanan yoga seansları basit ve çok nazikti. Birer saatlik 12 ders (haftada bir ders) ve günde 12 dakika… Bir saatlik dersler sadece ritmik nefes almayı ve dinlenme pozunu içeriyordu.

Direnç antrenmanından çok daha kolay gibi görünse de her ikisini de yapmanın hem sağlığa yararı hem de riskleri düşürmede etkisi çok daha fazla olacaktır.

TEDAVİSİ HENÜZ MÜMKÜN DEĞİL

Ne yazık ki demansın henüz bir tedavisi bulunmuyor. Ancak laboratuvar dışında pek çok ilerleme kaydedildi. Artık doğru yiyecekleri yemenin, yeşilliklerin yakınında yaşamanın, kirlilikten kaçınmanın ve bol bol yürümenin, tıpkı yeni bir enstrüman öğrenmek gibi demans riskini azaltacak etkiler arasında olduğunu biliniyor. Şimdi tüm bunlara direnç eğitimi de dahil edildi.

Tüm bu yapılması gerekenler yanında bir de uzak durulması gerekenler var. Yeni bir bilimsel raporda alkol tüketimini azaltmak, sağlıklı beslenmek ve aşırı yememek, sigaradan uzak durmak, depresyon sorunu yaşanıyorsa tedavi görmek, düzenli bir uykuya sahip olmak…

Prof. Dr. Yarsan, “Son zamanlarda özellikle iklim değişikliğinden kaynaklanacak şekilde ya da zirai mücadele ilaçlarından kaynaklanacak şekilde arı ölümlerinin yüksek düzeylerde olduğunu görürüz. O zaman arıda etkili olan, öldürücü olan, kayıplara neden olan faktörleri de sistematik olarak ifade etmemiz gerekir. Normalde kışa girildiği zaman, çevre sıcaklığı 13-14 derecelere indiğinde arılar, ‘kış salkımı’ adını verdiğimiz fizyolojik bir mekanizmaya girerler. Bu bir nevi ‘kış uykusu’ olarak da ifade edilir. Çok az bir besinle kış dönemini geçirirler ama çevre sıcaklığının bu derecelerin üzerine doğru yükselmesi, 15-16 derecelere yükselmesi ki son zamanlarda özellikle son birkaç yıldır bu şekildedir; o zaman arıların sanki bahar gelmiş gibi kovandan dışarı çıkmasına ve fizyolojik faaliyetlerine başlamasına yol açar. İklim değişikliği arıyı etkileyecek olursa; özellikle bahar döneminde olacak şekilde birtakım problemlerin ya da toplu arı ölümlerinin yaşanması kaçınılmaz bir sonuç olur” dedi.

‘YAĞIŞLAR DA ARI ÖLÜMÜNE ETKİ EDİYOR’

Toplu arı ölümlerinin sadece hava sıcaklıklarındaki düşüş ya da yükselmeye bağlı olmadığını, aynı zamanda deprem, sel, yangın gibi olaylarla da oluşabileceğini kaydeden Prof. Dr. Yarsan, “Aşırı yağış alınması durumunda da yine arılarda sindirim kanalında yerleşmiş olan ‘nosema’ adını verdiğimiz bir hastalığın daha fazla ortaya çıkmasına yol açar. Nosema özellikle bağışıklık sistemini etkiler, arının ve buna bağlı olarak da yine arıda hem öldürücü nitelikte hem de aynı şekilde koloninin zayıflaması niteliğindeki etkiler şekillenecektir” diye konuştu.

Zirai mücadele ilaçlarının da arı ölümlerine neden olabileceğini belirten Prof. Dr. Yarsan, “Yakın zaman içerisinde ülkemizde, belli bölgelerde olacak şekilde toplu arı ölümleri olmuştur. Uluslararası düzeyde de dünyada yine toplu arı ölümler olmuştur. Çünkü gelişigüzel olacak şekilde ve bilinçsiz şekilde bu zirai mücadele ilaçlarının yoğun şekilde kullanılması, beraberinde arılar üzerinde de zehirliliğe yol açacaktır. Kullandığımız ilaçlardan da maksimum etki elde etmemiz gerekir. Ama ülkemizde 2006 yılından itibaren bakteriyel kökenli hastalıklarda antibiyotiğin kullanılması yasaklanmıştır. Dolayısıyla böyle bir uygulama, söz konusu olamayacaktır. Özellikle parasel etkenlere karşı, varroa hastalığına karşı antiparasel ilaçlar kullanılır. Şunun bilinmesi önemlidir; acaba kullandığımız ilaç gerçekten etkili mi? Bu etkiyi ortaya koyacak şekilde hedef niteliğindeki canlıda varroa parazitinde bir direnç gelişti mi? Bunu ortaya koymamız gerekir” dedi.

‘YÜZDE 69 DİRENÇ TESPİT ETTİK’

Yakın zaman içerisinde yaptıkları bir çalışmada 330’un üzerinde varroa etkeni toplayarak ilaçlara dirençlilik karşısında çalışmalarda bulunduklarını kaydeden Prof. Dr. Yarsan, “Ruhsatlı olan bir ilacın yüzde 69 oranında dirençli olduğunu tespit ettik. 100 etken varsa, kullandığınız ilaç bunların yaklaşık yüzde 70’inde etkisiz olacak, diğerlerinde etkili olacak. Dolayısıyla kullandığınız zaman, ilacın etkisiz olma durumu da beraberinde gelecek. Bu durum illere göre, değişkenlik gösterdi. Bazı illerimizde bu yüzde 50’lerdeydi ama bazı illerimizde ise örneğin yüzde 90’ın üzerinde dirençlilik tespit ettik. Dolayısıyla sadece o etkene karşı değil, o ilaca karşı değil, diğer ilaca karşı da aynı etkende ya da diğerlerinde bir dirençlilik var mı; bakmamız gerekir. Bu da beraberinde rasyonel bir tedaviyi beraberinde getirecek. Dolayısıyla toplu arı ölümleri dediğimiz zaman özellikle 3 faktörü; iklim değişikliğini, direnç durumu ile ilaçların etkisiz kalmasını ve üçüncü bir faktör olarak da zirai mücadele ilaçlarının bilinçsizce kullanılmasını ifade edebiliriz” diye konuştu.