Senatörler kararnameyi 42’ye karşı 25 oyla reddederken 4 oy çekimser kaldı. Aralık ayında yayınlanan kararname, konut kiralama piyasası, gıda perakendecileri, hava yolları ve arazi mülkiyeti dahil olmak üzere 300’den fazla konuyu ilgilendiriyordu.

Kasım ayında seçilen Milei, radikal değişimlerini hayata geçirmek için Kongre ile mücadele ediyor. Milei’nin kurduğu La Libertad Avanza (LLA) koalisyonu Senato koltuklarının yüzde 10’undan daha azını kontrol ediyor.

Sol eğilimli Peronist muhalefet Senato koltuklarının yüzde 45’ini elinde tutarken Milei’nin merkez sağda duran senatörleri de kazanması gerekiyor. Ancak Milei, piyasaya yönelik devlet müdahalelerini kısıtlayan kararlar için bu milletvekillerini ikna edebilmiş değil.

NE OLMUŞTU?

Milei’nin kararnamesi devlete ait şirketlerin özelleştirilmesinin önünü açarken, doğum izni de dahil olmak üzere işçilerin haklarını ortadan kaldırmayı ve ihracat sınırlamalarına son vermeyi planlıyor. Ayrıca konut kiralama ve arazi mülkiyeti yasalarını yabancı yatırıma izin verecek şekilde değiştiriyor.

Kararname kira artışlarına dönük sınırlama getiren ‘kira yasası’nı da kaldırıyor. Düzenleme sonrası ülkede protestolar gerçekleşirken, Milei protestolara müdahale eden kolluk kuvvetlerini korumak için yeni yasal düzenlemeler yapacağını açıklamıştı.

Muhalefet ülkenin kararnamelerle yönetildiğini söyleyerek yasama organının baypas edilmesini eleştirirken kararların hem Alt Meclis hem de Senato tarafından reddedilmesi halinde bozulabilmesi mümkün.

‘ANAYASAYA AYKIRI’

Birçok milletvekili, önlemin anayasaya aykırı olduğu ve Milei’nin deregülasyon reformlarını yasa tasarısı olarak sunması gerektiğini savunuyor.

Kararname, Milei’nin yüzde 15 sandalyeye sahip olduğu alt meclis tarafından da reddedilene kadar yürürlükte kalacak. Düzenlemelerin hayatta kalması muhalefet temsilcileriyle yapılacak müzakerelere bağlı.

Öte yandan Başkan ve kabinesi bu ay yeni bir torba yasa tasarısı için siyasetçilerle görüşmelere başladı. Dün paylaşılan yeni tasarı metni, devlet şirketlerini özelleştirmeyi, başkanlık yetkilerini genişletmeyi ve emeklilik sistemini değiştirmeyi amaçlayan 269 madde içeriyor.

YATIRIMCI GÜVENİNİ SARSABİLİR

FT’nin haberine göre, La Plata Ulusal Üniversitesi ekonomi profesörü Amilcar Collante, karar nedeniyle yatırımcıların Milei hükümetine olan güveninin sarsılabileceğini belirtti. Ayrıca Arjantin devlet tahvilleri ve peso üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabileceğini söyledi.

Collante, “Bu piyasa için endişe verici bir durum. Çünkü başkan şimdiye kadar gerçekleştirebildiği tek önemli ekonomik reformu kaybetmenin eşiğinde” dedi.

MİLEİ’NİN BAŞARISI ENFLASYONA BAĞLI

Buenos Aires Torcuato Di Tella Üniversitesi’nde siyaset profesörü olan Juan Negri, yenilginin Milei’yi “çok daha zayıf bir konuma” getirdiğini belirterek, “Milei şimdiye kadar siyasi zayıflığını gizlemeyi başardı, ancak şimdi bu çok zor” dedi.

Milei’nin reformlarının başarısının, Arjantin’de yıllık yüzde 276 oranında seyreden enflasyonu düşürme becerisine bağlı olacağını belirten Negri, “Eğer bunu yapabilirse, kamuoyu desteğini pekiştirebilecek ve siyasi destek almak için tekrar deneyebilecektir” dedi.

100 yıl önceki o refahta, İngiltere’ye yaptıkları kırmızı et ihracatının büyük payı vardı.

Bugün ise, içinde bulundukları ekonomik kriz nedeniyle Dünya Bankası’nın kişi başı gayrı safi yurtiçi hasıla listesinde 70.’liğe gerilemiş durumdalar.

BBC’nin haberine göre artık ülkedeki pek çok kişi, çayırlarda otlamaya devam eden ineklerin etini satın alamıyor.

20’lerinin başında, başkent Buenos Aires’in izbe bir mahallesinde yaşayan Oriana ve Samir çifti de onlardan biri.
Oriana “Çok zor durumdayız. Sürekli ay sonunu nasıl getireceğiz diye düşünüyoruz” diyor ve ekliyor: “Biftek ülkesiyiz ama paramız yalnızca tavuk almaya yetiyor.”

Hatta tavuk da artık bir lüks haline gelmiş. Geçen yıl enflasyon yüzde 211 ile 30 yılın zirvesine çıkmıştı. Yalnızca Aralık’taki aylık enflasyon yüzde 25 oldu.

Genç çift kızları Ciara, Samir’in ebeveynleri ve erkek kardeşiyle küçük bir evi paylaşıyor. Faturaları ödeyebilmek için büyük bir çaba harcamaları gerekiyor. Gıda fiyatlarının yanı sıra kira, elektrik ve ulaşım maliyetleri de her ay artıyor.

Her şeyin fiyatı artarken kuryelik yapan Samir’in geliri ekonomik kriz nedeniyle azalmış. Sokaklardaki insanların artan çaresizliği de onu endişelendiriyor. “Elinizden cep telefonunuzu almak için sizi öldürebilirler” diyor. Resmi verilere göre nüfusun yüzde 40’ından fazlası yoksulluk sınırı altında.

Pek çokları, gerçek oranın daha yüksek olduğunu düşünüyor. Oriana da, Samir de Arjantin’in yeni lideri Javier Milei’ye oy verdi.

Radikal sağcı Milei geçen yıl oyların yüzde 55’ini alarak iktidara geldi. Samir “O halkın sorunlarını anlıyor. Arjantin’in enflasyonla mücadele için ihtiyacı olan kişi o” diyor. Fakat herkes bu kadar emin değil.

12 adet tatlıcı ve bakkal zinciri olan Claudio Paez bir zamanlar başarılı bir iş insanıydı.

Fakat halkın alım gücünün düşmesi sonucu dükkanlarını kapatmak zorunda kalmış. Bugün yalnızca iki dükkanı açık ve işlerin daha da kötüleşmesini bekliyor: “Ekonomik sorunlar üç ay daha devam ederse giderlerim gelirlerimden daha fazla olacak.”

Maddi sorunlar karşısında halk yeni çözümler üretmeye çalışıyor. Claudio’nun dükkanlarından birinin yanına park eden bir minivan 1 ABD dolarına 12 yumurta satıyor. İlgi yüksek, aracın önünde kuyruk oluşmuş. Fakat polisin gelip bu kayıt dışı satışı cezalandırmasından korkan satıcı, fazla kalamadan hareket ediyor.

Buenos Aires sokakları hâlâ 19. yüzyıldaki hızlı ekonomik büyüme döneminde yapılmış gösterişli binalarla dolu. Fakat önlerinde kayıt dışı sokak satıcıları ve korsan taksiler bekliyor. Salta Ulusal Üniversitesi’nin resmi verileri kullanarak yaptığı bir analiz, işgücünün yarısının gayrı resmi bir şekilde çalıştığını gösteriyor. Seçimden hemen önce eski hükümetin çıkardığı bir yasa sonucu ülkede gelir vergisi ödeyen kişi sayısı epey azaldı.

Bu, kasasında para kalmamış ve gelire ihtiyacı olan bir ülke için kötü haber. Arjantin kazandığından daha fazlasını harcıyor. Uluslararası Para Fonu’na (IMF) borcu 44 milyar dolar civarında. Aynı zamanda IMF’ye en fazla borcu olan ülke konumunda.

Milei net bir oy farkıyla iktidara gelmiş olsa da partisinin Kongre’de çoğunluğu yok. Hatta bir çoğunluktan epey uzaklar. Özgürlük Gelişimi adlı partisi 2021’deki yasama seçiminde sandalyelerin yalnızca yüzde 15’ini kazanabilmişti. Buna ek olarak ülkedeki güçlü muhalefet, sendikalarda etkili. Sendikalar geçen hafta bir genel grev yaptı ve ülkede on binlerce insanın katıldığı büyük gösteriler düzenledi.

Danışmanlık şirketi Cafeidas Group’tan Juan Cruz Diaz, Milei’nin önerdiği değişikliklerin ülkeye zarar verebileceğini söylüyor: “Milei’ye oy verenlerin çoğu bir değişim istiyordu. Fakat bu, ekonomi ve devlet yapısına dair liberter yaklaşımını destekledikleri anlamına gelmiyor.”

Kongre önümüzdeki hafta Milei’nin önerilerini oylayacak. Kabul edilip edilmeyeceklerini kestirmek zor. Dahası kabul edilseler bile enflasyonun düşeceğinin bir garantisi yok. Ve seçmenler için en önemli konu da enflasyonun düşmesi.

Diaz, yeni devlet başkanının ekonomideki durumu değiştirip insanlara nefes aldırması için “birkaç ayı olduğunu” söylüyor.