Bora Yalçın, kooperatiften ev sahibi olabilmek için 2015 ve 2016 yıllarında inşaat firmasına peşinat ve taksitleriyle birlikte toplam 460 bin lira ödeme yaptı. Noterden evinin tapusunu almasına rağmen, inşaat şirketi ile yaptığı sözleşmedeki 2 yıllık süre boyunca inşaatta ilerleme kaydedilmediğini fark eden Yalçın, durumu yargıya taşıdı. Yalçın, süreçteki zararı ve sözleşmede taahhüt edilen kira yatırma şartı nedeniyle Ankara 14’üncü Tüketici Mahkemesi’nde açılan ‘müspet zarar’ davasında 578 bin lira tazminat kazandı. 

Yalçın, kooperatif projesinin akıllı daireler ve rezidansı içeren büyük bir lansman ile duyurulduğunu belirterek, “Bize de iyi bir vakıftan mesaj olarak geldi. Biz bu şekilde geldik. Topraktan daire almak adına bu projeye girdik. Önce bir peşinat ödedik, peyderpey ödemeye başladık. Hızlı bir şekilde bütün borcumu bitirip ben ilk 1-1,5 yıl içerisinde bütün borcu bitirip tapuyu almayı tercih ettim” dedi.

SÖZ VERİLEN TARİHTE BİTMEDİ

“Devlet tapusunun elimizde daha güçlü bir referans olarak kalması amacıyla bunu yaptık” diyen Yalçın şöyle devam etti:

-Fakat ev, söz verildiği tarihte teslim edilmedi. Zaten noterdeki sözleşmemizde de bu evin teslim edilmemesi durumunda bize kira yatırma taahhüdü vardı. Bu sebepten dava açtık. Evdeki hakkımdan feragat etmek istemedim. Evdeki tapu hakkımın devam etmesi koşuluyla ve alamadığım kiralar ve müspet kayıplarım sebebiyle açtığımız davada çok başarılı bir süreç sonrasında davayı kazandık. Tapum bende, müspet zararım için 500 bin lira, üzerine de kira bedelleri aldım.

TOPRAKTAN EV ALMAK İSTEYENLER DİKKAT 

Avukat Senem Yılmazel, bu tarz zararlara ilişkin ‘menfi zarar’ ve ‘müspet zarar’ olmak üzere iki çeşit dava açılabildiğine değinerek şöyle devam etti:

– Bora Bey’in davası müspet zarar davasıdır. Bu davada tapu alıcıda kalır. Tapuyu iade etmeyiz. Sözleşme ayakta kalır, sözleşmeyi de feshetmeyiz. Sözleşme nedeniyle uğradığı zararın tazminini isteriz. Mahkeme talebimizi kabul etti. Karar kesinleşti. Ayrıca bir de müvekkilin yoksun kaldığı kiralar vardı.

– 66 bin lira da kiranın davalıdan alınarak davacı vekiline ödenmesine karar verildi. Ev halen bitmedi. Bu arada bu ev taahhüt edilen tarihte müvekkilime teslim edilmedi. Tapu devredildi, müvekkilin tapusu var. Ancak gayrimenkul teslim edilmedi. Halen de teslim edilmedi ki bu nedenle hala yoksun kaldığı kira alacakları devam ediyor.

Yılmazel, topraktan ev almak isteyenlerin dikkat etmesi gereken hususlara değinerek şunları söyledi:

“Birincisi öncelikle bu sözleşmenin mutlaka tapudan ya da noter aracılığıyla yapılması gerekiyor. Noterden yapılırsa tapunun tescil edilmesi gerekiyor. Veya tapuda doğrudan sözleşme yapılması gerekiyor. Benim birinci önerim tapunun alınmasıdır. Eğer o tarihte bu gayrimenkul teslim edilmezse onlar için hangi yol uygunsa o yol için hukuki yollara başvurmaları gerekir. 

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) verilerinden yapılan derlemeye göre, geçen yıl elde edilen gelirlere yönelik 1 Mart’ta başlayan gelir vergisi beyan dönemi 5 Nisan’da sona erdi.

Geçen yıl kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlardan gelir elde eden 1 milyon 811 bin mükellef beyanname verdi.

GİB, beyanname verme süresinin sona ermesinin ardından yaptığı incelemede, gelir elde ettiği halde beyanname vermeyen 400 binden fazla mükellefi tespit etti. Bu mükelleflerin vergi dairelerine bildirilmesine ilişkin çalışmalar başlarken, kısa süre içinde bildirimlerin yapılması bekleniyor.

Beyanname vermeyen mükellefler için son bir olanak daha bulunuyor. Elde ettikleri bu gelirlere ilişkin beyanname vermeyen mükellefler, pişmanlık imkanından faydalanabiliyor.

Kira gelirlerine ilişkin beyannamelerin verilmesine yönelik merak edilen 5 soru ve cevapları şöyle:

Soru 1 : Hangi mükellefler pişmanlık hükmünden yararlanabiliyor?

Sahip oldukları konuttan geçen sene yıllık 21 bin lira, iş yerinden ise 150 bin liranın üzerinde kira geliri elde eden gayrimenkul sahiplerinin gelir vergisi ödemesi gerekiyor. Gelir elde etmesine rağmen beyanname vermeyen mükellefler, ilgili vergi dairesi tarafından kendilerine yazı gönderilmeden önce pişmanlık imkanından yararlanarak beyanname verebiliyor. Pişmanlık hükmüyle beyanname verildiğinde, ceza uygulanmadan vergilerin ödenmesi imkanı bulunuyor.

Soru 2 : Bu hükümden faydalanmak isteyen mükellefler nasıl başvuru yapabilecek?

Mükellefler vergi dairesine giderek “pişmanlıkla beyanname vermek istediklerini” belirtecek ve dilekçeyle başvuru yapacak. İsteyen mülk sahipleri, Gelir İdaresi Başkanlığının “gib.gov.tr” internet adresindeki “Hazır Beyan Sistemi” üzerinden de beyannamelerini “pişmanlık” seçeneğini işaretleyerek doldurabilecek.

Soru 3 : Zamanında beyanname dolduran ancak vergisinin ilk taksitini ödemeyen mükellef vergisini ne zaman ödemeli?

Gelir vergisi, her yıl martta beyan ediliyor, mart ve temmuz aylarında 2 taksit halinde ödeniyor. Beyannamesini zamanında verdiği halde ilk taksitini ödeyememiş mükellefler, ödemede geciktikleri her ay için aylık yüzde 3,5 gecikme zammı ödeyecek. Vergi dairesinin icra işlemlerine muhatap olmamak için borcun bir an önce ödenmesi önem taşıyor.

Mükellefler, verginin taksitle ödenmesi talebinde de bulunabilir. Gerekli şartları taşımaları kaydıyla bu borçlar tecil faiziyle birlikte taksitler halinde ödenebiliyor.

​​​​​​​Soru 4 : Kira geliri nedeniyle tahakkuk eden vergi nasıl ödenecek?

Vergiler, Dijital Vergi Dairesi’nden (dijital.gib.gov.tr), mobil uygulamadan anlaşmalı bankaların banka kartı/kredi kartı, banka hesabından havale yoluyla, yabancı ülkede faaliyet gösteren bankalara ait kartlar, vergi tahsiline yetkili bankalar, vergi dairesi vezneleri aracılığıyla veya PTT şubelerinden ödenebiliyor.

Soru 5 : Kira gelirleri beyan edilirken hangi giderler düşülebiliyor?

Elde edilen kira gelirinden “götürü” ve “gerçek” olmak üzere iki farklı yöntemle giderler düşülebiliyor. Götürü gider yöntemini seçen mükellefler, kira gelirlerinden istisna tutarını düştükten sonra kalan tutarın yüzde 15’ini gerçek giderlere karşılık olmak üzere indirebiliyor.

Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda ise kiraya verilen gayrimenkul için ödenen aydınlatma, ısıtma, su, asansör, idare, sigorta, faiz,​​​​​​​ ısı yalıtımı ve enerji tasarrufu, onarım giderleri ile oturulan konut veya lojmanların kira bedeli gayrisafi hasılattan düşülebilir.

YÜZDE 25 ZAMMI KABUL ETMEDİ 

Düdenbaşı Mahallesi’nde ikamet eden bir çocuk sahibi Uğur ve Fatoş Kanık çifti ile 5 yıldır oturdukları evin sahibi Ramazan Y. arasında, kira zammı nedeniyle anlaşmazlık başladı. İddiaya göre, Kanık ailesinin yüzde 25 zam artışını kabul etmeyen mülk sahibi Ramazan Y, evin boşaltılmasını istedi. 

Ev sahibinin bu anlaşmazlık nedeniyle kendilerini sürekli rahatsız ettiğini, evlerinin kapı camını kırarak içeriye zorla girmeye çalıştığını iddia eden Kanık ailesi, savcılığa suç duyurusunda bulundu. 

İCRA TAKİBİ BAŞLATTI 

Bunun üzerine ev sahibi Ramazan Y. de kiracısından 5 yıldır ödeme alamadığı iddiasıyla icra takibi başlattı. Kanık ailesinin kirayı elden ödediklerini ispat edememesi üzerine mahkeme, evin tahliyesine ve yasal faiziyle 60 bin lira kira bedelinin ödenmesine karar verdi. 

Fatoş Kanık, Düdenbaşı Mahallesi’ndeki evde oturmaya başladıklarında ev sahibi ile kirayı elden ödenmesi konusunda anlaştıklarını iddia etti. 

“ÖDEDİĞİMİZİ İSPAT EDEMEDİK”

Geçen yıl mart ayında kira zammı nedeniyle ev sahibi ile anlaşmazlık yaşamaya başladıklarını ileri süren Kanık, “Ev sahibi, eşi, kızı ve damatları evimizi bastı. Bunun üzerine şikayetçi olduk. Bizim şikayetimizden bir süre sonra ev sahibi noterden ihtar çekerek icra takibi başlattı. Kirayı ödediğimizi ispat edemedik” dedi. 

Fatoş Kanık, şöyle devam etti:

– Mülk sahibi evinde 5 yıldır kira vermeden oturduğumuzu iddia etmiş. İcra mahkemesinde iki duruşma yapıldı. Mahkeme karşı tarafa ‘5 yıl boyunca kira almıyorsunuz da niye ilk yıl evden çıkarmak için icraya vermedin’ diye sormadı. Bizim de ne görüşümüz alındı ne de kirayı ödeyip ödemediğimiz soruldu.

– Mahkeme bize tahliye kararı verdi. Tahliye kararına uyarak evi boşalttık. Üstüne ödediğimiz kiraları tekrar ödememiz için 60 bin lira ödeme emri geldi. Şu anda icralık olduk. Yani elden aldıkları paraları da almadım diyerek bizden tekrar talep ediyorlar. Bu şekilde bir çıkmaza girdik. 

“KİRAYI AÇIKLAMALI ŞEKİLDE ÖDEYİN”  

Kanık, kiracılara ev sahibine yapılan ödemeleri bankadan açıklamalı bir şekilde yapmaları tavsiyesinde bulundu. 

Uğur Kanık ise saldırıya uğradıklarını, parmağından cam kesiği nedeniyle yaralandığını, üstüne bir de ödedikleri kira bedelin tekrar istenmesi ile mağdur olduklarını iddia etti. 

“BORCU YOKTUR” DAVASI AÇACAK 

Kanık ailesinin avukatı Şafak Baysal da müvekkilleri ile ev sahipleri arasında “Kira zammının yetersiz” olmasından kaynaklanan “ev basılması olayı” nedeniyle ev sahibi Ramazan Y, eşi R.Y, kızı G.Ö. ve damatları hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ve davanın sürdüğünü belirtti. 

Bu süreç devam ederken müvekkillerinin icra şokuyla karşı karşıya kaldığını ifade eden Baysal, şöyle devam etti: 

– Ev sahibi suç duyurumuzun üzerinden 3-4 ay geçtikten sonra ‘2018’den 2023’e kadar 5 yıllık bir süre boyunca hiç kira ödemediler’ gerekçesiyle icra takibi başlattı. Müvekkilimin elden ödemeyi ispatlayamaması nedeniyle tahliye gerçekleşti. Yasal faizle beraber 60 bin liralık borç yükümlülüğü altına da girdiler. Müvekkillerimin ev sahibiyle en baştaki sıkıntısı, kira borcu değil, kira artışının ev sahibince beğenilmiyor olmasıydı. Bu durum karşısında menfi tespit davası dediğimiz borcu yoktur davası yoluna başvuracağız.” 

EV SAHİBİNDEN DARP İDDİASI 

Ev sahibi Ramazan Y. ise kiracısı Uğur Kanık’ın eşini darbettiğini, evi boşaltırken de kapı ve pencerelere zarar verdiğini öne sürdü. 

Elden kirayı aldığını kabul etmeyen Ramazan Y, mahkemenin 5 yıllık kira bedelinin tarafına ödenmesine karar verdiğini kaydetti. 

Ev sahibi ile kiracı arasında yaşanan tartışma anları güvenlik kamerasınca kaydedilmişti. Mahkemeye de sunulan görüntülerde kiracının oturduğu dairenin kapısına gelen kişilerin cama sert cisimle vurması yer alıyor.

“BU DÖNEMİN EN KÖTÜ ŞEYİ ÖĞRENCİ OLMAK”

Barınma ve yeme içme ile ilgili yaşadığı sıkıntıları dile getiren bir üniversite öğrencisi, “Bu şartlarda öğrenci olmak sanırım bu dönemin en kötü şeyi. Maddi olarak her şeyden önce çok zor. Ben hem okuyup hem çalışıyorum ve öğrencilik hayatımı tabii ki etkiliyor. Çünkü ikisine birden yetişmek çok zor. İkisinde birden çok başarılı olmak çok zor ve öğrencilik hayatımın tadını çıkaramadım” dedi.

Geçen seneye kadar yurtta kaldığını ve burada yemek-barınma şartlarının çok kötü olduğunu belirten öğrenci, şöyle devam etti:

– 6-7 kişi bir odada kalıyorduk. Çok fazla kişisel soruna yol açıyor. Yeme içmede de aynı şekilde sorunlar yaşanıyor. Beslenemediğimiz için sağlıkla ilgili sorunlar yaşanıyor. Ya da dışarıda yemeğe çok fazla para harcadığımız için maddi sorunlarımız çok fazla oluyor.

– Bu sene eve çıktım. Eve çıktıktan sonra da aynı şekilde kiramı ödeyebilmek için çalışmaktan eve sadece yatmaya gidebiliyorum. Düzeltebilecek imkanlar var aslında bunun olduğunu görebiliyoruz ama ısrarla yapılmıyor. Çünkü öğrencilerin öncelik haline getirildiğini düşünmüyorum.

“OKULU BIRAKTIM”

Maddi sıkıntılar nedeni ile okulu bırakıp, ailesine destek olmak için çalışmak zorunda olduğunu söyleyen açıköğretim öğrencisi ise “Ekonomik şartlardan dolayı okulu bıraktım. Okula gidemediğimden şu an açıktan okuyorum. Aileme destek olmak zorundayım ve ben 14-15 yaşından beri çalışıyorum. 14-15 yaşından beri çalışmak bence hiç adil değil. Ekonomik şartlar böyle olmasaydı zaten hiç bu strese girmezdim. Ben de okumak isterdim” dedi.

“EMEKLİLER VE ÖĞRENCİLER ÇOK ZORLANIYOR”

Uygulamalı eğitimlerde kullanılan ders materyallerinin fiyatlarının çok yüksek olduğunu, aynı zamanda artan kira fiyatları nedeni ile de zorluk yaşadığına dikkat çeken diş fakültesi öğrencisi de bursların yetersizliğine dikkati çekti:

– Ben bir diş hekimi öğrencisi olarak bu zamana gelene kadar çok fazla zorlandım. Malzemelerimizin fiyatları çok pahalı zaten. Son zamanlarda ise artan kira fiyatlarından dolayı çok zorlandım. Aldığımız burs 2 bin lira. Öğrenciyi 2 bin liraya mahrum bırakanlara mutlaka bir ses çıkarılması gerekiyor.

– Yani 2 bin lira kimseye yetecek bir şey değil. Zaten çok zor bir süreç yaşıyoruz ülke olarak. Başta öğrenciler ve emekliler olarak herkes çok zorlanıyor. Biz yine bir şekilde bitireceğiz ama bizden sonraki nesil süreç böyle ilerlerse çok daha zorlanacak.

“İSYANDAYIZ, BURSLARDA DÜZENLEME YAPILSIN” 

Öğrencilerin aldıkları bursun kira masraflarına dahi yetmediğini söyleyen bir diğer üniversite öğrencisi ise “Şu an dışarıda yaşam gerçekten çok zor. Aldığımız burs kiramıza dahi yetmiyor. Devlet büyüklerimizden yardım bekliyoruz. Şu şartlarda dışarıya çıkmakta açıkçası zorlanıyoruz. Bir yere gittiğiniz zaman, bir şey içmek istediğimiz zaman cebimizde para yok, dışarı çıkamıyoruz. Şu an bir kere dışarıya çıkmamız demek bin liradan başlıyor. Zaten bizim aldığımız burs ne kadar? Bu konuda gerçekten isyandayız. Bizim burslarımızda da bir düzenleme yapılsın” ifadelerini kullandı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in imzasıyla 17 Temmuz  2023’te kamu kurumlarına gönderilen genelgede, kamu kurum ve kuruluşlarının, taşınmaz edinimi ve kiralanması, resmi taşıt edinimi ve kullanımında tasarruf kurallarına uygun hareket etmeleri istenmişti. Ancak bütçe verilerine bakıldığında bu genelgenin kiralama konusunda pek de başaralı olamadığını ortaya koyuyor.

Sozcu.com.tr, 2024’ün ilk iki ayıyla geçen yılın aynı dönemine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayınladığı  bütçe verilerini karşılaştırdı. İşte ortaya çıkan sonuç:

ARAÇ KİRASI: YÜZDE 59 ARTIŞ

Bütçe verilerine göre yılın ilk iki ayında geçen yılın aynı dönemine göre kamunun taşıt kiralama giderleri yüzde 59 artarak 259 milyon 557 bin liradan 402 milyon 860 bin liraya yükseldi.

HAVA TAŞITI KİRASI: YÜZDE 1480 ARTIŞ

Kamu kurumları hizmet binalarının yanı sıra araç, uçak ve gemi de kiralıyor. Kamunun 2023’ün ilk ayında uçak, helikopter, insansız hava aracı (İHA) ve dron gibi hava taşıtları için ödediği kira  30 milyon 973 bin liradan yüzde 1480 artarak 459 milyon 302 bin liraya çıktı.

PERSONEL SERVİSİ: YÜZDE 201 ARTIŞ

Geçtiğimiz yıl ilk iki ay personel servisi kiralamaya 173 milyon 162 bin lira ödeyen kamu kuruluşları bu yıl ise %201 artışla 521 milyon 355 bin lira ödedi.

BİNA KİRASI: YÜZDE 283 ARTIŞ

Kamunun hizmet binası kiralama beddeli ise 2023 Ocak ve Şubat aylarında toplam 86 milyon 739 bin liraydı. Bu miktar bu yılın ilk iki ayında yüzde 283 artarak 329 milyon lira oldu.

TOPLAM KİRA GİDERİNDEKİ ARTIŞ: YÜZDE 204

Kamunun diğer kiralamaları da dikkate alındığında 2024’ün ilk iki ayında ödediği toplam miktar 1 milyar 789 milyon 971 bin lira oldu. 2023’ün aynı döneminde bu tutar 582 milyon 362 bin lira seviyesindeydi. Bu da %204’lük bir artışa işaret ediyor.

Şimşek, kira gelirlerine ilişkin beyan döneminin sona ermesinin ardından yapılan çalışmalara ilişkin değerlendirmede bulundu.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın, mükelleflerin vergide gönüllü uyumunu artıran uygulamaları hayata geçirdiğini anımsatan Şimşek, bu yılın başından itibaren, kira geliri elde edip beyanname vermesi gereken mükelleflerin tespitine ve bilgilendirilmesine yönelik birçok çalışma gerçekleştirildiğini söyledi.

Şimşek, bu kapsamda ilk olarak bankalar, sigorta şirketleri, tapu ve nüfus idareleri başta olmak üzere çok sayıda kurumdan elde edilen bilgiler kullanılarak yapılan analizler neticesinde, kiraya verildiği tespit edilen yaklaşık 1,5 milyon konut nezdinde fiili denetim çalışması başlatıldığını bildirdi.

Vergi dairesi çalışanları tarafından tek tek ziyaret edilen konutlarda, evin sahibine, kiracıya ve kira tutarına ilişkin bilgilerin kayıt altına alındığını aktaran Şimşek, bu kapsamda 400 binden fazla adreste fiili kontrol yapıldığını ifade etti.

‘BEYANNAME SAYISI YÜZDE 27 ARTTI’

Şimşek, ayrıca Dijital Vergi Dairesine eklenen “Kira Bildirim Formu” üzerinden de kiracıların kiraladıkları konut ve iş yerlerine ilişkin bilgileri hızlı ve kolay şekilde Başkanlığa iletmelerine imkan tanındığını anımsatarak, şunları kaydetti:

“Başkanlık, beyan döneminin başlangıcı olan 1 Mart’tan önce beyanname vermesi gereken ile beyan dönemi içinde beyanname vermeyen 1 milyondan fazla mükellefe bilgilendirme ve hatırlatma SMS’leri gönderdi. Beyan dönemi boyunca vergi dairelerinin yanı sıra alışveriş merkezlerinde kurulan stantlar aracılığıyla da mükelleflerin beyannamelerini kolayca verebilmeleri sağlandı.”

Beyanname döneminin sonuçlarına ilişkin de bilgi veren Şimşek, “5 Nisan Cuma günü sona eren beyan dönemi içinde kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlardan gelir elde eden 1 milyon 811 bin mükellef beyanname verdi. Söz konusu mükellefler tarafından verilen beyannameler ile 399,2 milyar lira matrah ve 126,9 milyar lira vergi beyan edildi.” ifadelerini kullandı.

Şimşek, geçen yılın mart ayında 1 milyon 423 bin mükellefin 192,4 milyar lira matrah ve 63,2 milyar lira vergi beyan ettiğini anımsatarak, geçen yıla oranla beyanname sayısında yüzde 27, matrahta yüzde 107 ve hesaplanan vergide yüzde 101 artış gerçekleştiğini dile getirdi.

Bu yıl beyanname sayısı ile beyan edilen matrah ve vergi tutarlarının, Hazır Beyan Sistemi’nin hayata geçirildiği 2016 yılından bugüne kadarki en yüksek sayı ve tutar olduğunu vurgulayan Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:

“Gelir İdaresi Başkanlığı beyan döneminin sona ermesinin ardından kira, ücret ve değer artışı kazancı kaynaklı gelir elde etmesine rağmen beyanname vermeyen mükellefleri tespit etti. Bu mükellefler, haklarında cezalı işlem yapılmak üzere en kısa süre içinde vergi dairelerine gönderilecek.

Gelir elde etmesine rağmen beyanname doldurmayanlar, vergi dairesinden yazı gelmeden Vergi Usul Kanunu’nun pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebiliyor. Pişmanlıkla beyanname verildiğinde ceza kesilmiyor. Beyanname, Hazır Beyan Sistemi ile internetin olduğu her yerden verilebiliyor ve vergi de yine bu sistem üzerinden banka kartı ya da kredi kartı ile çevrim içi ödenebiliyor.”

‘ADIM ATMAYA DEVAM EDECEĞİZ’

Bakan Şimşek, kayıt dışılığı azaltmak, rekabet ortamını iyileştirmek için adım atmaya devam edeceklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında bu yıl yapılacak çalışmaların bir parçası olan kira denetimleri kapsamlı ve tüm ülke çapında yürütülüyor. Adil rekabet ve mali disiplin için kayıt dışılıkla mücadeleyi güçlendiriyoruz. Vergi kayıp ve kaçağına sebebiyet vererek haksız kazanç sağlayanların her zaman olduğu gibi şimdi de takipçisi olacağız.

Elde edilen kazançların beyan döneminde doğru şekilde beyan edilmesi, vergi adaletinin sağlanması açısından da önem taşıyor. Vergi kayıp ve kaçağının önüne geçilmesi için çalışmalarımız kararlılıkla sürecek, vergi kaçağına sebep olanların üzerine kararlılıkla gidilecek.”

Olay, 12 Ekim 2023’te Karaelmas Mahallesi Bülent Şanal Caddesi üzerinde meydana geldi.

İddiaya göre; aralarında kira artışı ve tuvalet gideriyle ilgili tartışma çıkan Cengiz M. ile ev sahibi Hasan S. davalık oldu. 

Ev çevresinde bilirkişi incelemesi yapılacağı gün, evinin ardiyesine giden Hasan S.’yi, kiracıları Cengiz M. ile oğlu Hakan M. bekledi. Burada Hasan S., kiracılarının kendisine saldırıp darbettiklerini öne sürdü. 

Bir süre sonra makatında acı hissettiğini söyleyen Hasan S., komşularından ambulans çağırmalarını istedi.

Olay yerine gelen sağlık ekipleri Hasan S.’yi Atatürk Devlet Hastanesi’ne götürdü.

Burada yapılan müdahalede Hasan S.’nin makatındaki 15 cm uzunluğunda 2 cm çapındaki PVC boru çıkarıldı. Tedavisi tamamlanan Hasan S. taburcu oldu.

Kiracılarının kendisine cinsel saldırıda bulunduğunu öne süren ev sahibi Hasan S. şikayetçi oldu.

Gözaltına alınan Cengiz M. ile oğlu Hakan M. suçlamayı reddetti. Tutuklanan baba-oğlu Hasan S.’nin çelişkili ifadeleri nedeniyle tutuksuz yargılanmak üzere adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

NİTELİKLİ CİNSEL SALDIRIDAN DAVA AÇILDI

Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturmasını tamamlayarak iddianamesini hazırladı. İddianamede, kiracı Cengiz M.’nin ev sahibi Hasan S.’yi ittiği, yere düşünce darp ettiği, sonrasında ise oğlu Hakan M. ile birlikte plastik boru ile cinsel saldırıda bulunup küfür ettiği yer aldı.

Bir eve ait güvenlik kamerası kayıtlarının da dahil edildiği iddianamede saat 08.40’ta Hasan S.’nin bağırma seslerinin duyulduğu, 8.43’te baba oğulun evlerine geri döndüğü anlatıldı. Arada kayıp zaman olması, Hasan S.’nin kendi cinsel bölgesine boru sokması ve kendisine cisim sokan birinin bağırmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu değerlendirilerek Cengiz M. ile oğlu Hakan M.’nin, atılı suçu işlediği kanaatine varıldı.

Kiracı Cengiz M. hakkında ‘nitelikli cinsel saldırı’ suçundan 18 yıl hapis cezasından az olmamak ve oğlu Hakan M. hakkında aynı suçun yanı sıra ‘hakaret’ suçundan 18 yıl ve 2 yıla kadar hapis cezası istemiyle Zonguldak 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’ne dava açıldı.

Olayla ilgili görülen ilk duruşmada, ev sahibi Hasan S., tutuksuz sanıklar Cengiz ve Hakan M. ile avukatlar hazır bulundu.

Mahkemede aralarında kira artışı nedeniyle husumet olduğunu anlatan Cengiz M. “Amacım mağdurun keşif öncesi tıkalı olan gideri açıp açmayacağına bakmaktı. Gideri açıp bizi haksız duruma düşürebileceğini düşündüm. Bulunduğumuz yer ile ardiye arasında en az 10 metre mesafe vardı. Bizi görünce ‘hırsızlığa mı geldiniz’ deyip kapıyı kapattı. 3-5 dakika geçmeden ‘Komşular beni kurtarın’ diye bağıra bağıra ardiyeden çıkıp evine doğru gitti. ‘Bize pusu kurar’ diye peşinden gitmedik. Mağdur evine giderken pantolonu normaldi, gariplik görmedim. Bizi evden çıkartmak istemektedir. Suyumuzu dahi kapatmıştı. Giderimizi de onun tıkadığını düşünüyorum” dedi.

Hakan M. de suçlamaları reddederek, “Ben gittiğimde ardiyenin kapısı kapalıydı. 25-30 saniye sonra Hasan S. merdivenden ‘Öldürüyorlar beni’ diye bağırarak evine gitti. Anormallik var mı diye hiç dikkat etmedim. Suçlamayı kabul etmiyorum. Ben keşif yapıldığını zannedip oraya gitmiştim” dedi.

‘YERE DÜŞÜP KENDİMDEN GEÇTİM’

Kiracılarının tıkanan gideri açmak için duvarları kırdıklarını öne süren Hasan S. “Ardiyede kovaları boşalttım. Arkamı döndüğümde iki sanık kapıdan içeri girmiş ‘fare burada’ dediler. Cengiz’e doğru saldırmak için hamle yaptım. Oğlu Hakan boşluğuma yumruk attı. Ben de nefes alamadım. Secde eder şekilde yere düştüm. O ara kendimden geçtim. Yerden kalktığımda arkama bir şey sokulmuş olduğunu hissettim. Ayağa kalkmadan böyle bir şey sokulduğunu hissetmedim. Yumruk atılmasıyla ayağa kalkmam arasında 1,5- 2 dakika zaman vardı. Kalkmadan önce hissetmedim. Daha doğrusu eve giden merdivenleri çıkarken hissettim. Ben bu yaşıma geldim, kendi namusuma bu şekilde laf ettirmem” diye konuştu.

Önceki ifadelerindeki çelişkiler sorulan Hasan S., “Olayın stresiyle farklı şeyler söylemiş olabilirim. Ben kendi kendime niye namusumu lekeleyeyim” dedi.

Duruşmada daha sonra sağlık çalışanı tanıkların dinlenilmesine geçildi. Olaya ilk müdahalede bulunan ambulans ekibi ve acil serviste görevli Genel Cerrahi Uzmanı O.M. dinlendi. Tanık olarak dinlenen doktor O.M., “Mağdurun arka tarafında herhangi bir yırtılma görmedim. Olsa fark ederdim. Olayda kullanılan boru, bizim kolonoskopi sırasında kullandığımız kolonoskoptan 1-2 milim daha kalın. Mağdur kendini sıkmış olsa mutlaka bir travma izine rastlanırdı. Tıbben baygınlık halinde gevşeme olacağından cisim rahatlıkla sokulabilir. Makatın girişinde herhangi bir yırtılma, yaralanma mevcut değildi” dedi.

Duruşmada, sokaktan bir eve ait güvenlik kamerası görüntüleri izlendi ancak ses iyileştirmesi yapılan görüntünün açılamamasından dolayı konuşmalar tartışılamadı.

Mahkeme heyeti, görüntüdeki seslerin dökümünün yapılması için dosyayı bilirkişiye gönderilmesine, sanıkların adli kontrol tedbirlerinin devamına karar vererek duruşmayı ileri bir tarihe erteledi. 

Bir yıl sonra ev sahibi, yüzde 25 kira zammının üzerinde fahiş artış yapmak istedi.

Appel, kira için istenen 17 bin lirayı çok bulup kabul etmeyince, ev sahibinin talebi üzerine Ankara Batı İcra Müdürlüğü tarafından tahliye emri gönderildi.

Appel, tahliye taahhütnamesinin düzenlendiği tarihte herhangi bir evrak imzalamadığını, kontrat yaparken kendisine imzalatılan boş evrak üzerinde daha sonra tahrifat yapıldığını ileri sürerek, avukatı Kürşat Kaan Yıldırım aracılığıyla itirazda bulundu. Bunun üzerine tahliye durduruldu.

Denissa Appel, taahhütnamenin iddia edilen tarihte imzalanmadığını söyleyerek, “Yabancı olarak mağduriyetimi belirtmek istiyorum; çünkü Türkçe bilmiyorum. Bana kontratı imzalattılar. Ek bir belge verdiler, onu da kontrata aitmiş gibi gösterdiler. Ama orada tarih belirtilmemiş. Bir sene sonra evden çıkacakmış gibi bir evrak bana imzalatmışlar. Bu benim çok zoruma gitti. Çünkü ben burada yabancıyım. Türkiye’de böyle bir şey yaşayacağımı hiç düşünmemiştim” dedi

‘3 KAT ARTIŞ TALEP EDİYOR’

Avukat Kürşat Kağan Yıldırım ise müvekkilinin Türkçe bilmediğini belirterek, şöyle konuştu:

-Kendisi evi kiralarken emlakçı ve ev sahibiyle bir araya geliyor. Kendisinin tek niyeti aslında bir ev kiralamak ve orada uzun seneler oturmak. Bununla birlikte tabii o anda kira sözleşmesi yapılırken herhangi bir tercüman bulundurulmuyor.

-Müvekkile bir metin imzalatılıyor kira sözleşmesi olarak; ama müvekkilin metinin içeriğinde anladığı tek şey oturacağı adres ve kira bedeli. Bir yıl sonra müvekkilimizin mevcut ödediği kiranın 3 katına yakın bir kira artışı talep ediliyor.

-Müvekkil bunu karşılayamayacağını söylüyor. Ev sahibi de müvekkilimizle iletişimi keserek kira sözleşmesinin imzalandığı gün müvekkilimizden ayrıca alınan üzerinde tarih bulunmayan taahhütnameyi icraya veriyor.

-Müvekkilim, ‘Ben evi kiraladığım gün dışında ev sahibiyle hiç bir araya gelmedim, sadece bana o gün bir kira sözleşmesi imzalatıldı, başka bir belge imzalatıldıysa da ben zaten mahiyetini bilmiyorum diyerek, şikayette bulundu.

‘SIKLIKLA KARŞILAŞILAN BİR DURUM’

Tahliye emrine itiraz ettiklerini ve sürecin tahliye davası olarak devam edeceğini belirten Yıldırım, “Arabuluculuk süreci de geçti. Yargılama sürecinde biz bu iddialara karşı cevaplarımızı vereceğiz. Bu, kiracı olan vatandaşlarımızın da sıklıkla karşılaştıkları bir durum. Bugün Ankara’da veya başka büyük bir şehrimizde bir ev kiralamaya gittiğinizde emlakçı ve ev sahipleri sizlere kira sözleşmesiyle birlikte üzerinde herhangi bir tarih olmayan bir taahhütname imzalattırıyorlar. Bunu imzalamazsanız da size evi kiralayamayacaklarını söylüyorlar. Kiracılar mecburen o eve ihtiyaçları olduğu için bu taahhütnameleri üzerinde tarihi olsa da olmasa da imzalıyorlar. Yargıtay’ın kararlarına göre üzerinde eğer siz tarih belirtilmeyen bir taahhütnameyi boş bir imza şeklinde verirseniz bunu baştan kabul ettiğiniz yönünde yargı kararları var ve sizin dava sonucunda tahliyenize karar veriliyor” ifadelerini kullandı.

Yıldırım, kontrat yapılırken kiracılara boş taahhütnameye imza attıklarına bunun fotoğrafını çekip, ileride yaşanabilecek hukuki bir durumda delil olarak saklamaları tavsiyesinde bulundu.

KİRA GELİR BEYANNAMESİ NASIL VERİLİR?

Kira beyannamesi vermek için ikametgahın bulunduğu bölgedeki vergi dairesine giderek ya da www.gib.gov.tr internet adresine girerek kolaylıkla beyanname verebilirsiniz. Sistemde bulunan Hazır Beyan sayesinde kolayca kira geliriniz için gerekli işlemi yapabilirsiniz. Ayrıca bir cep telefonu uygulaması olarak da sunulan bu sistemi telefonunuza indirerek işlemlerinizi daha hızlı bir şekilde yapabilirsiniz.

İnternet kullanamayan veya vergi dairesine gidemeyen 60 yaş üstü mükellefler, okuma yazması olmayanlar ile engelli ve hastalar “444 0 189” numaralı Vergi İletişim Merkezi’nden yardım isteyebilecek. Bu kimselere randevu sistemine göre Maliye Bakanlığından bir memur yardımcı olacak. Kira gelirlerinden kişiye tahakkuk eden vergiler mart ve temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenebilecek.

KİRA BİLDİRİM FORMU BAŞLIYOR

Kayıt dışılıkla mücadele kapsamında atılan adımlara kirayla ilgili uygulama da eklendi.

Bu yetenek GİB, Dijital Vergi Dairelerinden ortaklara yönelik “Kira Bildirim Formu” yayınladı. Kiracılar, eğer Dijital Vergi Dairesine abone olursa kullanıcı bilgileri ve şifreleriyle giriş sistemi yaparak forma ulaşabiliyor. e-Devlet şifresi ile gerekli bilgilere erişim sağlanabiliyor. Uygulamaya girildiğinde “Değerli üyemiz, bilgileri doldurarak kayıt dışı ekonomi ile mücadele edebileceğinizi destekleyebilirsiniz.” tezahür görülüyor.

Bu mülk sahiplerinin beyan ettiği kira gelirleriyle sahiplerinin beyanlarını yapabilecekleri mümkündür. Böylece düşük kira bedeli gösterilenler, yanlış beyanda bulunanlar veya hiçbir beyanda bulunmayanlar ortaya çıkarılmış olacak. Bu adımın vergi kaybı ve kaçağının korunmasında önemli bir özelliğin görülmesi bekleniyor.

EMLAKÇILAR DA YAKINDAN TAKİP EDİYOR

Ankara Tüm Emlakçılar Meslek Odası (ATEM) Başkanı Hakan Akçam, GİB’in incelemesi sırasında, vergi dairesi müdürlüklerinde bulunan uzun süredir kayıtlı sahaya mensup olan ve ev sahiplerinin ziyaret ettiğini ve burada kiralara ilişkin soruları yönelttiğini söyledi. Akçam, “‘Kiranız ne kadar, geçmiş yıllardan bu yana kiranız ne kadar arttı, kiranızı yatırdığınız IBAN numarası nedir, evi emlak olup olmadığı ya da ev sahibi aracılığıyla mı kaldınız?’ gibi sorularla vatandaştan bilgi alınıyor. Eğer kendisi veya ilgili kişi yoksa eve ihbarname bırakılıyor. Sorularla aynı zamanda emlakçılar da denetleniyor.” dedi.

Vatandaşların Dijital Vergi Dairesi üzerinden “Kira Bildirim Formu” alanından da bu bilgilerin izlenebilmesine olanak sağlandığına işaret eden Akçam, ev sahiplerinin beyanlarının sahiplerinin verileriyle karşılaştırıldığını dile getirdi. Akçam, bu süreçteki bilgilerin tutulmaması durumunda cezai müeyyide uygulanacağına dikkati çekerek şöyle konuştu:

“Her yıl ev sahiplerinin kira beyannamesi vermedikleri var. Düşük kira bedelini gösterenler, yanlış beyanda bulunanlar veya hiçbir beyanda bulunmayanların sayısı oldukça fazla. Bunun ayrıntıları için güzel bir çalışma.”

KİRA BEYANNAMESİ VERME SÜRECİ 1 MART’TA BAŞLAYACAK

Akçam, beyanname verme sürecine yaklaştığını hatırlatarak ev sahiplerine de şu uyarılarda bulundu:

“Kira beyannameleri, 1 Mart’tan itibaren verilmeye başlanıyor. GİB’in internet portalı üzerinden adı verilebiliyor. Eğer portal üzerinden beyanname yaşanırsa mali müşavirden, muhasebeciden de destek alabilirler. Vatandaşın kendi sorumluluklarını yerine karşıladıktan sonra vergisini ödedikten sonra korkulacak bir ortam yok. Kira vergisinde belli istisnai durumlar da var. Yıllık kira geliri 33 bin liradan az olanlar vergiden muaf oluyor. Bunun üzerindeki kira gelirleri vergilendiriliyor.”

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) bilgilerinden yapılan göre, kira beyanname verme süreci bugün başladı.

Kira geliri elde eden mülk sahipleri, bu yıl 1 Mart-1 Nisan tarihleri arasında beyannamelerini verilebilecekler.

Bu yıl 31 Mart’ın hafta sonuna rastlaması nedeniyle beyanname son veriliş tarihi 1 Nisan’a uzadı.

Kiracılardan alınan bilgelerle vergi gelirinin artırılması bekleniyor

Bu yıl GİB, “kira bildirim formu” ile kiracıları da sürece dahil etti.

Kiracılar, eğer Dijital Dairesi’ne abonelerse kullanıcı bilgileri ve şifreleriyle sisteme giriş yaparak forma ulaşabiliyorlar.

Kiracılar, ayrıca e-Devlet şifresi ile de gerekli bilgilere erişim sağlayabiliyorlar.

Bu yöntemle, mülk sahiplerinin beyan ettiği kira gelirleriyle kiracıların beyanlarını karşılaştırılması amaçlanıyor.

Uygulamayla; düşük kira bedeli gösterenler, yanlış beyanda bulunanlar veya hiç beyanda bulunmayanlar ortaya çıkarılıyor.

Ayrıca, yapılan beyanlara göre vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi planlanıyor.

Mülk sahiplerinin vermesi gereken kira beyannamesine ilişkin merak edilen 10 soruya 10 cevap:

Soru 1: Kimlerin beyanname doldurma zorunluluğu bulunuyor?

2023’te konuttan yıllık 21 bin lira, iş yerinden 150 bin liranın üzerinde kira geliri elde eden gayrimenkul sahipleri gelir vergisi ödeyecek.

Soru 2: Kira geliri elde eden mülk sahipleri ne zaman beyanname verebilecekler?

Beyannameler, 1 Mart-1 Nisan (31 Mart’ın hafta sonuna rastlaması nedeniyle) tarihleri arasında verilebilecek.

Soru 3: Kira beyannamesi nasıl doldurulacak?

Mülk sahipleri, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın “gib.gov.tr” internet adresi üzerinden “hazır beyanname sistemini” doldurabilecekler, Dijital Vergi Dairesi’nden hazır beyana ulaşılabilecekler.

Soru 4: Konut kira gelirlerinde istisna bedeli ne kadar oldu?

2023 yılı içerisinde yıllık 21 bin lira ve altında mesken kira geliri elde edenler, gelir vergisi ödemeyecek. 2024 yılı için ise gelir vergisi istisnası 33 bin lira olarak açıkladı.

Soru 5: İstisnadan kimler yararlanamayacak?

Ticari, zirai veya mesleki kazancını beyan etmek zorunda olanlar, yıllık 21 bin liranın üzerinde konut kira geliri elde edenler, ayrı ayrı veya birlikte elde ettiği ücret, menkul sermaye, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlarının gayri safi tutarları toplamı 2023 için belirlenen 550 bin lirayı aşanlar, kira gelirini süresinde beyan etmeyen veya eksik beyan edenler istisnadan yararlanamayacaklar.
 

Soru 6: Gurbetçilerin, Türkiye’de kiraya verdiği mülkler için beyanname vermeleri zorunlu mu?

Yurt dışında yaşayan vatandaşlar, Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratları bakımından dar mükellef kapsamında vergilendiriliyor.

Soru 7: Birden fazla kişinin meskene ortak olması durumunda beyanname nasıl verilecek?

Şahıslardan her birinin kendi hissesine karşılık gelen kira gelirini beyan etmesi gerekiyor.

Soru 8: Beyanname verilmez ya da eksik beyan edilirse cezai işlem uygulanacak mı?

Elektronik ortamda verilmesi zorunlu olan beyannamelerin süresinde verilmemesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilecek. Ayrıca verginin süresinde tahakkuk edilmemesi durumunda verginin bir katı vergi ziyaı cezası uygulanacak.

Soru 9: Kira beyanıyla tahakkuk edilecek gelir vergisi nasıl ödenecek?

Dijital Vergi Dairesi’nden (dijital.gib.gov.tr) veya mobil uygulamadan 02.00-23.45 saatlerinde anlaşmalı bankaların banka kartı/kredi kartı, banka hesabından havale yoluyla, yabancı ülkede faaliyet gösteren bankalara ait kartlar ile vergi tahsiline yetkili bankalar ile vergi dairesi vezneleri aracılığıyla ve PTT şubelerinden ödenebiliyor.

Soru 10: Ödemeler taksitlendirilebilecek mi?

Tahakkuk eden vergilerin birinci taksiti damga vergisiyle 1 Nisan’a, ikinci taksiti ise 31 Temmuz’a kadar ödenebilecek.

Ev sahibi Jale Tuncer, Selen Pınar Işık’ın Nişantaşı’ndaki 3+1’lik evinde 2,5 yıldır kiracı olduğunu söyleyerek, Işık’ın ilk yıl kirayı eksik ya da geç yatırdığını, 16 aydır da kira ödemediğini ve eve zarar verdiğini öne sürdü. Tuncer, kiranın 2023’te 10 bin 500 lira olduğunu ifade ederek “İyilikten maraz doğdu” dedi.

EKONOMİK ZORLUKLARI ANLATTI

‘Pucca’ ise kirasını ödemekte zorlandığını belirterek şunları söyledi:

“1,5 yıldır ekonomik olarak ben değil, ülke olarak zor durumdan geçiyoruz. Hem ev sahipleri hem de kiracılar mağdur. Evet ben de kiramı ödemekte zorluk yaşıyorum milyonlarca insan gibi. Yaşadığım zorlu süreçleri beni takip edenler zaten biliyorlar. Oğlumun başına gelen talihsiz kaza üzerinden kendi yaşadığım ekonomik zorlukların arkasına sığınmak istemiyorum ama zor günlerdi. Tek başıma bunların altından kalkmaya çalışıyorum tökezlesem bile. Süreç mahkemeye taşındığı vakit tek olmadığımı, milyonların aynı sorunları yaşadığını gördüm.”

“EVİ BOŞALTMA SÜRECİNDEYİM”

Pucca sözlerine şöyle devam etti:

“Zaten evi boşaltma sürecinde olduğum ve davanın devam ettiği yasal süreçte neden magazin sayfalarında olduğumu anlamış değilim. Haber kanallarının röportaj taleplerini kabul etmiyorum. Oğlum 6 yaşındaki ve zaten yeterince zor günler geçirdik daha fazla psikolojimizin bozulmasına izin vermeyeceğim. Mahkeme sürecimiz devam ediyor. Sizi meşgul ettiğim için kendi adıma özür dilerim.”

“EVİMİ MAHMVETTİ’ DEMEK AZ KALIR”

Yaşananların ardından ‘Pucca’nın eski ev sahibi olduğunu söyleyen Tuba Ünsal da Instagram hesabından ev sahibi Jale Tuncer’e destek veren paylaşım yaptı.

Ünsal paylaşımında “Burada sessiz kalsam haksızlık olacak. ‘Pucca’nın ev sahibiyle davalık olduğu haberlerini gördüm, aylardır kira ödemiyormuş, sonra dava eden ev sahibine hakaretler etmiş. Yıllarca benim evimde kiracımdı Pucca/Pınar. Evimi mahvetti demek az kalır sanırım yaşadığı tüm travmaların cezasını eve kesti o kadar kötüydü durum. Aylarca kira ödemedi, haber bile vermeden evi boşalttı. O zaman bu konunun konuşulmasını istemediğim için sustum sanki tacize uğrayan kadının kendini suçlu hissetmesi gibi… Bugün haberleri görünce yazmak istedim…” ifadelerini kullandı.

“YASAL HAKKIMI KULLANACAĞIM”

Tuba Ünsal’ın iddialarının ardından ‘Pucca’ açıklama yaptı:

“Aaaaa! Yeter iyice vurun abalıya yaptınız! Yıllarca oturmuşum yalanını geçtim, zaten o evde hamile kaldım, son 3 ayında da taşındım. Hamileliğim yıllarca sürecek değil herhalde. Çıkacağımız tarihi de söyledik kendisi bizden sözleşme bitimine kadarını istedi. Depozitoya sayıldı. Çıkma nedenimiz de ev rutubet içindeydi ve ağrımayan kemiğim kalmamıştı. Köpeklerimizden de herkes şikayetçiydi. Bir de neden sadece ben? Kusura bakmayın da ben tek başıma mı yaşadım? Oh ne güzel ya partilerinize çağırıp paylaşım isterken bu konu yoktu da şimdi mi geldi aklınıza. Bin tane derdim var başımda, sessiz kalmamın bir nedeni var elbet… Onu da günü gelince öğreneceksiniz ama zorluyorsunuz artık. Ben bugünleri de atlatırım ama emin olun. Bir de madem bu kadar muzdariptiniz o halde yasal hakkınızı kullansaydınız, varsa öyle bir hak iddianız yine kullanabilirsiniz, çünkü ben yasal haklarımı hepinize karşı sonuna kadar kullanacağım emin olun!”

SAVAŞ SONRASI KİRALAR PATLADI

Ruslar başta olmak üzere Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden vatandaşların tatil amaçlı en çok tercih ettiği Antalya’da çok sayıda Rus ve Ukraynalı ikamet ediyor. 2022’nin şubat ayında başlayan Rusya- Ukrayna savaşı sonrasında iki ülkeden yoğun göç yaşandı.

Antalya’da 2020 yılında 94 bin olan yerleşik yabancı nüfus 2021’de 136 bin 946’ya, 2022’de 172 bin 487’ye yükseldi. Özellikle Rusya ve Ukrayna’dan yaşanan göç sonrası yabancı nüfusun iki yılda iki kat artması nedeniyle Antalya’da konut ve kira fiyatları astronomik düzeyde arttı.

Kentte özellikle sahil ilçelerinde kirada oturan polis, öğretmen gibi memurların tayin istediği tablo oluştu. Rusya ve Ukrayna’dan gelenlere evlerini yüksek rakamlara kiralamak isteyenler kiracıları evden çıkarttı ya da mahkemelik oldu.

1 YILDA 40 BİN YABANCI GİTTİ

Antalya’da konut fiyatlarında dolar bazında yaşanan artışlar, 2023 yılında Rusya ve Ukrayna’dan gelen göçmenleri de etkiledi. Konut ve kira fiyatlarındaki artışı durdurmak amacıyla 10 mahallenin yabancıların ikamet iznine kapatılması, diğer mahallelerde de ikamet izni bitenlerin sürelerinin uzatılmaması nedeniyle Ruslar başka ülkelere göç etmeye başladı. Son 1 yılda Antalya’daki yerleşik yabancı nüfusta 40 bin azalma yaşandı.

OKUL KONTENJANI YARIYA YAKIN DÜŞTÜ

Konyaaltı’nda Rus çocuklara eğitim verilen bir okulun sahibi Viktor Bikkenev, savaş sonrası iki ülkeden Antalya’ya yoğun göç yaşandığını belirterek şöyle konuştu:

– Antalya çok güzel, dünyada belki ikinci bir kent yok böyle. Halk sıcakkanlı. Ruslar Antalya’yı seviyor. İnsan kolay kolay terk etmez ama son dönemde ikamet izinleriyle ilgili Göç İdaresi’nden ret gelmeye başladı. Bizim okulda da yarıya yakın azalma var. Tabi Ruslar ret verilmesini anlamıyor. Diyorlar ki ‘Biz burada ev alıyoruz, her yere para harcıyoruz. Türkiye’ye para getiriyoruz. Yurt dışından parayla geliyoruz. Bu para burada kalıyor.’ Bu durumu anlamıyorlar.

Viktor Bikkenev

DUBAİ VE SIRBİSTAN’A GİDİYORLAR

Savaş sonrası Rusya’da asker alımına başlanılmasıyla aşırı göç olduğunu anlatan Bikkenev “Şimdi bunun tersi, gidiş oluyor. İnsanlar mecburen gidiyor. Çoğu Dubai’ye gitti. Dubai’de öyle bir sıkıntı olmadığını söylüyorlar. Avrupa’da bazı ülkeler sıkıntısız. Mesela Sırbistan alıyor. İstediği kadar kalabiliyor, iş bulabiliyor. Hırvatistan da aynı. Bazı ülkeler iyi görüyor Rusların gelmesini. Çünkü onlarla birlikte belli bir miktar para gelebiliyor. Ruslar ayrıca Tayland, Bali, Maldivlere gidiyor” diye konuştu.

“EVLER MİAMİ İLE AYNI FİYATTA”

İkamet izinlerinin uzatılmaması, yeni izinler verilmemesi ve emlak fiyatlarının çok yüksek olması sebepli yoğun göç yaşandığını, bu durumun bölgedeki fiyatları da düşürdüğünü söyleyen Bikkenev “Şimdi tam tersi oldu. Ruslar giderken fiyat da düşüyor. Emlakçıyla görüşüyoruz, satış yok hiç. Antalya’da denize sıfır ev Miami ile aynı ya da daha pahalı olmuş. Arkadaşım Dubai’de Burc Halife’nin yanında evi 1 milyon dolara zor satmış. Antalya’nın fiyatları 1 milyon dolardan başlıyor. Yani anormal yükselmiş. Şimdi ise tam tersi, bir tane ev satılmıyor, fiyat da düşüyor. Göç İdaresi de ikamet izin vermeyince insanların yapabilecek bir şeyi yok” dedi.

İKAMET UZATILMADI DUBAİ’YE TAŞINDILAR

2022’nin kasım ayında Rusya’dan Antalya’ya gelen iki çocuklu Tsidenova ailesi, önceki günlerde oturum izinlerinin uzatılmaması nedeniyle Antalya’dan Dubai’ye taşındı. 1,5 yıl Konyaaltı’nda ikamet ettiklerini belirten Elena Tsidenova, Uncalı Mahallesi’nde 1500 dolar kira ödediklerini, şu an Dubai’de 1500 dolara daha lüks bir evde oturduklarını dile getirdi. Tsidenova, Antalya’da ikamet izni uzatılmadığı için ayrılmak zorunda kaldıklarını kaydetti.

Zehra Arslan

İZİNLER ARTIK ZORLAŞTI

Konyaaltı’nda emlakçı Zehra Arslan, genel olarak yabancılara konut satışı üzerine çalıştıklarını belirterek, şunları söyledi:

– Rusya-Ukrayna savaşı sonrası iki ülkeden yoğun talep olduğunu, gelenler kolaylıkla ikametgah izni alabilirken şimdi çok zorlaştığını dile getirdi. Arslan, Yani süreç gitgide zorlaşıyor. Bir de Hurma, Liman ve Sarısu mahallelerinde yabancılara ikametgah verilmiyor. Daha önce Liman bölgesinde ikametgah almış bir yabancı, başvurup ikametgahını uzatabiliyor ama Türkiye’ye yeni gelmiş ve Liman bölgesinde daire satın alıp ikametgahı almak isteyince izin verilmiyor.

FİYATLARDAKİ DÜŞÜŞ YÜZDE 15-25 ARASI

Son dönemde Antalya’da ikamet eden yabancı sayısındaki düşüşün emlak sektörünün yanı sıra kafe, restoran ve diğer birçok sektöre yansıdığını dile getiren Zehra Arslan, sözlerini şöyle noktaladı:

– Yabancılar için Avrupa’dan ve Dubai’den daha pahalı bir şehir olmaya başladı. O yüzden insanlar o tarafları tercih ediyor. Örneğin bizde yüzde 50 oranında düşüş yaşandı. Yabancılara oturumun verilmesi zorlaştırıldığı için artık insanlar daire fiyatlarında düşüşe gitmeye başladı.

– O yüzden çok büyük indirimler yapılıyor. Özellikle yeni projelerde veya daire kiralamalarında yine indirimler yapılıp daha makul fiyatlara çekiyorlar. Yaklaşık yüzde 15-25 civarında düşüş var.

Bakırköy 39. Asliye Ceza Mahkemesinde görülen 7. duruşmaya tutuksuz sanık Nizam Şimşek gelirken taraf avukatları salonda hazır bulundu.

“SAMİMİ BİR İTİRAFTA BULUNMAK İSTİYORUM”

Söz hakkı verilen sanık Nizam Şimşek, samimi bir itirafta bulunmak ve etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istediğini belirterek şunları söyledi:

“Biz o dönem Serdar Ok ile yarı zamanlı bodyguardlık ve koruma isleri alıyorduk. Ben Serdar ve yanımızda çalışan Şahin diye bir arkadaş Şirinevler de bir kafede Mehmet Cengiz ile görüştük.

O gün oraya gittiğimizde Mehmet bize ‘Ataköy’de 400 dairem var. Kiraları toplarken yanımda bulunun’ dedi. Biz de koruma işini kabul ettik.

Aynı zamanda ‘Bir dairem var, bu daireme çöktüler, bu dairemdeki kiracıyı çıkarmama yardımcı olun, işi bitirin karşılığında 20 bin dolarınızı alın’ dedi.

Nadir’in şahsi evinin adresini dahi bize verdi. Nadir’in karısının numarasını Serdar’a gönderdi. Gerekirse ayaklarına sıkın diyerek bize işi verdi”

“GEÇMİŞE DÖNÜK EVRAK DÜZENLEDİLER”

Savunmasının devamında Şimşek şunları kaydetti:

“Ben o dönem evlenecektim asgari ücretle çalışıyordum. Maddi sıkıntı yaşadığım için işi kabul ettim. Bir sonraki gün hanım efendinin evine gittik. Aracı dışarı park ettik, apartman kapıcısı bize kapıyı açtı. Mehmet Bey apartman kapıcısına para verdi.

Daireye gittik yalnızca kadın vardı bir an önce evden çıkmasının kendisi için en hayırlısı olacağını söyledik. Tehdit etmedik.

Pişmanım. Evin bize kiralandığına dair sözleşmede avukat beyin ofisinde yapılmıştır. Ofisin arkasındaki noterde de tasdiklenmiştir.

Geçmişe dönük evrak düzenlenmiştir. Daha sonra çıkacak olaylardaki sorumluluğu ortadan kaldırmak için bu evrak düzenlendi”

Mahkeme, Mehmet Cengiz Bilik’in 6 suçtan toplamda 7 yıl 1 ay hapsine hükmederken Nazım Şimşek ve Serdar Ok, ‘Birden fazla kişiyle birlikte tehdit’ suçundan ayrı ayrı 2 yıl 1 ay hapis cezasına çarptırıldı.

İDDİANAMEDEN

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianamede Mehmet Cengiz Bilik’in geçen sene yüzde 100’ün üzerinde kira artışı yapmak istemesi, Guldzhakhan Krıtckaıa’nın bu durumu kabul etmemesi üzerine şüphelinin şiddet uygulayarak kiracısını evden çıkarmak istediği yer aldı.

İddianamede Nadir Önüç ve Guldzhakhan Krıtckaıa’nın basit tıbbi müdahale ile giderilebilir nitelikte yaralandıkları kaydedildi. Olay günü ikametine girildiğinde yerde çok sayıda cam kırıklarının olduğu, yatak odası kapısının menteşesinin çıkmış ve kapısının eğik olduğu, ayrıca kahve makinesinin yerde kırık vaziyette olduğu tespit edildi.

İddianamede ayrıca dosyaya giren görüntülerde Mehmet Cengiz Bilik’in evin içerisinde bağırıp çağırdığı, buzdolabından aldığı içerisi dolu cam kavanozları fırlatarak kırdığı, evin içerisinin cam parçaları ile dolduğu ve oluşan yaralanmalar neticesinde ev içerisinde kan izlerinin olduğu belirtildi.

Cumhuriyet savcısı Bilik’in ‘Kasten yaralama’, ‘Hakaret’, ‘Silahla tehdit’, ‘Mala zarar verme’, ‘Nitelikli hırsızlık’, ‘Konut dokunulmazlığını ihlal’ suçlarından toplamda 9 yıl 3 aydan 24 yıla kadar hapsini talep etti.

YARGITAY YEREL MAHKEMENİN KARARINI ONAYLADI

F.T, evden çıkması talebini kabul etmeyen kiracısı K.Y.’ye, kira sözleşmesini imzalarken imzaladığı ‘tahliye taahhütnamesi’ ile tahliye davası açtı. Kiracı K.Y, tahliye taahhütnamesinin kendisi tarafından boş verildiğini; sonradan ev sahibi tarafından doldurulduğunu iddia ederek, davanın reddini istedi.

Ankara 5’inci Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görülen davada tahliye taahhütnamesi geçerli sayılarak, kiracı hakkında tahliye kararı verildi. Karar, Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesi tarafından da onandı. Yargıtay kararının gerekçesinde; davalı kiracının tarih bölümü boş olan taahhütnameye imza atarak, davacı ev sahibine istediği tarihi yazma yetkisi verdiği ve sonucuna katlanmak zorunda olduğunu belirtildi. Ayrıca söz konusu taahhüdün kiralanan mülkün tesliminden önce verildiği veya taahhütnamede yazılı tarihin sonradan ev sahibi tarafından doldurulduğu iddiasını ispat yükümlülüğünün de davalı kiracıda olduğuna hükmetti.

“YARGITAY İÇTİHAT OLUŞTURDU”

Avukat Senem Yılmazel, tahliye davalarında ciddi bir artış olduğunu söyleyerek, şöyle devam etti:

– Tahliye taahhüdü ile ilgili yerleşmiş Yargıtay kararı oluştu. Tahliye taahhütnamesinde kira kontratı ile aynı tarih yazıyorsa bu geçersizdir. Ama kiracı boş bir tahliye taahhüdü verdi ise bu ev sahibi lehine bir belgedir. Şu an Yargıtay bu konuda yerleşmiş bir içtihat oluşturmuştur. İmzalanan bomboş bir tahliye taahhütnamesi de olabilir. Yalnızca tahliye tarihi de boş bırakılmış olabilir. Yargıtay kararları gereğince bu geçerli bir tahliye taahhüdüdür.

– Ancak kiracının bunun aksini ispatlaması gerekir. Bu da çok zor bir ispat yoludur. Dolayısıyla bu tip tahliye taahhütnameleri ev sahipliği lehine bir belgedir. Sözleşmeler, karşılıklı yapılır. Her iki tarafın sözleşme özgürlüğü vardır. İki taraf da ister sözleşmeyi imzalar ister imzalamaz. Borçlar kanunu ve icra iflas kanunu kiracı lehinedir. Dolayısıyla aslında ev sahiplerinin daha çok dikkat etmesi gerekiyor bu konuda.

EV SAHİBİ DE KİRA TESPİT DAVASI AÇABİLİR

Kiralara yapılacak zammın yüzde 25 ile sınırlı tutulmasının kiracıyı koruyan bir madde olduğunu belirten Yılmazel, şunları söyledi:

– Ancak ev sahiplerinin de hakları bulunmakta. 5 yıla kadar süreli olan kira sözleşmeleri için ‘kira uyarlama davası’ açılabiliyor. 5 yıldan uzun süreli sözleşmeler için ise ‘kira tespit davası’ açılabilir. Aslında bu iki dava da her ne kadar hukuki düzenlemeleri farklı olsa da aynı amaca hizmet ediyor. İkisi de değişen piyasa koşullarına göre kiranın rayiç bedele uyarlanmasını sağlayan davalardır.

– Ev sahipleri, eğer kira sözleşmesi süresi 5 yıla kadarsa ‘kira uyarlama davası’ açıp, bedel çok altta kaldıysa kiranın artırılmasını isteyebilir. Eğer 5 yıldan uzun süreli bir kira sözleşmesi ise ‘kira tespit davası’ açabilir. Yüzde 25’ten daha fazla bir kira artışını dava yoluyla alabilirler.

Kiracı kiralayan ilişkilerinin bozulmasının elbette ki asıl nedeni, paranın çok hızlı bir şekilde değer kaybetmesi yani enflasyon karşısında erimesi. Bu bağlamda kiracılardan alınan kira bedellerinin mal sahiplerini tatmin etmemesi, ağırlaşan ekonomik şartlar karşısında aslında kira ilişkisinde her iki tarafın da ekonomik olarak durumunun ağırlaşması ne yazık ki ilişkilerin istenmeyen boyutlara gelmesine neden oldu.

2-Konut kiralarına getirilen yüzde 25 artış sınırlaması kiracıyı korudu mu?

Aslına bakarsanız Türk Borçlar Kanuna 11 Haziran 2022 tarihinde eklenen geçici birinci madde düzenlemesi ile konut kiralarındaki yasal artış miktarının yüzde 25 ile sınırlandırılması kiracıyı tam olarak korumadı. Zira söz konusu düzenlemeye güvenerek artış yapmayan kiracılar karşısında birçok nedenle ev sahipleri tahliye davaları ve geçmişe dönük alacakları nedeniyle de icra takipleri yapmaya başladı. Açılan bu takip ve davalar neticesinde de birçok kiracı evinden istemediği halde tahliye edildi.

3-Kiracılar en çok hangi nedenle tahliye edilmeye çalışılıyor?

Sadece yasal artış miktarı olarak kanunla belirlenen yüzde 25’i uygulayacağını söyleyen kiracılarına karşı bazı ev sahipleri, önce geçmiş dönem kiralarından ödenmeyen yahut eksik ödenen bir miktarın varlığı halinde geçmişe dönük kira alacakları için icra takipleri başlattı. Temerrüt nedeniyle tahliye takipleri sonrasında alınan tahliye taleplerinden tutun da, “kızım yurt dışından gelecek, oğlum önümüzdeki ay evleniyor”a kadar birçok nedenden kiracılar tahliye edilmeye çalışılıyor.

4-Kiracısını çıkarmak için bazı ev sahiplerinin evlerini akraba yahut arkadaşları üzerine sahte satışlarla geçirdikleri doğru mu peki?

Bu süreçte, bazı ev sahipleri kira sözleşmesi yeni olduğundan kiracısını hukuken tahliye edemeyeceği için evini satılığa çıkardı.Ancak sadece bir tahliye nedeni ortaya çıkarabilmek adına evini başka birisinin üzerine geçirmek tamamen çılgınlık, aynı zamanda bu gibi davranışlar çok tehlikeli. Kiracıyı evden tahliye edeceğim derken evleri gerçek anlamda kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilirler.

5-Tahliye taahhüdü düzenlenirken nelere dikkat edilmeli?

Tahliye taahhüdünün geçerli olabilmesi için öncelikle yazılı olması gereklidir. Taraflar arasında sözle bulunulan taahhütlerin hukuken bir geçerliliği yoktur. Tahliye taahhüdü kiralananın teslim edilmesinden sonra verilmiş olmalıdır. Tahliye taahhüdünün kiracı tarafından bizzat verilmiş olması gereklidir. Kiralanan ev yahut iş yerinin hangi tarihte tahliye edileceği net bir şekilde belirtilmiş olması, kiracının kayıtsız şartsız tahliyeyi kabul etmesi ve kiracının herhangi bir baskı ve tesirden uzak tamamen hür ve özgür iradesi ile taahhütte bulunması gerekir.

6-Tahliye taahhüdünün noter huzurunda veya yazılı şekilde yapılmasının bir farkı var mıdır?

Tahliye taahhüdünün noter huzurunda yapılması halinde icra dairesinden başlatılan takip sonrasında kiracının yapacağı itiraz icra hukuk mahkemesince reddedilerek tahliye işlemi görece daha hızlı gerçekleştirilebilecek iken adi yazılı şekilde tahliye taahhüdünün taraflar arasında yapılması sonrasında kiracı tarafından imzaya itiraz edilmesi halinde genel hükümlere göre uyuşmazlığın çözümü yoluna gidilmesi gerekecek ve bu durum bazı hallerde aylarca sürecek uyuşmazlıkların giderilmesinden sonra ancak tahliye işlemi gerçekleşebilecek.

7-Kiracının kira bedelinden başka bir ödeme yapma zorunluluğu var mıdır?

Kiracıya kira bedeli ve yan gider dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceği Türk Borçlar Kanunu’nda düzenleme altına alınmıştır. Buna göre kiracı kira sözleşmesinde yazılı tarihte kiralayana (ev sahibine) sadece kira bedelini ve yan giderleri (site-apartman aidatı, merkezi sistem yakıt gideri, ortak alan aydınlatma gideri, güvenlik giderleri, apartmanın peyzaj giderleri, apartman görevlisinin ücreti gibi giderler) ödemek zorundadır.

8-Ev Sahibi tarafından kiranın ödendiği banka hesabı kapatılırsa kiracının ne yapması gerekir?

Kiracının temerrüde düşmemesi için kira sözleşmesinde yazılı banka hesabına gönderilecek paranın hesabın kapalı olması nedeniyle kiracıya iade edilmesi halinde, kiracının söz konusu kira ödemesini PTT üzerinden “konutta ödemeli kira bedeli” şeklinde gerçekleştirmesi gerekir. Bunun da mümkün olmaması halinde ödeme yapılacak yerin mahkeme tarafından belirlenmesi sonrasında kira bedelini mahkemenin belirlediği hesaba yatırması doğru olandır.

9-Riskli yapılarda kiracıların sözleşmeyi fesih hakkı bulunur mu?

Kiralayan kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Kiralanan sonradan ayıplı duruma gelirse kiracı, kiraya verenden ayıpların giderilmesini veya kira bedelinden ayıpla orantılı bir indirim yapılmasını ya da zararının giderilmesini isteyebilir. Kiralanan yerin riskli yapı olduğunun tespit edilmesi halinde kiracı sözleşmeyi feshedebilir.

10-Olağan kullanım hasarı kiracıdan talep edilebilir mi?

Türk Borçlar Kanunu 316. maddesi hükmü uyarınca kiracı kiralananı tam bir özenle kullanmak ve aynı kanunun 334. maddesi gereğince sözleşme sonunda aldığı hali ile kiralayana teslim etmekle yükümlüdür. Ancak kiracı sözleşmeye uygun olağan kullanma dolayısıyla oluşan eskime ve bozulmalardan sorumlu olmayıp münhasıran kötü kullanım nedeniyle oluşan zarar ve hasardan sorumludur. Kiraya konu taşınmazda kullanım süresine bağlı olarak olağan kullanım içerisinde mutlaka yıpranma ve eskimeler olacaktır. Kiracı bunların bedelini karşılamak zorunda değildir. Son olarak kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk sürecinin uygulamada özellikle kira davalarına bakmakla görevli olan sulh hukuk mahkemelerinde neredeyse yarıya yakın bir uyuşmazlığın özellikle kira tespit davalarında önemli ölçüde faydalı olduğunu ve mahkemeler önüne gelen uyuşmazlıkları azalttığını söylemek yanlış olmayacaktır. Ancak tahliyeye ilişkin uyuşmazlıklarda tarafların arabulucu etrafında pek anlaşamadığı ve bu nedenle açılan davalarda ciddi bir yığılma olduğunu da belirtmek gerekiyor.

Yönetmeliğe göre tek seferde 100 gün veya 100 günden daha kısa süreyle kiralayan ev sahipleri, apartman sakinlerinden onay alıp, gerekli evrakı hazırladıktan sonra e-Devlet üzerinden Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yapacağı başvuruyla ‘Turizm Amaçlı Konut’ belgesine sahip olacak. Konutuna astığı belgeyle evini kiralayan ev sahipleri kiracının kimlik bilgisini emniyet müdürlüğüne bildirecek.

Kalabalık mekanlarda bulunmayı istemeyen veya otelde konaklamayı tercih etmeyenlerin tatil anlayışındaki değişiklik son yıllarda günlük ev kiralama yöntemini yaygınlaştırdı. Seyahat ve tatil maliyetini düşürmek isteyenlerin çoğunlukla tercihiyle günlük kiralanan ev sayısı hızla arttı.

Ev sahiplerinin yüksek kazanç beklentisiyle konutunu günlük kiraya vermesi emlak sektörünü olumsuz etkiledi. Kira fiyatlarındaki artışın yanı sıra ev sahibi- kiracı anlaşmazlığı, konut stoku sıkıntısı sorunları oluştu. Kira fiyatlarındaki yükseliş sonrası bazı ev sahipleri yaşadığı konutta kullanmadığı odayı, bazıları kullanmadığı konutu, bazıları da kiraladığı konutu başkalarına gündelik kiralamaya başladı.

YÜKSEK KİRA KAZANCINA DÖNÜŞTÜ

Konut fiyatlarındaki hareketlilik emlak sektörünü de olumsuz etkiledi. Emlakçıların kiralık ev arayanlara konut temin etmekte zorlandığı süreçte, ‘ayakçı’ diye tabir edilen yetkisiz kişiler, emlakçılık faaliyetine başladı.

Son yıllarda ‘korsan’ emlakçı sayısının hızla arttığı kentte ‘ayakçı’ diye tabir edilen kiralama sürecinde ev sahibi ile kiracıya aracılık eden kişilerin faaliyetleri de çoğaldı. Rusya- Ukrayna savaşı sonrası konut satın alan yabancı sayısının arttığı Antalya’da, konutunu turizm amaçlı kiralayan, emlakçılık veya yatırım danışmanlığı faaliyeti yürüten yabancı sayısı da hızla arttı.

BAŞVURU SÜRECİ BAŞLADI

Antalya Emlakçılar, Oto Galericileri, İş Takipçileri Odası Başkanı İsmail Çağlar, Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında 1 Ocak’tan itibaren 100 günün altında evini kiraya verecek ev sahiplerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan ruhsat alması gerektiğini belirtti.

Yasanın emlak sektörüne faydalı olacağını dile getiren Çağlar, “Apartmanda 5’den fazla konutun kiraya verilmesi halinde belediyeden ruhsat alınması gerekir. Bunun için tüm kat sahiplerinden izin alması gerekecek. Bunu herkes yapamayabilir. Kural sonrası günlük kiraya verilen evler ruhsat alamayınca uzun süreli kiraya verilmesi, Antalya’daki kiralık konut sıkıntısının az da olsa azalmasına yardımcı olacaktır. Yasa çıktı ama günlük kiraya verilen evlerin denetlenmesi lazım. Denetim yapılmazsa kaçak olarak günlük kiraya verilmesi devam edecektir. Kaçak günlük kiralama devlete, apartman sakinlerine, sektör temsilcilerine zarar verecektir” diye konuştu.

DENETİM TALEBİ

Yasanın uygulaması açısından vatandaşlara büyük sorumluluk düştüğünü anlatan Çağlar “Apartman sakinleri konutun günlük kiraya verilmesini istememesine rağmen ev sahiplerinin bu yöntemle kiralamaya devam etmesi halinde vatandaşlar ilgili kurumlara şikayet etmeli. Yetki belgesi bulunmayan evlerin günlük kiraya verilmesi güvenlik sorununu da ortaya çıkaracaktır. Apartman sakinlerinin huzuru için de yasanın faydalı olacağına inanıyoruz” dedi.

1 MİLYON LİRAYA KADAR CEZA

Kanun hakkında bilgi veren Çağlar, şöyle konuştu:

“İzin belgesi bulunmaksızın turizm amaçlı kiralanan konutları kiraya verenlere, kiralama yapılan her bir konut için 100 bin lira idari para cezası uygulanacak ve izin belgesi alarak faaliyette bulunabilmesi için 15 gün süre verilecek. Bu süre sonunda izin belgesi alınmaksızın turizm amaçlı kiralama faaliyetine devam edenlere 500 bin lira idari para cezası uygulanacak ve izin belgesi alarak faaliyette bulunabilmesi için bir kez daha 15 günlük zaman tanınacak.

İzin belgesi sahibinden kiraladığı turizm amaçlı konutu, kendi ve hesabına üçüncü kişilere kiraya verenler hakkında, her bir sözleşme için 100 bin lira idari para cezası uygulanacak. Kendi adına mesken olarak kullanmak amacıyla kiraladığı konutu, turizm amaçlı kiraya verenler ile izin belgesi olmayan konutların turizm amaçlı kiralanmasına aracılık edenler hakkında, her bir sözleşme için 100 bin lira idari para cezası verilecek.

İzin belgesi bulunmaksızın turizm amaçlı kiralama faaliyetlerine devam edenler ile her defasında 100 günden fazla süreli kira sözleşmesi yapmasına rağmen ilk sözleşme tarihinden itibaren bir yıl içinde aynı konutu 4 defadan fazla kiraya verenler hakkında 1 milyon lira idari para cezası verilecek.”

KİRACININ KİMLİK BİLDİRİMİ ZORUNLULUĞU

Günübirlik ev kiralama ruhsatına başvurunun Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından e-devlet aracılığıyla yapılacağını anlatan Çağlar, “Evini günlük kiraya verecek ev sahiplerinin 1 ay içinde turizm konutu ruhsatına başvurması gerekiyor. Ev sahiplerinin günlük kiralık ev ruhsatı almadan evlerini kiraya vermeleri, yasalara göre suç olarak kabul ediliyor. Ev sahipleri evde konaklayacak müşterilerle günlük ev kiralama sözleşmesi imzalamalı. Sözleşme gereğince kalacak kişilerin kimlik bilgileri emniyet müdürlüğüne bildirilir. Bildirim yapılmaması halinde ev sahiplerine de para cezası uygulanır” dedi.

GÜNÜBİRLİK KİRALANAN EVLERİN DENETİMİ YAPILDI

Antalya Emniyet Müdürlüğü birimleri, il genelinde faaliyet gösteren günübirlik kiralanan evlere yönelik dün eş zamanlı denetim yaptı. İl genelinde 43 ekip ve 96 personelin katılımıyla yapılan uygulamada, toplam 702 günübirlik konaklama yeri kontrol edilirken, 36 işletmeye kayıt dışı konaklamadan cezai işlem uygulandı.

İBB’ye bağlı İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA), “Bir Hak Olarak Barınma: Sağlıklı, Dayanıklı ve Güvenli Konuta Erişim Herkes İçin Mümkün Mü?” raporu da yaşanan astronomik artışları bir kez daha gözler önüne serdi.

Kasım 2023 verilerine göre İstanbul’da son bir yıl içerisinde konut satış fiyatları yüzde 84.14 oranında, kira fiyatları yüzde 75.56 artış gösterdi.

Raporda 2000’li yıllarda İstanbul genelinde konut sunumunda yaşanan artışa rağmen, orta ve düşük gelir grubu için konut satın alımının imkansızlaştığına dikkat çekilerek “Kent genelinde sunulan kiralık konutlar da düşük ve orta gelir grubu için ödenebilir olma niteliğini kaybetti” tespiti yapıldı.

İSTANBUL KİRA ARTIŞINDA DÜNYAYA FARK ATTI

Raporda, pandeminin etkisi ile birlikte kira fiyatlarının 2020 ile 2022 arasında tüm ülkelerde artış gösterdiği, ancak dünya genelinde kiralar 1.6 oranında artarken İstanbul’da 5.2 kat arttığı vurgulandı.

ÜSKÜDAR LİSTE BAŞI

Raporda 2019 yılından itibaren son dört yılda ortalama konut kira fiyatlarının en çok arttığı ilçeler şöyle sıralandı:

-Üsküdar yüzde 961, Kağıthane yüzde 954, Beykoz yüzde 889, Başakşehir yüzde 879, Küçükçekmece yüzde 861, Eyüpsultan yüzde 804.

İstanbul’da 2019-2023 döneminde kiralık konutların metrekare fiyatlarında en çok artış yaşanan ilçeler ise şöyle sıralandı:

* Çekmeköy: %1200

* Ümraniye %1109

* Pendik %1097

* Sultanbeyli %1095

* Tuzla %1067

Yine İstanbul’da 2019-2023 döneminde konut kiralarındaki en dramatik artışın gözlendiği ilk on mahalle ise şöyle sıralandı:

* Beykoz-Riva: %2144

* Fatih-Molla Hüsrev: %1643

* Kağıthane-Hami: %1638

* Fatih-Küçük Ayasofya: %1588)

* Çekmeköy-Nişantepe: %1575

* Maltepe-Çınar: %1542

* Büyükçekmece-Karaağaç: %1519

* Çekmeköy-Sırapınar: %1493

* Tuzla-Tepeören: %1487

* Kartal-Atalar: %1449

* Sarıyer-Uskumruköy: %1374

“KONUT KRİZİ KAÇILINMAZ HALE GELDİ”

Türkiye’de satın alma gücünün de son yıllarda hızla düşmesiyle birlikte barınma krizi kaçınılmaz hale geldiğinin altı çizilen raporda “Konut kiralarında ve satışında yaşanan ciddi fiyat artışı, her konut değişiminde artan kira uçurumu, yeni konut bulamama gibi sorunlar sadece ev bulma sürecinde hane ekonomilerini sarsmıyor, aynı zamanda kiracıları sürekli kaygı ve tedirginlikle baş başa bırakıyor” denildi.

YÜZDE 95 KONUT KREDİSİNDEN FAYDALANAMIYOR

Raporda asgari ücrette yaşanan artış ile kira fiyatlarında yaşanan artış da karşılaştırılarak “Asgari ücret zamlarının kiralardan çok daha az arttığı görülüyor. Özellikle ücretli çalışanların, kazançlarının büyük çoğunluğunu kira giderlerine harcamasına yol açan bu dengesizlik, sosyal adaletsizliği artıran ve toplumsal barışı tehdit eden boyuta geldi. Toplumun yüzde 95’inin konut kredisinden faydalanamadığı bu dönem kredili konut satışlarının da ülke genelinde tarihin dip noktasına düşmesi, evin bir barınma değil finansal yatırım aracına dönüşmesine yol açıyor” denildi.