Açıklamada, mutabakat kapsamında, ihtilaflı adaların çevresinde küçük ölçekli balıkçılığa izin verilmesine, buna karşın donanma, sahil güvenlik ve diğer resmi gemi ve uçakların 12 deniz mili (22 kilometre) içinde adaların “kara suları” olarak anılan bölgelere erişiminin kısıtlanmasında anlaşmaya varıldığı ileri sürüldü.

Filipinler tarafının son 7 yılda anlaşmaya uyduğu ancak geçen yıldan itibaren “kendi siyasi gündemini tatmin etmek için” mutabakatı bozduğu savunulan açıklamada, “Çin ile Filipinler arasında bir yılı aşkın süredir denizlerde sürekli yaşanan sürtüşmelerin temel sebebi budur.” ifadesine yer verildi.

Açıklamada, Duterte’nin, Filipinler’in İkinci Thomas Sığı’nda karaya oturan savaş gemisine ikmal yapılmasına Çin tarafından yerinde kontrol edilmesi ve inşaat malzemesi taşınmaması şartıyla izin verilmesini kabul ettiği de ileri sürüldü.

İDDİALARI REDDETMİŞLERDİ

Çin’in gizli mutabakata dair iddiası, hem Duterte hem de görevdeki Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. tarafından reddedilmişti.

2016’daki ziyaretinde yalnızca Güney Çin Denizi’nde “statükonun sürdürülmesi” konusunda mutabakata vardıklarını belirten Duterte, “Devlet Başkanı Şi ile el sıkışmamız dışında hatırladığım tek şey, ‘statüko’; kullandığımız sözcük buydu. Temas olmayacak, hareket olmayacak, silahlı devriye olmayacak ve cepheleşme olmayacak.” demişti.

Duterte, savaş gemisine inşaat malzemesi taşınmaması konusunda anlaşmaya varıp varmadıklarına ilişkin ise bunun da yazılı bir taahhüt değil, statükoyu korumaya yönelik bir centilmenlik anlaşması olduğunu vurgulamıştı.

Haziran 2022’de iktidara gelen Devlet Başkanı Marcos ise ülkesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Çin tarafının gizli mutabakatın varlığında ısrar ettiğini, ancak kendisinin böyle bir uzlaşmadan haberdar olmadığını belirterek, “Eğer böyle bir gizli anlaşma varsa ben şimdi yürürlükten kaldırıyorum.” diye konuşmuştu.

Marcos’un kuzeni, Temsilciler Meclisi Başkanı Ferdinand Martin Romualdez, Duterte’nin “centilmenlik anlaşması” dediği mutabakat konusunda soruşturma başlatılması talimatı vermişti.

İKİNCİ THOMAS SIĞI

Güney Çin Denizi’nde Spratly Adaları’nın parçası olan, Filipinler’in kontrolündeki İkinci Thomas Sığı, iki ülke arasında ihtilaflı deniz bölgeleri arasında yer alıyor.

Filipinlilerin “Ayungin”, Çinlilerin “Rınai” adını verdiği sığ resifte, Filipinler Donanmasına ait savaş gemisi karaya oturmuş halde bulunuyor. Gemiye ikmal sağlamak üzere Filipin gemileri aralıklarla bölgeyi ziyaret ediyor.

Pekin yönetimi, karaya oturtulan savaş gemisinin bölgede yasa dışı bulunduğunu belirterek, geminin geri çekilmesi ve resifin eski haline getirilmesini talep ediyor.

GÜNEY ÇİN DENİZİ ANLAŞMAZLIĞI

Güney Çin Denizi, kıyıdaş ülkelerin bağımsızlıklarını kazandığı İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bölge ülkeleri arasında egemenlik ihtilaflarının odağında yer alıyor.

Çin, ilk kez 1947’de yayınladığı haritayla Güney Çin Denizi’nin yüzde 80’i üzerinde egemenlik iddiasında bulunurken, yer altı kaynakları açısından zengin bölgede Filipinler’in yanı sıra Vietnam, Brunei ve Malezya da hak iddia ediyor.

Çin’in bölgedeki ihtilaflı adalarda üsler inşa etmesine, askeri unsurların yanı sıra sivil gemi filolarıyla varlık göstermesine, bölge ülkelerinin yanı sıra ABD karşı çıkıyor.

Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi, 2016’da Filipinler’in başvurusuyla verdiği kararda, Çin’in, Güney Çin Denizi’nde tek taraflı egemenlik taleplerinin yasal olmadığına hükmetmişti.

Çanakkale Deniz Savaşları’na büyük katkısı olan Kahraman Nusret Mayın Gemisi’nin anısını yaşatmak ve ziyaretçileri bilgilendirmek amacı ile asıl gemi planına birebir uygun olacak şekilde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından 2011 yılında inşa edildi. TCG Nusret Müze Gemisi, Ege ve Akdeniz limanlarına yapılan ziyaretler kapsamında 22-23 Nisan 2024 tarihlerinde İzmir’de ziyaretçilerini ağırladı. İzmir’de 7’den 70’e ziyaretçilerin akınına uğrayan gemi yoğun ilgiyle karşılandı.

Program kapsamında gemiyi ziyaret eden vatandaşlar, 7-8 Mart 1915 gecesi Çanakkale Boğazı’nda Çanakkale Nusret Mayın Harbi ve 18 Mart gecesi Çanakkale Deniz Savaşı’nı anlatan detaylı bir sunum izledi. Ardından ziyaretçiler, o dönemde askerlerin uyuduğu efrad mangası ve askerlerin yemek yediği, istirahat ettiği efrad salonu, revir, mutfak, zabitan salonu, süvari kamarası, gedikli zabiyan kamarası (dönemin astsubaylarına verilen isim) ve dümen evini gezerek bilgiler aldı. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı özel faaliyeti olan Güney Deniz Saha Komutanlığı Bandosu’nun dinletisine de çok sayıda vatandaş katıldı.

Modern seyir cihazları ile donatılmış olan yüzer müze gemi olarak da hizmet veren ve bu anlamda dünyada ilk ve tek olan gemiyi ziyaret eden çocuklara 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kapsamında hediyeler dağıtıldı.

“ÇOK DUYGULANDIK”

TCG Nusret Müze Gemisi’ni gezen bir ziyaretçi, “Gemiyi gezdik. Çok duygulandık. Çok güzel anılar kalmış. Bugün 23 Nisan. Çok mutluyuz çünkü çocuklarımızın bayramı. Okullarımızda da kutladık. Bugün Konak’ta da etkinliklere katıldık. Çok teşekkür ediyoruz bu kutlamaları bizim için hazırladıkları için” dedi.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda gemiyi ailesi ile ziyaret eden bir çocuk ise “23 Nisan çok güzel oldu çünkü çok eğlendik. Çok heyecanlıydık. Teşekkür ediyoruz” diye konuştu.

“ÇOCUKLAR GÜNÜN ANLAM VE ÖNEMİNİ DAHA İYİ ANLIYOR”

Kızı ile birlikte gemiyi ziyaret eden bir yurttaş ise “Kızımız için çok güzel oluyor böyle programlar. Günün anlam ve önemini daha da iyi anlıyor, yaşıyor ve birebir görebiliyor. O yüzden çok mutluyuz” ifadelerini kullandı.

“ÇOCUKLARIMIZA DERS NİTELİĞİNDE BİR GEZİ”

Ailesi ile birlikte gemiyi ziyaret eden bir diğer vatandaş ise “Çocuklarımız tarihi öğrensin diye zaten gezdirmeye geldik. Onlar da gördü askerleri ve o zamanki durumlarda neler yaşadıklarını. Şimdi onlara ders olmaları niteliğinde geziyoruz” dedi.

Bir diğer yurttaş da “Çok güzel bir aktivite olmuş. Planladığımız bir organizasyon değildi. Kuzenimle gezerken denk geldik düzenleyenlere emeği geçen herkese çok teşekkür ederiz. Bize yeniden bu vatanın güzelliklerini hatırlattılar. Çocukluğumuzdaki bildiğimiz marşları farkında olmadan tekrar söyler olduk. Çok memnunuz. Çok teşekkür ederiz herkese” ifadelerini kullandı.

Bir vatandaş da “Burada olmak çok güzel. Çok gurur verici. Umarım yakında Türkiye için her şey güzel olur” diye konuştu.

NUSRET MAYIN GEMİSİ HAKKINDA BİLGİ

T.C Milli Savunma Bakanlığı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından Nusret Mayın Gemisi’ne ilişkin şu bilgiler verildi:

“Çanakkale Savaşları’nın ilk aşamasını oluşturan 18 Mart Deniz Zaferi, Dünya Harp Tarihine mal olmuş bir kahramanlık destanıdır. Bu zaferin kazanılmasında kuşkusuz en büyük pay, Kahraman NUSRET Mayın Gemisi’ne aittir. Kahraman Nusret Mayın gemisi 1910 yılında Almanya’ya sipariş edilerek 1913 yılına doğru Osmanlı Donanması hizmetine girmiştir. Nusret Mayın Gemisi Çanakkale Savaşlarında tesis ettiği mayın hatları ile 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi’nin kazanılmasında büyük rol oynamıştır. Yüzbaşı Hakkı Bey komutasındaki Nusret mayın gemisi, 8 Mart 1915 sabahı büyük bir gizlilik içerisinde Erenköy Koyu önlerinde sahile paralel olarak 26 mayın dökerek, yeni bir mayın hattı meydana getirmiştir. 18 Mart 1915 sabahı saat 10.00’dan itibaren Müttefik Donanması, Boğazı zorlamaya başlamıştır. Türk kıyı bataryalarından açılan topçu ateşi sonucu manevra yapma ihtiyacını hisseden Müttefik donanmaya ait gemiler, Nusret mayın gemisi tarafından dökülen mayınlara çarpmış, İngiliz Donanmasına ait Ocean ve Irresisitble zırhlıları ile Fransız Donanmasına ait Bouvet zırhlısı batmıştır. Ayrıca Müttefik Donanma’ya ait Gaulois, Suffren ve Inflexible zırhlıları ağır hasar almış, birçok zırhlı de çeşitli yaralar almıştır.”

TCG Nusret tarafından deniz müzelerinin tanıtılması, denizciliğin sevdirilmesi ve yaygınlaştırılması ile Türk Deniz tarihi hakkında farkındalık yaratılması amacıyla liman ziyaretleri yapılmaktadır. Bu kapsamda 29 Nisan 24 Haziran 2023 tarihleri arasında Marmara ve Karadeniz limanlarına istinaden liman ziyaretleri gerçekleştirildi, 50 bin 40 kişi tarafından gemi ziyaret edildi.

Bu yıl ise 18 Nisan-8 Haziran 2024 tarihleri arasında TCG Nusret tarafından Ege ve Akdeniz limanlarına toplam 51 gün süre ile 18 farklı limana 22 gün boyunca düzenlenecek ziyaretlerin programı ise şöyle:

Kuşadası – 26 Nisan 2024

Bodrum – 28 Nisan 2024

Aksaz – 1 Mayıs 2024

Kaş – 3 Mayıs 2024

Alanya – 6 Mayıs 2024 

Kıbrıs/Gime 9-10 Mayıs  2024 

Mersin – 13-14 Mayıs 2024 

İskenderun – 16 Mayıs 2024

Silifke (Taşucu) – 19 Mayıs 2024

Anamur – 21 Mayıs 2024

Antalya – 24-25 Mayıs 2024

Fethiye – 28 Mayıs 2024

Marmaris – 30 Mayıs 2024

Milas (Güllük) – 2 Haziran 2024

Çeşme – 5 Haziran 2024

Ayvalık – 7 Haziran 2024

Uzmanlar, bölgedeki gerilimin konteyner piyasasına ilişkin öngörüleri tamamen değiştirdiğini ve uzayan seyahat sürelerinin deniz ticareti için önemli bir risk oluşturduğunu belirtiyor.

Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de İsrail ile bağlantılı ticari gemilere yönelik başlattığı saldırılar sonrası bölgede geçen yılın sonuna doğru tırmanan gerilim, gemicilik sektörünü etkilemeye devam ediyor.

Gemicilik şirketlerinin rotalarını Kızıldeniz’den Ümit Burnu’na kaydırması veya askıya alması nedeniyle, Kızıldeniz’deki gemi trafiğinde sert düşüşler görülüyor.

Gemi takip ve denizcilik analiz sağlayıcısı MarineTraffic verilerine göre, Kızıldeniz’de geçen yılın ilk çeyreğinde 7 bin 804 olan konteyner gemi geçişleri, bu yılın aynı döneminde 3 bin 464’e geriledi ve yüzde 55,6 azaldı.

Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) gemi geçişleri ise bu dönemde yüzde 84,3 düştü ve Kızıldeniz’de LNG ticareti durma noktasına geldi.

Bölgeden kuru yük gemi geçişleri yüzde 20,8 ve yaş yük gemi geçişleri yüzde 21,6 azalırken, LPG gemi geçişleri yüzde 12, Ro/Ro geçişleri yüzde 46 ve karışık kuru yük gemi geçişleri yüzde 11,8 geriledi.

NAVLUN FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ

Kızıldeniz’deki gerilimin artması ve gemilerin yönünü Ümit Burnu’na çevirmesiyle, ticaret rotaları uzadı ve bu durum navlun maliyetlerine de artış olarak yansıdı.

Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) Baş Analisti Niels Rasmussen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Baltık Kuru Yük Endeksine göre navlun fiyatlarının bu yılın ilk çeyreğinde 2023’ün aynı dönemine göre Çin-Avrupa hattında yüzde 39, Çin-Akdeniz hattında yüzde 30 yükseldiğini ve Çin-ABD Doğu Kıyısı hattında yüzde 1 azaldığını söyledi.

Baltık Kuru Yük Endeksinin bu dönemde yüzde 84 arttığı bilgisini paylaşan Rasmussen, Baltık Temiz Tanker Endeksinin de yüzde 18 yükseldiğini bildirdi.

Rasmussen, Baltık Kirli Tanker Endeksinin ise ilk çeyrekte 2023’ün aynı dönemine göre yüzde 8 düştüğünü belirtti.

Tüm gemi türlerinin Kızıldeniz’den kaçındığını ve Süveyş Kanalı’ndan geçişi durdurarak daha uzun bir rota olan Ümit Burnunu kullandığını ifade eden Rasmussen, şu verileri paylaştı:

“Ocak 2024’te Süveyş Kanalı’ndan haftalık ortalama geçişler ton cinsinden ölçüldüğünde Ocak 2023’e göre yüzde 38 daha düşüktü. Mart 2024’te geçişler geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51 daha düşüktü. Martta Süveyş Kanalı’ndan geçişler, kuru yük gemileri için 2023’ün aynı ayına göre yüzde 39, ürün tankerleri için yüzde 48 ve konteyner gemileri için yüzde 85 azaldı.”

GEMİLER DAHA HIZLI SEYAHAT ETMEK ZORUNDA KALABİLİR

Niels Rasmussen, Kızıldeniz’deki gerilimden önce talebin oldukça düşük olduğunu ve birçok yeni gemi teslim edildiği için konteyner talebindeki artışın karşılanmasında aksaklık yaşanmadığını söyledi.

Konteyner piyasası ile karşılaştırıldığında, normalde Süveyş Kanalı’ndan geçen kuru yük ve tanker gemilerinin payının oldukça düşük olduğunu anımsatan Rasmussen, “Bölgedeki gerilim nedeniyle gemilerin rotalarını Ümit Burnu’na çevirmesi, konteyner piyasasına ilişkin öngörüleri tamamen değiştirdi. Saldırılardan önce, 2024 için beklenti, arz-talep dengesi ve navlun fiyatlarının daha da zayıflayacağı yönündeydi. Ancak bunun yerine talep arttı ve daha uzun sefer mesafeleri nedeniyle arz-talep dengesi önemli ölçüde sıkılaştı.” diye konuştu.

Rasmussen, navlun fiyatlarının Kovid-19 dönemi kadar olmasa da artış gösterdiğini ve bunun tüketici fiyatlarına da yansıma ihtimali olduğunu anlattı.

Şirketlerin Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu’ndan geçerek daha uzun süre seyahat etmek zorunda kalmasının deniz ticaretine ilişkin önemli bir risk oluşturduğunu da vurgulayan Rasmussen, “Durumun, tüm gemilerin Süveyş Kanalı’ndan geçişini durdurma noktasına gelecek şekilde gelişmesi halinde, büyük olasılıkla küresel gemi filosunun tüm deniz hacimlerini taşımaya devam edebilmesi için çok daha hızlı seyretmeye başlaması gerekecek. Bu da denizcilik sektörünün yol açtığı sera gazı emisyonlarını azaltma kabiliyetine önemli ölçüde zarar verecektir.” ifadelerini kullandı.

İTHALAT MALİYETLERİ ARTTI

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Ticaret Lojistiği Birimi Başkanı Jan Hoffmann da dış ticaret bakımından Süveyş Kanalı’na en fazla bağımlı olan ülkelerin Sudan, Yemen, Cibuti, Suudi Arabistan ve Seyşeller olduğunu belirterek, şu ifadeleri kullandı:

“Bu ülkeler, dış ticaret hacimlerinin 5’te biri ila 3’te biri arasında Süveyş Kanalı’na bağımlı ve bu ülkeler için ticaret maliyetleri artış gösterdi. Mısır da Süveyş transit gelirini kaybettiği ve aktarma limanları artık nakliye yollarının kavşağında olmadığı için olumsuz etkilendi. Aynı şekilde, Türkiye de dahil olmak üzere Doğu Akdeniz’deki tüm ülkeler, gemiler artık Süveyş Kanalı’ndan geçmeyip Güney Afrika ve Cebelitarık Boğazı’ndan geçmek zorunda kaldıkları için kendilerini birdenbire Asya’dan gelen tüm ticaret için bir çıkmazda buldu ve bu da maliyetleri artırdı.”

Hoffmann, şu an için ithalat maliyetlerinin arttığını ancak bu durumun devam etmesi halinde uzun vadede talebin değişen fiyatlara uyum sağlayacağını ve ticaret modellerinde de değişimlere yol açacağını anlattı.

Hali hazırda artan ithalat maliyetlerinin tüketicilere yansımasının zaman alacağını kaydeden Hoffmann, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kovid-19 sırasında, yüksek navlun fiyatlarının yaklaşık 1,5 puanlık enflasyona yol açtığını tahmin etmiştik ancak bu kez durum farklı. Kızıldeniz gerilimi tüm ticaret rotalarını etkilemedi ve navlun fiyatları da salgın döneminde olduğu kadar yükselmedi. Aynı zamanda salgında arz çok düşüktü ancak şu anda birçok yeni konteyner gemisi devreye giriyor.”

1981 Eskişehir doğumluyum. Disiplinli ve planlı bir ailede büyüdüm, dolayısıyla bu özellik bana da sirayet etti. Bir de kız kardeşim var. Kardeşimle aramızda 10 yaş var. Annem ve babam çalıştığı için ben 10 yıl boyunca tek çocuk olarak büyümem nedeniyle belki de hep kendi kendine yeten bir çocuk oldum. Ailem önüme ne koyuyorsa kitap, defter okuyup yazıp çiziyordum. Aynı zamanda oyunlu, eğlenceli aktiviteler de yaratmayı ihmal etmiyordum tabii. Şimdi geriye dönüp bakınca gerçekten çok güzel bir çocukluk hayatım oldu. Üniversite eğitimim için İstanbul’a gelene kadar Eskişehir’de yaşadım.

– Gemi mühendisi olmak hayaliniz miydi? İlk karar verdiğiniz anı hatırlıyor musunuz?

Ailede hiç denizci yok aslında. Babam şart koşmuştu, eğer şehir dışında okuyacaksam ODTÜ, İTÜ ya da Boğaziçi’ni kazanmak zorundaydım. İyi ki de o hedefi koymuş. Su, deniz her zaman sevdiğim, ilgi duyduğum bir alandı. Lisanslı bir yüzücüydüm aynı zamanda. Mühendisliğe de yatkın olduğum için ikisini birleştirdim. Puanım gelince ilk tercihim gemi inşa mühendisliği oldu ve ilk tercihimi kazandım. 99’da İTÜ’de okumaya başladım. Çok severek okuduğum ve dolu dolu geçirdiğim bir üniversite hayatım oldu. Hep başarılı ve çok okuyan bir öğrenciydim. Üniversite yıllarımda Gemi ve Deniz Kulübü’nü kurduk, ayrıca Çello çalmaya başladım.

– Bir zamanlar Haliç Tersanesi’ne girmenizin yasak olduğu doğru mu?

Aslında orada şöyle bir şey var, ben Sinem olarak yasaklanmadım. Genel olarak tersaneye girişler durdurulmuştu. Onu özellikle söylüyorum, yanlış anlaşılmasın; tersaneler zaten ağır sanayi bölgeleri olduğu için  çok rahatlıkla girebileceğiniz alanlar değildir. Ama o dönemde özelleştirilmesi söz konusu olduğu için  genel olarak izinli girişleri de durdurmuşlardı. Ben o dönemde Gemi Mühendisleri Odası başkanlığı yaptığım için, aslında kurumsal olarak izinli girebiliyorduk ama  gösterilmek istenmiyordu içeride olanlar. Daha sonra Şehir Hatları’na genel müdür olarak atanınca  icracı olmak, oraya gelmek harika işler yapmamıza   sebep oldu. 

– Nasıl keşfettiler sizi?

2019 seçimlerinden sonra bir telefon aldım Büyükşehir Belediyesi insan kaynaklarından, mülakat çağrısıydı. Çok heyecanlandım tabii.

LİYAKATE DAYALI İŞE ALIM

– İmamoğlu ile tanışıyor muydunuz?

Hayır, daha evvelden bir tanışıklığımız yoktu. Tamamen liyakate dayalı bir işe alım süreci oldu. GMO’da yaptıklarımız, çalışmalarımızdan beni bulup bu görev için uygun görmüşler. Büyük bir heyecan ve gurur oldu benim için. 2019 yılında göreve başladığımızda tabi ilk icraatlerimizden biri Haliç Tersanesi’ni kurtarmak oldu. Bilim merkezine dönüştürülme kapsamında aslında atıl hale getirilmişti. Başkanımız İmamoğlu’nun da desteğiyle hem kültür mirası hem de son kalan kamu tersanesi olduğu için burayı katma değer değer yaratacak bir yapıya dönüştürdük. Çok heyecanlı bir süreçti, ekibimle birlikte tersanede harika işlere imza attık. 

– O harika işleri konuşalım…

Temelleri 1455 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından atılan tarihi Haliç Tersanesi’ni, atıl bir vaziyetteyken faaliyete geçirerek dünyanın yaşayan ve üreten en eski tersanesi konumuna kavuşturduk. Yeniden üretime başlayan tersanemizde bakım-onarımdan yeni inşalara, Deniz Taksilerden restorasyon çalışmalarına kadar hem katma değer yaratan hem de sanayi ve kültür mirasımızı koruyan projelere imza attık.

– Üretim kapasitesi sıfırdı değil mi?

Evet ama 4,5 yılda 56 yeni inşa yaparak tersane cirosunu 1 milyon TL’den 160 milyon TL’nin üzerine çıkardık. Şehir Hatları’nda görev yaptığımız 2019-2023 yılları arasında deniz ulaşımını canlandırmak için birçok çalışma yaptık. Filomuzdaki vapur sayısını 30’a çıkardık. Günlük sefer sayısını 700’den 891’e, hat sayısını ise 20’den 31’e yükselttik. 8 hattımıza ise yeni uğrama noktaları ekledik. Hafta sonu seferlerini artırıp gece seferlerini başlattık. Tüm bu iyileştirme çalışmalarımız sonucunda, deniz ulaşımında yüzde 55 oranında bir artış sağladık.

– Benim takip ettiğim kadarıyla tersaneye fırsat eşitliği de getirdiniz?

Evet, Şehir Hatları tarihinde ilk kez kadın gemici, yağcı ve kaptanlara istihdam olanağı sağladık. Gemilerde ve Deniz Taksilerde 21 kadın istihdam ettik. Toplam 62 kadın çalışana iş imkanı sağlayarak Şehir Hatları’nda kadın istihdamını yüzde 295 oranında artırdık. Tüm bu gelişmelerle, denizciliği erkek egemen bir sektör olmaktan çıkaracak adımlar attık.

– Ben eski bir Heybeliadalıyım. Vapurlar bizim için çok önemli. Paşabahçe Vapuru da öyle ve siz onu yok olmaktan kurtardınız.

İstanbul’un meşhur vapurlarındandır, 72 yıllık bir tarihi var ve biz Paşabahçe Vapuru’nu yok olmaktan kurtarıp Haliç Tersanesi’nde restore ederek kültür mirasımıza kazandırdık. Yine İstanbul’un simge vapurlarından olan Kızıltoprak’ı da Trabzon’da söküme gitmekten kurtarıp tersanemize getirerek restore ettik. Yenilenen nostaljik vapurumuz, 2023 Nisan ayından bu yana İstanbullulara hizmet vermeye devam ediyor. Restorasyon çalışmaları süren İsmail Hakkı Durusu vapuru da 2024’ün ilk çeyreğinde denizine kavuşacak. Tersanemizde yabancı bayraklı gemilerden mega yatlara, uluslararası yük gemilerinden Şehir Hatları vapurlarına kadar, 4 yılda toplam 358 gemiye bakım-onarım çalışması yaptık. Şehir Hatları gemilerinin, başka tersanelere gitmeden Haliç Tersanesi’nde bakım-onarımdan geçmesi sayesinde büyük giderin önüne geçtik. Ayrıca 5’i elektrik hibrit toplam 50 Deniz Taksi’yi, Haliç Tersanesi’nde ürettik. “En ucuz ve en güzel çay vapurda içilir” mottosu ile Vapur Kafe markasını kurduk, 32 noktada hizmet veriyorlar. 5’i elektrik hibrit toplam 50 Deniz Taksi’yi Haliç Tersanesi’nde üretip 7/24 İstanbulluların hizmetine sunduk, İBB’ye yaklaşık 7,5 milyon Euro tasarruf sağladık.

– AKP tarafından yönetilen Üsküdar’ın belediye başkanı oldunuz. Planlarınızı konuşmak isterim.

Üsküdar, İstanbul’un en kadim ilçelerinden biri. Eski İstanbul’un ruhunu en güçlü şekilde yansıtan semtlerimizden. Kozmopolit bir yer. Aynı zamanda güçlü kadın figürlerin, hanım sultanların izlerini taşıyor. Bu açıdan Üsküdar’ın muhafaza ettiği bu değerleri çok kıymetli buluyorum. Bu değerleri koruyup geleceğe taşıyacağız. Üsküdar bir yandan bu yönüyle öne çıkarken aslında diğer yandan da çok çağdaş ve dinamik bir ilçe. Çok güçlü bir potansiyeli var. Bu potansiyeli de daha iyi şekilde ortaya çıkarmak istiyoruz. Üsküdar’ın farklı kimlikleri barındırıyor, aynı potada eritiyor olmasını çok seviyorum. Bir ayağı geçmişte, bir ayağı gelecekte, geçmişten güç alarak geleceğe adım atan, eskimeden yenilenen bir Üsküdar düşlüyorum. Bir yandan Eski İstanbul’un o eşsiz ruhunu yansıtan diğer yandan nitelikli festivalleriyle, etkinlikleriyle gençliğe ve geleceğe göz kırpan dinamik bir Üsküdar inşa edeceğiz. İmar problemlerini çözmüş, depreme dayanıklı kentsel dönüşümü yapılmış, kültürel mirasına saygılı, sanat ile iç içe, sosyal ve yeşil alanlarıyla yaşlıların huzurlu, gençlerin mutlu olduğu bir Üsküdar hayalim var.

Kutuplaşmanın karşısında duruyoruz

– ’‘Üsküdar, Yeni Kadıköy olacak’ yorumları yapılıyor gördünüz mü??

Üsküdar birçok anlayış, görüş ve yaşam tarzında komşuyu barındıran  bir ilçe. Biz mütedeyyin, muhafazakar, sağcı solcu diye bakmıyoruz. Herkesi kucaklamak istiyoruz. Vatandaş da zaten özellikle belediyecilikte eşit hizmet getiren, çalışan, icraatçı yöneticiler görmek istiyor. Biz zaten halkçı, hemşehrilerimizi kutuplaştırmayan kent yönetimini büyükşehirde de deneyimledik ve bunun çok faydasını gördük. Biz kutuplaşmanın karşısında duruyoruz. Biz komşuluk, yurttaşlık ilişkilerini önceleyen, eşit hak temelli bir yönetim sergilemek istiyoruz.  Huzurun, mutluluğun ve aslında başarının da birlikte olmaktan geçtiğini biliyoruz.

ÇANAKKALE SAVAŞLARININ İLK BATIĞI: MESUDİYE ZIRHLISI

Çanakkale Savaşları’nın ilk batığı olarak tarihe geçen Mesudiye Zırhlısı, Sultan Abdülaziz’in (1861-1876) Osmanlı Donanması’nı modernize etme politikası sonucunda Memduhiye Zırhlısı ile 1872 yılında İngiliz Thames Iron Work Company adlı şirkete sipariş edildi. Yapımına 1873 yılında başlanan zırhlı, 1875’te inşası bitirildikten sonra suya indirildi. 13 Aralık 1914 sabahı Teğmen Norman Douglas Holbrook emrindeki Birleşik Krallık denizaltısı “HMS B11”, mayın tarlalarından geçtikten sonra Mesudiye Zırhlısı’nı torpidoladı. Batan gemideki 598 kişilik mürettebattan 10 subay ve 25 er şehit düştü. Gemideki silahların birçoğu kurtarılarak Çanakkale Boğazı’nın savunmasını güçlendirmek için kullanıldı. Geminin onuruna Mesudiye Tabyası olarak adlandırılan bu batarya, Mart 1915’te Fransız zırhlısı Bouvet’nin batırılmasına yardımcı oldu.

HMS LUNDY TEK PARÇA HALİNDE BATTI

Çanakkale’nin derinliklerinde tek parça halinde kalan ender batıklardan biri olan 1908 yapımı 188 tonluk trol gemisi “HMS Lundy”ye, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngilizler el koyarak savaşa gönderdi. Savaşta, İngiltere’nin mayın tarama gemisi olarak görev alan “HMS Lundy”, 16 Ağustos 1915’te Çanakkale Boğazı’nı geçemeyeceklerini anlayan İngilizler tarafından batırıldı. Büyük Kemikli ile Küçük Kemikli arasında Suvla Körfezi’nde 27 metre derinlikte bulunan ve canlılık oranı yüksek olan “HMS Lundy” batığında, renkli süngerler, orfoz, mığrı, gelincik, karagöz, ıstakoz, böcek, deniz tavşanı ve mürenler görülebiliyor.

MARMARA’YA SIZABİLEN İKİNCİ DENİZALTI

İngiliz denizaltısı “HMS E 14”, Çanakkale Savaşları sırasında “B11″den sonra Marmara Denizi’ne sızabilen ikinci denizaltı olarak biliniyor. Kumkale’de Türk kıyı topçusu tarafından vurulan, 109 yıldır Boğaz’ın derinliklerinde tarihin sessiz tanığı olan “HMS E 14” denizaltısı, 28 Ocak 1918’de Nara Burnu’nda karaya oturan Osmanlı Donanması’ndaki “Yavuz” gemisine karşı saldırıda bulunmak için Çanakkale Boğazı’ndan içeri girdi. Bu sırada Nara Burnu’nda ağlara takılan “HMS E 14” denizaltısı, su altı bombalarıyla yüzeye çıkmaya zorlandı. Buradan kurtulmak isteyen denizaltının kaptanı geri çekilip Ege Denizi’ne doğru kaçmak isterken, Kumkale civarında top ateşiyle batırıldı. Mürettebatından sadece 5 kişinin kurtulduğu, 27 kişinin öldüğü “HMS E 14” denizaltısının enkazı uzun süre bulunamadı.

TÜRKİYE’NİN EN ÜNLÜ BATIĞI: HMS MAJESTIC

“HMS Majestic”, 1. Dünya Savaşı başlayınca Çanakkale Savaşı için kurulan Birleşik Donanma’ya katıldı. 128 metre boyundaki zırhlı, Seddülbahir’deki Türk birliklerini top atışlarıyla döverken 27 Mayıs 1915 tarihinde Otto Hersing komutasındaki Alman denizaltısı “U-21” tarafından torpillenerek batırıldı. Uzun yıllar dalışa yasak olan Seddülbahir açıklarında 18-23 metre derinlikte bulunan Türkiye’nin en ünlü batığı, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığının girişimleriyle dalışa açıldı.

Çanakkale Savaşı sırasında bir römorkör ile çarpışarak hasar alan ve sürüklenerek kuma oturan muhrip tipi “HMS Louis Fırkateyni”, kurtarılmaya çalışılsa da başarılı olunamadı. Büyük Kemikli Burnu’nda 14 metre derinlikte bulunan batık, bugün balık ve canlı çeşitliliğinin kusursuz fotoğraflanabileceği önemli bir su altı dalış noktası haline geldi.

“BATIK ENVANTERİ ANLAMINDA DÜNYANIN EN ZENGİN BÖLGESİ”

Su altı belgesel yapımcısı ve görüntü yönetmeni Tahsin Ceylan da Gelibolu Tarihi Su Altı Parkı’nın, batık envanteri anlamında dünyanın en zengin bölgesi olduğunu vurguladı.

Çanakkale batıklarının yıllardır dalışa yasak olduğunu anımsatan Ceylan, bölgenin Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’nın girişimleriyle dalış turizmine kazandırıldığını hatırlattı.

Süveyş’in sorunları jeopolitik, Panama’nın sorunları ise iklim temelli olsa da her ikisi de küresel ticareti bozuyor.

Yaşanan sorunların ardından Süveyş ve Panama kanallarındaki kargo hacimleri üçte birinden fazla düşerken gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi teslimatlarda gecikmelere, daha yüksek nakliye maliyetlerine neden oldu.

Panama Kanalı’nda kuraklığın etkisiyle kanaldan geçecek gemi sayısı düşürüldü. Yetkililer, 2023’ün ortalarında başlayan kuraklığın mayıs ayında sona ereceğini umuyor.

Yemenli Husilerin gemilere yönelik saldırıları nedeniyle de bazı şirketler Süveyş’ten seferlerini süresiz olarak askıya aldı. Husiler Kasım ayından bu yana 50’den fazla gemiye saldırdı. Saldırıların artması ve bazılarının ölümle sonuçlanması Süveyş Kanalın’dan geçişleri azalttı.

Gemi operatörleri, geçen yıl küresel ticaret hacminin yaklaşık yüzde 18’inin geçtiği su yollarında aylardır süren belirsizlikle karşı karşıya.

GEÇİŞLER AZALDI

Panama Kanalı’ndan normalde günde yaklaşık 36 gemi geçişine izin veriliyor. Kasım ayında bu sayı 24’e düşürülürken şubat ayında da 18’e düşürülmesi planlamıştı ancak bir miktar yağış su seviyelerinin dengelenmesine yardımcı oldu. Ocak ayında Panama Kanalı’ndaki gemi geçişleri bir önceki yıla göre yüzde 36 azaldı.

Birleşmiş Milletler verilerine göre ise Süveyş’ten geçen ticaret hacimleri aralık ve ocak aylarında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 40’tan fazla düştü.

Süveyş Kanalı İdaresi Başkanı Osama Rabie, gemilerin Süveyş’i geçmek için ödediği geçiş ücreti gelirinin, geçen yılın aynı ayındaki 804 milyon dolardan ocak ayında neredeyse yarı yarıya düşerek 428 milyon dolara indiğini söyledi.

Panama Kanalı’nda izin verilen geçişlerdeki düşüş, kısmen gemi başına geçiş ücretinin artması nedeniyle genel gelire zarar vermedi. Kanal, 2023’te geçiş ücretinden 3,3 milyar dolar kazandı, bu rakam bir önceki yılki 3 milyar doların üzerinde gerçekleşti.

İLK KEZ İKİ KANAL AYNI ANDA KESİNTİYE UĞRADI

Kritik su kanallarındaki aksamalar rotaları değiştirdi ve küresel ticareti tehlikeye attı.

Stamford merkezli Dorian LPG’nin operasyon müdürü Tim Hansen, “İlk kez her ikisi de aynı anda kesintiye uğruyor, bu yüzden geminizi nereye göndereceğinizi önceden planlamanız gerekiyor” dedi.

Panama Kanalı, Dorian’ın Çin, Japonya ve Güney Kore’deki müşterilere teslimat yapmak üzere Meksika Körfezi’nden yola çıkan gemileri için en kısa rotayı sunuyor. Kanal boyunca ve ardından Pasifik boyunca batıya giden yolculuk yaklaşık 25 gün sürerken, Süveyş üzerinden doğuya giden rota 40 gün sürüyor.

Dorian, kargo hareketinde haftalarca yaşanabilecek olası gecikmeleri önlemek için Süveyş’e 10 gemi gönderdi ancak Husi saldırıları nedeniyle bu seferler aralık ayı başlarında durduruldu. Gemiler, daha uzun beklemeler ve daha yüksek fiyatlar nedeniyle yeniden Panama Kanalı’na yönlendirildi.

SÜVEYŞ KANALI SALDIRI ALTINDA

Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’den geçen ticari gemilere yönelik saldırıları artarken, dünyanın önde gelen küresel nakliye firmalarının rotalarını yeniden çizmek zorunda kalıyor.

ABD liderliğindeki deniz koalisyonunun Husilere yönelik saldırılarına rağmen pek çok şirket güvenliklerinden emin olana dek Kızıldeniz’e geri dönmek istemiyor. Bu durum da dünya çapında kargo sahipleri için fiyatların artmasına neden oluyor.

Genellikle haftada 15 ila 17 Süveyş geçişi yapan Maersk’in icra kurulu başkanı Vincent Clerc, “Geri dönmek için mürettebatımızın ve gemilerimizin risk altında olmadığından emin olmak için çok yüksek bir eşiği karşılamamız gerekecek” dedi .

Ancak yine de tüm gemiler Süveyş’ten ayrılmıyor. Süveyş’i kullanan operatörler, saldırıları püskürtmek için silahlı muhafızlar tutuyor. Gemi sahipleri ve operatörler, gemi başına dört muhafızın Kızıldeniz yolculuğu başına yaklaşık 40 bin dolara mal olabileceğini söylüyor.

Denizin 51 metre derinliğinde tabana oturan gemiye yapılan dalışların koordinasyonu “TCG Akın Gemisi”nden sağlanıyor. Batan gemi üzerinde konuşlu Nene Hatun Gemisi de İnsansız Su Altı Robotu (ROV) ile görüntüleme ve tarama yaparak kayıp mürettebattan iz arıyor.

Bölgede, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) Sualtı Savunma (SAS) komandoları ve AFAD ekipleri, havadan, deniz yüzeyinden ve karadan arama çalışması yürütüyor.

55 FARKLI UNSUR ARAMA GERÇEKLEŞTİRİYOR

Arama kurtarma faaliyetlerinin 7. gününde denizden 48, havadan 2 ve karadan 7 olmak üzere 55 farklı unsur görev alıyor.

Sahil Güvenlik uçağı Kapıdağ yarımadası kuzeyinde sahil hattı ile Bandırma Körfezi ve tüm arama kurtarma sahasının yüzey aramasını yapıyor. Emniyet Genel Müdürlüğüne ait insansız hava aracı UÇBEY VTOL ile arama kurtarma bölgesinin üzeri taranıyor.

Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğüne bağlı “Nene Hatun”, “Kıyem 5”, “Kıyem 4” ve “Tahlisiye 11” botları tarafından arama kurtarma sahası güney ve güneybatı istikametinde sahil hattında arama gerçekleştiriyor.

Emniyet Genel Müdürlüğüne ait “KB1001”, “YKB1601”, “KB7701” ve “KB1601” ile Balıkesir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığına ait lastik bot Kurşunlu önlerinde, Jandarma Genel Komutanlığına ve AFAD Bursa İl Müdürlüğüne ait lastik botlarla da Marmara Adası doğusunda sahile yakın mesafelerde yüzey araması yapıyor.

Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı TCSG 85 botu da bölgedeki arama faaliyetlerine katılan yaklaşık 30 balıkçı teknesinin koordinasyonunu sağlıyor.

SAS KOMANDOLARI MAKİNE DAİRESİNE DALIŞI SÜRDÜRECEK

Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, AA muhabirine, arama faaliyetlerinin hız kesmeden devam ettiğini söyledi.

Geminin batığına SAS komandolarının bugün de dalış gerçekleştireceğini vurgulayan Demirtaş, şunları kaydetti:

“Bursa’da 620 personelle arama çalışmaları devam ediyor. Ayrıca 355 personel de Balıkesir Bandırma tarafında arama yapıyor. Yine deniz yüzeyindeki arama çalışmalarına 30 balıkçı teknesi destek veriyor. Gemiye yapılan dalışlarda 30 dalgıç görev alıyor. Arama çalışmaları SAS komandolarının dalışıyla makine dairesinde yoğunlaştırılacak. Ayrıca Sahil Güvenlik, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü ve deniz polisinin dalgıçları da farklı bölgelerde dalışlar gerçekleştiriyor.”

GEMİNİN ENKAZINA 20’NCİ DALIŞ BAŞLADI

Aramaların devam ettiği bölgeye gelerek ekiplerden son duruma ilişkin bilgi alan Demirtaş, kayıp mürettebatın yakınlarıyla görüştü.

Vali Demirtaş, gazetecilere, dalgıçların geminin enkazına 20. dalışı gerçekleştirdiğini anlattı.

Makine dairesinde aramaların sürdüğünü bildiren Demirtaş, şunları kaydetti:

“Arkadaşlarımızı bulana kadar buradayız. Ekiplerin koydukları bir gün veya sayı yok. Tarama bitene kadar buradayız. 20. dalış şu an devam ediyor. Hareket kabiliyeti pek bulunmuyor. Arkadaşlarımız büyük fedakarlık yapıyorlar. Ciddi risk de var. Aramalar devam ediyor, umudumuz bitene kadar aramalara devam edeceğiz. Bugün gemiler, botlar, helikopterlerle aramalar devam etti. Bizim yaptığımız aramanın bir benzeri Balıkesir’de de yapılıyor. Bizim amacımız kayıp mürettebatı bulmak.”

TOPLAMDA 64 FARKLI UNSUR GÖREV ALDI

Deniz Arama ve Kurtarma Koordinasyon Merkezi (DZAKKM) tarafından “Batuhan A” gemisinin batmasının ardından15 Şubat saat 07.30 ile 20 Şubat saat 23.59’a kadar yapılan arama faaliyetlerinin detayları paylaşıldı.

Bu kapsamda Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 4, Sahil Güvenlik Komutanlığı 10, Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğünün 5, Emniyet Genel Müdürlüğü 4, Balıkesir İl Jandarma Komutanlığı, AFAD, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi, Bandırma 911 Arama Kurtarma Ekibinin birer unsurunun yanı sıra balıkçı tekneleri, acente botları ve Bağfaş römorkörü ile denizde aramalar yapıldı.

Su altı dalış faaliyetleri kapsamında TCG AKIN tarafından batık üzerinde satıhtan ikmalli 16 baş dalış, Sahil Güvenlik DEGAK 11 timi tarafından Kurşunlu Limanı doğusunda bulunan midye çiftliğine toplam 2 saat 3 dakika olmak üzere 2 baş dalış ve batığın 1000 yarda güneybatısında 50 dakika olmak üzere 2 ROV dalışı, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından batığın 1000 yarda güneyinde toplamda 1 saat 10 dakika olmak üzere 2 ROV dalışı gerçekleştirildi.

Havadaki çalışmalar kapsamında 1 Sahil Güvenlik Komutanlığı helikopteri, bir Sahil Güvenlik Komutanlığı uçağı ve 4 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı uçağı 45 saat 10 dakika uçuş gerçekleştirdi.

Denizden ve havadan su üstü, karadan sahil şeridini tarama ile su altı dalış faaliyetlerini kapsayacak şekilde olmak üzere 15-20 Şubat’taki çalışmalarda toplam 64 farklı unsur görev aldı.

ZEYNEP KILINÇ VE HÜSEYİN TUTUK’UN CESEDİNE ULAŞILMIŞTI

Balıkesir’in Marmara Adası’ndan 14 Şubat saat 20.30’da Bursa’nın Gemlik ilçesindeki Roda Limanı’na gitmek üzere 6 kişilik mürettebat ve 1250 ton mermer tozu yüküyle hareket eden 69 metre uzunluktaki “Batuhan A” adlı kargo gemisi, kötü hava ve deniz şartları nedeniyle 15 Şubat’ta saat 06.20’de Karacabey ilçesi açıklarında kıyıdan 4 mil açıkta batmıştı. Görüntüleme cihazlarıyla yapılan çalışmalarda geminin enkazının 51 metre derinlikte denizin tabanına oturduğu belirlenmişti.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı dalgıçların 17 Şubat’ta gerçekleştirdiği 2 dalışta, gemide aşçı olarak çalışan 33 yaşındaki Zeynep Kılınç’ın cansız bedenine ulaşılmıştı. Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) Sualtı Savunma (SAS) komandosu dalgıçlarının 20 Şubat’ta yaptığı dalışta da gemi batmadan önce çektiği videoyu eşine gönderen Hüseyin Tutuk’un cesedi bulunmuştu.

Yakınları tarafından memleketi Manisa’nın Turgutlu ilçesine bağlı Urganlı Mahallesi’ne getirilen cenaze, burada Urganlı Çarşı Camisi’nde kılınan namazının ardından, mahalle mezarlığına defnedildi.

Cenaze törenine Turgutlu Kaymakamı Selami Kapankaya, Turgutlu Belediye Başkanı Çetin Akın, siyasi parti temsilcileri ve vatandaşlar katıldı.

“SAHİL GÜVENLİĞE BİLGİ GEÇ VERİLMİŞ”

Hüseyin Tutuk’un babası Mahmut Tutuk, gazetecilere yaptığı açıklamada, oğlunun batan gemide yağcı olarak çalıştığını belirtti.

Oğluna sefer öncesi gitmemesi için çok ısrar ettiklerini ifade eden Tutuk, şunları kaydetti:

“Gemi saat 23.30 sıralarında arızalanıyor. Geminin arızasını gidermek için çalışıyorlar. Gemide birinci kaptan, ikinci kaptan, başmakinist, yağcı oğlum, aşçı ve makinist var. Oğlum saat 06.18’de video çekip eşine atıyor. Güverteye çıkıp ‘Batıyoruz şu anda’ diyor. Saat 07.30 gibi Sahil Güvenliğe bilgi geç verilmiş. Sahil Güvenlik ekipleri batan geminin olduğu bölgede ilk gün dalış yapamadılar, çok kötü bir hava vardı. Dalış yapmanın imkanı yoktu. Perşembe ve cuma günü hiçbir müdahale olmadı. Cumartesi ve pazar günü yapılan çalışmalarda bot bulundu. Pazar günü aşçı kadını buldular. Aramalar devam etti, devletimizden Allah razı olsun. Çalışmaları hiç aksatmadılar. Her şeyi dört dörtlük yaptılar. Dün de benim oğlumu buldular.”

“DİNLEMEDİ BİZİ, ‘GİDECEĞİM’ DEDİ”

Oğluyla en son olaydan 20 gün önce görüştüğünü aktaran baba Tutuk, şunları paylaştı:

“Bu işe gitmeden önce Kahramanmaraş’a asker arkadaşının yanına gitmişti. En son o zaman görüştük. ‘Baba ben gidiyorum’ demedi bana. Benden biraz çekiniyordu. ‘Ben gitme’ diyordum. Çok güzel bir işi vardı, rüzgar paneli üreten bir firmada çalışıyordu. Orayı bıraktı. Allah’ın takdiri, nasip bu kadarmış. Ben çok ısrar ettim, halası herkes ısrar etti. Dinlemedi bizi, ‘Gideceğim’ dedi.”

“İLK GEMİ TURUNDA VEFAT EDİYOR”

Batan geminin kusurlarının olduğunu söyleyen Tutuk, “Bu gemileri denizlerden arındırsınlar, başkaları böyle acılar tatmasınlar. Oğlum gemiciliği bilmez, yağcılık yapıyormuş. 6 ay önce bir sertifika aldı. Pazartesi günü gemiye giriş yapıyor, ilk gemi turunda vefat ediyor” ifadesini kullandı.

“SÖYLEYECEKLERİM VAR AMA….”

Eşini kaybeden Filiz Tutuk ise “Acımız büyük. İhmali olan kişilerin soruşturulması ve araştırılmasını istiyorum. Çok söyleyeceklerim var ama boğazımda düğümlenip kalıyor. Bütün sorumlular ortaya çıksın. Çocuğum ve benim vebalim tüm suçluların üzerine olsun” dedi.

“BABAMA ‘GİTME’ DEDİM”

Hüseyin Tutuk’un tek çocuğu Esmanur Tutuk ise “Babama, ‘Gitme’ dedim ama dinlemedi. ‘Sizin için çalışacağım, para toplayıp araba alacağım’ dedi” diyerek ağladı.

Yakınları tarafından yardımsever olduğu da ifade edilen Hüseyin Tutuk’un, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra depremzede asker arkadaşı Abdurrahman Özyiğit ve ailesini bir süre Manisa’daki evlerinde ağırladıkları, sonra Kahramanmaraş’a dönen arkadaşlarını bu yıl da ziyarete gittikleri belirtildi.

NE OLMUŞTU?

Marmara Adası’ndan 14 Şubat saat 20.30’da Bursa’nın Gemlik ilçesindeki Roda Limanı’na gitmek üzere 6 kişilik mürettebat ve 1250 ton mermer tozu yüküyle hareket eden 69 metre uzunluktaki “Batuhan A” adlı kargo gemisi,15 Şubat’ta saat 06.20’de Karacabey ilçesi açıklarında kıyıdan 4 mil açıkta batmıştı.

Görüntüleme cihazlarıyla yapılan çalışmalarda geminin enkazının 51 metre derinlikte denizin tabanına oturduğu belirlenmişti.

Dalgıçlar 17 Şubat’ta 33 yaşındaki Zeynep Kılınç’ın, dün de Hüseyin Tutuk’un cenazesine ulaşmıştı.

Kargo gemisindeki diğer mürettebat üyeleri için yürütülen arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

AİLESİNE VİDEO GÖNDERMİŞTİ

Hüseyin Tutuk’un, ailesine gönderdiği son görüntülerde, geminin su aldığını belirtip, o anları kaydettiği ortaya çıkmıştı.

Görüntülerde 6 saattir aynı yerde olduklarını söyleyen ve “5’inci, 6’ncı elbisem bu, gece saat 01.00’den bu yana. Allah’ım sen yardım et ya Rabb’im. 6 saattir aynı yerdeyiz. Gemi batıyor. Ya Rabb’im gemi batıyor” diyen Tutuk’un eşine, saat 06.09’da internetten, içinde bulundukları durum hakkında mesaj yazdığı ve saat 06.19’da video paylaşımında bulunduğu belirlenmişti.

AFAD, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik, deniz polisi, jandarma, UMKE, ANDA, AKUT VE NAK ekipleri tarafından toplam 6 kurtarma botu, 28 araç ve 1 Sahil Güvenlik korvetinden oluşan 275 personelle kurtarma çalışmaları başlatıldı.

Arama kurtarma faaliyetlerine 1 Sahil Güvenlik korveti, 3 Sahil Güvenlik botu, 1 Sahil Güvenlik helikopteri, 1 Sahil Güvenlik uçağı, 1 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı keşif karakol uçağı, 2 Kıyı Emniyet botu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arama kurtarma gemisi, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı mayın gemisi, ROV cihazı bulunan deniz polisi ekibi ve Kıyı Emniyeti’nin unsuru olan Nene Hatun römorkörü ile RHIB bot da katıldı.

51 METRE DERİNLİKTE TESPİT EDİLDİ

İzmit Körfezi’nde bulunan araştırma gemisi TCG ÇUBUKLU ile Erdek Deniz Üs Komutanlığı’nda görevli mayın avlama gemisi TCG AYVALIK ile Karadeniz açıklarındaki arama-kurtarma gemisi TCG AKIN da destek için bölgeye ulaştı. Yine Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na ait 1 Seahawk helikopteri Çanakkale Deniz Hava Üs Komutanlığı’nda, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na ait 1 AS532 tipi helikopter de bölgeye hareket etmek üzere Eskişehir 1’inci Ana Jet Üs Komutanlığı’nda hazır bekletilirken, Milli Savunma Bakanlığı’nın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, BATUHAN-A isimli kargo gemisindeki 6 mürettebatı arama-kurtarma çalışmalarına destek sağlayan Deniz Kuvvetleri’nin, sonar cihazıyla gemiyi 51 metre derinlikte tespit ettiği belirtildi.

Su altından kaydedilen görüntülerde, geminin yan yatmadığı ve seyir halindeymiş gibi batarak deniz tabanına düz şekilde oturduğu görüldü. Battığı pozisyonun arama-kurtarma çalışmalarını kolaylaştıracağı değerlendirilen geminin 3 boyutlu modellemesi de yapıldı.

İLK DALIŞ ARAMA ÇALIŞMALARININ 3’ÜNCÜ GÜNÜNDE GERÇEKLEŞTİ

Arama çalışmalarını Bursa’nın Karacabey ilçesi Kurşunlu Mahallesi’nde kurulan kriz merkezinden koordine eden Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, 9 gemi, 2 uçak, 1 helikopter ile 705 personelin çalışmaları sürdürdüğünü belirtirken, 51 metre derinlikte tespit edilen gemiye ulaşmak için ilk dalış, arama çalışmalarının 3’üncü gününde, saat 10.30’da gerçekleştirildi.

Deniz Kuvvetleri personeli, denizin 51 metre derinliğinde tespit edilip görüntülenen gemiye, Karadeniz açıklarından bölgeye gelen arama-kurtarma gemisi TCG AKIN’a kurulan asansörle denize inerek daldı. Kriz merkezinin kurulduğu ve çalışmaların koordinasyonunun sağlandığı Karacabey ilçesi Kurşunlu Mahallesi sahiline 7 kilometre mesafede gerçekleştirilen dalışta, kayıp 6 mürettebatından 1’inin cenazesine dün saat 14.30 sıralarında ulaşıldı.

AŞÇI ZEYNEP’İN DÜMENDE OLDUĞU DEĞRELENDİRMESİ

TCG AKIN’dan dalış gerçekleştiren Deniz Kuvvetleri personelinin olaydan 56 sonra batık gemi enkazında bularak su yüzeyine çıkardığı cenazenin aşçı Zeynep Kılınç’a ait olduğu belirlendi.

Kaptan köşkünde cenazesi bulunan ve geminin dümeninde olduğu değerlendirilen Kılınç’ın cenazesi Bursa Adli Tıp Kurumu Morgu’ndaki otopsi işlemlerinin ardından, Adana’nın Karataş ilçesi Adalı Köyü’nde toprağa verilmek üzere dün akşam yakınlarına teslim edildi.

İKİNCİ DALIŞ BU SABAH BAŞLADI

Hava muhalefeti nedeniyle dün gece ara verilen çalışmalar bu sabah yeniden başladı. Deniz Kuvvetleri dalgıçları, gemi enkazında sonar cihazıyla tespit edilen 2 cenazeden 1’ine daha ulaşmak için, TCG AKIN’dan, 51 metre derinlikteki batık gemiye dalış gerçekleştirdi.

Dün aşçı Zeynep Kılınç’ın cenazesinin bulunduğu kaptan köşkünün altında olduğu değerlendirilen cenazeye ulaşmak için süren çalışmalara Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın özel eğitimli 19 dalgıcının katıldığı, Kıyı Emniyeti’ne bağlı 11 dalgıcın da acil müdahale için Nene Hatun römorköründe hazır beklediği öğrenildi.

ARTAN YÜK AĞIRLIĞI DENGEYİ DEĞİŞTİRDİ

Öte yandan geminin kayıp 4 mürettebatının ise batma anına kadar, fırtına nedeniyle havalanıp tehlike oluşturan brandayı düzeltmeye çalıştıkları ve bu nedenle geminin güverte kısmında oldukları tahmin ediliyor.

1300 ton yük kapasiteli ticari geminin, 1250 tonluk normal yükle seyir halindeyken batmasının nedeni olarak, gemide taşınan mermer tozunun üzerinin kapatıldığı ve sabitlenmeyen brandanın, fırtınada bir kısmının havalanarak yükün üzerine deniz suyunu taşıdığı, aynı zamanda yağışın, üzeri açılan mermer tozuna direkt temasıyla, yükün artan ağırlığının geminin dengesini bozduğu belirtiliyor. Böylece ağırlığı artarak dengesi bozulan geminin, yan yatıp su almaya başlayarak battığı ihtimali üzerinde duruluyor.

Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, Karacabey ilçesi açıklarında 51 metre derinlikteki geminin enkazında Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı dalgıçların çalışma yapmaya başladığını söyledi.

Geminin enkazında bir personelin cesedine ulaşıldığını belirten Demirtaş, kimlik tespiti için çalışmanın sürdüğünü ifade etti. Demirtaş, 700’den fazla kişinin katılımıyla bölgede çalışmalara devam edildiğini bildirdi.

51 METRE DERİNLİKTE

Marmara Denizi açıklarında seyir halindeyken Karacabey ilçesinin 4 mil açığında, İmralı Adası’nın güneybatısında batan ‘BATUHAN A’ isimli gemiye ve 6 mürettebata ulaşmak için planlanan dalış, arama çalışmalarının 3’üncü gününde, saat 10.30’da gerçekleştirildi. Deniz Kuvvetleri personeli, denizin 51 metre derinliğinde tespit edilip görüntülenen gemiye, Karadeniz açıklarından bölgeye gelen arama-kurtarma gemisi TCG AKIN’a kurulan asansörle denize inerek daldı.

Kriz merkezinin kurulduğu ve çalışmaların koordinasyonunun sağlandığı Karacabey ilçesi Kurşunlu Mahallesi sahiline 7 kilometre mesafede gerçekleştirilen dalış, kamerayla da kayıt altına alındı.

VALİLİK: GÖRÜNTÜLERDEKİ SAATLER UYUŞMUYOR

Marmara Denizi açıklarında seyir halindeyken Karacabey ilçesinin 4 mil açığında, İmralı Adası’nın güneybatısında batan ‘BATUHAN A’ isimli gemiye ve 6 mürettebata ulaşmak için çalışmalar sürerken, batan gemide yağcı olarak bulunan Hüseyin Tutuk isimli gemicinin eşine gönderdiği ve geminin batma anlarının yer aldığı görüntülerle ilgili Bursa Valiliği’nden açıklama geldi. ‘5’inci, 6’ncı elbisem bu gece saat 01.00’den bu yana. Allah’ım sen yardım et ya Rabb’im. 6 saattir aynı yerdeyiz. Gemi batıyor. Ya Rabb’im gemi batıyor’ diyen Tutuk’un paylaştığı görüntülerde işaret edilen saatin, ilk yardım sinyalinin geldiği saatle örtüşmediği ve saat 06.28’e kadar yardım çağrısından bulunulmadığı belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

– İçerisinde 6 personel bulunan ‘Batuhan A’ isimli ticari geminin Marmara Adası Badalan Limanı’ndan yaklaşık 1250 ton mermer tozu yükü ile 14 Şubat 2024 saat 20.30’da çıkış yaparak Gemlik Limanı’na intikali esnasında planlı rotasında ilerlerken yaklaşık saat 01.30 sularında rotasını önce kuzeye daha sonra güneye doğru çevirdiği ve devamında da saat 06.28’de Türk Radyo’ya yardım çağrısında bulunduğu tespit edilmiştir. Bu yardım çağrısı alınana kadar geçen süre zarfında ‘Batuhan A’ isimli ticari gemiden herhangi bir tehlike ve yardım çağrısında bulunulmamıştır.

– Müteakiben Deniz Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi tarafından saat 06.32’de EPIRB sinyali alınması üzerine bölgeye en yakın konuş yerinde bulunan Sahil Güvenlik unsuru olan TCSG 313 saat 06.50’de avara ederek olay yerine intikale geçmiştir. TCSG 313 tarafından EPIRB sinyalinin geldiği noktaya saat 07.30’da varılmış olup bahse konu mevkisinde icra edilen su üstü yüzey araması sonucu herhangi bir yüzer unsur veya ‘Batuhan A’ isimli ticari gemiye rastlanmamış olup ivedilikle tespit ve teşhis faaliyetlerine devam ederek diğer Sahil Güvenlik unsurlarının bölgeye sevk edilmesi sağlanmıştır.”

EŞİNE 06.09’DA MESAJ YAZMIŞ

Hüseyin Tutuk’un mesaj ve video paylaşımında bulunduğu belirtilen açıklamada şöyle devam edildi:

– Ticari geminin içinde bulunan 6 personelden biri olan Hüseyin Tutuk’un eşi ile saat 06.09’da internet üzerinden içinde bulundukları durum hakkında mesaj yazdığı ve saat 06.19’da video paylaşımında bulunduğu ancak geminin seyrüsefer bilgilerinin örtüşmediği tespit edilmiştir.

– Bahse konu gemiden ilk yardım talebinin ve geminin battığına dair ilk bilginin saat 06.28’de Türk Radyo’ya iletildiği müteakiben de saat 06.32’de EPIRB sinyalinin geldiği tespit edilerek en yakın konuş yerinde bulunan Sahil Güvenlik unsuru olan TCSG 313 saat 06.50’de EPIRB sinyalinin geldiği bölgeye derhal intikale başlamıştır. Bu süre zarfından itibaren gemi mürettebatına ulaşmak üzere arama kurtarma faaliyetlerine aralıksız olarak devam edilmekte olup tüm imkan/kabiliyetler seferber edilmektedir.

NE OLMUŞTU?

Balıkesir’in Marmara Adası’ndan 14 Şubat saat 20.30’da Bursa’nın Gemlik ilçesindeki Roda Limanı’na gitmek üzere 6 kişilik mürettebat ve 1250 ton mermer tozu yüküyle hareket eden 69 metre uzunluktaki “Batuhan A” adlı kargo gemisi, kötü hava ve deniz şartları nedeniyle 15 Şubat’ta saat 06.20’de Karacabey ilçesi açıklarında batmıştı.

Marmara Adası Badalan Limanı’ndan, Gemlik Limanı’na gitmek üzere 14 Şubat’ta saat 20.30’da kalkış yapan, 1250 ton mermer tozu yüklü ‘BATUHAN A’ isimli ticari gemiden 15 Şubat’ta saat 06.32’de acil durum sinyali alındı, 07.12’de ise sinyal kesildi. Karacabey ilçesinin kuzeyinde 4 mil açıkta batan gemiyi arama kurtarma çalışmalarını koordine etmek için Mudanya ve Karacabey ilçelerinde Bursa Valisi Mahmut Demirtaş başkanlığında kriz merkezi oluşturuldu.

AFAD, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik, deniz polisi, jandarma, UMKE, ANDA, AKUT VE NAK ekipleri tarafından toplam 6 kurtarma botu, 28 araç ve 1 Sahil Güvenlik korvetinden oluşan 275 personelle kurtarma çalışmaları başlatıldı. Arama kurtarma faaliyetlerine 1 Sahil Güvenlik korveti, 3 Sahil Güvenlik botu, 1 Sahil Güvenlik helikopteri, 1 Sahil Güvenlik uçağı, 1 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı keşif karakol uçağı, 2 Kıyı Emniyet botu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arama kurtarma gemisi, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı mayın gemisi, ROV cihazı bulunan deniz polisi ekibi ve Kıyı Emniyeti’nin unsuru olan Nene Hatun römorkörü ile RHIB bot da katıldı.

51 METRE DERİNLİKTE

İzmit Körfezi’nde bulunan araştırma gemisi TCG ÇUBUKLU ile Erdek Deniz Üs Komutanlığı’nda görevli mayın avlama gemisi TCG AYVALIK ile Karadeniz açıklarındaki arama-kurtarma gemisi TCG AKIN da destek için bölgeye ulaştı. Yine Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na ait 1 Seahawk helikopteri Çanakkale Deniz Hava Üs Komutanlığı’nda, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na ait 1 AS532 tipi helikopter de bölgeye hareket etmek üzere Eskişehir 1’inci Ana Jet Üs Komutanlığı’nda hazır bekletilirken, Milli Savunma Bakanlığı’nın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, BATUHAN-A isimli kargo gemisindeki 6 mürettebatı arama-kurtarma çalışmalarına destek sağlayan Deniz Kuvvetleri’nin, sonar cihazıyla gemiyi 51 metre derinlikte tespit ettiği belirtildi. Su altından kaydedilen görüntülerde, geminin yan yatmadığı ve seyir halindeymiş gibi batarak deniz tabanına düz şekilde oturduğu görüldü. Battığı pozisyonun arama-kurtarma çalışmalarını kolaylaştıracağı değerlendirilen geminin 3 boyutlu modellemesi de yapıldı.

“6 SAATTİR AYNI YERDEYİZ”

Öte yandan ‘BATUHAN A’ isimli gemiden çekilen son görüntüler de ortaya çıktı. Görüntüde isminin Hüseyin Tutuk olduğu öğrenilen gemicinin çektiği son anlar yer aldı. Tutuk’un ailesine gönderdiği görüntüde, geminin su aldığı net bir şekilde görülürken, gemicinin Liman Başkanlığı’na bildirilen listede adı yer alan Doğuşcan Yaylak’ın yerine gemiye yağcı olarak bindiği değerlendiriliyor. Yine görüntülerde Hüseyin Tutuk isimli gemicinin, “5’inci, 6’ncı elbisem bu gece saat 01.00’den bu yana. Allah’ım sen yardım et ya Rabb’im. 6 saattir aynı yerdeyiz. Gemi batıyor. Ya Rabb’im gemi batıyor” demesi dikkat çekti.

BATMA NEDENİ ARAŞTIRILIYOR

1300 ton yük kapasiteli ticari geminin, 1250 tonluk normal yükle seyir halindeyken batmasının nedeni de araştırılıyor. Gemide taşınan mermer tozunun üzerinin kapatıldığı brandanın sabitlenmediği ve fırtına nedeniyle bir kısmının havalanarak yükün üzerine deniz suyunu taşıdığı, aynı zamanda yağışın, üzeri açılan mermer tozuna direkt temasıyla, yükün artan ağırlığının geminin dengesini bozduğu belirtiliyor. Böylece ağırlığı artarak dengesi bozulan geminin, yan yatıp su almaya başlayarak battığı ihtimali üzerinde duruluyor. Hüseyin Tutuk isimli gemicinin kaydettiği görüntülerde de geminin üzerindeki mavi brandanın sabitlenmediği ve fırtınayla açıldığı görüldü.

TCG AKIN’IN HALATI KOPTU

Arama çalışmalarını Bursa’nın Karacabey ilçesi Kurşunlu Mahallesi’nde kurulan kriz merkezinden koordine eden Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, 9 gemi, 2 uçak, 1 helikopter ile yaklaşık 500’e yakın personelin çalışmaları sürdürdüğünü belirtirken, 51 metre derinlikte tespit edilen gemiye ulaşmak için dün saat 17.00 itibarıyla yapılması planlanan dalış, TCG AKIN Gemisi’nin yer sabitleme çalışmaları sırasında halatının kopmasıyla gerçekleştirilemedi.

Hava muhalefeti ve yaşanan olumsuzluklar nedeniyle dalışın dün gerçekleştirilemediğini söyleyen Bursa Valisi Demirtaş, bu sabah itibarıyla TCG AKIN Gemisi’nin 3 halatla yer sabitleme çalışmasını tamamladığını ve Deniz Kuvvetleri personelinin bugün gemiye dalışı gerçekleştireceğini belirtti. Kayıp 6 mürettebattan 2’sinin cansız bedenlerinin de ‘BATUHAN A’ adlı ticari geminin enkazında olduğunun tespit edildiği öğrenildi.

“TAHKİKAT YAPILSIN CANLAR YANMASIN”

Geminin kaptanı Hasan Mehmet Uyanık’ın (69) oğlu Abdullah Uyanık, umutlu olduklarını söyleyerek olaya müdahalede geç kalındığı iddiasını gündeme getirdi. Uyanık, şunları söyledi:

– Gemide çalışan ikinci kaptan Mehmet Uyanık, babam oluyor kendisi. Babam 40 senelik denizciydi. Tecrübeli bir ilk denizciydi kendisi. Dün haber geldi, amcam tarafından. Ben de teyit etmek amaçlı baktım. Gerçekten o gemiymiş ve telefonları kapalıydı. Beklemeye başladık. Sahil Güvenliği aradık, Sahil Güvenlik çalışmalarının devam ettiğini söyledi. Karacabey’e geldik gece 01.30’da. Sonrasında Kaymakam Bey geldi. Sağ olsun ilgileniyorlar. Yetkililer çalışıyor.

– Bir serzenişim olacaktı. Burada SOS veriyor gemi, 06.32’de veriliyor. 07.12’de SOS sinyali kesiliyor. Bu arada 40 dakika bir zaman var. Bu 40 dakika içinde nasıl müdahale edilemedi, ona şaşıyorum. Ben de 3 sene gemicilik yaptım, gemilerde çalıştım. Yetkililerden rica ediyorum. Buradan bu tahkikatın yapılmasını rica ediyorum. Bundan sonra canlar yanmasın. İnşallah umudumuz var diyelim. Allah’tan ümit kesilmez. Bekliyoruz, yapacak bir şeyimiz yok.

Abdullah Uyanık

“40 DAKİKADA NASIL ULAŞAMADILAR?”

Uyanık, geminin acil durum sinyali verdiği saat ile sinyalin kesildiği saat arasındaki 40 dakikalık zamana dikkat çekerek, şöyle konuştu:

– Olayla ilgili çok detaylı bilgim yok. Siz ne biliyorsanız ben de onu biliyorum. Yani medyadan izlenen kısmını biliyorum. Zaten bana da en son ulaştı. Öncesini bilmiyorum yani. Akşam 20.30 itibariyle kalkıyor. Marmara Adası tarafından kalkıyor. Karacabey dolaylarında olay gerçekleşiyor.

– Tabii bu arada 40 dakika bir zaman yani normalde ben şeyi anlayamıyorum. Yani Sahil Güvenliğin ulaşmama şansı nasıl oluyor yani. Burası açık bir deniz değil, açık bir yer değil. Karadeniz değil, Akdeniz değil, onu anlayamadım, anlayamıyorum yani.

İkinci kaptan Mehmet Uyanık

“BABAM ‘BU GEMİ BATACAK’ DİYORDU”

Babasının eski denizcilerden olduğunu dile getiren Uyanık, şöyle konuştu:

– Gemicilikten kaptanlığa yükselmişti, en az 40 yılı var. Babamla en son 3-4 gün önce iletişim kurmuştum. Babam hep ‘Bu gemi batacak’ diyordu. Ben ‘bırak’ diyordum ancak babam mesleğini seviyordu, dolayısıyla bırakmıyordu. Gemi çok eskiydi. Bu gemilerin tedavülden kalkması lazım. Babam hep geminin çok eski olduğunu söylüyordu.

Görüntüleme cihazlarıyla geminin enkazına ulaşılmasının ardından arama kurtarma ekiplerinin çalışması devam ediyor. Ekiplerin gün içinde batığa dalması bekleniyor.

Balıkesir’in Marmara Adası’ndan 14 Şubat Çarşamba günü saat 20.30’da Bursa’nın Gemlik ilçesindeki Roda Limanı’na gitmek üzere 1250 ton mermer tozu yüküyle hareket eden “Batuhan A” adlı kargo gemisi, ağır hava ve deniz şartları nedeniyle dün saat 06.20’de Karacabey ilçesi açıklarında batmıştı.

“Batuhan A”nın 6 kişilik mürettebatı için çok sayıda kurum ve kuruluş tarafından yürütülen arama kurtarma çalışmalarında geminin battığı bölgede boş can salı bulunmuştu.

İran’ın desteklediği Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de Babu’l Mendep Boğazı’nda İsrail ile bağlantılı ticari gemilere yönelik başlattığı saldırılar sonrası denizcilik şirketlerinin rotalarını Ümit Burnu’na çevirmesi nedeniyle gemilerin seyahat süreleri 10 ila 14 güne uzuyor. Bazı gemilerin seyahat sürelerinin 20 güne kadar uzadığı belirtiliyor.

ABD ve İngiltere öncülüğünde Husilere karşı başlatılan saldırılar ve denizcilik şirketlerine bölgeyi kullanmamalarının tavsiye edilmesinin ardından Kızıldeniz’deki gemi trafiği hızla azalmaya devam ederken, Ümit Burnu’nu dolaşan gemilerin seyahat süreleri ve maliyetlerindeki artış nedeniyle navlun fiyatları katlandı.

Kızıldeniz’deki gerilimde yaklaşık üç ay geride kalırken, navlun fiyatlarındaki artış hız kesmesine rağmen, fiyatlar hala oldukça yüksek seyrediyor.

YÜZDE 187 ARTTI

Drewry’nin Dünya Konteyner Endeksi’nden derlenen bilgilere göre, 40’lık konteyner bileşik endeksi 30 Kasım’da 1382 dolar seviyesinde idi.

Kızıldeniz’de gerilimin tırmanması ve gemilerin rotalarını hızla daha uzun bir rota olan Ümit Burnu’na kaydırmasına bağlı olarak fiyatlar, sekiz hafta boyunca artarak 25 Ocak’ta 3 bin 964 dolara kadar çıkmıştı. Navlun fiyatları bu dönemde yüzde 186,8 arttı.

40’lık konteyner bileşik endeksi 1 Şubat itibarıyla 3 bin 824 dolara, 8 Şubat itibarıyla da 3 bin 786 dolara indi. Böylece fiyatlar, son iki haftada yüzde 4,5 geriledi.

Ancak, navlun fiyatları 8 Şubat itibarıyla geçen yılın aynı haftasına göre yüzde 90 artış gösterirken, 30 Kasım’daki seviyesine göre de yüzde 174 ve salgın öncesi seviyesinden yüzde 167 daha yüksek.

Şanghay-Cenova hattında 40’lık konteynerin navlun fiyatı 8 Şubat itibarıyla haftalık bazda yüzde 11 gerileyerek 5 bin 225 dolar, Şanghay-Rotterdam hattında yüzde 5 düşüşle 4 bin 426 dolar ve New York-Rotterdam hattında ise yüzde 4 azalarak 611 dolar oldu. Fiyatlar, Şanghay-Los Angeles hattında bu dönemde yüzde 8 yükselerek 4 bin 771 dolara ve Şanghay-New York hattında yüzde 2 artışla 6 bin 268 dolara çıktı.

KIZILDENİZ’DE KRİZ UZUN SÜREBİLİR

Uzmanlar nakliye şirketlerinin planlamalarını ve bütçelerini daha uzun rotaya göre ayarlamaya ve gerilim sürmesine rağmen ilk dönemde yaşanan telaşın normalleşmeye başladığını ifade ediyor.

Kızıldeniz’deki gerilimin ABD’yi etkilemediğini ancak Avrupalı ithalatçıların krizden en çok etkilenen kesim olduğunu dile getiren uzmanlar, Kızıldeniz’de bir çözüm bulunana kadar krizin bir süre daha devam edeceğini öngörüyor.

KONTEYNER HACMİ YÜZDE 80 AZALDI

Almanya merkezli ekonomi araştırma kuruluşu Dünya Ekonomisi için Kiel Enstitüsü (IfW Kiel) verilerine göre, Kızıldeniz’den taşınan yük miktarı geçen yıl aralıkta yarıdan fazla düşüş gösterirken, ocakta Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı’ndan geçen konteyner sayısı kriz öncesine göre yüzde 80 daha az.

Gemilerin Afrika ve Ümit Burnu’nu dolaşması nedeniyle güney ve Kuzey Avrupa’daki limanlara varışlar gecikiyor. Hamburg ve Bremerhaven’in yanı sıra Rotterdam ve Antwerp’te, Ocak 2024 itibarıyla 2023 ortalamasına göre yüzde 25 daha az gemi yanaşıyor.

Kiel Ticaret Göstergesi Başkanı Julian Hinz, şu anda konteyner gemilerinin orijinal planlarına kıyasla önemli ölçüde geciktiğini ve bunun da birçok Avrupa limanına daha az gemi gelmesine neden olduğunu dile getirdi.

Ancak daha uzun seyahat rotalarının lojistik planlamalarda hesaba katılmasıyla bu farkın normalleşeceğini belirten Hinz, “Özellikle küresel olarak sevk edilen malların miktarı, küresel ticaretin krizde olmadığını, ticaretin stabil kaldığını gösteriyor. Bazı şirketler teslimat gecikmelerinden muzdarip olsa da genel olarak ham madde veya tüketim mallarında herhangi bir kısıt beklenmiyor. Ticaretteki canlılığın bir nedeni de Çin Yeni Yılı olabilir, çünkü Çin’de ticaret genellikle tatillerden önce artar ancak sonrasında azalma eğilimi gösterir.” ifadelerini kullandı.

SÜVEYŞ’TEN GEÇİŞLER KRİTİK

Danimarkalı denizcilik şirketi Maersk Üst Yöneticisi Vincent Clerc, dün yaptığı açıklamada, şirketin konteyner hacminin üçte birinin Kızıldeniz trafiğindeki aksamalardan etkilendiğini belirterek, gemilerinin yeniden Kızıldeniz’den geçişlere başlaması için bunun kalıcı olarak devam edeceğinden emin olmaları gerektiğini söyledi.

Clerc, mevcut durumun navlun fiyatları ve gemicilik şirketlerinin karlarının büyük artış gösterdiği salgın dönemiyle karşılaştırılamayacağını ve Süveyş Kanalı’ndan gemi geçişlerinin başladığı anda fiyatların hızla düşeceğini ifade etti.

ROTASINI DEĞİŞTİREN ŞİRKETLER

Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de Babu’l Mendep Boğazı’nda İsrail ile bağlantılı gemilere saldırıları sonrası Maersk, gemilerin rotasını Ümit Burnu’na çeviren ilk şirketler arasında yer almıştı. Maersk, gemilerinden birinin Husilerin saldırısına uğramasının ardından 5 Ocak’ta yaptığı açıklamada, Kızıldeniz-Aden Körfezi’nden geçiş yapacak tüm gemilerinin yakın gelecekte Ümit Burnu çevresinden güneye yönlendirilmesine karar verildiğini bildirmişti.

Dünyanın en büyük konteyner şirketi İtalyan-İsviçre ortaklı Mediterranean Shipping Company, Alman taşımacılık şirketi Hapag-Lloyd, Fransız gemicilik şirketi CMA CGM ve İngiliz enerji şirketi bp, bölgedeki seferlerini askıya almış ve gemilerin rotasını Ümit Burnu’na kaydırmıştı.

Danimarkalı tanker şirketi Torm, Kızıldeniz’in güneyinden tüm geçişlerini durdururken, enerji şirketi Shell de Kızıldeniz’den geçişlerini askıya almıştı.

Katar’ın Avrupa’ya giden sıvılaştırılmış doğal gaz kargolarında da uzayan transit mesafeleri nedeniyle 10-12 günü bulan gecikmeler yaşanacağı açıklanmıştı.

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan Süveyş Kanalı üzerinden yapılıyor.

Kızıldeniz’de sular, Yemen’deki Husilerin, İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana şiddetli saldırılar düzenlediği Gazze Şeridi ile dayanışma kapsamında Kızıldeniz’de İsrail’in sahibi olduğu veya işlettiği kargo gemilerinin yanı sıra İsrail’e veya İsrail’den mal taşıyan gemileri füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef almasıyla ısınmaya başladı.

Husilerin 10 Ocak’ta da İsrail’e destek olduğu gerekçesiyle Kızıldeniz’de ABD’ye ait bir gemiyi füze ve kamikaze dronlarla hedef alması gerilimi daha da arttırdı.

Bunun ardından ABD de küresel deniz ticareti güvenliğinin tehlikeye girdiği gerekçesiyle 18 Aralık’ta bir grup ülkenin katılımıyla Husi güçlere karşı “Refah Muhafızı Operasyonu” adında çok uluslu “deniz görev gücü” oluşturulduğunu açıkladı.

ABD ve İngiltere, bugüne kadar, “Gazze’ye destek” gerekçesiyle Kızıldeniz’den İsrail’e giden gemilere saldırılar düzenleyen Yemen’deki İran destekli Husilere ait 91 hedefi vurdu.

Bu gelişmelerin ardından uluslararası firmaların çoğu son zamanlarda deniz seyrüseferinde önemli bir yeri olan Babu’l Mendeb Boğazı ve Kızıldeniz’e alternatif olarak Ümit Burnu rotasına yöneldi.

Husilerin İsrail ve ABD’ye bağlı gemilere yönelik saldırıları nedeniyle Babu’l Mendeb Boğazı’ndan geçen gemilerin maliyeti yüzde 170’e varan oranlarda arttı. Bu da gemi şirketlerinin bu rotadan seferleri iptaline yol açtı.

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sinin Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan Süveyş Kanalı üzerinden yapıldığı göz önüne alındığında bu rotanın devre dışı kalmasının yol açacağı zarara ilişkin bir tahmin oluşturabilir.

NAKLİYE MALİYETLERİNE ETKİSİ

Dünyanın en büyük konteyner şirketi İtalyan-İsviçre ortaklı Mediterranean Shipping Company (MSC), bir basın bülteniyle müşterilerini, 12 Şubat’tan itibaren ABD’ye giden konteyner trafiğinin bir kısmı için ek fiyat artışları konusunda uyardı.

Nakliye şirketi Honor Lane ise Kızıldeniz’deki durumun 6 ay, belki bir yıl kadar devam edebileceğini düşündüklerini; böyle bir durumda nakliye fiyatının yüksek olmasının ve ekipman sıkıntısının devam etmesinin de beklendiğini belirtti.

ABD’li yatırım bankası Wells Fargo’nun küresel alacaklar ve ticaret finansmanı başkan yardımcısı Stephen Schwartz, CNBC televizyonuna yaptığı açıklamada, “Kızıldeniz’deki durumdan en büyük etkiyi Avrupa’nın hissettiğini, artan fiyatların etkilerinin emtialar üzerinde görülmeye başlandığını” belirtti.

Konteynerlerin gecikmesi, kapasitenin azalması ve daha uzun transit işlemlerinin küresel nakliye maliyetlerini etkileyen faktörler olduğuna işaret eden Schwartz, Kızıldeniz’deki durum devam ettikçe küresel nakliye maliyetlerinin ABD şirketlerini de etkilemeye başlayacağını ifade etti.

FAİZDE İNDİRİM BEKLENTİLERİ ERTELENEBİLİR

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, Kızıldeniz’deki krizin 2024 yılının birinci ve ikinci çeyreğinde enflasyonun yarım derece artmasına yol açacağı tahmin ediliyor.

Kızıldeniz’deki kriz, Avrupa’nın, “Avro Bölgesi ekonomisinin faiz oranlarının bu yıl yüzde 4’ten düşürülme ihtimaline ilişkin” umutlarını söndürüyor.

Avrupa Merkez Bankası, enflasyonu düşürmek için Temmuz 2022’den itibaren art arda 10 faiz artışı gerçekleştirdi.

Uzmanlar, Avrupa Merkez Bankasının 2024’te 6 kez faiz indirimi yapmasını umarken, Kızıldeniz’deki gerilim bu beklentinin ertelenmesine neden olabilir.

ABD’de ise bir önceki ayda yüzde 3,1 olan enflasyon, aralıkta yeniden yüzde 3,4’e yükseldi. Enflasyondaki bu hareketlik, henüz Kızıldeniz’deki gerilimden payını almamış durumda.

ABD Merkez Bankası, Kızıldeniz krizinin ocak ayından itibaren enflasyon üzerinde ek etkiler oluşturmasından endişeli. Bu da 2024’ün ilk yarısının sonundan önce faiz indirimi yapılacağı varsayımına ilişkin umutların azalması anlamına geliyor.

ABD Merkez Bankası verilerine göre ABD’de faiz oranları şu an yüzde 5,5 ile 2001’den bu yana en yüksek seviyede bulunuyor.

ORTA DOĞU ÜZERİNDEKİ ETKİLER BELİRSİZ

Orta Doğu’da ise özellikle Husilerin geçen gemilerin tamamını hedef almaması nedeniyle pek çok ülkenin ekonomisinde enflasyon beklentileri hala belirsizliğini koruyor.

Bu konuda Ürdün’ün başlattığı girişim, Kızıldeniz’deki gerilimle mücadele ve mal arzı üzerindeki olası etkileri öngörme açısından petrol ithal eden çoğu Arap ülkesi için model teşkil edebilir.

Ürdün Başbakanı Beşir el-Hasavne, 15 Ocak’ta, Kızıldeniz’deki gelişmelere bağlı olarak ülkedeki bakanlıklara ve ilgili makamlara, “yerel pazardaki potansiyel enflasyon kaynaklı etkilerle mücadele” için bazı önlemler almaları talimatı verdi.

Hasavne, tüm temel malzemeler için bol ve yeterli stok sağlanması, bu temel malzemelerin fiyatlarının ramazan ayının sonuna kadar (mart ve nisan ayları) korunması yönünde talimat verildiğini aktardı.

Ayrıca nakliye hareketinin koşullarının ve düzenliliğinin denetlenmesi yönünde de talimat verildiğine işaret eden Hasavne, pek çok denizcilik şirketinin Babu’l Mendeb Boğazı’na girmeyerek Ümit Burnu’na doğru ilerlemesi nedeniyle gecikmeler yaşanmasına rağmen gemi ve nakliye hareketinin Akabe limanına doğru akışının ciddi şekilde etkilenmediğini belirtti.

ABD’nin Irak ve Suriye’de bulunan üslerine yönelik saldırıların başladığı 17 Ekim 2023’ten bu yana toplam 140 saldırı yapıldığını belirten Singh, bunların 57’sinin Irak’ta, 83’ünün de Suriye’de olduğu bilgisini paylaştı.

Singh, Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik devam eden Husilerin saldırılarına da değinerek, Husilere bu saldırıları durdurmaları çağrısını yineledi.

Bir gazetecinin, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını durdurması halinde Husilerin eylemlerine son vereceğini açıkladığını hatırlatması üzerine Singh, Kızıldeniz’de olanlarla Gazze’de yaşananların arasında bir bağ bulunmadığını iddia etti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), en son dün gece ve bu sabah Husiler tarafından kullanıldığı iddia edilen füze rampalarına karşı yeni saldırılar düzenlediğini duyurmuştu.

ABD yönetimi, ayrıca dün, Yemen’de Husiler olarak bilinen Ensarullah Hareketi’ni, Kızıldeniz’deki saldırıları nedeniyle yeniden “yabancı terör örgütleri” listesine almıştı.

ABD’DEN HUSİLERE KARŞI SALDIRI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son günlerde Kızıldeniz’deki eylemleriyle gündemden düşmeyen gruba karşı saldırı yapıldığını duyurdu.

Açıklamada, “Kızıldeniz’de seyrüsefer serbestisini korumaya, ABD ve ortak deniz trafiğine yönelik saldırıları önlemeye yönelik devam eden çok uluslu çabalar bağlamında 18 Ocak’ta, CENTCOM güçleri Yemen’de Husilerin kontrolündeki bölgelerde ateşlenmeye hazır ve Kızıldeniz’in güneyini hedeflenen 2 gemi savar füzeye saldırı düzenlendi.” ifadesi kullanıldı.

Söz konusu füzelerin bölgedeki ticari gemiler ve ABD Donanması gemileri için “yakın bir tehdit olduğu” savunulan açıklamada, füzelerin ABD güçlerince tespit edildiği ve “meşru müdafaa” amacıyla vurularak imha edildiği belirtildi.

BIDEN: HUSİLERİN SALDIRILARI HENÜZ ENGELLENEMEDİ

ABD Başkanı Joe Biden, Kuzey Carolina’ya yapacağı ziyaret öncesi, Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını cevapladı.

ABD Başkanı, Amerikan ve İngiliz donanmasının gerçekleştirdiği ortak operasyonun, Husilerin Kızıldeniz’den geçen ticari gemileri hedef almasını henüz “engelleyemediği” itirafında bulundu.

Bölgedeki ABD güçlerinin, Yemen’den yapılan gemilere yönelik saldırılara verdiği karşılıkla ilgili, “Husileri durduruyorlar mı? Hayır. Devam edecekler mi? Evet.” diye konuşan Biden, ABD’nin Husilere yönelik operasyonlara devam edeceğini vurguladı.

Aynı dakikalarda ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), X’te yaptığı paylaşımda, “Kızıldeniz’in güneyini hedef alan ve fırlatılmaya hazırlanan iki Husi gemisavar füzesinin imha edildiğini” kaydetti.

KIZILDENİZ’DEKİ DURUM

İran’ın desteklediği Yemen’deki Husiler, İsrail’in Gazze’deki saldırılarına tepki gerekçesiyle 31 Ekim’de Yemen açıklarında İsrailli şirketlere bağlı olduğunu belirttikleri ticari gemilere el koymaya, bazılarına da dron ve füzelerle saldırılar düzenlemeye başladı.

ABD güçleri, bu süreçte birçok kez Yemen’den atılan füze ve kamikaze dronları düşürdüğünü belirtti.

Husilerin eylemlerinin ardından çok sayıda gemicilik şirketi, Kızıldeniz’deki seferlerini durdurma kararı aldı.

ABD, küresel deniz ticareti güvenliğinin tehlikeye girdiği gerekçesiyle 18 Aralık’ta bir grup ülkenin katılımıyla Husi güçlere karşı “Refah Muhafızı Operasyonu” adında çok uluslu “deniz görev gücü” oluşturulduğunu açıkladı.

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan Süveyş Kanalı üzerinden yapılıyor.

ORTAK SALDIRI

Biden, açıklamasında, “Bugün, talimatımla, ABD ordu güçleri İngiltere ile birlikte ve Avustralya, Bahreyn, Kanada ve Hollanda’nın da desteğiyle Yemen’de Husi isyancıları tarafından kullanılan bazı hedeflere hava saldırısı düzenledi.” ifadesini kullandı.

DOĞRUDAN MİSİLLEME

Saldırıların, Husilerin Kızıldeniz’deki eylemlerine doğrudan misilleme olduğunu belirten Biden, sonuncusu 9 Ocak’ta gerçekleşen ve Husilerin doğrudan Amerikan gemilerini hedef aldığı bir dizi saldırıya uluslararası koalisyonla yanıt verdiklerini kaydetti.

BM KARARINI HATIRLATTI

Husilere karşı hem bölgede ABD öncülüğünde kurulan deniz gücüne hem de uluslararası kamuoyunda oluşan yaklaşıma dikkati çeken Biden, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde önceki gün alınan ve Husilerin saldırılarına son vermesi çağrısı yapan kararı hatırlattı.

“Yemen’deki bu saldırılar, ABD ve müttefiklerinin dünyanın en kritik ticari rotalarından birindeki seyrüsefer özgürlüğünün tehlikeye atılmasını ve personelimizin hedef alınmasını tolere etmeyeceğimizin açık mesajıdır.” değerlendirmesini paylaşan Biden, gerekmesi halinde bundan sonra da ileri tedbirleri almakta tereddüt etmeyeceğini vurguladı.

TOMAHAWK DA KULLANILDI

Amerikan medyasına açıklama yapan bazı Amerikalı yetkililer de ABD ve İngiltere ordu kuvvetlerinin en az 12 Husi hedefini vurduğunu, saldırıların savaş uçakları ve Tomahawk füzeleriyle yapıldığını bildirdi.

HEDEF ALINAN YERLER

Konuyla ilgili açıklama yapan ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin ise saldırıda Husilere ait insansız hava araçlarını, balistik ve seyir füzeleri ile radar ve gözetleme kapasitelerini hedef aldıklarını kaydetti. Austin, ABD’nin bundan sonra da Yemen’deki Husilere yönelik “gereken hallerde” saldırı hakkını mahfuz tuttuğunu ve Kızıldeniz’deki gemi trafiğinin istikrarlı şekilde sürmesinin öncelikleri olduğunu belirtti.

YEMENİ YALANLADI

Saldırıya ilişkin telefonla brifing düzenleyen ABD’li üst düzey bir savunma yetkilisi ise Yemen’in ABD veya İngiltere’ye ait herhangi bir savaş uçağı ya da savaş gemisini hedef aldığı yönündeki iddiayı reddetti.

Yetkili, “Şu anda Husilerden herhangi bir karşılık görmedik.” ifadesini kullandı.

KIZILDENİZDE NELER OLMUŞTU

Son dönemlerde Yemen’deki Husilerin, İsrail’in Gazze’ye saldırılarına karşılık ticari gemilere yönelik eylemlerinin ardından çok sayıda gemicilik şirketi Kızıldeniz’deki seferlerini durdurma kararı almıştı.

Pentagon, 6 Aralık 2023’te Yemen’deki Husi güçlerinin Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılarına karşı uluslararası “Deniz Görev Gücü” kurulması için görüşmeler yaptıklarını bildirmiş, 18 Aralık’ta da “Refah Muhafızı Operasyonu” adında çok uluslu misyon oluşturulduğunu duyurmuştu.

Husilerin saldırıları, Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’sinin yapıldığı Süveyş Kanalı’ndan geçişleri tehlikeye atarken, Kızıldeniz’de ticari gemilerin uğradığı saldırılar ve şirketlerin pes peşe aldığı kararlar, küresel ekonomide yeni bir “tedarik zinciri krizi”nin başlayacağına ilişkin endişeleri artırmıştı.

BİR HAFTADA 35 TERÖRİST ETKİSİZ

Aktürk “Son bir haftada 7 taciz ve saldırı gerçekleştirilmiş, anında ve misliyle verilen karşılıkla 35 terörist etkisiz hale getirilmiştir. Böylece 1 Ocak 2023’ten itibaren gerçekleştirilen taciz ve saldırı sayısı 533’e, etkisiz hale getirilen terörist sayısı ise 1564’e ulaşmıştır” dedi.

Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, basın bilgilendirme toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan arasındaki Üçlü Girişim’e yeni üyelerin de katılacağı ve Montrö’nün tehlikeye düşebileceğine dair iddialara cevap veren kaynaklar, İstanbul’da imzalanan mutabakat ile ilgili şu bilgileri paylaştı:

MAYIN ANLAŞMASININ DETAYLARI

– Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu (MCM Blacksea) Türkiye’nin öncülüğünde Romanya ve Bulgaristan Deniz Kuvvetleri’nin katılımıyla kıyıdaş ülkelerin kurduğu bir mayın temizleme grubudur. Bu organizasyon Karadeniz sahildar ülkelerinin organizasyonudur. İmzalanan mutabakata göre, organizasyon yapısı içerisinde üç ülkenin deniz kuvvetleri komutanlarından oluşan bir komite yılda iki defa toplanacaktır. Bu komite görev grubunun faaliyetleri ve uygun şartlar oluştuğunda, savaşın bitmesini müteakip katılacak ülkelerin belirlenmesi ve kabul edilmesi konularında oy birliğiyle karar alacaktır.

Kıyıdaş olmayan müttefiklerin bu organizasyona katkı beklentilerinin değerli olduğunu ancak oluşturulan bu inisiyatifin sadece üç kıyıdaş müttefik ülke gemilerine açık olacağını belirten kaynaklar, şöyle devam etti:

İNGİLTERE’YE MONTRÖ HATIRLATMASI

– Karadeniz’e kıyıdaş diğer ülkelerin mutabık kalınan ve belli alanlardaki katkıları zaman içinde ve şartlar oluştuğunda yine üç ülkenin oybirliğiyle gerçekleşebilir. Montrö kurallarının uygulatılması titizlikle sağlanmaktadır. Karadeniz’de istikrarın teminatı Montrö Sözleşmesi’dir. İngiltere’nin Ukrayna’ya sattığı mayın avlama gemileri, savaş bitmeden Karadeniz’e giremez.

– İngiltere’ye bu durum daha önce bildirildi ve kendilerinin de bu konuda şu an için bir talebi yoktur. MCM Blacksea kapsamında her ülkeden birer mayın avlama gemisi ve bir komuta kontrol gemisi olmak üzere toplam 4 gemi Karadeniz’de görev yapacaktır.

TUZLA SORUŞTURMASI

Bakanlık kaynakları, Tuzla Piyade Okulu’nda yaşanan olayla ilgili Yüksek Disiplin Kurulu’nun toplanıp toplanmadığına ilişkin soru üzerine şunları söyledi:

– Önceliği müesses disiplini muhafaza etmek olan Türk Silahlı Kuvvetlerimizde temel değerlerini sarsacak, disipline aykırı ve askeri hiyerarşiyi bozan, bozabilecek hiçbir kişi, olay ve duruma müsamaha gösterilmeyeceğinden en ufak bir şüphe duyulmamalıdır.

– Türk Silahlı Kuvvetlerimiz her olayda olduğu gibi bu olayda da hukuk çerçevesinde hareket etmektedir. Yüksek Disiplin Kurulu ocak ayı ikinci yarısında toplanacak olup, inceleme ve araştırmanın tamamlanmasını müteakip en doğru ve objektif karar verilecek ve Sayın Bakanımızın da ifade ettiği gibi kamuoyuyla paylaşılacaktır.

MSB bu kareyi “Güneşin doğuşunu ilk biz görürüz” ifadesiyle paylaştı.

İDLİB’DE İHA’YA ENGELLEME

Bakanlık kaynakları, Türk savaş uçaklarının birkaç gün önce İdlib üzerinde uçuş gerçekleştirdiğine dair haberlere ilişkin olarak şunları söyledi:

-7 Ocak 2024’te İdlib’deki üs bölgelerimizi tehdit edebilecek ve milliyeti belirlenemeyen insansız hava aracı tespit edilmiştir. Hava Kuvvetlerimize ait uçaklar tarafından derhal önleme ve engelleme yapılmıştır. Suriye sınırındaki faaliyetler Rusya Federasyonu ile yakın koordinasyon içerisinde yürütülmektedir.

AKILLI TELEFON KARARI

Operasyon bölgelerinde akıllı telefon kullanımına ilişkin ne tür tedbirler alındığına ilişkin soru üzerine MSB kaynakları şu bilgileri paylaştı:

-Harekat alanında görevli personelin cep telefonu kullanımıyla ilgili emir yayınlanmıştır. Bu emir doğrultusunda operasyon ve harekat bölgelerinde akıllı ve kameralı telefon kullanımı kesinlikle yasaklanmıştır. Hudut, harekat ve operasyon bölgelerinde görev alacak personele bölgeye gitmeden önce haberleşme ihtiyaçları ve sosyal medya kullanımı ile kullanılacak cihaz, sistem ve uygulamaların yaratacağı olumsuz etkiler konusunda farkındalık eğitimleri verilmeye başlanmıştır. İlgili mevzuat ve emirler hilafında hareket ederek konusu suç teşkil eden paylaşım yaptığı tespit edilen personel hakkında ağır yaptırımlar uygulanacaktır.

AA muhabirinin gemi takip ve denizcilik analiz sağlayıcısı MarineTraffic’ten edindiği verilere göre, Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’den geçen ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından, çok sayıda gemicilik şirketinin buradaki seferlerini durdurma kararı almasıyla özellikle Aralık 2023’ün ikinci yarısında gemi trafiği gözle görülür şekilde azaldı.

Kızıldeniz’deki trafiğin azalmasında konteyner gemilerinin Kızıldeniz’den geçişleri durdurarak rotalarını Ümit Burnu’na çevirmeleri en etkili faktör oldu.

MarineTraffic verilerine göre, Aralık 2023’te Kızıldeniz’den geçen konteyner gemilerinin sayısı Aralık 2022’deki gemi sayısına göre yüzde 25 geriledi.

Bu dönemde, Kızıldeniz’den geçen ro-ro gemilerinin sayısı da yüzde 25 azalırken, sıvılaştırılmış doğalgaz, LPG, kuru ve yaş yük gemilerinin sayısında önemli bir değişim görülmedi.

Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de Babu’l Mendep Boğazı’nda “İsrail’le bağlantılı” gemilere saldırıları sonrası Danimarkalı denizcilik şirketi Maersk, dünyanın en büyük konteyner şirketi İtalyan-İsviçre ortaklı Mediterranean Shipping Company (MSC), Alman taşımacılık şirketi Hapag-Lloyd, Fransız gemicilik şirketi CMA CGM ve İngiliz enerji şirketi bp, bölgedeki seferlerini askıya alma kararı almıştı.

Şirketlerin bu kararları sonrası Kızıldeniz’deki günlük gemi trafiği ise Aralık 2023’ün ikinci yarısında, ayın ilk yarısına göre yüzde 20 azaldı. Kızıldeniz’deki gemi trafiğinde 16 Aralık 2023 itibarıyla hızla düşüş görüldü.

Kızıldeniz’de 1 Aralık’ta seyahat eden gemi sayısı 646 iken, bu sayı 16 Aralık’ta 681’e kadar yükseldi. Kızıldeniz’deki toplam günlük gemi sayısı 31 Aralık’ta 521’e kadar düştü.

Gemi trafiği söz konusu bölgede günlük olarak bulunan ve seyir halindeki toplam gemilerin sayısını ifade ederken, Kızıldeniz’i ay boyunca kullanan toplam gemi sayısı, giriş yapan her geminin bir kez sayıldığı anlamına geliyor.

ÜMİT BURNU’NDAN GEÇİŞLER YÜZDE 27 ARTTI

İngiltere merkezli denizcilik veri sağlayıcısı Lloyd’s List Intelligence verilerine göre de gemi trafiği 25-31 Aralık haftasındaki keskin düşüşle ay içinde yüzde 20 yavaşladı.

Konteyner gemilerinin Kızıldeniz’deki geçişlerinin Ümit Burnu’na yönlendirilmesinin ardından, Ümit Burnu’ndan gemi geçişlerinde, 25-31 Aralık haftasında bir önceki haftaya göre yüzde 27 artış görüldü.

Konteyner gemileri, İsrail’e yurt dışından deniz yoluyla varışların hacim olarak yüzde 40’ını oluştururken, ülkeye yanaşan konteyner gemileri Kasım ve Aralık 2023’te yıllık bazda sırasıyla yüzde 11 ve yüzde 16 azaldı.

Tayvanlı konteyner gemi şirketi Evergreen ve Hong Kong merkezli OOCL, İsrail limanlarına teslimatı askıya aldı. Maersk ve MSC’nin İsrail limanlarına teslimatı sürüyor.

Maersk, gemilerinden birinin Husilerin saldırısına uğramasının ardından 5 Ocak’ta yaptığı açıklamada, Kızıldeniz/Aden Körfezi’nden geçiş yapacak tüm gemilerinin yakın gelecekte Ümit Burnu çevresinden güneye yönlendirilmesine karar verildiğini bildirdi.

Veri analitik şirketi Vortexa Kıdemli Navlun Analisti Ioannis Papadimitriou, AA muhabirine, uluslararası ticaret yapma olasılığı en yüksek olan 10 bin DWT üzerinde büyüklükteki ve Babu’l Mendep Boğazı’ndan geçen tanker sayısında, Aralık 2023’ün ikinci yarısında ilk yarısına göre yüzde 15’i aşan düşüş görüldüğünü söyledi.

Papadimitriou, Süveyş Kanalı ve Babu’l Mendep Boğazı’ndan geçişlerin Aralık 2023’te geçen yılın aynı ayına göre daha yüksek olduğunu belirterek, “Ancak bu durum normal çünkü Süveyş Kanalı ve Babu’l Mendep Boğazı trafiği yıllık bazda artış gösterdi. Bu artış, Avrupa Birliği ve G7 ülkelerinin Rus petrolüne uyguladığı ambargo sonrası ticaret rotalarının değişmesinden kaynaklandı. Ancak, Aralık 2023’ün ilk yarısı ve ikinci yarısında gemi trafiğinde bir miktar düşüş görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

KÜRESEL TİCARETİN YÜZDE 12’Sİ SÜVEYŞ’TEN

Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si Süveyş Kanalı üzerinden yapılırken, her gün 50’den fazla gemi kanalı geçerek yaklaşık 10 milyar dolarlık malı Kuzey Avrupa, Akdeniz ve Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarına taşıyor.

Süveyş Kanalı 154 yıldır, Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunuyor.

Mısır’ın kuzeyinde Süveyş Kanalı’nın inşa edilmesiyle Akdeniz ile Doğu Asya arasındaki bağlantının bir parçasını oluşturan Babu’l Mendep Boğazı ise özellikle deniz yoluyla taşınan petrol tedariki açısından kritik bir konumda. Dünyada deniz yoluyla taşınan ham petrol ve petrol ürünleri tedarikinin yüzde 10’u Babu’l Mendep Boğazı’ndan yapılıyor.

Gemilerin rotasının Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’na yönlendirilmesi, seyahat süresinin 10-14 gün üzerinde uzaması ve 4 bin deniz mili (6 bin 500 kilometre) daha fazla yol kat edilmesi anlamına geliyor. Bu şekilde daha uzun bir yolculuk, yaklaşık bir milyon dolarlık ekstra yakıt maliyeti oluştururken sigorta masrafları ve teslimat süresi de artıyor.

Denizcilik otoriteleri, bölgedeki seyirlere karşı uyarıda bulunurken, nakliye şirketlerinden seferlerin askıya alındığına ya da gemilerinin rotalarının değiştiğine yönelik açıklamalar gelmeye devam ediyor.

170 GEMİ ROTAYI AFRİKA’NIN GÜNEYİNE ÇEVİRDİ

ABD’li nakliye şirketi C.H. Robinson’dan yapılan açıklamada, geçen hafta boyunca 25’ten fazla geminin Süveyş Kanalı’ndan Ümit Burnu’na yönlendirildiği bildirildi.

Açıklamada, “Kızıldeniz’de devam eden savaş riskleri ve Panama Kanalı’ndaki kuraklık nedeniyle bu sayının artmaya devam etmesi muhtemel” ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca ABD’li lojistik şirketi Flexport’tan yapılan açıklamada, 20 Aralık itibarıyla firmaların 170 gemiyi Afrika’nın güneyine yönlendirdiği ve 35 geminin seyirlerini durdurduğu kaydedildi.

Açıklamada, bu durumun mevcut nakliyelerin çoğunda büyük gecikmelere neden olduğu, Asya ile Avrupa ve Asya ile ABD’nin doğu kıyısı arasındaki rotalar için daha uzun transit süreleriyle karşı karşıya kalınmasının beklendiği aktarıldı.

EK ÜCRET UYGULAMASI

Öte yandan, Almanya’nın en büyük konteyner taşımacılık şirketi Hapag-Lloyd, gemileriyle Orta Doğu’ya ve Orta Doğu’dan yapılan taşımalar için yeni yılda ek ücret uygulayacağını duyurdu.

Şirketin internet sitesindeki açıklamasında, Asya ve Okyanusya’dan Kızıldeniz bölgesine yapılan seferler için 1 Ocak’tan itibaren mevsimsel bir ek ücret uygulanacağı belirtildi.

Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan ve Yemen’i kapsayan bölgeden Asya ve Okyanusya’ya yapılan taşımalar için de yılbaşından itibaren özel ek ücretler uygulanacağı belirtilen açıklamada, 22 Ocak’tan itibaren Hindistan, Orta Doğu ve Kuzey Amerika arasındaki rotaya da bu ücretlerin uygulanacağı aktarıldı.

Açıklamada, güzergaha ve konteynerin boyutuna bağlı olarak ek ücretlerin konteyner başına 250 ila 1000 dolar arasında değişeceği belirtildi.

Danimarkalı denizcilik şirketi Maersk, daha önce konteynerler için ek taşıma ücretleri açıklarken, Fransız CMA CGM şirketi de benzer uygulamayı duyurmuştu.

KIZILDENİZ’DEKİ SALDIRILAR

Yemen’deki Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi, 14 Kasım’daki televizyon konuşmasında, Kızıldeniz’de İsrail gemilerini hedef alabilecekleri tehdidinde bulunmuştu. Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri ise 19 Kasım’da X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İsrail’in abluka altındaki Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarına tepki olarak İsrail bandıralı her türlü gemiyi hedef alacaklarını duyurmuştu.

Ardından Husiler, Babu’l Mendep Boğazı’nda “Unity Explorer” ve “Number Nine” adlı iki İsrail gemisine İHA ve füze saldırısı düzenlemişti.

CENTCOM ise 4 Aralık’ta X sosyal medya platformundan, Kızıldeniz’in güneyindeki uluslararası kara sularında 3 ticari gemiye 4 saldırı düzenlendiğini açıklamıştı.

Bölgede güvenlik durumunun kötüleşmesinin ardından dünyanın en büyük konteyner şirketi İtalyan-İsviçre ortaklı Mediterranean Shipping Company (MSC), Danimarka merkezli deniz nakliye şirketlerinden Maersk, Alman taşımacılık şirketi Hapag-Lloyd, Fransız gemicilik şirketi CMA CGM ve İngiliz enerji şirketi bp Kızıldeniz’deki tüm seferlerini askıya almıştı.

Kızıldeniz’de ticari gemilerin uğradığı saldırılar ve şirketlerin peş peşe aldığı kararlar, küresel ekonomide yeni bir “tedarik zinciri krizinin” başlayacağına ilişkin endişeleri artırmıştı.

ABD yönetimi, 18 Aralık’ta Husilerin Kızıldeniz’de uluslararası gemilere yönelik artan saldırılarına karşı çok uluslu bir misyon kurulduğunu açıklarken, Avrupa Birliği’nin (AB) de ABD’nin Kızıldeniz’deki ticari gemilerin güvenliğini sağlamaya yönelik girişimine katılmaya hazırlandığı bildirilmişti.