TOKSİK BİR DÜNYADA YAŞIYORUZ

Soluduğumuz hava, içtiğimiz su, tükettiğimiz besinler, içinde çalıştığımız ve barındığımız binalar, kıyafetlerimiz, kullandığımız kişisel bakım ürünleri, kozmetikler, temizlik malzemeleri pek çok toksik madde içerir. Bu toksik maddeler; hücrelerin işlevlerini bozarak, kalp ve damar hastalıklarına, karaciğer ve böbrek hasarına, demansa (bunamaya) yol açar. Gıda ve hayvancılık sektöründe doğal ortamdan uzaklaştırılmış kaynaklardan elde edilen işlenmiş, rafine edilmiş, ambalajlanmış besinler; tatlandırıcılar; katkı maddeleri toksik yükü artırmaktadır. Su kaynaklarını dezenfekte etmek için sulara ilave edilen klor, florid, arsenik ve alüminyum gibi bileşikler yanı sıra su kaynaklarına tarım alanlarından, insan ve hayvan atıklarından bulaşan nitrit ve nitrat gibi bileşikler ve diğer pek çok toksin insan sağlığını tehdit etmektedir. Makyaj malzemeleri, kremler, nemlendiriciler, parfümler, tıraş losyonları ve spreyler de pek çok toksik karakterde kimyasal içerir. Alkol, sigara, reçeteli ilaçlar, radyasyon ve aşırı fiziksel egzersiz diğer toksik yük nedenlerinden bazılarıdır.

VÜCUDUN DOĞAL DETOKS SİSTEMLERİ

Detoks, bu zararlı kimyasal toksinleri vücuttan atmaya yönelik bir süreçtir. Karaciğer, böbrekler, lenf, mide-bağırsak sistemi, cilt ve akciğerler bu süreçte aktif rol oynar. Böbrekler ve cilde açılan ter bezleri ile suda eriyen toksinler atılmaya çalışılır. Karaciğer vücudun en önemli detoks organıdır ve bağışıklık sisteminin en önemli unsurudur. Her an vücuttaki toplam kanın yüzde 25’i karaciğerden süzülerek temizlenmeye çalışılır. Karaciğer pek çok enzim üreterek bu toksinleri zararsız hale getirmeye çalışır. Bu enzimlerin üretilebilmesi için birçok besin maddesine ve antioksidan maddeye ihtiyaç vardır. Karaciğer öncelikle kendine gelen toksinleri enzimleri aracılığıyla oksitler ve sonuçta ortaya tehlikeli, zararlı “serbest kökler” adı verilen oksidan bileşikler açığa çıkar. Bu serbest köklerin ortadan kaldırılması için antioksidan besinlere ihtiyaç vardır. Bu besinler ancak çeşit çeşit farklı renkli bitkisel gıdalardan sağlanabilir (sebze, meyve, yeşillik, baharat). Detoks işlemleri sırasında karaciğer ve vücuda en fazla yardımcı olan maddeler A, B, C, E vitaminleri, karotenoidler, koenzim Q10, çinko, selenyum, bakır, manganez, glutatyon, N-asetil sistein ve alfa lipoik asit gibi bileşiklerdir.

BUNLARI YAPIN

Vücudu toksinlerden arındırmanın yolları şöyle sıralanabilir:

1- Karaciğer toksinleri enzimleri aracılığıyla oksitler ve sonuçta ortaya tehlikeli, serbest kökler adı verilen oksidan bileşikler açığa çıkar. Bu serbest köklerin ortadan kaldırılması için antioksidan besinlere ihtiyaç vardır. Bu antioksidan besinler farklı renklerdeki bitkisel, mevsiminde ve mümkünse organik gıdalardan sağlanabilir.

2-Sebze ve meyveler aynı zamanda lif, probiyotik ve prebiyotiklerden zengin gıdalar oldukları için bağırsaklar yoluyla da toksinlerin atılmasına katkı sağlar.

3- Bazı günler oruç tutmak, saat 18.00’den sonra hiçbir şey yememek vücudun dinlenmesi ve toksinlerden kurtulmak için etkili yöntemlerdir.

4- Yılda üç-dört üniteyi geçmemek kaydıyla kan vermek, toksinlerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur.

5- Düzenli fiziksel aktiviteyle terleyerek ve lenfatik kanalları harekete geçirerek toksinlerden kurtulabilirsiniz.

6- Saunada açılan ter ve yağ bezleriyle suda ve yağda eriyen toksinler vücuttan elimine edilir. Özellikle yağda eriyen cıva gibi ağır metaller, dioksin ve PCB gibi endüstriyel toksinlerden bu şekilde kurtulmak mümkündür.

7- Gün boyunca bol bol su içmek vücudun doğal yoldan arınmasını sağlar.

Mucizevi bir bitki ya da ilaç yoktur

Piyasada detoks yapıcı özellikleri ileri sürülerek pazarlanan pek çok katı ve sıvı ürün bulunmaktadır. Bilimsel hiçbir temeli olmayan bu ürünlerden uzak durmak sağlık ve ekonomik açıdan son derece önemlidir. Detoks için mucizevi bir ilaç veya bitki bulunmamaktadır, detoks sağlıklı bir yaşam tarzı ve beslenme biçimidir.

İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk

VÜCUDUN DETOKS ORGANIDIR

Karaciğer vücut kanlanmasının en fazla olduğu organlardan biridir. Hem temiz kan damarlarından gelen, hem de portal sistem denen bağırsaklardan gelen kan ile temas halindedir. Vücudun en önemli detoks organıdır. Bağırsaklardan gelen mikroorganizma ve toksinlere karşı en önemli bariyerdir. Toksin, alkol ve ilaçların vücuttan temizlenmesini, yaşlanmış kan hücrelerinin dolaşımdan alınmasını sağlar. Bağışıklık sisteminin önemli bir organıdır.

GÖRÜLME SIKLIĞI ARTIYOR

Tedavi edilmeyen karaciğer yağlanması siroza ve karaciğer yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Karaciğer yağlanmasının en önemli nedeni ise beslenme tarzındaki yanlışlıklardır. Fruktozdan zengin mısır şurubundan imal edilmiş yiyecek ve içecekler, işlenmiş ve trans yağlardan zengin bir diyetle aşırı kalori alımı önce göbek bölgesinde ve ardından karaciğerde yağlanmaya neden olur. Karaciğer hepatosit denilen milyonlarca hücreden oluşur. Normalde karaciğer hücrelerinde az miktarda yağ vardır. Karaciğer hücrelerinde depolanan ya da biriken yağın normalden fazla olması durumu olan hepatosteatozu (karaciğer yağlanması) tanımlamak için 5 rakamı önemlidir. Karaciğer kendi ağırlığının yüzde 5’inden daha fazla yağ içerirse veya karaciğer biyopsisinde hepatositlerin yüzde 5’inden fazlasında yağ damlacıkları bulunursa hepatosteatoz var demektir. Hepatosteatoz toplumda yüzde 30-40 oranında görülmekte ve sıklığı giderek artış göstermektedir.

EN ÖNEMLİ SEBEPLERİ

■ Alkole bağlı (en sık)

■ Beslenmeyle ilişkili (obezite, diyabet, kolesterol yüksekliği)

■ İlaçlar (kortizon, tetrasiklin ve diğerleri)

■ Karaciğer hastalıkları (hepatit, hepatit C), hemakromatoz (demir birikimi)

ALKOL DIŞI NEDENLERİ

■ Obezite (abdominal obezite)

■ Şeker hastalığı

■ Kolesterol ve trigliserit yüksekliği

■ Metabolik sendrom

■ Uzun süren açlık

■ İlaçlar ve uyuşturucu maddeler (östrojen, kortizol, aspirin, tetrasiklin, amiodaron, kokain)

■ Enfeksiyonlar (Hepatit C, HIV enfeksiyonu, divertikülit)

■ Bağırsaklarda aşırı bakteri gelişimi

■ Çeşitli toksinler (fosfor zehirlenmesi, petrokimyasallar, organik çözücüler, mantar zehri)

HASTALARDAKİ ORTAK ÖZELLİKLER

Karaciğer yağlanması olan hastalardaki ortak özellikler genellikle kötü beslenme, şişmanlık ve hareketsiz yaşam tarzıdır. Alkol dışı karaciğer yağlanması olan hastaların yüzde 50-80’i obezdir. Yine Tip 2 diyabet hastalarının yüzde 50’sinde karaciğer yağlanması vardır. Alkol dışı karaciğer yağlanması olanların yüzde 20-80’inde kolesterol ve trigliserit yüksekliği, HDL (iyi kolesterol) düşüklüğü söz konusudur. Karaciğer yağlanması olan kişilerin büyük çoğunluğunda insülin direnci vardır.

TESADÜFEN TEŞHİS EDİLİR

Karaciğer yağlanmasını gösteren spesifik kan testi yoktur. Karaciğer enzimleri olarak bilinen SGOT, SGPT, Alkali fosfataz, Gamma GT tetkikleri normal sınırlarda olabilir veya bu enzimlerin bir veya birkaçında hafif yükseklikler görülebilir. Albümin düzeyinde düşüklük, bilirubin düzeylerinde hafif yükseliş ve alkolik hepatit söz konusu olduğu zaman lökosit sayısında artış ve sedimentasyon yüksekliği görülebilir. Biyopsi dışında ultrasonografik tetkikler tanıyı sağlar. Hasta genellikle başka bir hastalık nedeniyle tetkik edilirken karaciğer yağlanması fark edilir. Ultrason basit yağlanmayla ciddi yağlanma (steatohepatit) arasında ayrım yapamaz var ise siroz bulguları görülebilir.

BAZEN BELİRTİ VEREBİLİR

Hastaların az bir kısmında bazı şikayetler görülebilir. Bunlar, karında sağ üstte ağrı, dolgunluk hissi, halsizlik, çabuk yorulma şeklinde sıralanabilir. Hastalığın ilerlemiş döneminde kaşıntı, iştahsızlık, bulantı ve sarılık görülebilir.

HAYAT KURTARAN TAVSİYELER

Karaciğer yağlanmasına karşı başta beslenme olmak üzere yaşam alışkanlıklarınızda yeni düzenlemeler yapmanız önemli. Çünkü araştırmalar, yaşam biçimini, beslenme biçimini değiştiren ve kilo veren pek çok kişide yağlanmanın azaldığını gösteriyor. İşte tavsiyeler:

■ Alkol kullanmayın.

■ Bol su için.

■ Düzenli egzersiz yapın.

■ Kilo fazlalığınız varsa zayıflayın.

■ Liften zengin sebze ve meyve tüketin.

■ Yağlı et ve yumurta yemeyin.

■ Yağdan zengin ve işlenmiş kuruyemişleri az tüketin.

■ Aşırı karbonhidrat ve şeker tüketiminden kaçının.

■ Şarküteri ürünlerinden uzak durun.

■ Doğal besinleri tercih edin.

■ Marketlerdeki hazır, ambalajlı yiyeceklerden uzak durun.

■ Meyve suyu ve yüksek fruktozlu mısır şurubundan yapılmış içecekleri tüketmekten kaçının.

■ Tüm yeşil ve sarı sebzeler karaciğer koruyucudur. Özellikle oligofruktozdan zengin sebzeler tüketin. (Hindiba, soğan, sarımsak, enginar, kuşkonmaz)

■ Düşük kalorili diyet uygulayın.

■ A vitamini ve demir preparatlarını gereksiz yere kullanmayın.

■ Yüksek glisemik indeksli patates, beyaz ekmek, beyaz pirinçten mümkün mertebe uzak durun.

■ Günde bir fincan kahve için. Bilimsel araştırmalara göre, kafein, karaciğer yağlanmasına iyi geliyor. Araştırmalarda her gün kahve içenlerde içmeyenlere oranla daha az yağlı karaciğer hastalığı görüldüğü belirtiliyor.