Binanın yıkılması ile birlikte enkaz altında kalan Büyükardıç, 48 saat sonra kurtarılıp hastaneye kaldırıldı.

9 ay hastanede tedavi gören Büyükardıç’ın, üzerine kolonların düşmesi nedeniyle sağ kolu ve sağ bacağı ampute edildi.

KENDİSİ GİBİ ENGELLİ BİREYLERE HİZMET EDİYOR

Proteziyle uzun süre çalışan Büyükardıç, tedavisinin dışında gösterdiği gayret sayesinde kısa sürede günlük işlerini tek başına yapmaya başladı.

Büyükardıç, tedavisinin ardından Gaziantep’e geldi ve mesleğine Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Ortez-Protez Uygulama Merkezi’nde yeniden başladı.

Depreme Kahramanmaraş’ta klinik olarak da kullandığı evinde yakalandığını anlatan Zeynep Büyükardıç, “İki gün enkaz altında kaldım. Depremde sağ kol ve sağ bacağımı kaybettim. Tedavi sürecinde 9 ay hastanede kaldım. Hastaneden çıktıktan 2 ay gibi bir süre sonra burada işe başladım.

Mesleğimi ve çalışmayı çok özlemiştim. Mesleğimi yapıyor olmak özgüvenimi yeniden yerine getirdi. Çünkü ampute olduktan sonra evde oturmak bağımlı hale gelmek çok zor bir şey. Yeniden hayata katılmak, çalışmak, ekonomik özgürlüğümü elime almam çok önemliydi’ dedi.

‘BİR GÜN GERÇEKTEN İNSANIN BAŞINA GELEBİLİYORMUŞ’

Depremden önce engelli bireylere de hizmet verdiğini dile getiren Zeynep Büyükardıç, bunun bir gün gerçekten her insanın başına gelebileceğini anladığını belirterek, şöyle konuştu:

“Ben depremden önce pediatri alanında çalışıyordum. Engelli çocuklarla 8 yıl çalıştım. Her zaman; ‘Hepimiz bir engelli adayıyız’ derdim. Ama buna inanarak söylediğimi düşünmüyorum. Ve şu anda herhangi bir engeli olmayan insanlar da buna inanmayarak söylüyor.

Ama bir gün gerçekten insanın başına gelebiliyormuş. Ben bunu yaşadım, gerçekten çok ağır bir deneyim oldu. Ampute hastalarla da çalıştığım dönem oldu. Engelli hastalarla çalıştığımdan benim için zorlukları aşmak bir görev gibi geliyordu.

İnsanların bakış açısı değişebiliyor bu duruma karşı. Ampute olmuş bireylerin engelli birisinin yani benim tedavi edip edemeyeceğim yönünde şüpheye düşeceklerini düşünmüştüm. Ama tam tersi oldu. Çünkü ben onları anlıyorum onlar beni anlıyor.

Ben onlar için bir rol model teşkil ediyorum. Bir birimimizi çok iyi anlıyoruz. Onlardan daha önce protez kullanmaya başladığım için protezle ilgili yaşanabilecek problemi önceden deneyimlediğim için her şeyi daha önceden öngörebiliyorum ve ona göre tedaviyi şekillendirebiliyorum.”

‘EN ÇOK KOŞUŞTURMAYI ÖZLEDİM’

Depremden önce çok sosyal bir yaşamı olduğunu anlatan Büyükardıç, geçmişe dair en çok özlediği şeyin koşuşturmaca olduğunu söyledi.

Hayatın her zorluğa rağmen devam ettiğini ve herkesin bir şekilde ayağa kalkması gerektiğini aktaran Büyükardıç, sözlerini şöyle tamamladı:

“Depremden önce çok fazla hareketli bir insandım. Bağımsız yaşıyordum. Depremden sonra tabi ki bu protez sizi ister istemez yavaşlatıyor. Ben en çok koşturmayı özlüyorum. Rahatça hareket edebilmeyi özlüyorum. Şimdi her şeyi düşünmek zorunda kalıyorsun.

Bir yere gittiğinizde kafeye, arkadaşınızın evine gittiğinizde merdiven var mı asansör var mı diye düşünmek zorunda kalıyorsunuz. Eskiden hiçbir şey düşünmeden yaşamanın yanında şimdi her şeyi düşünerek yaşamak biraz zor. Açıkçası benim de hayattan vazgeçtiğim dönemler oldu.

Çünkü biz çok zor bir travma atlattık. Ama biz eğer çabalamazsak motive etmezsek açıkçası kimse bizi ayağa kaldıramaz. Ne en iyi doktorlar ne aile ne en iyi protez ne de en iyi fizyoterapist kimse bizi ayağa kaldıramaz biz çabalamadığımız sürece.

Bence hayata tutunmak için kendimizi motive etmeliyiz. Kaldığımız yerden devam etmemiz gerekiyor. Birilerine bağımlı olmak yerine bağımsız olmak için yeniden kendilerini motive edip yürümeye başlamak gerekiyor.

Sonrasında her şey o kadar güzel gelişiyor ki yeniden işe başlayabiliyorsunuz, evlenebiliyorsunuz, çocuk sahibi olabiliyorsunuz. Bunların hiçbiri imkansız değil. Her şey daha güzel olabiliyor. Bu yüzden hayata küsmemek lazım.”

Eğitimini aldığı bölüm ve yaptığı işlerden farklı bir meslek arayışına giren Ceyhan, 2014’te BŞEÜ Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Seramik ve Cam Tasarımı Bölümü’nü kazandı.

Ceyhan, 2018’de bölüm birinciliği, fakülte ikinciliği dereceleriyle mezun oldu.

Evlerinin yanında babasından kalma ağılın 8 metrekarelik bölümünde 2017’de atölye kuran Ceyhan, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Kültürel Miras ve Turizm Programı’nı da 2020’de tamamlayıp 3’üncü üniversite diplomasını aldı.

Çamuru kupa, tabak, pano gibi seramik eşyalara dönüştüren Ceyhan, 2022’den bu yana BŞEÜ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Seramik ve Cam Ana Sanat Dalı’nda eğitimini sürdürüyor.

Ceyhan, babasının hatıralarını yaşatmak amacıyla atölyeye çevirdiği eski keçi ağılında, seramikten estetik eserler ortaya koyma hayalini gerçekleştirdiğini söyledi.

Osmaneli ilçesinde eğitimini aldığı, özel sektörde çalıştığı mesleğin kendisine hitap etmediğini zamanla anladığını belirten Ceyhan, “Bunun için seramik ve cam bölümünü okudum. Neleri seviyorum, hangi mesleği yapmak istiyorum?

‘Ne olacaksın, hangi mesleği yapacaksın?’ sorusunun cevabını ben yıllarca bulamadım ve 25 yaşından sonra seramik işi olduğunu fark ettim. Kendi işimi kurmak için bir yolculuğa başladım. Seramikte bunu sürekli çeşitlendiriyorum” diye konuştu.

“Çamurdan aklınıza gelebilecek her şeyi yapabiliyorum”

Ceyhan, şu anda atölye olarak kullandığı yerin, eskiden babasının emekliye ayrıldıktan sonra keçi beslediği ağıl olduğunu aktardı.

Atölyenin her köşesinde birilerinin emeğinin olduğunu anlatan Ceyhan, şöyle devam etti:

“Küçücük çocukların hatta yaşlı insanların bile atölyenin güzelleştirmesinde emekleri var. İlk önce çevremdekilerden ‘Burada atölye olur mu? Yaptıklarını nasıl satacaksın?’ diye eleştiriler aldım. Zamanla yaptıklarımı görenler bu sefer takdir etmeye başladı. Çamurdan kupa, bardak, seramik üzerine hayvan ve doğa figürleri yapıyorum.

Kalıpta insan yüzü çıkartıyorum, panolar yapıyorum. Çamurdan aklınıza gelebilecek her şeyi yapabiliyorum. Yaptıklarımı sosyal medya üzerinden satıyorum. Yani tek alanda kalmak yerine kendimi geliştirmeye çalıştım. E-ticaret ve sosyal medyayla ilgili eğitimler aldım. Buradan satış yapabiliyorum hatta sosyal medya üzerinden Almanya’dan sipariş aldım ve seramik tabaklar gönderdim.”

Ceyhan, atölyede hem üretim yaptığını hem de seramik sanatına ilgi duyan kadınlara, engelli bireylere ücretsiz eğitim verdiğini dile getirdi.

“Engelli bireyler ile çocukların aktif olabileceği, sosyalleşebileceği alanlarda ne yapabilirim?” düşüncesinden yola çıkarak onlara atölyenin kapısını açtığını belirten Ceyhan, şunları kaydetti:

“Devletimiz, engelli bireylerimize her türlü desteği veriyor. Otizmli ve down sendromlu çocuklarımızı buraya davet ediyorum ve onlarla çok güzel vakit geçiriyoruz. Buradan giderken mutlu oluyorlar, tabii ki ben de kendimi geliştiriyorum. Çocuklarımızın yaptıklarından harikalar çıkıyor hatta ben bile hayran kalıyorum.

Engelli bireylerle ilgilenmem, biraz da rahmetli babamın işitme ve kolundan engelli olmasından kaynaklanıyor. Babamın hatıralarını yaşatmak için gönüllü olarak engelli bireylerle ilgileniyorum ve hatta Bilecik Engelsiz Yarınlar Derneği üyesiyim.”

Şimdilerde eşinin emekli aylığı ve çiftçilik yapıp geçimini sağlayarak zihinsel engelli çocukları Emrullah ve Fevziye Polat’a bakan Polat, “Eşim öldükten sonra evin kadını da ben oldum erkeği de. Çocuklarıma bakmak için taş duvar ördüm, inşaatlarda lambri yaptım, fayans döşedim, ustalığı öğrendim” dedi.

Çaykara ilçesi Akdoğan Mahallesi’nde yaşayan ve 35 yıl önce mide kanamasından dolayı eşini kaybeden Havva Polat, 3’ü engelli, 6 çocuğuyla yalnız kaldı.

Çocuklarına bakmak için inşaatlarda çalışan Polat, taş duvar, seramik ve lambri işlerinde ustalaştı.

Gündüz inşaatlarda çalışan, akşam ise ahırındaki ineğini besleyip geçimi sağladığını anlatan Polat, çocuklarından 3’ünü evlendirdi.

Zihinsel engelli 3 çocuğundan Yusuf Kenan Polat’ı 2021’de kaybeden ve yaşından dolayı bu süreçten sonra inşaatlara da gidemeyen Polat, engelli çocuğu Emrullah ile Fevziye’nin bakımı için eşinin emekli maaşının yanı sıra çiftçilik yapıyor.

Polat, yaşadıklarını anlatarak, “20 yaşında gelin oldum. Çektiğim çileler haddini aştı. Çocuklarımdan 3’ü küçükken menenjit geçirdi ve tedavilerini yaptıramadığımız için engelli kaldı. 45 yaşımdayken babaları vefat etti. Ölümünün ardından nereden başlayacağımı şaşırdım, çocuklarımın derdine düştüm.

Eşim vefat ettiği gün aklım gitti, ‘Çocuklarıma nereden, nasıl çorap alıp giydireceğim’ diye düşündüm. Belki düşünülecek bir şey değil ama aklıma ilk çocuklarım geldi. Allah’ımdan sabır ve güç diledim. Evin erkeği de kadını da küçüğü de büyüğü de ben oldum. Çok çalıştım, çok mücadele verdim. Ağır şartlar altında yapmadığım iş kalmadı.

Çocuklarıma bakmak için taş duvar ördüm, inşaatlarda lambri yaptım, fayans döşedim, ustalığı öğrendim. Gece yemekleri pişiriyordum, uyku uyuyamazdım, sabah ezanıyla birlikte hayvanlarımın bakımını yapar dışarı salardım, sonra da çocuklarımı yedirip saat 8 olur olmaz da inşaatlara çalışmaya giderdim. İnşaatta çalıştığım yerlerde saat 5 olduğunda çocuklarıma bakmak zorunda olduğum için bana müsaade ederlerdi” dedi.

‘ÇOCUKLARIM BİR YANA DÜNYA BİR YANA’

Babalarının vefatının ardından hayatını çocuklarına adadığını ifade eden Polat, “Eskiden bu kadar varlık yoktu, darlık içinde yaşadım. Babaları öldükten sonra hayatımı çocuklara adadım. Ahırımda ineğim de vardı ama ineği yedir, çocuklara bak, inşaata git çok zor zamanlardan geçtim.

Aldığım 5 kuruş para ile çocuklarımı geçindirmeye çalıştım. Kazandığım para yetmezdi, 14 lira maaş alırdım onunla 5 nüfus geçindirmek zorundaydım. Günlerimi böldüm, yağmurlu havada inşaatların içindeki lambri, fayans işlerine; güneşli havalarda taş duvar örmeye gittim.

Hiç boş bir günüm yoktu. Gece gündüz çalışarak bugünlere geldim. Yaşım 80 oldu, artık sağlık sorunları yaşamaya başladım ama yine de mücadeleye devam ediyorum. Sabah kalkıyorum Emrullah’ı yediriyorum, bahçe işleriyle ilgileniyorum, evin temizliğini yapıyorum, odun kırıyorum. İş bulursam bugün de gider çalışırım, çalışmak zorundayım.

Mücadele etmezsem çocuğuma nereden ekmek getiririm? Her şey çocuklarım için, çocuklarım bir yana dünya bir yana. Engelli çocuklarımdan birisi 3 sene önce kalp krizi geçirdi ve vefat etti, kaldı elime 2 tane. Şimdi tek düşüncem ben ölürsem evlatlarıma ne olacağı, bu 2 çocuğuma da inşallah Allah sağlıklı uzun ömür verir de bakarım” diye konuştu.

Emrullah Polat ise annesiyle gurur duyduğunu belirterek, “Annem ömrünü bizim için harcadı, onunla gurur duyuyorum. Yemeğimi yapıyor, çamaşırımızı yıkıyor. Yıllarca yaylada, köyde her yerde çalışarak bize baktı, bizi kimseye muhtaç etmedi, onu çok seviyorum” dedi.

Asgari ücrete yüzde 49 oranında zam gelirken asgari ücret 17 bin 2 TL oldu.

2024 asgari ücret rakamının belirlenmesiyle birlikte değişen kalemler şöyle:

İŞSİZLİK MAAŞI

Sigortalı çalışanlara yasada belirtilen şartları taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için belirli süre ve miktarda işsizlik maaşı ödemesi yapılıyor. İşsizlik maaşı aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 40’ından az olamazken, yüzde 80’ini geçemiyor.

İşsizlik maaşı en düşük 5 bin 325 TL en yüksek 10 bin 650TL olarak uygulanıyordu. Yeni işsizlik maaşı en düşük 7 bin 940, en yüksek 15 bin 880 TL oldu.

ASKERLİK VE DOĞUM BORÇLANMASI

Doğum ve askerlik borçlanması günlük brüt asgari ücretin yüzde 32’sinden az bu tutarın 7,5 katından fazla ise yapılamıyor.

Bu rakam en düşük 143 TL, en yüksek 1073 TL olarak uygulanıyordu.

Zamların ardından askerlik ve doğum borçlanması en düşük 213 TL, en yüksek 1600 TL oldu.

RAPOR ÜCRETLERİ

Asgari ücretliler mevcut durumda ayakta tedavide günlük 299,49 TL, yatarak tedavide de 224,69 TL günlük rapor parası alıyordu.

Zamla sonrası rapor ücretleri ayakta tedavide günlük 446 TL, yatarak tedavide de 334,7 TL oldu.

STAJYER MAAŞLARI

Staj yapanlar net asgari ücretin yüzde 30’undan az olmamak üzere ücret alıyor.

Mevcut durumda stajyerler 3 bin 420 TL maaş alıyordu. Yeni durumda stajyer maaşı 5 bin 100 TL oldu.

GSS

SGK, GSS primini aylık 402 TL olarak uyguluyordu. Zammın ardından GSS primi aylık 600 TL oldu.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PRİMLERİ

İsteğe bağlı sigortalılıkta prim tutarının üst ve alt sınırı bulunuyor. En az brüt asgari ücretin yüzde 32’si, en çok da brüt asgari ücretin 7,5 katının yüzde 32’si kadar prim ödenebiliyor.

Zamdan önce en düşük prim tutarı 4 bin 292 TL, en yüksek prim ise 32 bin 193 TL seviyesindeydi. Yeni asgari ücretle birlikte en düşük prim tutarı 6 bin 400 TL, en yüksek prim ise 48 bin TL oldu.

ENGELLİ AYLIĞI

Engelli aylığı, 2023’te yüzde 40-69 oranında engelliler için aylık 2 bin 328 TL, yüzde 70 ve üzeri oranında engelliler için 3 bin 496 TL olmuştu.

Zammın ardından yüzde 40-69 oranında engelliler için aylık 3 bin 471 TL, yüzde 70 ve üzeri oranında engelliler için 5 bin 212 TL oldu.

65 YAŞ AYLIĞI

65 yaş aylığı 2023’ün ikinci döneminde 3 bin 489 TL olmuştu. Asgari ücret zammının ardından 65 yaş aylığı 5 bin 202 TL oldu.

İlk toplantısını 11 Aralık’ta, ikinci toplantısını 18 Aralık’ta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda yapan Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda taraflar müzakerelerini sürdürürken nihai kararın bu hafta açıklanması bekleniyor.

Asgari ücret, bir işçi için aylık brüt 13 bin 414 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net 11 bin 402 lira 32 kuruş olarak uygulanıyor.

2024 yılı asgari ücreti için birbirinden farklı beklentiler oluştu. Asgari ücrete en düşük yüzde 25, en yüksek ise yüzde 55 zam yapılma ihtimali üzerinde duruluyor.

İşte olası zam oranlarına göre işsizlik maaşı, SGK primleri, rapor ücretleri, askerlik borçlanması, 65 yaş ve engelli aylığı gibi pek çok kalemde olacak değişiklikler:

İŞSİZLİK MAAŞI

Sigortalı çalışanlara yasada belirtilen şartları taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için belirli süre ve miktarda işsizlik maaşı ödemesi yapılıyor. İşsizlik maaşı aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 40’ından az olamazken, yüzde 80’ini geçemiyor.

İşsizlik maaşı mevcut durumda en düşük 5 bin 365 TL en yüksek 10 bin 731 TL olarak uygulanıyor. Olası zamlarda ise işsizlik maaşı şöyle olacak:

ASKERLİK VE DOĞUM BORÇLANMASI

Doğum ve askerlik borçlanması günlük brüt asgari ücretin yüzde 32’sinden az bu tutarın 7,5 katından fazla ise yapılamıyor.

Bu rakam en düşük 143 TL, en yüksek 1070 TL olarak uygulanıyordu.

Askerlik ve doğum borçlanması olası zamlara göre şöyle olacak:

RAPOR ÜCRETLERİ

Asgari ücretliler mevcut durumda ayakta tedavide günlük 299,49 lira, yatarak tedavide de 224,69 lira günlük rapor parası alıyordu. Olası zamlarla rapor ücretleri şöyle olacak:

STAJYER MAAŞLARI

Staj yapanlar net asgari ücretin yüzde 30’undan az olmamak üzere ücret alıyor.

Mevcut durumda stajyerler 3 bin 420 TL maaş alıyordu. Yeni durumda stajyer maaşlarının artış oranlarına göre şöyle olması bekleniyor:

GSS

SGK, GSS primini aylık 402 TL olarak uyguluyordu. Olası zamlardan sonra yeni rakamın şöyle olması bekleniyor:

İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PRİMLERİ

İsteğe bağlı sigortalılıkta prim tutarının üst ve alt sınırı bulunuyor. En az brüt asgari ücretin yüzde 32’si, en çok da brüt asgari ücretin 7,5 katının yüzde 32’si kadar prim ödenebiliyor.

Şuan düşük prim tutarı 4 bin 292 TL, en yüksek prim ise 32 bin 193 TL seviyesinde. Olası zamlardan sonra ise oluşabilecek yeni rakamlar şöyle:

ENGELLİ AYLIĞI

En düşük yüzde 40-69 oranında engelliler için aylık 2 bin 328 TL, yüzde 70 ve üzeri oranında engelliler için 3 bin 496 TL olmuştu. Olası zamlarda ise engelli aylığı şöyle olacak:

65 YAŞ AYLIĞI

65 yaş aylığı 2023’ün ikinci döneminde 3 bin 489 TL olmuştu. Olası zamlarda ise 65 yaş aylığının şöyle olması bekleniyor: