Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), martta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,5 artışla piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.
Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise martta şubatta olduğu gibi aylık yüzde 0,4 ve yıllık 3,8 arttı. Piyasa beklentileri çekirdek TÜFE’nin martta aylık bazda yüzde 0,3 ve yıllık bazda 3,7 artması yönündeydi.
Analistler, beklenenden güçlü gelen enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine haziranda başlayacağına dair umutları azalttığını belirtti.
Enflasyon verilerinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in mayıs toplantısında politika faizini sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, ilk faiz indirimine gitme ihtimali haziran için yüzde 16’ya indi.
ABD Başkanı Joe Biden da mart ayına ait enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine başlamasını geciktirebileceğini belirtti. Faiz indiriminin yıl sonundan önce gerçekleşeceği beklentisine sadık kaldığını ancak bir gecikme olabileceğini kaydeden Biden, “Fed’in ne yapacağını kesin olarak bilmiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
ALTIN DİRENCİNİ KORUYOR
Ülkede enflasyonun beklentileri aşması sonrası tahvil faizleri de yükselişe geçerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,57 seviyesine kadar çıktı.
Altın ise enflasyon verilerinin ardından geriledi. Hazine getirileri ve doların değer kazanmasıyla ons altın yüzde 1,4 kadar düşerek ons başına 2 bib 320 dolara kadar geriledi. Değerli metal sabah saatlerinde 2 bin 340 dolar seviyesine doğru toparlandı.
Öte yandan Fed’in bugün yayımlanan son toplantısına ait tutanaklar, Fed yetkililerinin, son verilerin enflasyonunun sürdürülebilir şekilde yüzde 2’ye indiğine dair güveni artırmadığı görüşünde olduğunu ortaya koydu.
ABD PİYASALARI NEGATİF
Bu gelişmelerle birlikte New York borsası, ABD’de mart ayında beklentilerin üzerinde gerçekleşen enflasyon verilerinin ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine haziranda başlama ihtimalinin zayıflamasıyla günü sert düşüşle tamamladı.
Kapanışta Dow Jones endeksi, 400 puanın üzerinde değer kaybetti ve yüzde 1,09 azalarak 38.461,51 puana indi.
S&P 500 endeksi yüzde 0,95 azalışla 5.160,64 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,84 kayıpla 16.170,36 puana geriledi.
ASYA PİYASALARINDA KARIŞIK SEYİR
Asya tarafında ise bugün açıklanan verilere göre Çin’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) martta aylık yüzde 1 azalırken, yıllık yüzde 0,1 arttı. Ülkede, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yıllık yüzde 2,8 düştü.
Analistler, Çin’de açıklanan verilerin ülkede deflasyon endişesini yeniden gündeme getirdiğini kaydederek, bu durumun hükümetin ekonomiyi desteklemek için yeni adımlar atabileceği beklentisini ortaya çıkardığını ifade etti.
Söz konusu gelişmelerle Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3’lük azalışla 39.445 puan, Güney Kore’de Kospi endeksi önceki kapanışın hemen altında 2.703 puandan günü tamamlarken, dolar/yen paritesi 153 ile 34 yılın en yüksek seviyesinde seyrediyor.
Çin’de Şanghay Bileşik Endeksi ise yüzde 0,2 primle 3.033 puan, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 kayıpla 17.053 puan ve Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 0,5’ye yakın yükselişle 75.038 puanda seyrediyor.
]]>Seçimlerin olası sonuçlarına dair fikir verebilecek bir anket de, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yaptığı ‘aylık tüketici eğilimleri anketi’ idi.
TÜİK bu anket ile “tüketicilerin maddi durum ve genel ekonomiye ilişkin mevcut durum değerlendirmeleri ile gelecek dönem beklentileri, harcama ve tasarruf eğilimlerini” ölçüyor.
Anket sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi 0-200 aralığında değer alabiliyor. Tüketici güven endeksinin 100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser durumu, 100’den küçük olması tüketici güveninde kötümser durumu gösteriyor.
Son 20 yılın seçim sonuçları ile TÜİK’in tüketici güven endeksi karşılaştırıldığında dikkat çekici bir sonuç ortaya çıkıyordu.
AKP’nin son 20 yılda istediğini aldığı seçimlerin hepsinde tüketici güveni endeks değeri hep 90 ve üzerinde idi. AKP’nin bu dönemde istediğini alamadığı dört seçimde ise bu değer hep 90’ın altında oldu.
Seçim ayı olan mart ayında da tüketici güven endeksi 79,4 oldu ve kritik değer olan 90’ın çok altında kaldı. AKP de kesin olmayan sonuçlara göre 31 Mart’ta ciddi bir yara aldı.
İşte 20 yılda yapılan seçimlerde AKP’nin oy oranları ve seçimin yapıldığı aydaki tüketici güveni endeks değerleri…
28 Mart 2004 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: % 41,67
Mart 2004 tüketici güveni endeks değeri: 104,9
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kazandı.
22 Temmuz 2007 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %46,66
Temmuz 2007 tüketici güveni endeks değeri: 93,9
AKP bu seçim sonucu ile tek başına hükümet kuracak çoğunluğu sağladı.
29 Mart 2009 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %38,39
Mart 2009 tüketici güveni endeks değeri: 76,9
Dünyada ve Türkiye’de ekonomik kriz yaşanan 2009’daki seçimde AKP’nin oylarında 2007’deki genel seçime göre 8,27 puan, 2004’teki yerel seçime göre ise 3,28 puanlık düşüş oldu.
12 Haziran 2011 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %49,83
Haziran 2011 tüketici güveni endeks değeri: 98,0
AKP 2011’deki seçimde oy oranını, bir önceki genel seçime göre 3,25 puan, bir önceki yerel seçime göre 11,44 puan artırdı.
30 Mart 2014 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %42,87
Mart 2014’te tüketici güveni endeks değeri: 92,4
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kazandı ve bir önceki yerel seçime göre oy oranını yükseltti.
10 Ağustos 2014 cumhurbaşkanlığı seçimi:
Recep Tayyip Erdoğan’ın oy oranı: %51,79
Ağustos 2014’te tüketici güveni endeks değeri: 93,6
AKP Genel Başkanı Erdoğan bu seçimi kazanıp cumhurbaşkanı seçildi.
7 Haziran 2015 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %40,87
Haziran 2015 tüketici güveni endeks değeri: 89,6
AKP bu seçimde tek başına hükümet kuracak meclis çoğunluğunu kaybetti ve 1 Kasım’da seçimler tekrarlandı.
1 Kasım 2015 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %49,50
Kasım 2015 tüketici güveni endeks değeri: 95,2
AKP bu seçimle birlikte tek başına hükümet kuracak çoğunluğu tekrar elde etti.
16 Nisan 2017 anayasa değişikliği referandumu:
AKP ve MHP’nin istediği evet oyu oranı: %51,4
Nisan 2017 tüketici güveni endeks değeri: 92,0
AKP ve MHP’nin istediği Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi teklifi kabul edildi.
24 Haziran 2018 cumhurbaşkanlığı seçimi:
Recep Tayyip Erdoğan: %52,6
Haziran 2018 tüketici güveni endeks değeri: 91,1
Erdoğan ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi ve cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi.
31 Mart 2019 yerel seçimleri:
AKP’nin aldığı oy oranı: %44,33
Mart 2019 tüketici güveni endeks değeri: 81,1
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kaybetti.
23 Haziran 2019 İstanbul seçimi (tekrar):
AKP’nin adayının oy oranı: %44,98
Haziran 2019 tüketici güveni endeks değeri: 80,1
AKP bu seçimde İstanbul’u bir kez daha kaybederken oy farkı 13 binden 806 bine yükseldi.
14 Mayıs 2023 genel seçimi:
AKP’nin aldığı oy oranı: %35,6
Mayıs 2023’te tüketici güven endeks değeri: 91,1
Haziran 2022’de 63,4 olan tüketici güven endeks değeri, kur ve faizin baskılandığı, seçim ekonomisi uygulamalarının devreye sokulduğu süreç sonunda Mayıs 2023’te 91,1’e kadar yükseldi. Seçimlerde Tayyip Erdoğan bir kez daha Cumhurbaşkanı seçilirken, AKP’nin başını çektiği Cumhur İttifakı da TBMM’de çoğunluğu elde etti.
]]>Araştırma sonuçlarına göre Mart 2024’te dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 27 bin 730 liraya kadar yükselirken, dört kişilik bir ailenin insan onuruna yaraşır bir şekilde yoksunluk hissi çekmeden yaşayabilmesi için yapması gereken gıda ile gıda dışı harcamaların toplam tutarını gösteren yoksulluk sınırı ise 57 bin 280 liraya çıktı.
Açlık sınırı martta bir önceki aya göre 1125 lira artarken, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama ise 3 bin 780 liralık artışla 37 bin 182 liraya kadar çıktı. Her ikisinin toplamından oluşan yoksulluk sınırı ise önceki aya göre 4 bin 905 lira arttı.
Son bir yıllık dönemde ise açlık sınırı 9 bin 207 lira, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama 18 bin 524 lira ve yoksulluk sınırı ise 27 bin 731 liralık artış kaydetti.
FİYAT ARTIŞLARI
Ankara’da en fazla alış-veriş yapılan marketlerden derlenen fiyatlara göre, dengeli beslenebilmek için et- balık- yumurtaya aylık olarak harcanması gereken tutar Martta bir önceki aya göre 527 lira, yıllık olarak ise 2 bin 770 lira artarak 5 bin 740 lira oldu.
Kuru bakliyat için yapılması gereken harcama önceki aya göre 2 lira, geçen yılın aynı ayına göre ise 163 liralık artışla 411 liraya yükseldi.
Bir önceki aya göre 76 lira artarak 4 bin 306 liraya yükselen süt, yoğurt ve peynir için yapılması gereken harcama son bir yılda ise 1.533 lira arttı. Meyve için harcanması gereken para Mart’ta 415 lira, geçen yılın aynı ayına göre ise 1.452 lira artarak 2.167 lira, sebze harcaması ise önceki aya göre 330 lira, geçen yılın aynı ayına göre ise 1.398 lira artarak 2 bin 797 lira oldu.
Ekmek, un ve makarna gibi ürünler için yapılması gereken harcama Mart’ta değişmeyip 1.498 lirada kalırken, pirinç ve bulgur harcamaları 2 lira artarak 805 liraya çıktı. Yağ için yapılması gereken harcama ise 30 lira artarak 522 lirayı buldu.
Şeker, bal, pekmez, reçel gibi gıda maddelerine yapılması gereken harcama Mart’ta önceki aya göre 171 lira artarak 1.292 lira oldu. Aynı ailenin zeytin için yapması gereken harcama ise 559 lira oldu.
AÇLIK SINIRI ÜÇ AYDA 3 BİN 615 LİRA ARTTI
Yetişkin erkek için 2 bin 800, kadın için 2 bin 200, genç için 3 bin ve çocuk için de 1600 kalori esas alınarak yapılan hesaplamaya göre mart ayında açlık sınırı yetişkin erkek için 5 bin 868 lira, yetişkin kadın için 4 bin 606 lira, çocuk için 3 bin 345 lira ve genç için de 6 bin 279 lira oldu.
Açlık sınırı bu yılın ilk üç aylık döneminde ise toplam 3 bin 615 lira artış kaydetti.
GIDA DIŞI HARCAMADAKİ ARTIŞ 6 BİN 828 LİRA
Dört kişilik ailenin giyim ve ayakkabı harcamaları Mart’ta bin 663 liraya çıkarken, barınma (kira dâhil) harcamaları 8 bin 466 liraya yükseldi, ev eşyası harcamaları 4 bin 752 lira, sağlık harcamaları 1.606 lira oldu.
Ulaştırma harcamaları 11 bin 782 liraya yükseldi. Haberleşme harcamaları 1.166 liraya, eğlence ve kültür harcamaları 1.139 liraya, eğitim harcamaları 721 liraya, tatil-otel harcamaları 3 bin 859 liraya ve çeşitli mal ve hizmetlerle ilgili harcamalar 2 bin 26 liraya çıktı.
Gıda dışı harcamalarda bu yılın ilk üç aylık dönemde 6 bin 828 lira artış gözlendi.
YOKSULLUK SINIRI BİR YILDA 27 BİN 731 LİRA ARTTI
Dört kişilik bir ailenin insan onuruna yaraşır şekilde yoksunluk hissi çekmeden yaşayabilmesi için yapması gereken gıda ile gıda dışı harcamaların toplam tutarını gösteren yoksulluk sınırı ise Mart’ta 4 bin 905 lira daha artarak 57 bin 280 liraya yükseldi.
Yoksulluk sınırında yılın ilk üç ayındaki artış ise 10 bin 443 lira oldu.
Yoksulluk sınırında, son bir yıllık dönemdeki artış ise 27 bin 731 lira olarak gerçekleşti.
]]>Bu yıl mart ayında da gıda fiyatlarında bir önceki aya göre yüzde 5,9 oranında artış yaşandı. Yılın ilk üç aylık döneminde yüzde 22,5 oranında gözlenen artış, yıllık bazda yüzde 105,1 olarak gerçekleşti.
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonunun Ar-Ge birimi KAMUAR’ın fiyatlarını Ankara’daki marketlerden düzenli olarak derlediği ve halkın en fazla tükettiği 64 temel gıda maddesinden oluşan bir sepeti esas alarak hazırladığı gıda fiyatları endeksinin Mart 2024 sonuçları açıklandı.
YOKSULARIN HARCAMASININ YÜZDE 35,8’İ GIDA
Sonuçların yer aldığı raporda şu ifadelere yer verildi:
“TÜİK’in en son açıkladığı tüketim harcamalarıyla ilgili istatistiklere göre en zengin yüzde 20’lik kesim, tüketim harcamalarının yüzde 16,6’sını, en yoksul yüzde 20’lik kesim ise yüzde 35,8’ini gıda için yapıyor.
Dolayısıyla gıda fiyatlarında Türkiye’de son 44 aydır yaşanan kesintisiz artış en fazla sabit gelirli ve yoksul kesimleri etkiliyor. Açıklanan enflasyon bu nedenle bu kesimin gerçek hayatta yaşadığı enflasyonu tam olarak yansıtmıyor. Zira TÜİK enflasyonu hesaplarken gıda harcamalarının ağırlığını yaklaşık yüzde 25 olarak esas alıyor.
AÇLIK RİSKİ ARTIYOR
İktidarın Cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra ‘akıl dışı ilan ettiği’ ancak yerel seçimlerden önce yeniden uygulamaya başladığı yanlış ekonomik politikaların tetiklediği yüksek enflasyon sürecinin en ağır faturasını gıda fiyatları yüzünden yoksullar ödemeye devam ediyor.
Türkiye’nin, bu yanlış politikalarla yıllarca sürecek bugünkü enflasyon sarmalına sürüklendiği Eylül 2021’den bu yana gıda fiyatları yüzde 721 oranında arttı. Diğer bir ifadeyle Eylül 2021’de 100 liraya satın alınan bir gıda sepeti için vatandaşlar bu yıl mart ayında 821 lira ödemek zorunda kaldılar.
Uygulanan ekonomik politikalar, hem Türk lirasının satın alma gücünü azaltarak, hem tarım sektörünün girdi maliyetlerini ilgili artırarak, hem de fiyatlama davranışlarını bozarak diğer başta gıda olmak üzere tüm harcama gruplarında yüksek bir enflasyon sürecini tetikledi. İktidar seçim kaybetmemek için enflasyonla mücadele etmediği için bu süreçte olan ücretli, dar ve sabit gelirlilere oluyor.
AYLIK FİYAT ARTIŞI
Martta ekmek, pirinç, un, bulgur grubu dışındaki tüm gıda harcama gruplarında fiyatlar bir önceki aya göre arttı. Et-balık, süt ve süt ürünleri, meyve ve sebze, gibi temel gıda maddelerinde önceki aya göre önemli artışlar yaşandı.
Ekmek, pirinç, un, bulgur fiyatları martta bulgur ve şehriye fiyatlarındaki düşüş nedeniyle bir önceki aya göre ortalama yüzde 0,1 oranında azalırken, et ve balık grubu fiyatlarında yüzde 11,3 oranında artış kaydedildi. Et ve balık fiyatlarında yaşanan yıllık artış ise yüzde 112,6 oldu. Martta önceki aya göre süt ve süt ürünleri ile yumurta grubu harcamaları yüzde 2,3 oranında artarken, yağ fiyatlarındaki artış yüzde 0,2 olarak gerçekleşti.
Meyve fiyatlarının yüzde 18,4 oranında arttığı Martta sebze fiyatlarında, bir önceki aya göre ortalama yüzde 6,7 oranında artış kaydedildi.
Martta bakliyat fiyatları yüzde 0,4, salça, zeytin, bal, çay, tuz ve benzeri işlenmiş gıda maddelerinden oluşan diğer gıda fiyatları ise yüzde 1,1 oranında zamlandı.
Vatandaşlar mevcut gıda tüketim alışkanlıklarına göre seçilen 64 gıda maddesinden oluşturulan gıda sepetini satın alabilmek için Martta, bir önceki aya göre yüzde 5,9 oranında daha fazla para ödemek zorunda kaldı.
ÜÇ AYLIK DEĞİŞİM
Gıda fiyatlarında bu yılın ilk üç aylık döneminde ise toplam yüzde 15,7 oranında artış gerçekleşti.
Ocak-mart döneminde, ekmek, pirinç, un bulgur, makarna fiyatları yüzde 10,3, et-balık fiyatları yüzde 29,8, süt, süt ürünleri yüzde 12,7, yağ fiyatları yüzde 10,3, meyve fiyatları yüzde 42,8, sebze fiyatları yüzde 42,6, bakliyat fiyatları yüzde 15,7, diğer ürünlerin fiyatları yüzde 8,6 arttı.
YILLIK DEĞİŞİM
Bu yıl martta geçen yılın aynı ayına göre ekmek, un, bulgur, makarna fiyatlarında yüzde 48,8, et-balık fiyatlarında 112,6, süt ve süt ürünleri ile yumurta fiyatlarında yüzde 53,8 oranında artış oldu.
Bir yıl öncesine göre yağ fiyatları yüzde 96,3 oranında arttı. Meyve fiyatları yüzde 183, sebze fiyatları ise yüzde 246,7 oranında artış gösterdi. Bakliyat fiyatları son bir yılda yüzde 69,5, diğer gıda fiyatları ise yüzde 83 oranında zamlandı.
Döviz kuru ve tarım ürünü üretici fiyatlarındaki artışlar gıda fiyatlarındaki yüksek artış hızının önümüzdeki aylarda da devam edeceğine işaret ediyor.
Mart 2024 sonu itibariyle son 12 aylık ortalama gıda fiyatları ise bir önceki 12 aylık ortalama fiyatlara göre yüzde 99,7 oranında arttı.”
]]>Seçimlerin olası sonuçlarına dair fikir verebilecek bir anket de, Türkiye İstatistik Kurumu’nun yaptığı ‘aylık tüketici eğilimleri anketi’.
TÜİK bu anket ile “tüketicilerin maddi durum ve genel ekonomiye ilişkin mevcut durum değerlendirmeleri ile gelecek dönem beklentileri, harcama ve tasarruf eğilimlerini” ölçüyor.
Anket sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi 0-200 aralığında değer alabiliyor. Tüketici güven endeksinin 100’den büyük olması tüketici güveninde iyimser durumu, 100’den küçük olması tüketici güveninde kötümser durumu gösteriyor.
Son 20 yılın seçim sonuçları ile TÜİK’in tüketici güven endeksi karşılaştırıldığında dikkat çekici bir sonuç ortaya çıkıyor.
AKP’nin son 20 yılda istediğini aldığı seçimlerin hepsinde tüketici güveni endeks değeri hep 90 ve üzerinde idi. AKP’nin bu dönemde istediğini alamadığı dört seçimde ise bu değer hep 90’ın altında oldu.
Bugün açıklanan verilere göre, tüketici güven endeksi şubat ayında 79,3 iken mart ayında yüzde 0,02 oranında artarak 79,4 oldu.
İşte 20 yılda yapılan seçimlerde AKP’nin oy oranları ve seçimin yapıldığı aydaki tüketici güveni endeks değerleri…
28 Mart 2004 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: % 41,67
Mart 2004 tüketici güveni endeks değeri: 104,9
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kazandı.
22 Temmuz 2007 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %46,66
Temmuz 2007 tüketici güveni endeks değeri: 93,9
AKP bu seçim sonucu ile tek başına hükümet kuracak çoğunluğu sağladı.
29 Mart 2009 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %38,39
Mart 2009 tüketici güveni endeks değeri: 76,9
Dünyada ve Türkiye’de ekonomik kriz yaşanan 2009’daki seçimde AKP’nin oylarında 2007’deki genel seçime göre 8,27 puan, 2004’teki yerel seçime göre ise 3,28 puanlık düşüş oldu.
12 Haziran 2011 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %49,83
Haziran 2011 tüketici güveni endeks değeri: 98,0
AKP 2011’deki seçimde oy oranını, bir önceki genel seçime göre 3,25 puan, bir önceki yerel seçime göre 11,44 puan artırdı.
30 Mart 2014 yerel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %42,87
Mart 2014’te tüketici güveni endeks değeri: 92,4
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kazandı ve bir önceki yerel seçime göre oy oranını yükseltti.
10 Ağustos 2014 cumhurbaşkanlığı seçimi:
Recep Tayyip Erdoğan’ın oy oranı: %51,79
Ağustos 2014’te tüketici güveni endeks değeri: 93,6
AKP Genel Başkanı Erdoğan bu seçimi kazanıp cumhurbaşkanı seçildi.
7 Haziran 2015 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %40,87
Haziran 2015 tüketici güveni endeks değeri: 89,6
AKP bu seçimde tek başına hükümet kuracak meclis çoğunluğunu kaybetti ve 1 Kasım’da seçimler tekrarlandı.
1 Kasım 2015 genel seçimleri:
AKP’nin oy oranı: %49,50
Kasım 2015 tüketici güveni endeks değeri: 95,2
AKP bu seçimle birlikte tek başına hükümet kuracak çoğunluğu tekrar elde etti.
16 Nisan 2017 anayasa değişikliği referandumu:
AKP ve MHP’nin istediği evet oyu oranı: %51,4
Nisan 2017 tüketici güveni endeks değeri: 92,0
AKP ve MHP’nin istediği Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi teklifi kabul edildi.
24 Haziran 2018 cumhurbaşkanlığı seçimi:
Recep Tayyip Erdoğan: %52,6
Haziran 2018 tüketici güveni endeks değeri: 91,1
Erdoğan ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi ve cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi.
31 Mart 2019 yerel seçimleri:
AKP’nin aldığı oy oranı: %44,33
Mart 2019 tüketici güveni endeks değeri: 81,1
AKP bu seçimde İstanbul ve Ankara dahil birçok büyükşehir belediyesini kaybetti.
23 Haziran 2019 İstanbul seçimi (tekrar):
AKP’nin adayının oy oranı: %44,98
Haziran 2019 tüketici güveni endeks değeri: 80,1
AKP bu seçimde İstanbul’u bir kez daha kaybederken oy farkı 13 binden 806 bine yükseldi.
14 Mayıs 2023 genel seçimi:
AKP’nin aldığı oy oranı: %35,6
Mayıs 2023’te tüketici güven endeks değeri: 91,1
Haziran 2022’de 63,4 olan tüketici güven endeks değeri, kur ve faizin baskılandığı, seçim ekonomisi uygulamalarının devreye sokulduğu süreç sonunda Mayıs 2023’te 91,1’e kadar yükseldi. Seçimlerde Tayyip Erdoğan bir kez daha Cumhurbaşkanı seçilirken, AKP’nin başını çektiği Cumhur İttifakı da TBMM’de çoğunluğu elde etti.
Eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara da bugün X hesabından yaptığı paylaşımda, tüketici güven endeksi ile seçim sonuçları arasındaki ilişkiye dikkat çekti.
31 Mart 2024 yerel seçimleri:
Ocak 2024 itibarıyla tüketici güven endeksi değeri, 80,4 seviyesinde bulunuyor ancak ağustosta 68 seviyesine kadar gerileyen endekste son aylarda yükseliş var.
Mayıs seçimleri sonrasındaki kur, vergi ve enflasyon artışlarıyla düşen endeks, kur ve fiyatlardaki artış hızının yavaşlaması ve ücret zamlarıyla son aylarda yükseldi ancak yine de seçimler için eşik değer olan 90’ın altında bulunuyor. Önümüzdeki iki ayda değeri yükseltmek için hükümetten yeni hamleler gelebilir.
Tabii ki seçimlerde tek faktör ekonomideki genel durum değil ve TÜİK anketinin ne kadar güvenilir olduğu tartışılır. Ancak yine de yukarıda sıraladığımız seçim sonuçları ve tüketici güveni endeksi tablosu, seçimlerin olası sonuçlarına dair bir fikir veriyor.
]]>YSK’nin seçim takvimi kapsamında siyasi partiler ve bağımsız adaylar, adaylık başvurularını 20 Şubat Salı günü mesai bitimine kadar ilgili il ve ilçe seçim kurullarına teslim etti. İnceleme sonucu il ve ilçe seçim kurullarınca kesin aday listeleri 3 Mart Pazar günü açıklandı.
İSTANBUL’DA 49 ADAY
49 adayla İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, en çok adayın yarışacağı belediye oldu. Bu adaylardan 22’si siyasi parti, 27’si ise bağımsız olarak seçime katılacak.
İstanbul’u 29 adayla Gaziantep, 28 adayla Malatya takip edecek. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkan adaylarından 3’ü bağımsız, Malatya Büyükşehir Belediye Başkan adaylarından ise 5’i bağımsız olarak seçime girecek. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı için 19’u siyasi parti, 5’i bağımsız olmak üzere 24 aday yarışacak.
KRİTİK TARİH 21 MART
– YSK’nin takvimine göre, seçime giden süreçteki önemli tarihlerden biri de 21 Mart Perşembe olacak. Bu tarihte propaganda serbestliği ve bazı seçim yasakları başlayacak.
– Seçim propagandası 30 Mart Cumartesi günü saat 18.00’de, seçim yasakları ise 31 Mart saat 23.59’da sona erecek.
– Oy verme gününden önceki 10 günlük sürede, yazılı, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin veya adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın yapılması ve herhangi bir surette dağıtımı yasak olacak.
– Döküm ve dağıtımına 29 Şubat Perşembe günü başlanan seçmen bilgi kağıtlarının seçmenlere dağıtımı 24 Mart Pazar günü tamamlanacak. Seçmenler bilgi kağıtlarını yanlarında getirmek zorunda olmayacak.
– Seçmenler, nerede ve hangi sandıkta oy kullanacağını YSK’nin internet sitesinden, e-Devlet kapısından, YSK Seçmen Sorgulama Mobil Uygulamasından veya “444 9 975” numaralı YSK Çağrı Merkezi’nden kontrol edebilecek.
– 28 Mart’ta tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin listeler kesinleştirilecek. Türkiye, 31 Mart’ta sandık başına gidecek.
OY VERME SAATİ
YSK, seçimin mart ayında olması nedeniyle mevsim şartları ve güneşin batış saatini dikkate alarak doğudaki 32 ilde oy verme saatini bir saat öne çekti.
Buna göre, Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ile Kilis’te ve bu illerde bulunan ceza infaz kurumlarında oy verme saatleri 07.00-16.00 olarak uygulanacak.
Diğer illerde oylar 08.00-17.00 saatlerinde kullanılacak.
PARTİLERİN SIRALAMASI
34 siyasi partinin katılacağı seçimde partilerin oy pusulasındaki sıralaması şöyle:
“AK Parti 1, İYİ Parti 2, Sol Parti 3, Büyük Birlik Partisi 4, Memleket Partisi 5, Anavatan Partisi 6, Demokratik Sol Parti 7, Yeniden Refah Partisi 8, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) 9, Türkiye Komünist Partisi 10, Anadolu Birliği Partisi 11, Zafer Partisi 12, Halkın Kurtuluş Partisi 13, Türkiye Komünist Hareketi 14, Bağımsız Türkiye Partisi 15, Gelecek Partisi 16, Yeni Türkiye Partisi 17, CHP 18, Emek Partisi 19, HÜDA PAR 20, Hak ve Özgürlükler Partisi 21, Ocak Partisi 22, Adalet Birlik Partisi 23, Demokrat Parti 24, Güç Birliği Partisi 25, Millet Partisi 26, Milli Yol Partisi 27, Adalet Partisi 28, Aydınlık Demokrasi Partisi 29, MHP 30, Türkiye İşçi Partisi 31, Demokrasi ve Atılım Partisi 32, Saadet Partisi 33, Vatan Partisi 34.”
]]>Alman Makinistler Sendikası (GDL), Alman Demir Yolları (Deutsche Bahn) ile ücret ve çalışma saatleri konusunda devam eden anlaşmazlıkta son 4 ay içinde 6’ncı kez grev kararı aldı.
GDL’den yapılan açıklamada, enflasyona karşı işverenleri daha iyi ücrete zorlamak için Alman Demir Yollarında çalışan makinistlerin 24 saatlik uyarı grevine gideceği belirtildi.
İş bırakma eyleminin yük trenlerinde 11 Mart’ta yerel saatle 18.00’de, yolcu trenlerinde de 12 Mart’ta saat 02.00’de başlayacağı aktarılan açıklamada, grevin 13 Mart’ta saat 02.00’de sona ereceği belirtildi.
Yeni grev, Alman Demir Yolları ile GDL arasındaki ücret anlaşmazlığına yönelik son 4 ay içindeki 6’ncı grev olacak.
Açıklamada, Alman Demir Yollarının, 10 Mart 2024 saat 18.00’e kadar yazılı teklif vermesi için belirlenen süreyi “hiçbir şey yapmadan” kaçırdığı belirtilerek, Alman Demir Yollarının GDL’yi greve zorladığı savunuldu.
GDL Başkanı Claus Weselsky, Alman Demir Yolları yönetiminin 19 Ocak’tan bugüne kadar ücretler ve çalışma koşulları konusunda yeni bir teklif sunmadığına işaret ederek, “Bu durum kaçınılmaz olarak endüstriyel eyleme yol açacaktır. Bu (grev) GDL için son çaredir çünkü Federal İş Mahkemesinin 1980’de karar verdiği gibi ‘grev hakkı olmadan kolektif özerklik, kolektif dilencilikten başka bir şey değildir’.” ifadelerini kullandı.
ÇALIŞMA SÜRESİNİN 35 SAATE DÜŞMESİNİ İSTİYORLAR
Makinistler, toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından 7 Mart’ta 35 saatlik, 9 Ocak’ta 2 günlük ve 7 Aralık’ta 24 saatlik uyarı grevine gitmişti.
Makinistler 24 Ocak’ta da 6 günlük grev yapmıştı. Alman Demir Yolları ise mahkemeye başvurarak söz konusu grevi durdurmaya çalışmıştı. GDL’ye bağlı makinistler, daha önce de 15-16 Kasım’da 20 saatlik grev yapmıştı.
Sendika, başta makinistler olmak üzere demir yolları şirketlerinde çalışanların maaşlarına aylık ortalama 550 avro zam ve enflasyonla mücadele için bir defaya mahsus 3 bin avroya kadar ödeme talep ediyor.
GDL, aynı zamanda ücretlerde herhangi bir kesinti olmaksızın vardiyalı çalışanların çalışma saatlerinin haftada 38 saatten 35 saate düşürülmesini istiyor.
Alman Demir Yolları ise makinistlerin maaşlarına ağustos ayından itibaren ortalama yüzde 4,8’lik artış ve Nisan 2025’ten itibaren yüzde 5’lik artış önerdi. GDL, bu teklifi kabul etmedi.
Alman Demir Yolları çalışma saatleri konusunda esneklik teklif ederek, iş gücü sıkıntısı nedeniyle sendikanın çalışma saatlerinin düşürülmesi talebini reddediyor.
Alman Ekonomi Enstitüsü (IWKöln) demir yolu grevinin ekonomik üretimde günde yaklaşık 100 milyon avroluk kayba yol açacağını duyurdu.
Ülkede bazı siyasetçiler gelecekte uzun süreli grevlerin önlenmesi için yasaların değiştirilmesi çağrısında bulunuyor.
LUTFANSA PERSONELİ DE İŞ BIRAKACAK
Bu arada, Avrupa’nın en büyük ekonomisine sahip Almanya’nın alışılmışın dışında yüksek enflasyon ve zayıf ekonomik faaliyetler sonrası artan grevlerle karşı karşıya kalması dikkati çekiyor.
Öte yandan, Almanya’da hava yolu şirketi Lufthansa’nın kabin personeli 12 Mart’ta Frankfurt ve 13 Mart’ta da Münih havalimanlarında grev yapacak.
Lufthansa yer hizmetleri personeli de 7 Mart’ta ücret artışı için 2 günlük uyarı grevine gitmişti.
Yüksek Seçim Kurulunca (YSK) 1 Aralık 2023’te ilan edilen seçim takvimi, 1 Ocak’ta işlemeye başladı.
Takvim doğrultusunda bugüne kadar yürütülen iş ve işlemler kapsamında YSK, 2 Ocak’ta seçime katılma yeterliliğine sahip 36 siyasi partinin bulunduğunu belirledi.
Seçime katılacak siyasi partilerin birleşik oy pusulasındaki yerlerinin belirlenmesi için ise 27 Ocak’ta YSK Başkanlığında kura çekimi yapıldı.
YSK Başkanı Ahmet Yener, Yenilik Partisinin seçime katılmayacağını, Büyük Türkiye Partisi’nin de adını Ocak Partisi olarak değiştirdiğini YSK’ye bildirdiğini açıkladı.
Kura sonucu AKP 1, İYİ Parti 2, Sol Parti 3, Büyük Birlik Partisi 4, Memleket Partisi 5, Anavatan Partisi 6, Demokratik Sol Parti 7, Yeniden Refah Partisi 8, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) 9, Türkiye Komünist Partisi 10, Anadolu Birliği Partisi 11, Zafer Partisi 12, Halkın Kurtuluş Partisi 13, Türkiye Komünist Hareketi 14, Bağımsız Türkiye Partisi 15, Gelecek Partisi 16, Yeni Türkiye Partisi 17, CHP 18, Emek Partisi 19, HÜDA PAR 20, Hak ve Özgürlükler Partisi 21, Ocak Partisi 22, Adalet Birlik Partisi 23, Demokrat Parti 24, Güç Birliği Partisi 25, Millet Partisi 26, Milli Yol Partisi 27, Adalet Partisi 28, Genç Parti 29, Aydınlık Demokrasi Partisi 30, MHP 31, Türkiye İşçi Partisi 32, Demokrasi ve Atılım Partisi 33, Saadet Partisi 34 ve Vatan Partisi 35’inci sırada yer aldı.
29. sıradaki Genç Parti’nin seçime katılmayacağını bildirmesi üzerine seçime katılacak siyasi parti sayısı 34’e indi.
Parti, oy pusulasından kaldırılacağından, bazı partilerin pusuladaki sırası değişecek. Buna göre, Aydınlık Demokrasi Partisi 29, MHP 30, Türkiye İşçi Partisi 31, Demokrasi ve Atılım Partisi 32, Saadet Partisi 33, Vatan Partisi 34. sırada olacak.
ADAY LİSTELERİ 3 MART’TA AÇIKLANACAK
Siyasi parti ilçe başkanlıkları, belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği ve il genel meclisi üyelikleri seçimlerine ait aday listelerini ilçe seçim kurullarına, büyükşehirlerde siyasi parti il başkanlıkları, büyükşehir belediye başkan aday listelerini il seçim kurullarına 20 Şubat’ta teslim etti. Aynı süre içinde bağımsız adaylar da başvurularını yaptı.
Seçim kurullarınca yapılan inceleme veya itiraz üzerine verilen kararlar sonucunda ya da istifa nedeniyle siyasi partilerin aday listelerinde eksiklik olması halinde, bu durum 1 Mart’ta ilçe veya il seçim kurullarınca partilere bildirilecek. Partiler, 2 Mart’ta eksiklikleri tamamlayarak ilgili seçim kurullarına bildirecek ve kesin aday listeleri 3 Mart’ta açıklanacak. Birleşik oy pusulalarının basımı ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına dağıtımına da 3 Mart’ta başlanacak.
Propaganda serbestliği ve bazı seçim yasakları, 21 Mart sabahı başlayacak.
Döküm ve dağıtımına 29 Şubat’ta başlanan seçmen bilgi kağıtlarının seçmenlere dağıtımı 24 Mart’ta tamamlanacak.
28 Mart’ta tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin listeler kesinleştirilecek.
Propaganda serbestliği 30 Mart Cumartesi saat 18.00’de sona erecek.
Türkiye, 31 Mart’ta sandık başına gidecek.
OY VERME SAATLERİ
YSK, seçimin mart ayında olması nedeniyle mevsim şartları ve güneşin batış saatini dikkate alarak, doğudaki 32 ilde oy verme saatini bir saat erkene aldı.
Bu nedenle Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır, Kilis illerinde ve bu illerde bulunan ceza infaz kurumlarında oy vermenin başlangıç ve bitiş saatleri 07.00-16.00 olarak uygulanacak.
Bu illerin dışında kalan diğer illerde oy verme saatleri 08.00-17.00 olacak.
]]>Otel personelleriyle birlikte çiftin kaldığı odaya giden şirket yetkilileri Mutlu ve Kader Akbaş’ın hareketsiz yattığını gördü. Görevlilerin ihbarıyla otele gelen sağlık ekipleri, çiftin hayatını kaybettiğini belirledi.
OTEL SAHİBİ TUTUKLANDI
Akbaş çiftinin ölümünün ardından, otel sahibi Emin Ağmaz, otel müdürü Tayfun U. ve resepsiyonist Ahmet K. gözaltına alındı. Şüphelilerden otel sahibi Ağmaz tutuklanırken, diğer 2 kişi adli kontrol tedbiri ile salıverildi.
Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma tamamlanarak iddianame düzenlendi. Nevşehir Ağır Ceza Mahkemesi’nce kabul edilen iddianamede 3 sanık hakkında ‘taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma’ suçundan 22 yıl 6şar aya kadar hapis cezası istendi.
‘YETKİLİ FİRMA MI BİLMİYORUM’
İddianamede ifadesine yer verilen otel sahibi Ağmaz, “Tur firmasından görevli otele gelerek çiftlere ulaşamadığını söylemesi üzerine 106 numaralı otel odasını defalarca telefonla aradık. Cevap alamayınca da otel müdürü Tayfun U. ile beraber odaya gittik. Kapıyı açan olmayınca yedek anahtar ile içeri girdik ve odada kalanların hareket etmediklerini ve tepki vermediklerini görmemiz üzerine 112 Acil Çağrı Merkezi hattını arayarak ihbarda bulunduk. 3-4 ayda bir baca temizliği yapılıyordu. Ama, yetkili bir firmamı yapıyordu bilmiyorum. Üzerime atılan suçlamaları kabul etmiyorum” dedi.
KARBONMONOKSİT DEDEKTÖRLERİ YOK
İddianamede yer alan bilirkişi raporunda, otelin kazan dairesinin ve bacanın doğru bir şekilde kurulum ve bakımlarının yapılmayarak yanlış şekilde işletildiği, gerekli uyarı levhalarının ve talimatnamelerin koyulmadığı, duman ve karbonmonoksit detektörlerinin olmadığı belirtildi. Raporda, kazan bacasının eski ve çürük olduğu halde tamiratının ve yenilemesinin yapılmadığına da vurgu yapılarak, personele gerekli eğitimlerin verilmediğine dikkat çekildi.
HASTANEYE GİDİP GERİ DÖNMÜŞLER
Bu arada olay öncesi Kader Akbaş’ın rahatsızlandığı, halsizlik ve gözlerde kararma şikayeti bulunan Akbaşın çağırılan sağlık ekibi tarafından hastaneye götürüldüğü, müdahalenin ardından da çiftin tekrar otele döndüğü belirtildi.
BULUNMADAN 18-36 SAAT ÖNCE ÖLMÜŞLER
Olaya ilişkin bilirkişi heyet raporunda ise, şu ifadelere yer verildi:
“Yapılan detaylı dosya incelemesi ve keşif incelemesi sonucunda olayın gelişiminin şu şekilde olduğu; Kader Akbaş-Mutlu Akbaş çiftinin dosya konusu otelin 106 nolu odasına 12 Mart 2023’te saat 13.21’de yerleştiği, 12 Mart’ta 19.55 saatlerinde dışarı çıktıkları, saat 23.00 civarı tekrar geldikleri, bu arada herhangi bir sorun olmadığı, Kader Akbaş’ın gece rahatsızlandığı, saat 00.30’da 112 acil servisi ekiplerinin gelerek müdahale ettikleri ve hastaneye götürdükleri, Kader Akbaş-Mutlu Akbaş çiftinin hastaneden 02.00’de döndükleri, saat 02.03- 02.05 arası 106 nolu odanın kapısının açık bırakılıp tekrar kapandığı, bundan sonra 106 nolu odada herhangi bir hareket görülmediği, adli tıp raporuna göre kişilerin ölüm olayının bulunmalarından yani 14 Mart 2023 tarihi saat 09.17’deden 18 ila 36 saat önce gerçekleştiği, yani ölüm olayının 13 Mart 2023 tarihi saat 15.17 ile 02.05 arası gerçekleştiği tespit edilmiştir.”
]]>