Tuvalet eksikliği yüzünden sokağa idrar yaptıkları için para cezasına çarptırılanların yıllarca süren baskısı, 4 milyon avroluk planlarla karşılığını verdi.

Geerte Piening’in 2015’te bir gece bardan eve dönerken tuvalete gitmesi gerekti. Amsterdam’ın hareketli Leidseplein bölgesinde kapanış saatinden sonra olduğu için bir bara giremedi, bu yüzden en yakın umumi tuvalete baktı ve 2 kilometre uzakta olduğunu gördü.

Bir ara sokakta çömeldi ve bunu yaparken arkadaşlarını da onu korumaya ikna etti. Kısa süre sonra polis geldi ve halka açık alanda idrar yapma nedeniyle 140 Euro para cezası verdi.

YARGIÇ PİSUVAR KULLANMASINI ÖNERDİ

O zamanlar 21 yaşında olan Piening, aldığı cezaya itiraz eden bir mektup yazarak Amsterdam’da erkekler için 35, kadınlar için ise yalnızca 3 umumi tuvalet bulunduğunu belirtti: “Sadece kadınları değil, tekerlekli sandalye kullananları da etkiliyor. Herkese uygun yerlerin olması gerçekten önemli.”

İki yılın ardından Piening, ödenmemiş para cezasıyla ilgili olarak mahkemeye çağırıldı. Yargıç ayrıca konuyla ilgili kendi görüşünü de sunarak Piening’e kadınlara yönelik olanaklar olmasa da erkeklere ait pisuvardan faydalanması gerektiğini söyledi ve “Hoş olmayabilir ama mümkün” dedi.

Piening, hakimin önerisi için “Hepimiz buna güldük çünkü çok saçmaydı. Bunun kesinlikle mümkün olmadığını düşünüyorum” dedi ve ülkenin çeşitli yerlerinden kadınlar pisuvardan ilginç görüntülerini internette paylaşarak bu öneriyi tiye aldılar.

Bu olay hiç beklenmedik bir şekilde büyümeye başladı ve binlerce kişinin Hollanda sokaklarına dökülüp dokuz yıl “idrara çıkma eşitliği” mücadelesi vermesine neden oldu.

“ŞEHİRLER ERKEKLER İÇİN İNŞA EDİLİYOR”

Harekete katılanlar arasında o zamanlar Amsterdam belediye meclis üyesi olan Ilana Rooderkerk de vardı. Şu anda Hollanda parlamentosunun bir üyesi olan Rooderkerk ve Piening, Amsterdam’a erişilebilir umumi tuvaletlerin sayısını artırma çağrısında bulunan belediye yasasını öne sürmek için birlikte çalıştı. 

Rooderkerk konuyla ilgili şunları söyledi: “İlk başta insanlar neden bu kadar önemli diye düşündüler ya da bunun hakkında konuşmayı biraz tuhaf buldular. Fakat her zaman şunu vurguladım: Bu kadar basit bir şey söz konusu olduğunda neden bunu çözmüyoruz? Özellikle de şehir nüfusunun yarısı için çözülüp diğer yarısı için çözülmemişken.”

Diğer kadın meclis üyeleriyle bir araya gelerek, konuya halkın desteğini toplamaya başladılar. Şehirde yavaş yavaş değişiklikler yapılmaya başlandı; yaz aylarında büyük parklara ve yeşil alanlara seyyar tuvaletler yerleştirildi ve halka polis karakolları ve itfaiye gibi yerlerdeki tesisleri kullanabilecekleri bildirildi.

Bu ay ise Amsterdam, tekerlekli sandalye erişimine uygun yeni umumi tuvaletlerin ekim ayından itibaren kullanıma sunulacağını söyledi. Kesin sayı doğrulanmadı ancak belediye toplam yatırımın 4 milyon avro olacağını söyledi.

Piening yeni kararları mutlulukla karşılarken şunları söyledi: “Şehrin çoğunlukla erkekler tarafından ve erkekler için inşa edildiğini düşünüyorum. Yani bu açıdan bakarsam, sadece erkeklere ait pisvuarların olması şaşırtıcı değil.”

Öğrencilerinin de atlı okçuluğu çok merak ettiklerini belirten Çakır, “Öğrencilerime atlı okçulukla ilgili de İngilizce kelimeler öğretiyorum. Yaklaşık 10 yıldır atlı okçuluk yapıyorum. Üniversiteyi de Ankara’da okudum, öğretmenlik yaparken eşimle tanıştım o da tarih öğretmeni, sonra eşimin teşvikiyle okçuluğa başladım. Bütün Türkler gibi atlara ilgimiz vardı ama evlenmeden önce atlı okçuluk yapacağım aklıma gelmezdi. Eşim de atlı okçuluk sporcusu. İlk başlarda biraz zor oldu” diye konuştu.

“Kadınlar ve erkekler geçen seneye kadar beraber yarışıyorduk” diyen Çakır, “Bu nedenle çok fazla kadın sporcumuz yoktu çünkü erkekler ata daha iyi biniyorlardı. Erkekler ata bindikleri zaman ona kıyabiliyor, biz kadınlar için at evladımız gibi kıyamıyoruz, topuğunu, dizgini vuramıyorsun. ‘Canım hadi yapar mısın’ ilk başlarda böyle oluyor. Ata o sertliği hissettirmen gerektiğini çok sonra anlıyorsun, o yüzden kadın olarak çok başka bir duygu, o sertliği yapabilmeniz zaman alıyor” dedi.

Son iki yıldır kadın atlı okçuların, var olduklarını gösterdiğini vurgulayan Çakır, şöyle devam etti:

“Önceki yıl Türkiye Şampiyonası’nda erkeklerle beraber yarıştık ve finale katılmaya hak kazanan 40 sporcu vardı içlerinden 4’ü kadındı. Geçen sene Geleneksel Atlı Okçuluk Federasyonu Başkanımız Zübeyir Bekiroğlu’nun destekleriyle kadınlar kategorisi ayrıldı. Bu işi yapan kadınlar normalde ‘erkeklerle yarışamayız’ diye çekiniyorlardı. Geçen sene Türkiye Şampiyonası’nda 300 sporcudan 70’i kadındı, bu bizim için gurur vericiydi. Daha öncesinde 300 sporcunun 10’u belki kadın oluyordu. Ciddi bir rekabet var, hedeflere kaç ok attığımız, nereden vurduğumuz artık çok profesyonel yarışıyoruz.”

7 yıllık atı Akduman’ın ölmesi kendisini çok etkiledi

Geçen yıl, 7 yıldır yarıştığı ve çok sevdiği atı ‘Akduman’ın ölmesine çok üzüldüğünü dile getiren Çakır, “Akduman’ benim için çok başkaydı, evladım gibiydi. İlk başladığımda hocamın kır ve beyaz atları vardı, çok sevmiştim. Sonra eşim bana evlilik hediyesi olarak Akduman’ı aldı, hem kır hem çilli bir erkek aygırdı, 7 yıl hipodromda koşmuş, birincilikleri de olan çok hızlı bir attı. Akduman’ın hem ilk atım olması hem evlilik hediyesi olmasından onunla başka bir bağımız oluştu. Onunla gece gündüz ilgilendim, farklı huyları vardı, şahlanması… İlk yarışmam da Akduman ile olmuştu” ifadelerini kullandı.

Akduman’ın görüntüsünün hala gözünün önüne geldiğini anlatan Çakır, “Akduman’ı kaybedince bu işi yapamam diye düşündüm. Ancak yeni atım ‘Turhan’ biraz unutturdu” dedi.

Avrupa’daki temsilcilikler için önceki yıl yabancı parkurlarda özel yarışmalar yaptıklarını da belirten ay-yıldızlı sporcu, “Orada kadınlar kategorisi ayrılmıştı ve 2 ayrı yarışmada birincilik elde ettim. Türkiye’de ise geçen sene Akşehir’de Turhan ile çok güzel bir yarış çıkardım ve tablo3 parkurunda 40.75 puanla kadınlar Türkiye rekoru kırdım. Apayrı bir sevinçti, ilk orada birinci olarak kürsüye çıktım. Yine ağladım çünkü Akduman aklımdaydı çünkü bu birinciliği onunla kazanmak istiyordum ama Turhan’a da minnettarım beni oralara taşıdı” şeklinde konuştu.

“Daha güzel rekorlar kırarak birinci olmak istiyorum”

Türkiye Şampiyonası’nın geçen yıl Kayseri’de yapılan finaline 10 kadın sporcu kaldıklarına dikkati çeken Çakır, “Kayseri’de bütün etaplardaki puanlarımızla Türkiye üçüncüsü olarak bitirdim. 2024 şampiyonamız da mayıs-haziran gibi yapılacak, hedefim geçen yıl da birincilikti ama yarışmayı bırakmayı düşünürken üçüncü oldum, şimdi daha güzel rekorlar kırarak birinci olmak istiyorum” dedi.

Yurt dışında yarışmak istediğini de belirten kadın atlı okçu, “Eşim de bu sporla yurt dışında yarıştı. Türkiye’de ilk 15’e girenler yurt dışında temsil ediyor, genelde erkekler oluyor ama ben de erkekler kadar puan yaparak ülkemi yurt dışında temsil etmek istiyorum. Belki Zübeyir başkanımızın destekleriyle ‘kadınlar kategorisinden de milli takım çıkaracağız’ denilirse o şekilde de yurt dışına katılabiliriz. Artık daha şevkle umutla çalışıyoruz, yurt dışında ülkem adına yarışmayı çok istiyorum” şeklinde konuştu.

Türkiye Şampiyonası’nda eşi ile aynı parkurda aynı atla yarıştıklarını da anlatan sporcu, “Hep şunu diyorum bu sporda eşim Davut Çakır’ı geçeyim zaten derece gelir, bunu bir kere başardım” değerlendirmesinde bulundu.

Atlı okçulukla beraber iki çocuğuna da annelik yapıyor

Sporla beraber 6 yaşındaki oğlu Musa Yiğit ve 5 yaşındaki kızı Asya’ya da annelik yapan Çakır, “Annelik de kolay olmadı, eşim, kayınvalidemler, annemler çok destek oldu. Tabii atın üstünde yarışa çıkıyorsunuz ama aklınız çocuklara da gidiyor. Ok atarken ‘anne’ sesinin gelmesi de bambaşka bir duygu, sizinle beraber kürsüye çıkmaları, madalyaları alınca bana da aldın mı demeleri ayrı bir gurur veriyor” şeklinde konuştu.

8 Mart Dünya Kadınlar günü için de sporcu, “Herkesi beklerim, Türkiye’nin her yerinde bu spor yapılıyor, şimdi her yerde kadın okçularımız var. Mutlaka gitsinler, hayatlarında bir kez olsun ata binsinler ve ok atsınlar” dedi.

Eşi ve atlı okçuluk sporcusu Davut Çakır da Türk tarihinde erkekler kadar kadınların da atlı okçuluk yaptığını belirterek, “Bu branşı erkekler kadar kadınların da yapması gerektiğine inanıyorum. Eşimi önce ok atmaya sonra ata binerek ok atmaya teşvik ettim. Başlarda biraz zorlandı ama şu anda Türkiye’de en başarılı kadın sporculardan birisi. Kadınlar kategorisinin ayrılmasından sonra kadın atlı okçu sayımız da çok arttı. Türk kültürünün mihenk taşı bu işi ailecek yapmak bizim için bir onur” ifadelerini kullandı.

Buna göre, 2022 Kasım ayı referans alınarak yapılan bu çalışmada toplamda aylık ücretli çalışılan saat 201,3 olarak gerçekleşti. Sonuçlar incelendiğinde erkekler için aylık ücretli çalışılan saat 206,3 olarak gerçekleşirken kadınlarda aylık ücretli çalışılan saat 191,0 olarak gerçekleşti.

Saatlik ortalama brüt ücret-maaş toplamda 55,4 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler 2022 yılında saatlik ortalama 54,4 TL brüt ücret-maaş alırken, ücretli çalışan kadınlar 2022 yılında saatlik ortalama 57,4 TL brüt ücret-maaş aldı.

2022 yılı aylık ortalama kişi başı brüt ücret-maaş toplamda 11 bin 143 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler aylık ortalama 11 bin 233 TL kişi başı brüt ücret-maaş alırken, kadınlar aylık ortalama 10 bin 961 TL brüt ücret-maaş aldı.

Aylık ortalama kişi başı kazanç toplamda 12 bin 450 TL olarak gerçekleşti. Ücretli çalışan erkekler için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 487 TL olurken, kadınlar için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 376 TL oldu.

Kazanç Yapısı İstatistikleri sonuçlarına göre, 2022 yılında yıllık ortalama brüt kazanç 144 bin 390 TL oldu. Bu değer, erkeklerde 147 bin 446 TL ve kadınlarda 138 bin 366 TL oldu.

EN YÜKSEK ÜNİVERSİTE MEZUNLARI KAZANDI

Kazanç düzeylerinin hem erkeklerde hem de kadınlarda eğitim durumu ile doğru orantılı olarak yükseldiği görüldü. Eğitim durumuna göre en yüksek yıllık ortalama brüt kazancı yükseköğretim eğitim düzeyine sahip olanlar elde etti. Bu eğitim düzeyinde yıllık ortalama brüt kazanç erkeklerde 207 bin 112 TL, kadınlarda ise 171 bin 568 TL oldu.

En yüksek yıllık ortalama brüt ücret-maaşı yükseköğretim eğitim düzeyine sahip olanlar elde ederken, bu eğitim düzeyinde erkeklerin brüt ücret-maaşı 175 bin 463 TL, kadınların ise 145 bin 387 TL olarak gerçekleşti.

EN YÜKSEK KAZANÇ FİNANS SEKTÖRÜNDE

Ücretli çalışanların brüt kazançları, ekonomik faaliyet ayrımında incelendiğinde, en yüksek yıllık ortalama brüt kazanç 293 bin 511 TL ile finans ve sigorta faaliyetlerinde oldu. Bu ekonomik faaliyeti, 284 bin 842 TL ile bilgi ve iletişim ve 229 bin 108 TL ile kültür, sanat, eğlence, dinlence ve spor faaliyetleri izledi.

En düşük yıllık ortalama brüt kazançlar ise sırasıyla 99 bin 290 TL ile konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri, 102 bin 109 TL ile gayrimenkul faaliyetleri ve 104 bin 768 TL ile inşaat sektörlerinde oldu.

Ekonomik faaliyet sınıflamasına göre kadın çalışanların yıllık ortalama brüt kazancı ulaştırma ve depolama faaliyetinde 213 bin 810 TL, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı faaliyetinde 206 bin 633 TL ve gayrimenkul faaliyetlerinde 104 bin 387 TL ile bu sektörlerdeki erkek çalışanların yıllık ortalama brüt kazancının üzerinde gerçekleşti.

En yüksek yıllık ortalama brüt kazancı 276 bin 507 TL ile yöneticiler meslek grubunda çalışanların elde ettiği görüldü. Bu meslek grubunu 200 bin 195 TL ile profesyonel meslek mensupları izledi. En düşük yıllık ortalama brüt kazanç ise 94 bin 849 TL ile nitelikli tarım, ormancılık ve su ürünleri çalışanları grubunda gerçekleşti.

KAZANÇ FARKI ERKEK LEHİNE

Cinsiyetler arası ücret veya kazanç farkı tüm eğitim düzeylerinde erkek lehine gerçekleşti. Yıllık ortalama brüt kazanç ile hesaplanan gösterge için en yüksek fark yüzde 19,6 ile lise mezunlarında, en düşük fark ise yüzde 14,5 ile ilkokul ve altı mezunlarda gerçekleşti. Yıllık ortalama brüt ücret-maaş ile hesaplanan gösterge için ise en yüksek fark yüzde 17,1 ile yükseköğretim mezunlarında, en düşük fark yüzde 12,4 ile yine ilkokul ve altı mezunlarda gerçekleşti.

Yıllık ortalama brüt kazanç dikkate alındığında en yüksek cinsiyetler arası fark yüzde 22,8 ile sanatkârlar ve ilgili işlerde çalışanlar ve yüzde 21,4 ile teknisyenler, teknikerler ve yardımcı profesyonel meslek mensuplarında gerçekleşti. En düşük farklar ise yüzde 4,2 ile yöneticiler ve yüzde 6,1 ile hizmet ve satış elemanlarında gerçekleşti.

Yıllık ortalama brüt ücret-maaş dikkate alındığında en yüksek cinsiyetler arası fark yüzde 21,1 ile profesyonel meslek mensupları ve yüzde 19,2 ile teknisyenler, teknikerler ve yardımcı profesyonel meslek mensuplarında gerçekleşti. En düşük fark ise yüzde 4,4 ile yöneticilerde ve yüzde 6,8 ile nitelik gerektirmeyen meslekler ile hizmet ve satış elemanları grubunda gerçekleşti.