Bakanlık verilerine göre, çalışan kişi başına en yüksek katma değer ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti.

Çalışan kişi başına en düşük katma değer ise ‘Eğitim’ sektöründe oldu.

ÇALIŞAN KİŞİ BAŞIAN EN YÜKSEK KATMA DEĞERLİ SEKTÖRLER

2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek değer 204 bin 458 TL olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü 119 bin TL, ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektörü 105.707 TL, ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü 96 bin 866 TL ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü 68 bin 11 TL ile takip etti.

2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en düşük değer 18 bin 38 TL olarak ‘Eğitim’ sektöründe gerçekleşmiştir. Bunu ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü 20 bin 496 TL, ‘İnşaat’ sektörü 23 bin 282 TL, ‘İdari ve Destek Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 25 bin 312 TL ve ‘İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 28 bin 263 TL ile takip etmektedir.

EN YÜKSEK KATMA DEĞER ARTIŞI GAYRİMENKULDE

2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek artış yüzde 32,7 olarak ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü yüzde 25, ‘Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler’ sektörü yüzde 7,2 ve ‘Toptan ve Perakende Ticaret; Motorlu Kara Taşıtlarının ve Motosikletlerin Onarımı’ sektörü yüzde 4,8 ile takip etti.

2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek azalış yüzde 43,4 olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü yüzde 21,1, ‘Eğitim’ sektörü yüzde 15,7, ‘Bilgi ve İletişim’ yüzde 12,5 ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü yüzde 9,9 ile takip etti.

EN YÜKSEK BİRİM EMEK MALİYETİ EĞİTİMDE

2022 yılı için birim emek maliyeti verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek değer 6,22 TL olarak ‘Eğitim’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘İdari ve Destek Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 4,63 TL, ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü 4,47 TL, ‘Ulaştırma ve Depolama’ sektörü 3,94 TL ve ‘Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler’ sektörü 3,82 TL ile takip etti.

2022 yılı için birim emek maliyeti verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en düşük değer 1,06 TL olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektörü 1,16 TL, ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü 1,91 TL, ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü 2,30 TL ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü 2,77 TL ile takip etti.

2022 yılı için birim emek maliyeti endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek artış yüzde 211,1 olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü yüzde 116,3, ‘Eğitim’ sektörü yüzde 106,5, ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü yüzde 101 ve ‘İmalat’ sektörü yüzde 92,9 ile takip etti.

Son yapılan araştırma sonuçlarına göre; en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20’lik grubun toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 1,8 puan artarak yüzde 49,8’e çıkarken, en düşük gelire sahip yüzde 20’lik grubun aldığı pay 0,1 puan azalarak yüzde 5,9 oldu.

EŞİTSİZLİK ARTTI

En son yapılan araştırma sonuçlarına göre Gini katsayısı bir önceki yıla göre 0,018 puan artış ile 0,433 olarak tahmin edildi. Tüm sosyal transferler hariç tutulduğunda Gini katsayısı 0,520, emekli ve dul yetim maaşı dahil diğer tüm sosyal transfer gelirleri hariç tutulduğunda ise 0,445 olarak tahmin edildi.

Gelir dağılımı eşitsizliği ölçütlerinden olan Gini katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade ediyor.

Toplumun en yüksek gelir elde eden yüzde 20’sinin elde ettiği payın en düşük gelir elde eden yüzde 20’sinin elde ettiği paya oranı (P80/P20) 7,9’dan 8,4’e, gelirden en fazla pay alan yüzde 10’unun elde ettiği gelirin en az pay alan yüzde 10’unun elde ettiği gelire oranı ise 14,2’den 15,0’a yükseldi.

YILLIK ORTALAMA HANEHALKI KULLANILABİLİR GELİRİ

Türkiye’de yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri 2023 yılı anket sonuçlarına göre yüzde 70,7 artarak 167 bin 983 TL oldu.

Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri bir önceki yıla göre yüzde 72,3 artarak 48 bin 642 TL’den 83 bin 808 TL’ye yükseldi.

Yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirlerinde en yüksek gelir, geçen yıla göre 37 bin 522 TL artarak 100 bin 76 TL ile tek kişilik hanehalklarının oldu.

Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 99 bin 916 TL iken tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarında bu değer 85 bin 758 TL oldu.

En düşük yıllık ortalama eşdeğer kullanılabilir hanehalkı fert gelirine sahip hanehalkı tipi ise 66 bin 001 TL ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalkları oldu.

TOPLAM GELİRDEN EN YÜKSEK PAYI MAAŞ VE ÜCRET GELİRİ ALDI

Toplam gelir içerisinde en yüksek payı, yüzde 48,5 ile bir önceki yıla göre 2,3 puan artan maaş ve ücret geliri aldı. İkinci sırayı yüzde 22,1 ile önceki yıla göre 1,1 puan artan müteşebbis geliri alırken üçüncü sırayı yüzde 17,6 ile önceki yıla göre 2,6 puanlık azalış gösteren sosyal transfer geliri oluşturdu.

Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı yüzde 20,5 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı ise yüzde 88,4 olarak gerçekleşti.

EN YÜKSEK YILLIK ORTALAMA ESAS İŞ GELİRİ YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNLARININ

Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla yükseköğretim mezunlarında 157 bin 851 TL, lise ve dengi okul mezunlarında 114 bin 374 TL, lise altı eğitimlilerde 89 bin 012 TL, bir okul bitirmeyenlerde 63 bin 425 TL ve okur-yazar olmayan fertlerde 45 bin 637 TL olarak hesaplandı. Geçen yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 89,7 ile lise altı eğitimli, en düşük artış ise yüzde 79,6 ile okur-yazar olmayan fertlerde oldu.

Esas iş gelirleri sektörel ayrımda incelendiğinde; en yüksek yıllık ortalama gelirin 121 bin 013 TL ile hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelirin ise 92 bin 632 TL ile tarım sektöründe olduğu görüldü. Bir önceki yıla göre; yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 100,9 ile tarım sektöründe gözlenirken, bunu yüzde 86,7 ile sanayi sektörü izledi. Diğer taraftan hizmet sektöründe yüzde 83,2, inşaat sektöründe ise yüzde 74,3 artış gözlendi.

Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla işverenlerde 408 bin 174 TL, kendi hesabına çalışanlarda 115 bin 622 TL, ücretli maaşlılarda 102 bin 821 TL ve yevmiyelilerde 53 bin 334 TL olarak hesaplandı. Geçen yıla göre en yüksek artış yüzde 108,1 ile yevmiyelilerde, en düşük artış ise yüzde 80,7 ile ücretli maaşlılarda oldu.

EN DÜŞÜK GELİR VAN, MUŞ, BİTLİS, HAKKARİ BÖLGESİNDE

Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 2023 yılında 83 bin 808 TL iken, İBBS 2. Düzey bölgeleri itibarıyla en yüksek olduğu bölge 114 bin 634 TL ile TR10 (İstanbul) bölgesi oldu. Bu bölgeyi, 108 bin 036 TL ile TR51 (Ankara) bölgesi ve 101 bin 372 TL ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) bölgesi izledi. En düşük yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri ise 39 bin 173 TL ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde gerçekleşti.

Son yapılan araştırma sonuçlarına göre P80/P20 oranı Türkiye’de 8,4 iken, bu değerin en düşük olduğu İBBS 2. Düzey bölgesi 5,3 ile TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) olurken bu bölgeyi 5,4 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) ve 5,5 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgeleri izledi.

P80/P20 oranının en yüksek olduğu İBBS 2. Düzey bölgeleri ise 9,4 ile TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan), 8,4 ile TR10 (İstanbul) ve TR51 (Ankara) oldu.

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre sıralı yüzde 10’luk gelir grupları itibarıyla fertlerin bir önceki yıla göre yüzdelik geçişleri incelendiğinde; bir önceki yılda birinci yüzde 10’luk grupta olan fertlerin 2023 yılında yüzde 49,2’sinin, son yüzde 10’luk grupta olan fertlerin ise yüzde 66,5’inin gelir grubu değişmedi. Ayrıca 2022 yılında birinci yüzde 10’luk grupta olan fertlerin yüzde 29,9’unun 2023 yılında gelir grubu birden fazla yükseldi. Son yüzde 10’luk grupta olan fertlerin ise yüzde 13,1’inin gelir grubu birden fazla düştü.

İŞSİZLERİN YÜZDE 42,4’Ü ÇALIŞMAYA BAŞLADI

Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması panel veriden elde edilen sonuçlara göre 2022 yılında işsiz olan fertlerin yüzde 42,4’ü 2023 yılında çalışmaya başladı. Faaliyet durumu 2022 yılında çalışan olarak belirlenen fertlerin 2023 yılında yüzde 90,5’i çalışma hayatına devam etti. Bir önceki yıl işgücüne dahil olmayan fertlerin ise yüzde 10,1’i işgücüne katıldı.

Buna göre, 2022 Kasım ayı referans alınarak yapılan bu çalışmada toplamda aylık ücretli çalışılan saat 201,3 olarak gerçekleşti. Sonuçlar incelendiğinde erkekler için aylık ücretli çalışılan saat 206,3 olarak gerçekleşirken kadınlarda aylık ücretli çalışılan saat 191,0 olarak gerçekleşti.

Saatlik ortalama brüt ücret-maaş toplamda 55,4 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler 2022 yılında saatlik ortalama 54,4 TL brüt ücret-maaş alırken, ücretli çalışan kadınlar 2022 yılında saatlik ortalama 57,4 TL brüt ücret-maaş aldı.

2022 yılı aylık ortalama kişi başı brüt ücret-maaş toplamda 11 bin 143 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler aylık ortalama 11 bin 233 TL kişi başı brüt ücret-maaş alırken, kadınlar aylık ortalama 10 bin 961 TL brüt ücret-maaş aldı.

Aylık ortalama kişi başı kazanç toplamda 12 bin 450 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 487 TL olurken, kadınlar için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 376 TL oldu.

Kazanç Yapısı İstatistikleri sonuçlarına göre, 2022 yılında yıllık ortalama brüt kazanç 144 bin 390 TL oldu. Bu değer, erkeklerde 147 bin 446 TL ve kadınlarda 138 bin 366 TL oldu.

EN YÜKSEK ÜNİVERSİTE MEZUNLARI KAZANDI

Kazanç düzeylerinin hem erkeklerde hem de kadınlarda eğitim durumu ile doğru orantılı olarak yükseldiği görüldü. Eğitim durumuna göre en yüksek yıllık ortalama brüt kazancı yükseköğretim eğitim düzeyine sahip olanlar elde etti. Bu eğitim düzeyinde yıllık ortalama brüt kazanç erkeklerde 207 bin 112 TL, kadınlarda ise 171 bin 568 TL oldu.

En yüksek yıllık ortalama brüt ücret-maaşı yükseköğretim eğitim düzeyine sahip olanlar elde ederken, bu eğitim düzeyinde erkeklerin brüt ücret-maaşı 175 bin 463 TL, kadınların ise 145 bin 387 TL olarak gerçekleşti.

EN YÜKSEK KAZANÇ FİNANS SEKTÖRÜNDE

Ücretli çalışanların brüt kazançları, ekonomik faaliyet ayrımında incelendiğinde, en yüksek yıllık ortalama brüt kazanç 293 bin 511 TL ile finans ve sigorta faaliyetlerinde oldu. Bu ekonomik faaliyeti, 284 bin 842 TL ile bilgi ve iletişim ve 229 bin 108 TL ile kültür, sanat, eğlence, dinlence ve spor faaliyetleri izledi.

En düşük yıllık ortalama brüt kazançlar ise sırasıyla 99 bin 290 TL ile konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri, 102 bin 109 TL ile gayrimenkul faaliyetleri ve 104 bin 768 TL ile inşaat sektörlerinde oldu.

Ekonomik faaliyet sınıflamasına göre kadın çalışanların yıllık ortalama brüt kazancı ulaştırma ve depolama faaliyetinde 213 bin 810 TL, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı faaliyetinde 206 bin 633 TL ve gayrimenkul faaliyetlerinde 104 bin 387 TL ile bu sektörlerdeki erkek çalışanların yıllık ortalama brüt kazancının üzerinde gerçekleşti.

En yüksek yıllık ortalama brüt kazancı 276 bin 507 TL ile yöneticiler meslek grubunda çalışanların elde ettiği görüldü. Bu meslek grubunu 200 bin 195 TL ile profesyonel meslek mensupları izledi. En düşük yıllık ortalama brüt kazanç ise 94 bin 849 TL ile nitelikli tarım, ormancılık ve su ürünleri çalışanları grubunda gerçekleşti.

KAZANÇ FARKI ERKEK LEHİNE

Cinsiyetler arası ücret veya kazanç farkı tüm eğitim düzeylerinde erkek lehine gerçekleşti. Yıllık ortalama brüt kazanç ile hesaplanan gösterge için en yüksek fark yüzde 19,6 ile lise mezunlarında, en düşük fark ise yüzde 14,5 ile ilkokul ve altı mezunlarda gerçekleşti. Yıllık ortalama brüt ücret-maaş ile hesaplanan gösterge için ise en yüksek fark yüzde 17,1 ile yükseköğretim mezunlarında, en düşük fark yüzde 12,4 ile yine ilkokul ve altı mezunlarda gerçekleşti.

Yıllık ortalama brüt kazanç dikkate alındığında en yüksek cinsiyetler arası fark yüzde 22,8 ile sanatkârlar ve ilgili işlerde çalışanlar ve yüzde 21,4 ile teknisyenler, teknikerler ve yardımcı profesyonel meslek mensuplarında gerçekleşti. En düşük farklar ise yüzde 4,2 ile yöneticiler ve yüzde 6,1 ile hizmet ve satış elemanlarında gerçekleşti.

Yıllık ortalama brüt ücret-maaş dikkate alındığında en yüksek cinsiyetler arası fark yüzde 21,1 ile profesyonel meslek mensupları ve yüzde 19,2 ile teknisyenler, teknikerler ve yardımcı profesyonel meslek mensuplarında gerçekleşti. En düşük fark ise yüzde 4,4 ile yöneticilerde ve yüzde 6,8 ile nitelik gerektirmeyen meslekler ile hizmet ve satış elemanları grubunda gerçekleşti.