Şimşek, Dünya Bankası ile yürütülen işbirliği çalışmalarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Dünya Bankası’ndan kısa süre önce 3 ayrı proje için 1,5 milyar dolarlık finansman temin edildiğini anımsatan Şimşek, bu kaynağın Türkiye’nin enerji arz güvenliğinin sağlanması ve işletmelerin yeşil dönüşüm sürecinin desteklenmesi için kullanılacağını söyledi.

Şimşek, Dünya Bankası ile şimdi de 2024-2028 mali yıllarını kapsayan dönemdeki mali ve teknik işbirliğinin temelini oluşturan önemli bir programa imza atıldığına işaret ederek, “Dünya Bankası ile yürüttüğümüz güçlü işbirliği kapsamında gelecek 5 yıllık döneme ilişkin mali işbirliği programı oluşturuldu. Dünya Bankası’nın ilk üç yıl içinde ülkemize ilave 18 milyar dolarlık finansman sağlayacağı Ülke İşbirliği Çerçevesi (Country Partnership Framework-CPF) Programı, Bankanın İcra Direktörleri Kurulunda görüşülerek yürürlüğe girdi” diye konuştu.

‘TÜRKİYE UYGUN KOŞULLU KREDİDE 3. SIRADA’

Şimşek, Dünya Bankası’nın, Orta Vadeli Program’ın açıklanmasının ardından Türkiye’ye aktardığı kaynak tutarını, devam eden 17 milyar dolarlık programa 18 milyar dolar daha ilave ederek 35 milyar dolara yükseltme kararı aldığını anımsattı. Türkiye’nin Banka’dan uygun koşullu kredi kullanan ülkeler arasında dünyada 3’üncü, bölgesinde ise birinci sırada olduğu bilgisini veren Şimşek, yeni programın detaylarını da paylaştı.

Bakan Şimşek, Türkiye’nin 12’nci Kalkınma Planı önceliklerine uyumlu hazırlanan programın, yüksek ve sürdürülebilir verimlilik artışı, kapsayıcı hizmetler ile istihdam ve dayanıklılığın güçlendirilmesi alanlarına odaklanacağını belirterek, bu başlıkların, Dünya Bankası ile geliştirilebilecek işbirliği alanlarını ortaya koyduğunu dile getirdi.

‘PEK ÇOK ALANDA DESTEK SAĞLANACAK’

Bu kapsamda, afetlere karşı dirençlilik, enerji, yeşil dönüşüm, iklim değişikliğiyle mücadele, ihracatın desteklenmesi, reel sektör, altyapı, lojistik, sanayi, tarım, eğitim, sağlık ve kapsayıcılık gibi birçok alanda Dünya Bankası desteğinin sağlanmasının planlandığını vurgulayan Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:

“Program, Dünya Bankası kuruluşları olan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD), Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ve Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı (MIGA) tarafından ortaklaşa uygulanacak. Bankanın ülkemizdeki faaliyetlerinin etkisi artırılacak. Bu süreçte, ülkeye özgü zorlukların çözümüne odaklanan, özel sektör katılımını artırmayı hedefleyen ve operasyonlarda bütüncül sonuçları elde etmeyi amaçlayan bir yaklaşım izlenecek.”

‘ÖZEL SEKTÖRÜN GELİŞTİRİLMESİNDE KULLANILACAK’

Şimşek, Ülke İşbirliği Çerçevesi Programı kapsamında Dünya Bankası’nın 3 yıl içinde Türkiye’ye sunacağı ilave 18 milyar dolarlık finansman paketine değinerek, “Söz konusu tutarın 6 milyar dolarının IBRD’den, 9 milyar dolarının IFC’den sağlanması bekleniyor. MIGA’nın ise kısa vadeli garantiler aracılığıyla 3 milyar doları harekete geçirmesiyle 3 yıl içinde sağlanacak finansmanın yaklaşık üçte ikisinin özel sektörün geliştirilmesinde kullanılması öngörülüyor.” ifadelerini kullandı.

Ayrıca, Dünya Bankası tarafından gerçekleştirilen makro ve sektörel bazdaki teknik ve analitik çalışmaların yeni program döneminde de devam edeceğini dile getiren Şimşek, şunları kaydetti:

“Ayrıca ülkemizin kalkınma hedeflerini desteklemek adına diğer kalkınma paydaşlarıyla yeni ortaklıklar kurmanın yolları aranacak. Dünya Bankası 70 yılı aşkın süre boyunca ülkemizin kalkınma hedeflerine ulaşmasında en önemli paydaşlarından biri olmuştur. Yeni Ülke İşbirliği Çerçevesi, Banka ile olan ortaklığımızı daha da pekiştiriyor. Söz konusu işbirliği, Dünya Bankası’nın ülkemizin gelecek 5 yıllık dönemine, ekonomi ve yatırım programımıza duyduğu güvenin de göstergesidir. Yeni dönemde ülkemize kaynak akışı artarak devam edecek.”

İki ülke arasındaki istihbarat işbirliği Rusya-Ukrayna savaşında da devam ederken, haberde Washington’ın ülkedeki personelini tahliye etmesine karşın casuslarını bıraktığına dikkati çekti.

Haberde, CIA’nin, uzun yıllardır Ukrayna istihbarat birimlerine eğitim, ekipman ve istihbarat desteğinde bulunduğu, 14 gizli üs kurduğu ve 2022’deki savaşın patlak vermesiyle Ukrayna’nın savunmasına kayda değer katkı sunduğu kaydedildi.

ABD’NİN UKRAYNA İSTİHBARAT İŞBİRLİĞİ SAVAŞ ÖNCESİNE UZANIYOR

Habere göre, CIA ile Ukrayna istihbarat birimleri arasındaki yakınlık savaştan yaklaşık 8 yıl öncesine uzanırken, üç farklı ABD başkanı döneminde de sürdü.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından uzunca bir süre Rusya ile yakın görünen Kiev yönetimi, 2014’te ABD ile yakınlaşmaya başladı.

CIA, 2016’da Rus istihbaratının şifreleme sistemlerini kırabilmeleri, Rus insansız hava araçlarını ve iletişim ekipmanlarını ele geçirebilmeleri için Ukraynalı özel komando birliklerini eğitti.

Eğitilen özel komando birliğindeki askerlerden biri olan General Kirilo Budanov, Ağustos 2020’den bu yana Ukrayna Savunma Bakanlığı İstihbarat Ana Müdürlüğünü yönetiyor.

Öte yandan, CIA ayrıca Rusya, Avrupa, Küba ve Rusların yoğun olarak bulunduğu diğer yerlerde faaliyet gösteren Ukraynalı istihbarat personelinin eğitilmesine de yardımcı oldu.

CIA ajanları, savaş sırasında Rusya’nın saldırmayı planladığı yerler ve kullanacağı silah sistemlerine dair kritik önemdeki bilgileri Ukrayna ile paylaşırken, dönemin iç istihbarat birimi Ukrayna Güvenlik Servisinin (SBU) Başkanı Ivan Bakanov, “Onlar olmadan Rusya’ya direnmenin ya da yenmenin imkanı olmazdı.” dedi.

Taraflar arasındaki işbirliğinin devamının taahhüdü olarak CIA direktörü William J. Burns ise savaşın başlangıcından bu yana 10 kez Ukrayna’yı ziyaret etti.

CIA BAŞLANGIÇTA UKRAYNA İLE İŞBİRLİĞİNE ÇEKİNCELİ

Ukrayna istihbaratı içinde Sovyetler Birliği döneminden kalma çok fazla isim olduğunu ve bunların Rusya’ya bilgi aktarabileceğini savunan CIA, ayrıca bu işbirliğinin Rusya’nın tepkisini çekebileceği endişesiyle Ukrayna’ya temkinli yaklaştı.

Ancak Ukraynalı istihbaratçılar, Rus denizaltıları ve filolarına dair edindikleri detaylı gizli bilgileri CIA ile paylaşarak ABD’yi işbirliğine ikna etti. Ukrayna Askeri İstihbarat Başkanı General Valeriy Kondratiuk bu duruma dair “Güven için koşulları oluşturmamız gerektiğini anlamıştık.” dedi.

İki ülke istihbarat birimleri arasındaki ilişki Şubat 2014’te Kremlin yanlısı Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç ve istihbarat şefinin ülkeyi terk ederek Rusya’ya kaçmasıyla sonuçlanan gösterilerin ardından filizlendi.

“Onur Devrimi” olarak bilinen gösterilerin ardından kurulan Batı yanlısı hükümetin istihbarat direktörü Valentyn Nalyvaiçenko, CIA ve MI6’dan istihbaratın yeniden yapılandırılması ve geliştirilmesinde yardım istedi.

Nalyvaiçenko, Mart 2014’te ise Rusya’nın Kırım’ı ilhakı sırasında bölgenin savunulması için CIA’den uydu görüntüleri ve istihbarat paylaşımı talep etti.

Kırım merkezli çatışmaların şiddetlenmesiyle dönemin CIA direktörü John O. Brennan, Kiev’e yaptığı ziyarette muhataplarına “kendilerinin istediği seviyede işbirliğine hazır olduklarını” iletti.

Amerikalı bir yetkili, bu işbirliğini “Ukraynalılar bizden balık istediler ve bazı politikalar gereği balık veremiyorduk ama ekipman sağlamaya ve balık tutmayı öğretmeye hazırdık.” ifadelerini kullandı

CIA bu kapsamda 2016’da gizli iletişim kanallarını çözebilecek ekipmanlar göndermeye başladı. Rusya sınırındaki 12 gizli üsse bilgi toplama ekipmanları kurulurken, buradaki Ukraynalı casuslara Rus güçlerine karşı saldırılar için eğitimler verildi.

CIA’NİN UKRAYNA’YA DESTEĞİ TRUMP DÖNEMİNDE DE SÜRDÜ

Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın söylemlerinin aksine Mike Pompeo direktörlüğündeki CIA, Ukrayna’ya desteğini artırarak bölgedeki üsleri takviye etti.

Bu dönemde CIA’in işbirliği amaçlarından biri olarak Rusya’nın ABD seçimlerine müdahalesinin önüne geçilmesi girişimleri öne çıktı.

Zelenskiy’in 2020’de Ukrayna Dış İstihbarat Teşkilatı direktörlüğüne atadığı General Budanov ise bu dönemdeki işbirliğine dair “Sadece güçlendi. Sistematik olarak büyüdü. İşbirliği başka alanlarda gelişti ve daha kapsamlı hale geldi.” şeklinde konuştu.

Öte yandan, CIA’in Rusya’ya karşı yürütülen faaliyetleri idare eden “Rusya Evi” dairesi de Hollanda’nın Lahey kentinde İngiltere ve Almanya başta olmak üzere bazı Batılı ülkelerle Ukraynalı istihbaratçıları bir araya getirerek işbirliğini geliştirdi.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞIYLA CIA’NİN DESTEĞİ ARTTI

Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla ABD Başkanı Joe Biden yönetimi istihbarat ekiplerine Ukrayna’nın Rusya’ya karşı saldırılarında destek sağlanması talimatı verdi.

Bu kapsamda CIA, Rusya’nın Ukraynalı liderlere yönelik suikast planlarına dair bilgi paylaştı.

CIA ayrıca savaşın başlamasının hemen ardından Ukraynalılara destek için çok sayıda yeni ajan gönderirken, Amerikalı bir yetkili “Tetiği mi çekiyorlar? Hayır. Hedef tespitine yardım mı ediyorlar? Evet.” dedi.

Öte yandan Temmuz 2022’de Ukrayna güçleri İngiliz istihbaratı MI6’nın sağladığı gerçek zamanlı uydu görüntülerle Dnipro Nehri’ni geçmeye çalışan Rus konvoyunu vurdu.

Üst düzey istihbarat yetkilisi General Serhii Dvoretskiy ayrıca halihazırda sığınaklarda Alman yapımı uçaksavarların Rusya’nın saldırılarına karşı savunma pozisyonunda olduğunu ifade etti.

Ayrıca CIA şefi Burns’ün Kiev’e yaptığı geçen haftaki ziyarete dair bir CIA yetkilisi, “Yıllar boyunca Ukrayna’ya açıkça bağlılığımızı gösterdik ve bu ziyaret bunun devam edeceğinin diğer bir güçlü işaretidir.” diye konuştu.