Muğla’nın Bodrum ilçesine bağlı Dereköy Mahallesi Kavakderesi Mevkii’nde 20 hektarlık alanda Novus Grup yatırım Enerji Üretim A.Ş tarafından yapılması planlanan güneş enerji santrali (GES) ve enerji depolama tesisi projesi için ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) yönetmeliği gereğince Dereköy Mahallesindeki köy kahvesinde halkı bilgilendirmek görüş ve önerilerini almak için halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılım toplantısı düzenlenmiş Bodrum’un elde kalan tek merasının GES mezarlığına çevrilmemesi için Bodrumlular sert tepki göstermişti.

“BODRUM’UN SON MERASININ YOK OLMASINA İZİN VERMEYECEĞİZ”

Bodrum Kent Konseyi adına açıklama yapan Fahir Üzümcü “Bodrum’un son merası GES mezarlığı olmasın.Bodrum’un son doğal meralarının yok edilmesine izin verecek lüksü yok. Gerek Türkiye’nin gerekse dünyanın en önemli turizm destinasyonlarından biri olan Bodrum denince akla ilk gelen denizi, doğal güzellikleri ve kültürel varlıkları olması gerekirken artık ne yazık ki durum böyle değil. Özellikle geçtiğimiz on yıl içerisinde gerek merkezi gerekse yerel yönetim tarafından ortaya konulan yanlış yönetim modelleri ve politikaları sonucunda Bodrum denince aklımıza ilk gelen kavramlar artık beton, şehirleşme, yok oluş ve susuzluk. Bodrum’un doğal yaşam ortamları ve geleneksel yaşamın sürüldüğü sosyo-ekolojik alanlarda yaşanan yok oluşlara her gün bir yenisi daha ekleniyor. Bu yok oluşlar yalnızca doğal yaşamı değil, Bodrumlu yurttaşları da geri dönülmez bir şekilde etkiliyor. Geçmişte, ismi ile huzur, sükunet gibi kavramlarla anılan Ege’nin bu küçük kıyı kentinde artık sükunet yerini kamyonlar, iş makineleri ve trafik sesine bırakmış durumda” ifadelerini kullandı.

“İLİÇ’TE OLDUĞU GİBİ YALANLARLA DOLU BİR ÇED DOSYASI İLE KARŞI KARŞIYAYIZ”

Üzümcü açıklamasının devamında ise “Bugün burada merkezi yönetim iradesi ile gerçekleştirilmek istenen yeni bir yok oluşa dur demek için bir aradayız. Bodrum’un özgür akan son akarsuyu olan Kavakderesi’ni besleyen damarlarının kaynağı olan, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle koruma altında olan, bölgemizin en önemli karbon yutak alanlarından biri olan ve onlarca ailenin geçim kaynağını sağlayan Dereköy’ün son doğal meralarından biri yeşil enerji yalanları ile yok edilmek isteniyor. Novus Grup Yatırım Enerji Üretim A.Ş. tarafından Dereköy Mahallesi, 296 Ada, 16 Nolu parselde gerçekleştirilmek istenen Güneş Enerji Santrali ve Depolama Tesisi Projesi’nin ÇED Başvuru Dosyası’nda projenin bölgenin su kaynaklarına, biyolojik çeşitliliğe, çevresindeki zeytinliklere ve tarım arazilerine ve sosyoekonomik yapıya etkilerine yer verilmemiş. Aynı raporda projenin yapılmak istendiği yerleşime ismini veren Kavakderesi yokmuş gibi davranılmış ve “Proje alanına en yakın yüzeysel su kaynağı, 5 km mesafedeki Ege Denizi’dir.” ifadesine yer verilmiştir. Henüz Erzincan-İliç’teki Çöpler Altın Madeni’nin yaraları sarılmadan önce aynen İliç’te olduğu gibi yalanlarla dolu bir ÇED dosyası ile karşı karşıyayız. Benzer bir eko kırımın bir daha yaşanmaması için Dereköy’de yaşayanlar ve Bodrumlu yurttaşlar olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sesleniyoruz ve Bodrum’un son doğal meralarının yok edilmesine izin verecek lüksü olmadığını belirterek projenin ÇED sürecinin bir daha açılmamak üzere ivedilikle sonlandırılmasını talep ediyoruz. Bodrum’un yaşam ortamlarının savunucusu olmaya devam edeceğiz” diyerek alkışlar arasında sözlerini tamamladı.

“BODRUM’UN TEK SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM ALANI YOK OLACAK”

Gümüşlük Forumu yöneticisi Bige Karan ise “Köylüler ve STK temsilcileri olarak burada kurulması planlanan GES’in vereceği zararları araştırdık ve burada tam 146.000 dönümlük araziye GES kurulacak ve arazinin toprağı sıyrılarak mera alanı bozulacak, buradan tonlarca atık çıkacak sosyal tesisler yapılacak ve bunlar çok dar olan Kavak Deresi yolundan geçecek köyün içinden geçecek. Bu proje Bodrum’un hemen hemen tek kalmış doğal alanını tahrip edecek çünkü bütün bunlar yani GES’ler ve diğer enerji sistemleri sürdürülebilir yaşam alanlarını yok etmektedir. Böyle bir mera alanında doğal güzellikleri ile kaplı bir hayvanların yaşam alanında böyle bir projeye uygulamaya koymayı mantık almıyor GES’e karşı değiliz. Ancak doğru yere doğru proje diyoruz. Bodrum yarımadasını Rüzgar Enerji santrallerinin girmesini belediye ile birlikte nasıl durdurduysak GES’leride o şekilde durduracağız” sözlerini kullandı.

2 milyar 165 milyon TL’lik yaklaşık maliyet planlanan yeni bölünmüş yol projesinin bölgede doğal ve kültürel mirasa yönelik olumsuz etkileri gündeme geldi.

Demre Beymelek’te başlayacak otoyolun, güzergahındaki Myra, Sura ve Hoyran antik kentlerinin koruma sınırları içerisinden geçeceği, Kaş-Kalkan arasındaki korunan doğal alanları da olumsuz etkileyeceği kaydedildi.

Tarım arazilerini böleceği için ilçe halkının karşı çıktığı Finike bölümü geçici olarak projeden çıkarılan otoyolun, Demre Beymelek’ten başlayıp Kaş Kalkan’a kadar olan bölümü 74 kilometre planlanıyor.

Karayolları 13’üncü Bölge Müdürlüğü’nün, gidiş-geliş toplam 4 şeritli, 11 köprü ve viyadük, 6 tünel ve 12 alt ve üst geçit planlanan bölünmüş yol projesinin ÇED raporunda, “Yaklaşık olarak güzergahta bulunan orman alanlarında kesilecek ağaç sayısı 66 bin 73 adettir” ifadesi yer aldı.

ÇED raporu, 4 Ocak 2024 günü Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nda, İnceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) tarafından değerlendirilecek.

ONARILAMAZ ÖLÇÜDE TEHLİKE ALTINDA

Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu’ndan arkeolog Nezih Başgelen, otoyolun Likya’nın merkezi bölgesinden geçeceğini belirterek, bölünmüş otoyol projesi gibi hassas planlanması gereken yatırımları hayata geçirirken özellikle tarihi ve doğal mirası koruma amaçlı sivil inisiyatiflere de görüşlerini sunma imkanı sağlanmasını istedi.

Başgelen, “Hep birlikte akılcı ve gerçekçi çözümler geliştiremezsek Likya’nın benzersiz doğal ve kültürel mirasının onarılamaz ölçüde tehlike altına gireceği görülmektedir. Bu süreçte yitireceğimiz Likya’nın kültürel peyzaj değerlerini tekrar kazanma imkanımız olmayacaktır” diye uyardı.

BEYMELEK DALYANI’NDAN BAŞLIYOR

Otoyol projesinin başlangıcının Demre’nin Beymelek Dalyanı olduğunu kaydeden Başgelen, “Toplam 355 hektar alanı kaplayan Dalyan, yeni tespitlerle birlikte 44 tür balığın beslenme ve büyüme alanı. Denizde üreyen balık türleri ve mavi yengeçler, nisan-ağustos döneminde Beymelek Dalyanı’na giriş yapıyor. Yavru türleri, özellikle yaz döneminde sürüler halinde dalyanda geziyor ve besleniyor. Burada beslenen balıklar büyüyor. Dalyanda başlıca çupra, levrek, mırmır, kefal türleri olmak üzere 23 familyaya ait 44 tür balık tespit edilmiş. Bunlarla ilgili izleme çalışması bir AB projesi kapsamında devam etmekte” dedi.

’66 BİNDEN FAZLA AĞAÇ KESİLECEK’

Finike, Demre ve Kaş ilçelerinde pek çok arkeolojik değerin yer aldığı Likya’nın merkezi bölgesinden geçecek bölünmüş otoyolun olası etkilerine dikkati çeken Başgelen, şöyle konuştu:

Yeni otoyol yapımı için 66 binden fazla ağacın kesilecek olması endişe yaratırken projeyle ilgili hazırlanan jeoteknik raporlarına göre hareketli bir topografyaya sahip olan bölgede dinamitli patlatma ve yarma çalışmaları sırasında 19 milyon 680 bin 825 metreküp hafriyat malzemesi çıkacağı belirtiliyor.

Oluşacak hafriyat malzemesinin 7,2 milyon metreküplük kısmının yol için dolgu malzemesi yapılacağı belirtilirken kalan malzemenin ise yerel belediyelerin göstereceği düzenli atık toplama merkezlerine taşınacağı kaydediliyor.

Ancak her iki ilçe sınırlarında bu ölçüde hafriyat malzemesinin depolanabileceği mevcut bir depolama alanı söz konusu değil.”

GÜZERGAHTAKİ TARİHİ-DOĞAL ALANLAR

Proje dosyasında otoyol güzergahında yer alan ve proje inşaatı sebebiyle zarar görebileceği düşünülen doğal ve kültürel alanlar ise şöyle; Beymelek 1’inci Derece Doğal Sit Alanı, Andreake Sura 1’inci Derece Doğal Sit Alanı, Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi, Kalkan Güney Yamaçları 1’inci Derecede Doğal Sit Alanı ve Kaputaş Kanyonu, Sura Arkeolojik Sit Alanı.

Güzergah yakınında yer alıp, olumsuz etkilenmesi öngörülen yerler ise şöyle; Myra Antik Kenti Lahit, Sarnıç ve Harabe, tarihi kuyular, kaya mezarlıkları, tarihi su sarnıcı, 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı Salomba Damları mevkii antik yerleşim alanı ve kuyular, 3’üncü derece arkeolojik sit alanı Çağlarca antik dönem yerleşim alanı.

KEKOVA’DAN GEÇİYOR

Otoyolun Kekova’daki güzergahına karşı çıkan bölge halkı da hem yerleşim alanları hem doğal alanların zarar göreceğini kaydetti. Kekova’dan Adem Boz, Kekova’nın UNESCO Dünya Mirası geçici listesinde olduğunu belirterek, otoyolun geçeceği alanların arkeolojik sit alanları ve yerleşim alanları ile dere yatağını içerdiğini söyledi. Yolun evlerini de tehdit ettiğini kaydeden Boz, otoyol projesinin düzenlenmesi veya iptaline yönelik CİMER’e de bölge halkının başvuruları olduğunu dile getirdi.