Ermenistan basınında yer alan haberlere göre, Ulusal Meclis Savunma ve Güvenlik Konuları Daimi Komitesi Başkanı ve iktidardaki “Sivil Sözleşme” milletvekili Andranik Koçaryan, 1915 olaylarında ölen Ermenilerin, isim ve soy isim olarak belirlenmesi çağrısı yaptı. Koçaryan, Ulusal Meclis YouTube sayfasında yayımlanan açıklamasında, amaçlarının söz konusu kişilerin isimlerini ve yerlerini belirlemek olduğunu savunarak, “(Sayı) 1,5 milyondan fazla da olabilir az da olabilir. Şimdiye kadar ülkemiz bu soruna neden değinmedi? Yahudiler bunu başardı, biz başaramaz mıyız? Bu gelecekte kuracağımız ilişkiler açısından da önemli. Bunu yapmadıysak, eksik kaldıysak bu konu başlamalı ve sona ermeli, bunu kimse istismar etmemeli” ifadelerini kullandı. 
 
Andranik Koçaryan, “1,5 milyon muydu, 2 milyon muydu, yoksa daha az mıydı? Bu net olarak belirlenmeli. Bu çok önemli bir çalışma” değerlendirmesinde bulundu. 
 
Basına verdiği önceki röportajlarda, “Başbakan Nikol Paşinyan’ın da bu konuyu desteklediğini ve konuya dair yasal temeller oluşturmak istediğini” belirten Koçaryan, muhalefetin tepkisi üzerine yaptığı açıklamada ise “Açıklamam ne Başbakan Paşinyan’ın kararıdır ne de böyle bir siyasi karar vardır” ifadesini kullandı. 
 
ÜLKEDE TARTIŞMALI KONU

Ermenistan’da uzun yıllardır 1915 olaylarında ölenlerin sayısının araştırılması konusu tabu olarak kabul ediliyordu. Siyasetçiler ve tarihçiler büyük ölçüde, tarihi olayların bu yönüyle incelenmesine karşı çıkıyordu. 

Eski Ermenistan Ulusal Arşivleri Müdürü, tarihçi Dr. Amatuni Virabyan, tartışmaların başlaması üzerine yaptığı açıklamada, daha önce 1915 olaylarında ölenlerin isimlerini tespit etmeye çalıştıklarını ancak bunda başarılı olamadıklarını kaydetti. Virabyan, “Bakın biz sadece 200, 300 bin kişinin ismini bulabildik” ifadesini kullanarak, hükümetin girişiminin Ermeniler için sakıncalı olduğunu savundu. 

Ermenistan muhalefeti, Paşinyan’a en yakın isimlerden Koçaryan’ın sözlerine tepki gösterdi. 

Ermenistan Cumhuriyetçi Partisi üyesi ve eski Meclis Başkan Yardımcısı Eduard Şarmazanov, Paşinyan’ın, belirli bir amaç doğrultusunda sözde soykırımı unutturmaya çalıştığını savundu. Şarmazanov, “Belki de Paşinyan, Türkiye ve Azerbaycan’dan 24 Nisan’ın unutturulması yönünde yeni bir talimat almıştır. 24 Nisan yaklaşıyor, Paşinyan, 24 Nisan trajedisini, Ermeni soykırımını, ‘Büyük Felaket’i tarihe bırakmaya çalışıyor” ifadelerini kullandı. 

Muhalefetin tanınmış isimlerinden Lusine Haroyan da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, iktidarın bu girişimle, sözde soykırımın inkarına doğru yöneldiğini iddia etti. 

‘TÜRKİYE’NİN PLANI’

Tarihçi Haçatur Stepanyan, yönetimin Ermeniler için tartışma konusu olmayacak argümanları şüpheye düşürdüğünü savunarak, iktidarın girişiminin, bu konuda şimdiye kadar Ermenilerce verilen konferansları, yazılan kitaplar ve doktora tezlerini boşa çıkaracağını öne sürdü. 
 
Tarihçi Doç. Dr. Mikayel Martirosyan ise bu girişimin Türkiye’nin planı olduğu, iktidarın “tarihi değiştirme” yoluyla sözde soykırımı inkar edeceği iddiasında bulundu. 

Tarih çalışmaları da yapan Gümrü Devlet Pedagoji Enstitüsü öğretim üyesi Gagik Hambaryan, Paşinyan’ın, Türkiye’nin talimatıyla sözde soykırımın olmadığını kanıtlamaya çalıştığını savundu. 

Ermenistan’ın başkenti Erivan’daki sözde soykırım müzesinin eski yetkilisi Suren Manukyan, hükümetin girişimini çok tehlikeli bulduğunu, ölenlerin listesinin çıkarılması fikrinin 1960’lardan bu yana Türkiye’nin gündemindeki tezlerden biri olduğunu öne sürdü. 

Koçaryan’ın çıkışının ardından başlayan tartışmaya, Ermeni diasporasındaki bazı isimler de katıldı. Paşinyan yönetimini hedef alan birçok eleştiride, Paşinyan’ın 1915 olaylarının “soykırım” olduğuna ve ölenlerin sayısının 1,5 milyon olduğuna inanmadığına dair iddialara yer verildi. 

Paşinyan hükümetinin ülkeye giriş yasağı koyduğu Ermenistan Devrimci Federasyonu Partisi üyesi, Fransa Ermeni Örgütleri Koordinasyon Konseyi Eş Başkanı Murad Papazyan, isim listesi hazırlamanın “Ermenilere diz çöktürmeyi amaçladığını” öne sürdü. 

Analist Hakob Badalyan, iktidarın çağrısını “Türkiye için mükemmel ve hızla gelişen bir argüman” olarak niteledi.

Bakanlık tarafından Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, tarife ve fiyat listelerine ilişkin belge, levha ve panoların; lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan iş yerlerinin giriş kapısının önüne ve hizmet sunulan masaların üstüne, tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde konulması 1 Ocak’tan itibaren zorunlu oldu.

Sektörden, yeni uygulamaya ilişkin Bakanlığa çok sayıda soru ve görüş iletildi. Bunun üzerine Bakanlık, işletmeleri uygulamaya yönelik bilgilendirmek ve konuya açıklık getirmek üzere bir yazı hazırladı.

SELF SERVİS İŞLETMELER VE AVM’LER

Buna göre, yiyecek-içecek sektöründe self-servis (masaya servis hizmeti sunulmayan) çalışan işletmelerde uygulanan tarife ve fiyat listeleri, sipariş verilen ve ödeme yapılan noktalarda tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yer alacak. Bu koşulu sağlayan işletmelerin menülerini ayrıca masaların üzerinde bulundurma zorunluluğu olmamasına rağmen kapı girişlerinde fiyat listelerine yer vermeleri gerekecek.

Alışveriş merkezi gibi birden fazla restoranın faaliyet gösterdiği ortak mekanlarda ise işletmelerin kendilerine ait giriş kapısı olmaması nedeniyle kapı önünde tarife ve fiyat listesi bulundurma yükümlülüğü bulunmuyor. Ancak alışveriş merkezlerinde de sipariş verilen ve ödeme yapılan noktalarda tarife ve fiyat listeleri tüketiciler tarafından kolaylıkla görülebilir şeklide açıkça yer alacak.

Masaya servis hizmeti sunulan geleneksel işletmelerde de giriş kapıları önünde fiyat listelerinin yer alması zorunlu olacak. Tüketicilerin sipariş verinceye kadar ürünlerin tarife ve fiyat listelerinin hizmet sunulan masanın üstünde bulundurulması gerekecek. Ayrıca birden fazla girişi bulunan işletmelerin de her bir kapıya ayrı ayrı fiyat listesi koyma zorunluluğu bulunuyor.

Giriş kapısı önünde yer verilecek tarife ve listeler, tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde (ve makul bir süre incelemeye elverişli olarak) dijital veya elektronik pano, levha şeklinde de olabilecek.

HER AYKIRILIK İÇİN CEZA KESİLECEK

İşletmelerde genellikle menü şeklinde bir kitapçık olarak verilebilen tarife ve fiyat listelerine, işletme giriş kapısı önünde de benzer olarak menü veya işletmenin tercih edeceği diğer şekillerde, tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir ve okunabilir olmak şartıyla yer verilebilecek.

Teknolojinin getirdiği yenilikler doğrultusunda bazı işletmeler tarafından sadece kare kodlu menüler kullanılıyor. Ancak bu uygulama, yönetmeliğe uyum için tek başına yeterli olmayacak. Bu uygulama, tarife ve liste bulundurma zorunluluğu karşılanmış olarak yorumlanmayacak. Fiyat tarifelerinin açıkça görülebilir şekilde konulması yanında ek bir hizmet olarak kare kodlu menü kullanılmasında ise sakınca olmayacak.

Bakanlık yazısına göre, bu kurallar doğrultusunda yapılacak denetimlerde uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda işletmelere idari yaptırım uygulanacak. Bu yıl uygulanacak para cezası her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere 2 bin 172 lira olacak.

Ziyaretçiler için III.Ahmet Çeşmesi’nin yakınında bir bilet gişesi ve gişe yakınında giriş noktası konumlandırıldı.

Sabahın erken saatlerinden itibaren gişelerde yabancı turistlerin kuyruk oluşturduğu görüldü.

“UZUN KUYRUKLAR OLUŞMAYACAK”

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada “Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde ibadete gelenler ile tarihî camiyi kültürel amaçlı ziyaret eden yabancıların girişlerini birbirinden ayırma çalışmaları sona erdi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Ersoy’un Ayasofya’da başlattığı restorasyon ve koruma çalışmaları kapsamında ziyaretçiler için hazırlanan galeri katının, III. Ahmet Çeşmesi karşısına konumlandırılan bilet gişesi 15 Ocak’ta hizmete girecek. Gezi güzergâhı boyunca koruyucu önlemlerin alındığı Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde gerekli güvenlik kameraları ile yangın algılama ve acil anons sistemleri de yerleştirildi. Caminin galeri katındaki mermer kaplamalarda ve ahşap korkuluklarda ise temizlik ve koruma çalışmaları Bilim Kurulu’nun onay ve danışmanlığıyla restoratör ve konservatörler tarafından yapıldı. Bakan Ersoy’un, daha önce Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde başlatılacağını duyurduğu ziyaretçi yönetim planı uygulaması ile artık tarihî camide uzun kuyruklar oluşmayacak” ifadeleri yer aldı.

TURİSTLER 23 DİLDE BİLGİ ALABİLECEK

Açıklamanın devamında, “Tarihi caminin güney cephesindeki II. Beyazıd minaresi altında yer alan tünel ve giriş rampası ile girişlerin kontrollü bir şekilde sağlanacağı Ayasofya-i Kebir Camii’nde ziyaretçiler galeri katına ulaştırılarak kuzeydoğu yönündeki rampa ile de çıkışları sağlanacak. Galeri bölümüne gelen turistler burada camii harim katı ile Osmanlı Dönemi eklerini görerek cennet-cehennem kapısından geçecek ve bu bölümdeki Bizans Dönemi mozaiklerini de inceleyebilecek. Ayasofya-i Kebir Camii’nde 15 Ocak’ta başlayacak olan yeni uygulama ile turistler camideki ibadet ortamını da bozmadan ziyaretlerini gerçekleştirebilecek. Ayasofya’da QR kod uygulamasıyla hayata geçirilen kulaklıklı sistem ile ziyaretçiler cep telefonlarının kulaklıkları veya sağlanacak tek kullanımlık kulaklıklarla ibadet edenleri rahatsız etmeden, sessiz bir ortamda 23 dilde bilgi alabilecek. Tarihi camiye turistik amaçla gelen yabancılardan alınacak giriş ücreti ise 25 Avro olacak” cümlelerine yer verildi.

“25 EURO NORMAL”

Ayasofya Camii’ne girebilmek için bilet sırası bekleyen İngiliz turist John Dawling, “Dün gelmediğim için biraz şanssızım. Tabi fiyat çok az yüksek ama bu hayatınızda belki de bir kere yaşayacağınız bir fırsat, bunun için ödeme yapsam da mutluyum. Çok heyecanlıyım, Türkiye’yi ve Türkleri seviyoruz.ö dedi. İsminin Ayasofya’da mozaik portresi de yer alan Azize Macaristanlı İrini’den geldiğini ifade eden Macar İrini Pauliç, 15 yıl önce de gelmiştim, şu anda heyecanlıyım. 25 Euro ödedim bu normal” dedi.

Rehberler ise uygulamanın Müslüman yabancı turistlere uygulanmaması gerektiğini savundu.

İstanbul Rehberler Odası Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Şakir Karadibek, Buraya gelen Müslüman misafirler ne yapacaklar? Azerbaycan, Malezya, Endonezya, Hindistan ve Pakistan’dan gelenler buraya geldiği zaman namaz kılmak için 800 lira ödeyecek, yetkililer buna da bir çözüm bulacaktır. Henüz daha ilk gün, ufak tefek aksaklıklar da olabilir” dedi.

“DÖVİZ GETİRİSİ OLACAKTIR”

Sultanahmet Meydanı’nda gezen Murat Duman, Döviz getirisi olacaktır, çok da kalabalıktı bedava olduğu için, şimdi biraz önüne geçecek kalabalığı zayıflatacaktır. Döviz getirmesi açısından da iyi oldu diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.