Diyarbakır’a kayyum yönetimi tarafından kent dışından atanan belediye bürokratlarına yüksek maaşlar ve yönetim kurulu üyeliği huzur hakkı adıyla ek ödemeler verildiği ortaya çıktı. Bazı bürokratlar yerel seçime kadar aylık 176 bin TL’yi aşan çifte maaşlar aldı.

MAAŞ VE HUZUR HAKKI ÖDEMESİ: AYLIK 176 BİN TL

Diyarbakır Belediye Başkanı seçildikten sonra, belediye başkanı makamında mermer döşemelerle yapılan lüks harcamayı kamuoyuna duyuran HDP’li Selçuk Mızraklı’nın tutuklanmasının ardından atanan kayyum yönetimi kent dışından bazı bürokratları belediyede görevlendirmeye başladı. 

Önce Mersin’den Diyarbakır’a getirilen Vedat Güngör Belediye’de Genel Sekreter Yardımcısı yapıldı.

Güngör, bu görevinin yanı sıra belediye şirketi MED A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Üyesi olarak da görevlendirildi.

2020 yılında Mersin Üniversitesi Genel Sekreteri iken kızlarını rektörlük kadrosundan işe soktuğu gerekçesiyle ”akraba kayırma” iddialarıyla gündeme gelen Vedat Güngör’e Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi 31 Mart 2024’e kadar maaş ödemeyi sürdürdü. Güngör’ün son maaşı Genel Sekreter Yardımcısı olarak 80 bin 200 TL, huzur hakkı da 96 bin 300 TL oldu.

Toplam 176 bin 500 TL aylık alan Güngör, yerel seçimde DEM Parti’nin belediye başkanlığını kazanmasının ardından görev yaptığı üniversiteye geri döndü.

Güngör, Diyarbakır’da görev yaptığı son bir yılda belediyenin kent dışından hasta getiren yurttaşlar için kurduğu ancak “ithal bürokratlar” için otel gibi düzenlenen hasta yakını misafirhanesinde konakladı.

“İTHAL BELEDİYE BÜROKRATI” ELEŞTİRİSİ

Kent halkı, belediye görevlerinin yanı sıra huzur hakkı da alan ve tamamı başka illerden getirilen yöneticileri yerel basında zaman zaman yayınlanan haberlerle tanıdı ve “ithal bürokrat” tanımlamasıyla anmaya başladı. Kent dışından Diyarbakır’a atanan ve çifte maaş alan yöneticiler arasında Genel Sekreter Yardımcısı Bülent Civelek (aynı zamanda MED A.Ş. Yönetim Kurul Üyesi), İnsan Kaynakları Daire Başkanı Ali Yücel (aynı zamanda Personel A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi), Kültür Daire Başkanı Ali Çelik (aynı zamanda Personel A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi), Destek Hizmetleri Daire Başkanı Sedat İpek (aynı zamanda Personel A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi) bulunuyor.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcılığı görevine Ordu Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreterliğinden getirilen Bülent Civelek’in aylığı 77 bin 600 TL’si maaş, 96 bin 300 TL’si huzur hakkı olmak üzere toplam 173 bin 900 olarak ödendi. Ali Yücel, Ali Çelik ve Sedat İpek’e 5 bin 900’er TL’si huzur hakkı olmak üzere 52 bin ila 37 bin TL arasında maaşlar ödendi.

BELEDİYE KAYNAKLARIYLA “OTEL KONFORU”

Kayyumların farklı tarihlerde atadığı, aralarında Güngör, Civelek, Yücel’in de olduğu dokuz yönetici Diyarbakır’da oldukları dönemde belediye kaynaklarıyla konaklamayı tercih etti. Bunun için belediyenin kent dışından Diyarbakır’a hastalarını getiren hasta yakınlarının gecelemesi için kurduğu misafirhanede bazı odalar bu yöneticilere tahsis edildi.

Misafirhanenin bir otel konforunda yeniden düzenlendiği, odalara klima, buzdolabı ve mobilyalar yerleştirildiği, belediye bürokratlarının da herhangi bir ücret ödemeden misafirhaneye sonradan eklenen oda hizmeti, ütü, kuru temizleme, temizlik gibi hizmetlerden faydalandıkları ortaya çıktı.

ANKA Haber Ajansı’nın görüşlerine başvurduğu bu isimler aldıkları maaş ve ödemelerin “yasa ve yönetmelikler kapsamında” olduğunu vurguladı.

Kamu kaynağı israfı yönündeki iddiaları reddeden bürokratlar, belediye misafirhanesinde konaklamalarının da belediye uygulama ve mevzuatına aykırı olmadığını dile getirdi. İsminin yayınlanmasını istemeyen bir bürokrat “misafirhaneye kim ödeme yapmış ki ben yapayım” yanıtını verdi. 

SAYIŞTAY DENETİMİNDE DE USULSÜZLÜKLER TESPİT EDİLMİŞTİ

Kayyum yönetiminde yapılan bazı usulsüz uygulamalar Sayıştay’ın denetim raporlarına ve TBMM gündemine de yansımıştı. Sayıştay’ın 2021 raporuna göre, MED Kentsel ve Sosyal Hizmetler Sanayi Ticaret A.Ş. 2021 yılı içinde tedariki gerçekleştirilmiş olan dört adet yazar kasa demirbaş olarak kayıt edilmeyerek doğrudan gider gösterildi.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile protokol tanzim edilerek belli bir süreliğine kiralanmış olan taşınmazlar, daha uzun süreler ile üçüncü kişilere kiralandı. Üçüncü kişilere kiralanan Belediye taşınmazlarının kira bedelleri defalarca vaktinde ödenmemesine rağmen Şirket tarafından sözleşme fesih işlemi yapılmadı.

Belediyeden kiralanan 320 araçlık otopark, sözleşmesinde üçüncü kişilere devir yapılamayacağı belirtilmiş olmasına rağmen, üçüncü kişiye kiralandı. Ağaç, çalı, bitki ve lale soğanı alımları ihalesiz olarak yapıldı.

Minibüs hatları ihalesiz şekilde süresiz kooperatiflere verildi. Taşınmazlar için elektrik tüketim vergisi ödenmedi ve sosyal konutlarda oturma süresine uyulmadı.

YÜZDE 25 ZAMMI KABUL ETMEDİ 

Düdenbaşı Mahallesi’nde ikamet eden bir çocuk sahibi Uğur ve Fatoş Kanık çifti ile 5 yıldır oturdukları evin sahibi Ramazan Y. arasında, kira zammı nedeniyle anlaşmazlık başladı. İddiaya göre, Kanık ailesinin yüzde 25 zam artışını kabul etmeyen mülk sahibi Ramazan Y, evin boşaltılmasını istedi. 

Ev sahibinin bu anlaşmazlık nedeniyle kendilerini sürekli rahatsız ettiğini, evlerinin kapı camını kırarak içeriye zorla girmeye çalıştığını iddia eden Kanık ailesi, savcılığa suç duyurusunda bulundu. 

İCRA TAKİBİ BAŞLATTI 

Bunun üzerine ev sahibi Ramazan Y. de kiracısından 5 yıldır ödeme alamadığı iddiasıyla icra takibi başlattı. Kanık ailesinin kirayı elden ödediklerini ispat edememesi üzerine mahkeme, evin tahliyesine ve yasal faiziyle 60 bin lira kira bedelinin ödenmesine karar verdi. 

Fatoş Kanık, Düdenbaşı Mahallesi’ndeki evde oturmaya başladıklarında ev sahibi ile kirayı elden ödenmesi konusunda anlaştıklarını iddia etti. 

“ÖDEDİĞİMİZİ İSPAT EDEMEDİK”

Geçen yıl mart ayında kira zammı nedeniyle ev sahibi ile anlaşmazlık yaşamaya başladıklarını ileri süren Kanık, “Ev sahibi, eşi, kızı ve damatları evimizi bastı. Bunun üzerine şikayetçi olduk. Bizim şikayetimizden bir süre sonra ev sahibi noterden ihtar çekerek icra takibi başlattı. Kirayı ödediğimizi ispat edemedik” dedi. 

Fatoş Kanık, şöyle devam etti:

– Mülk sahibi evinde 5 yıldır kira vermeden oturduğumuzu iddia etmiş. İcra mahkemesinde iki duruşma yapıldı. Mahkeme karşı tarafa ‘5 yıl boyunca kira almıyorsunuz da niye ilk yıl evden çıkarmak için icraya vermedin’ diye sormadı. Bizim de ne görüşümüz alındı ne de kirayı ödeyip ödemediğimiz soruldu.

– Mahkeme bize tahliye kararı verdi. Tahliye kararına uyarak evi boşalttık. Üstüne ödediğimiz kiraları tekrar ödememiz için 60 bin lira ödeme emri geldi. Şu anda icralık olduk. Yani elden aldıkları paraları da almadım diyerek bizden tekrar talep ediyorlar. Bu şekilde bir çıkmaza girdik. 

“KİRAYI AÇIKLAMALI ŞEKİLDE ÖDEYİN”  

Kanık, kiracılara ev sahibine yapılan ödemeleri bankadan açıklamalı bir şekilde yapmaları tavsiyesinde bulundu. 

Uğur Kanık ise saldırıya uğradıklarını, parmağından cam kesiği nedeniyle yaralandığını, üstüne bir de ödedikleri kira bedelin tekrar istenmesi ile mağdur olduklarını iddia etti. 

“BORCU YOKTUR” DAVASI AÇACAK 

Kanık ailesinin avukatı Şafak Baysal da müvekkilleri ile ev sahipleri arasında “Kira zammının yetersiz” olmasından kaynaklanan “ev basılması olayı” nedeniyle ev sahibi Ramazan Y, eşi R.Y, kızı G.Ö. ve damatları hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ve davanın sürdüğünü belirtti. 

Bu süreç devam ederken müvekkillerinin icra şokuyla karşı karşıya kaldığını ifade eden Baysal, şöyle devam etti: 

– Ev sahibi suç duyurumuzun üzerinden 3-4 ay geçtikten sonra ‘2018’den 2023’e kadar 5 yıllık bir süre boyunca hiç kira ödemediler’ gerekçesiyle icra takibi başlattı. Müvekkilimin elden ödemeyi ispatlayamaması nedeniyle tahliye gerçekleşti. Yasal faizle beraber 60 bin liralık borç yükümlülüğü altına da girdiler. Müvekkillerimin ev sahibiyle en baştaki sıkıntısı, kira borcu değil, kira artışının ev sahibince beğenilmiyor olmasıydı. Bu durum karşısında menfi tespit davası dediğimiz borcu yoktur davası yoluna başvuracağız.” 

EV SAHİBİNDEN DARP İDDİASI 

Ev sahibi Ramazan Y. ise kiracısı Uğur Kanık’ın eşini darbettiğini, evi boşaltırken de kapı ve pencerelere zarar verdiğini öne sürdü. 

Elden kirayı aldığını kabul etmeyen Ramazan Y, mahkemenin 5 yıllık kira bedelinin tarafına ödenmesine karar verdiğini kaydetti. 

Ev sahibi ile kiracı arasında yaşanan tartışma anları güvenlik kamerasınca kaydedilmişti. Mahkemeye de sunulan görüntülerde kiracının oturduğu dairenin kapısına gelen kişilerin cama sert cisimle vurması yer alıyor.

Denizli’de resmi olmayan seçim sonuçlarına göre Çavuşoğlu kentin yeni büyükşehir belediye başkanı seçildi. Kutlamalara eşlik eden, Çınar Meydanı’nda zeybek oynayan Çavuşoğlu sabahın ilk saatlerinde büyükşehir belediye binası önünde açıklama yaptı.

“İMZALARIN SORUMLULUĞU SİZE AİT”

Önlerinde çok kısa süre içinde pek çok ödeme bulunduğunu belirten Çavuşoğlu, belediye personeline seslenerek ödeme talimatlarına imza atmamalarını istedi. Çavuşoğlu, şunları söyledi:

– Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin 31 Mart tarihi itibariyle Maliye’den gelen parasını biliyoruz. 10 Nisan itibariyle İller Bankası’ndan gelecek bir ödemesi var. Bu ödemelerin ayın 15’nde ödenecek maaşlar dikkate alındığında ve seçim sürecinde yapılan harcamalar değerlendirildiğinde bizim gördüğümüz, bildiğimiz, düşündüğümüz sıkıntıların hepsini derleyip topladığımızda birçok ödemenin kısa sürede yapılacağını düşünmekteyiz.

– Buradan tüm personel, tüm bu ödemelerin altına imza atacaklara sesleniyorum. Bugünden itibaren yapacağınız her türlü ödeme, atacağınız her türlü imzanın sorumluluğu size aittir.

“EVRAKLAR DIŞARI ÇIKARILIYOR”

“Geçmişle ilgili hesaplar konusunda da gereğini yapacağız” diyen Çavuşoğlu sözlerini şöyle sürdürdü:

– Bugünden sonra alacaklı olanlara da sesleniyorum. Kimin alacağı varsa, artık Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı olarak bizi bekleyecek. Bugünden sonra gerekli gereksiz yapılacak her türlü harcamanın hesabını, altına imza atanlar verecektir. Bunun da bilinmesini istiyorum. Bizim aldığımız duyumlara göre ve belediyenin içerisinden bize ulaşan bilgilere göre; belediyenin evraklarının dışarı çıkarıldığı öğrendik.

– Bununla ilgili kamera kayıtlarımız devam etmektedir. Bunun da takipçisi olacağız. Bunlarla ilgili, yaşanmış tüm olaylarla ilgili bilgisi olup da içeriden dışarıdan bizimle bildiklerini paylaşmak isteyen kim varsa bana ulaşabilirler”

PERSONELE UYARI: HESABINI SORARIM

Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin tek kuruşunu dahi kimseye yedirmeyeceğini belirten Çavuşoğlu, belediye çalışanlarına yönelik çağrısını sürdürerek konuşmasına şöyle devam etti:

– Bundan sonra Denizli belediyesinin bir kuruşunu dair kimseye yedirmeyeceğiz. Bu konuda hesaplar incelendikten sonra ortaya çıkan ne varsa da sonuna kadar takipçisi olacağız. Bir kez daha yineliyorum; bugünden itibaren yapılacak her türlü ödemenin, altına imza atılacak her türlü evrakın hesabını gittiği yere kadar soracağımızı herkesin bilmesini istiyorum.

– Burada çalışan tüm personeli uyarıyorum. Bugünden sonra atacağınız imzaların sorumluluğu şahsınıza olacaktır. Hem cezai hem hukuki anlamda takibini yapacağınızı bilmenizi istiyorum. Özellikle seçim harcamalarının tamamının belediye bütçesi ile finanse edildiğini bizler biliyoruz.

“OYUNA ALET OLMAYIN, AYAĞINIZI DENK ALIN”

“Bu finansmanın takipçisiyiz. Bu oyuna alet olmasınlar. İftar adı altında yapılan seçim şovları, belediyle personel araçlarıyla yapılan yardımların hepsi kayıtlarımızda var. Altını kalın harflerle çizerek bir kez daha yineliyorum. Kim bugünden sonra bir ödeme yapar, yapılacak ödemenin altına imza atarsa sorumluluğun ona ait olacağını bilinmesini istiyorum. Bütün ödemeler biz göreve gelen kadar bekleyecek.

– Hak ile batılı ayıracağız, haklıyla haksızı ayıracağız. Şunun da sözünü veriyoruz. Hakkıyla belediyeden kimin alacağı varsa kalmayacak ama haksız olarak kim belediyeden bir kuruş aldıysa da o hakkını geri ödeyinceye kadar peşinden gideceğim. Bu açıklamayı yapma ihtiyacı hissettik. Herkes ayağını denk alsın arkadaşlar.

İsrail ile Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) arasında 1994’te imzalanan Paris Ekonomi Protokolü gereğince Tel Aviv yönetimi, kontrolü altındaki sınır kapılarından Filistinliler adına topladığı vergi gelirini Filistin hazinesine aktarıyor. İsrail, Filistin’in ithal ettiği malların gümrük vergilerini “Filistin yönetimi adına” topluyor ve Filistin’e ortalama aylık 200 milyon dolar ödeme yapıyor. Bu vergiler, Filistin ekonomisi için önemli bir gelir sağlıyor.

Ancak İsrail’de Bakanlar Kurulu, 7 Ekim saldırısının ardından 3 Kasım’da Filistin hükümeti adına topladığı vergi fonundan Gazze Şeridi’ne ve Filistinli tutuklulara ayrılan miktarın kesilmesine karar verdi. Bunun üzerine Filistin yönetimi, 5 Kasım’da İsrail’in Gazze’ye tahsis edilen miktarı keserek yaptığı ödemeyi almayı reddettiğini duyurdu.

Norveç Dışişleri Bakanlığından 19 Şubat’ta yapılan açıklamada, Norveç’in, İsrail tarafından Filistin yönetimi adına toplanan ve 7 Ekim’den sonra durdurulan süreci üstlendiği belirtildi. Açıklamada, İsrail’in topladığı vergiyi Norveç’e transfer etmesi ve Norveç’in de Gazze için ayrılanın dışındaki meblağı Filistin yönetimine göndermesi şeklinde işleyeceği ifade edildi.

Ancak henüz bu transfer gerçekleşmedi. Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye, dünkü haftalık kabine toplantısında, İsrail’in topladığı vergi gelirlerine işaret ederek “İsrail hâlâ paralarımızı tümüyle alıkoymaya devam ediyor ve şu ana kadar hiçbir meblağı transfer etmedi” dedi.

MEMUR VE EMEKLİ MAAŞLARINI ÖDEYEMİYORLAR

İsrail’in Filistin yönetiminin gelirlerinin büyük kısmını oluşturan vergi gelirlerini aktarmaması Filistin hükümetinin aylardır memur ve emekli maaşlarını ödeyememesine neden oluyor.

Filistin yönetiminden maaş alan çalışanlar ve emekliler, son olarak tam maaşlarını Ekim 2021’de aldı. Bu tarihten sonra hükümetin içinde bulunduğu mali kriz nedeniyle ücretlerini kesintili şekilde alan Filistinliler, ocak ayından bu yana ise hiç alamadı.

Filistin hükümeti, 2021’de maaşlarda yaşanan kesintinin, İsrail’in vergi gelirlerinde yaptığı hukuk dışı kesintileri arttırmasından ve bunun sonucu hükümetin gelirlerinin azalmasından kaynaklandığını bildirdi.

Batı Şeria’daki Filistinliler, 2021’den itibaren maaşlarının ancak yüzde 80’ini alabildi. Kalan kısmın ise “hükümetin hak sahiplerine borcu” olduğu ifade edildi.

OCAKTAN BU YANA ÖDEME YAPILMADI

İsrail’in Gazze’ye saldırılarının başladığı 7 Ekim 2023’ten bu yana ise hak sahipleri Ekim-Kasım-Aralık ayı maaşlarının ancak aylık yüzde 60’ını alırken, ocak ayından itibaren ise hak sahiplerine hiçbir ödeme yapılmadı.

İsrail’in vergileri göndermemesi memur ve emekli maaşlarının ödenmesi konusunda Filistin hükümetinin belini büküyor.

YAKLAŞIK 245 BİN HAK SAHİBİ BULUNUYOR

Filistin Maliye Bakanı Şukri Bişara, 14 Şubat’ta düzenlediği basın toplantısında, maaş ödemelerinin aylık 1 milyar şekeli (272 milyon dolar) bulduğunu belirtti.

Yaklaşık 245 bin hak sahibinden, 144 binini çalışanlar, geri kalanını ise emekli, esir, şehit aileleri gibi kesimler oluşturuyor.

Filistin yönetiminin aylık toplam mali geliri normal şartlarda 1,35 ila 1,4 milyar şekele (367-380 milyon dolar) ulaşıyor.

Bunun yaklaşık yüzde 90’ı gerek İsrail’in gerekse Filistin yönetiminin topladığı vergilerden oluşuyor.

İsrail’in Gazze’ye tahsis edilen miktarı keserek yapacağı ödeme ise Filistin yönetiminin ihtiyacını karşılamıyor. Normal şartlarda İsrail’in Filistin’e ortalama aylık 200 milyon dolar ödeme yapması gerekirken, Tel Aviv’in kesinti miktarının aylık 275 milyon şekeli (yaklaşık 74 milyon dolar) bulduğu ifade ediliyor.

Konu hakkında bilgi sahibi yedi kaynak ödemelerin gecikmesinde ABD’nin Rusya’ya karşı yaptırımlarını genişleten aralık ayındaki kararnamenin etkili olduğunu belirttiler. Kararname, Rusya’nın Ukrayna’daki işgaline kaynak sağlamasını zorlaştırmayı amaçlıyor olsa da petrol ticareti gibi spesifik sektörlerde etkisi görülebiliyor.

İşlemciler, Türkiye’nin yaşadığına benzer sorunların daha önce Rusya’nın Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin’de de görüldüğünü, sorunların bu ülkelere petrol sevkiyatını aksattığını belirttiler. Hindistan örneğinde ödeme sorunları petrol arzının bir süreliğine durmasına yol açmıştı.

ABD, Rusya’ya karmaşık yapıda bir dizi ekonomik yaptırım uyguluyor. Washington bu yaptırımlar ile dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Rusya’nın uluslararası piyasalara sevkiyatını engellemeden ve ABD’deki akaryakıt fiyatlarının yükselmesine yol açmadan, Rusya’nın petrol gelirlerini azaltmaya çalışıyor.

Rusya, ham petrol ve motorin birlikte bakıldığında Türkiye’nin en çok petrol ürünü ithal ettiği ülke oldu. Düzenleyici kurum EPDK’nın verilerine göre geçen yılın Ocak-Kasım döneminde Rusya’dan 8.9 milyon ton ham petrol ve 9.4 milyon ton motorin ithal edildi.

ÖDEME SORUNLARININ SEBEPLERİ

Dört kaynağın verdiği bilgiye göre son haftalarda yaşanan ödeme sorunları işlemlerin Türk bankalarınca yakın incelemeye alınması ve Rus tarafıyla yapılan işlemlerin “uyum birimleri” tarafından daha sıkı izlenmesi sonucunda meydana geldi.

Petrol sektöründen iki kaynak ödemelerdeki gecikmelerin ham petrol akışını aksatmadığını, az sayıda kargonun geciktiğini belirttiler.

Büyük ölçekli bir Rus petrol şirketinden bir kaynak, iki-üç haftadır Türkiye’den ödeme alamadıklarını ifade etti.

Konu hakkında bilgi sahibi bir Türk kaynak, “Özellikle aralık sonunda devreye alınan yeni yaptırımlar sonrası, Rusya’ya bazı enerji ödemelerinin yapılması zorlaştı. Ödemelerin bir bölümü aksadı, ilk anlaşılan yöntem değiştirilmek zorunda ya da ödemeler ötelenmek durumunda kalındı. Ancak bu süreçte petrol sevkiyatı hep devam etti, kargo bazında ise bazı sorunlar olabiliyor” dedi.

Konu hakkında bilgi veren kaynaklar konunun hassasiyeti ve kamuya açıklama yetkileri olmadığı için adlarının açıklanmasını istemedi.

Petrol sektöründen bir kaynak, “Bu sorunlar aralık ayından sonra ortaya çıktı. Yaptırımların odak noktası petrol ticareti olmasa da rahatsız edici bir durum yarattı. Üretimi aksatıcı bir boyutta değil, ancak her an yeni sorunlar çıkabileceğini bizlere hatırlatıyor” dedi.

Hazine, ödeme sorunları hakkındaki sorulara yorum yapmadı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Reuters’ın sorularına henüz yanıt vermedi.

Ankara, iki yıldan uzun süre önce başlattığı işgal nedeniyle Rusya’yı eleştirmiş ancak Batılı ülkelerin başlattığı yaptırımlara katılmamıştı. Sadece Birleşmiş Milletler’in yaptırım kararlarıan riayet ettiğini belirten Ankara, savaş boyunca hem Rusya hem de Ukrayna ile yakın ilişkilerini korudu.

Ankara her kadar ABD yaptırımlarının çiğnenmesine izin vermeyeceğini açıklamış olsa da Washington geçen yıl Türk şirketleri üzerindeki baskıyı artırdı. ABD yönetimi hem silah hem de sivil alanda kullanılabilen ürünlerin ihracatı nedeniyle Türk bankaları ve şirketlerine yaptırımlar kapsamına alabileceğini belirtti.

RUSYA İLE TİCARET YAKINDAN İZLENİYOR

Rusya ile Türkiye arasındaki ödeme sorunu, ABD Başkanı Joe Biden tarafından 22 Aralık’ta yayımlanan ve Rusya’nın yaptırımları ihlal etmesine yardımcı olan şirketlerin ABD finansal sisteminden çıkartılması için ABD hükümetine yetki veren kararnamenin ardından başladı.

Kararnamede, ABD’nin yaptırım uyguladığı kuruluşlarla iş yapan banka ve finans kuruluşlarının yaptırımlara maruz kalabileceği belirtiliyor.

Türk ihracatçıları konu hakkında ilk olarak 16 Ocak’ta yakınmış, Kremlin tarafından 1 Şubat’ta yapılan açıklamada ise ABD’nin “agresif baskıları” nedeniyle Türk bankaların Rusya taraflı ödemelerde süreçleri sıkılaştırdığı ifade edilmişti.

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina da cuma günü yaptığı açıklamada ödeme işlemlerinin sonuçlandırılması ve lojistik alanında Rus şirketlerin yeni sorunlarla karşı karşıya kaldığını ifade etti.

Türk bir bankacı, “Türk bankaları yaptırımlar konusunda son derece titiz ve özenli işlemler gerçekleştiriyor. Bu kapsamda uyum birimleri her türlü işlemi en ince ayrıntısına kadar inceliyor” derken, diğer bir bankacı “Bu konu çok hassas ve bankaların uyum birimleri adeta kuş uçurtmuyor” ifadelerini kullandı.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, Türk bankaların Rusya ile yaptıkları işlemleri gözden geçirmesi ve daha sıkı süreçler yönetmesinin memnuniyet verici olduğunu ifade etti.

ABD’li yetkili, “Başkanın yaptırımlar konusunda 22 Aralık’ta genişlettiği yetkiler daha önce de gündeme getirdiğimiz şu konunun altını çizmektedir: Yabancı finansal kuruluşlar, yapılan işlemlerin yaptırımları ihlal etmemesinden ve Rus askeri kuvvetlerine fayda sağlamamasından sorumludur” dedi.

Aynı yetkili, “Geçen yıl Türk ortaklarımızla kapsamlı görüşmeler yürüttük. Yayımlandıktan sonra ocak ayı ticaret verilerini gözden geçireceğiz. Görüşmelerin devam edeceğini düşünüyoruz” dedi.

İKİLİ TİCARETTE HACİM DÜŞÜYOR

Ticaret Bakanlığı’nın öncü dış ticaret verilerine göre Türkiye’nin Rusya’ya ihracatı Ocak ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39 düşüşle 631 milyon dolar oldu. Türkiye’nin Rusya’ya ihracatı 2023 yılının tamamında ise yüzde 16,9 artışla 10.9 milyar olarak gerçekleşti.

Rusya’dan ithalat, ocak ayında yüzde 20,2 düşüşle 4 milyar olurken, 2023 yılının tamamında yüzde 22,5 düşüşle 45,6 milyar dolar oldu.

Türkiye’nin Rusya’dan ham petrol ithalatı ise 2022 yılında yüzde 100’ün üzerinde artışla 12 milyon ton olurken, EPDK verilerine göre 2023 yılı Ocak-Kasım döneminde yüzde 20 düşüşle 8.9 milyon ton oldu. Bu düşüşe rağmen Rusya’dan petrol ithalatı Ukrayna işgali öncesindeki seviyelerin üzerinde gerçekleşti.

Kaynaklar, ödemeler konusundaki asıl sorunların ise petrol dışı ürünlerin ticaretinde görüldüğünü belirttiler.

Konu hakkında bilgi sahibi kaynak, “Özellikle makine ihracatı, sadece askeri ekipmanlarla benzerlik nedeniyle durdu. Askeri ekipmanlara ilişkin yeni statü son yaptımlarla birlikte değişmişti. Yani esas sorun Türkiye’nin alacağı ödemede çıkıyor. Bu da Türk bankaların yaptırımlardan ne kadar yüksek seviyede çekindiğini gösteriyor. Burada sevkiyat olsa da ödeme Rusya’dan gelemiyor. Bankalar bu ödemeleri kabul etmek istemiyor” dedi.

A, B ve C blok olmak üzere 3 bloktan oluşan Kentplus sitesinde toplamda bin 268 daire bulunuyor. C blokun farklı yönetim tarafından idare edildiği sitede aidatlara yüzde 135’leri bulan zam yapıldı. Yapılan zamlarla birlikte aidatlar bazı sitelerde kira fiyatlarına yetişti. 9-10 bin liralara kadar çıkan aidatlar site sakinlerini isyan ettirdi.

“YÖNETİM ŞEFFAF DEĞİL”

Sitede 5 yıldır sitede kiracı olduğunu söyleyen Seren Topal, evine hırsız girdiğini ifade ederek, sitenin güvensizliğinden yakındı.

Aidatlara yapılan yüksek zammı da eleştiren Topal, “Hizmet alamıyoruz. Güya güvenlikli bir sitede oturuyoruz ama güvenliğimiz yok. Çok yüksek aidat artış oranları oldu. Birçok çevre sitede yüzde 55-60’lara kadar artış olmuşken bizim sitede yüzde 125-135’leri buldu artış. Ayrıca bir de ortak alan elektrik-su faturası ödüyoruz. Yani benim 3+1 daire için geçen ay ödemem gereken aidat 2 bin 53 lirayken, 4 bin 200 liraya çıktı. Ayrıca burada 574 TL gibi ortak elektrik-su parası var. Elektriğimizi bireyselleştirdik faturalarımız yüzde 40-50 oranında düştü. Çünkü onu da ortak ödüyorduk. Doğalgaz sitenin yapısından dolayı mecbur bireyselleştirilemiyor ama suyu da ayrıştırabilirlerdi ama yönetim buna da yanaşmadı. Şeffaflık yok. Bütçeler nedir, ne değildir, ne fatura geliyor, biz neye istinaden ödüyoruz hiçbir fikrimiz yok. Yönetim şeffaf değil. Bu işin peşini bırakmayacağız. Hakkımızı alana kadar, bu aidatlarda düzenlenme ve bu yönetim gidene kadar mücadelemiz devam edecek.” diye konuştu.

“AİDATLARDA MAKUL BİR ARTIŞ İSTİYORUZ”

Site sakinlerinden Semih Katlanç ise, “Biz normal standartlarda hizmet almak, evlerimize hırsız girmemesi, güvenlik olması. Sitemizdeki güvenliklerin kartı yok. Sadece danışman olarak geçiyorlar. Aynı zamanda otoparklarımızda elektrikli araçlar şarj ediliyor bu şarjlar. Bu şarj edilen araçlar bize yansıtılıyor. Bizim aracımız yokken niye bize yansıtılsın. Biz hizmet almak istiyoruz. Aidatlarımız gerçekten makul, yani devletin belirlemiş olduğu yüzde 60-70 oranında artış olmasını istiyoruz.” dedi.

“AİDATIN SON ÖDEME GÜNÜ GELMEDEN İCRA MESAJLARI GÖNDERDİLER”

Bin 300 civarında aidat öderken yapılan zamla birlikte 3 bin lira ödemek zorunda kaldığını ifade eden Saadet Er isimli başka bir site sakini ise şöyle konuştu:

“Olması gereken birçok şey bu sitede yok. Bu ciddi artışın kararın alındığı genel kurulun nasıl yapıldığı, kimler tarafından onaylandığı bunun cevabını bekliyoruz. Herkes bu kadar yüksek aidatlara maruz kalıyorsak ve bunlar bizden talep ediliyorsa bu ödemelerin nereye yapıldığı, kime yapıldığı, bu kalemlerin hangi firmalara ödeme yapılarak çıkartıldığını görmek istiyoruz. Bu ekonomik krizde bu bizim sırtımıza ciddi bir yük ekstra biniyor. Biz bina sakinleri olarak haklarımızı aramaya çalışıyoruz. Ne gerekiyorsa da yapacağız. En azından çabalıyoruz bunun için. İsterdik ki bu noktaya gelmeden yönetim bizimle uzlaşmaya gitsin, kendini ifade etsin, bu rakamların ne olduğuyla, her ay ödenen rakamların gerçekten bu artışı gerektirip gerektirmediğine bizi ispat etsin belki biz bu noktaya gelmeyecektik. Ama ne bir açıklama alabiliyoruz, ne muhatap oluyorlar bizimle.Bugün hepimizin telefonlarına daha ödeme günü gelmemiş aidatlar için icra tebliği geldi. Ödemezseniz icraya verilirsiniz mesajları aldık. Bütün site şu anda bu konuyla ilgili konuşuyoruz. Son ödeme günü bile gelmemiş ödemeniz ve sizden haksız yere talep edilen yüzde 125 ve üzeri olan bir aidatın ödemesinin daha günü gelmeden bir de tehdit edildik. Bu tamamen yasadışı bir harekettir. Bugün hepimizin damarına bastılar. Bu konuda sonuç almak için ne gerekiyorsa onu yapacağız.”

“ORTAK ALAN ÖDEMESİ DİYE EKSTRA BİR ÖDEME ÇIKARTTILAR”

Daha önce ortak alan faturasının aidatların içerisine dahil olduğunu söyleyen site sakini Er, “2022 şubat ayı itibariyle bize bir de ortak alan diye bir kalem çıkardılar. Biz bu ortak alan içerisinde ısıtma, elektrik, su gideri olarak kesiliyor. Fakat biz zaten ciddi maliyetler ödüyoruz aidat adı altında, üzerine bir de bize ortak alan ödemesi çıkartıp ekstra bir yükümüz zaten vardı ve bunların üzerine ortak alan ve aidatlara yüzde 125 ve üzeri, bana yüzde 133 yapıldı. Daireye göre değişiyor. Ama sanırım yüzde 125’in altında olan yok diye biliyorum. Biz bunu sonuçlandırmak için bir araya geldik. Kendi aramızda çalışma yapıyoruz, umarım ki sonuca da ulaştıracağız” diye konuştu.

Çok sayıda imza toplayan site sakinleri, yönetimin değişmesi için mahkemeye başvuracağını belirtti.

EMEKLİ ZAM FARKLARI NE ZAMAN YATACAK?

En düşük emekli aylığının 10 bin liraya yükseltilmesi ile SSK ve BAĞ-KUR emekli maaşlarında ek yüzde 5 artış içeren kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi. Kanun teklifi bu hafta Meclis Genel Kurulu’na gelecek.

Ocak aylıklarını yüzde 37.5 zamlı alacak olan emeklilere, farkları Şubat’ta ödenecek.

EMEKLİYE EK ZAM NE KADAR?

SSK ve Bağ-Kur emeklileri için ek yüzde 5 zam yapılırken, emekli maaşı alt sınırını 7 bin 500 liradan 10 bin liraya çıkartıldı. Böylece SSK ve Bağ-Kur emeklilerine 42.60 zam yapılmış oldu.

Emekliye ek zam Meclis çalışmasının ardından yürürlüğe girecek ve hesaplara yatacak.

4A SSK EMEKLİ MAAŞI ÖDEME TARİHLERİ

Tahsis numarası son rakamı 9 olanlar ayın 17’sinde,

Tahsis numarası son rakamı 7 olanlar ayın 18’inde,

Tahsis numarası son rakamı 5 olanlar ayın 19’unda,

Tahsis numarası son rakamı 3 olanlar ayın 20’sinde,

Tahsis numarası son rakamı 1 olanlar ayın 21’sinde,

Tahsis numarası son rakamı 8 olanlar ayın 22’sinde,

Tahsis numarası son rakamı 6 olanlar ayın 23’ünde,

Tahsis numarası son rakamı 4 olanlar ayın 24’ünde,

Tahsis numarası son rakamı 2 olanlar ayın 25’inde,

Tahsis numarası son rakamı 0 olanlar ayın 26’sında yapılıyor.

4B BAĞ-KUR EMEKLİ MAAŞI ÖDEME TARİHLERİ

Tahsis numarası son rakamı 9,7 ve 5 olanlar ayın 25’inde,

Tahsis numarası son rakamı 3, 1 olanlar ayın 26’sınde,

Tahsis numarası son rakamı 8, 6 ve 4 olanlar ayın 27’sinde,

Tahsis numarası son rakamı 2 ve 0 olanlar her ayın 28’inde emekli maaşlarını alırlar.

4C EMEKLİ SANDIĞI MAAŞI ÖDEME TARİHLERİ

Üç ayda bir olarak alınan Emekli Sandığı maaşlarının ödeme günü aşağıdaki gibidir. Söz konusu günler; cumartesiye denk geldiğinde ödeme cuma, pazar gününe rastladığında pazartesi günü yapılır.

Şubat, Mayıs, Ağustos, Kasım aylarında aylık alan birinci gruptakiler;

Doğum tarihleri 00–40 arasında olanlar maaşlarını Ayın 1. gününde

Doğum tarihleri 41–46 arasında olanlar maaşlarını Ayın 2. gününde

Doğum tarihleri 47–49 arasında olanlar maaşlarını Ayın 3. gününde

Doğum tarihleri 50–53 arasında olanlar maaşlarını Ayın 4. gününde

Doğum tarihleri 54–99 arasında olanlar maaşlarını Ayın 5. gününde

Mart, Haziran, Eylül, Aralık aylarında aylık alan ikinci gruptakiler;

Doğum tarihleri 00–22 arasında olanlar maaşlarını Ayın 1. gününde

Doğum tarihleri 23–28 arasında olanlar maaşlarını Ayın 2. gününde

Doğum tarihleri 29–48 arasında olanlar maaşlarını Ayın 3. gününde

Doğum tarihleri 49–54 arasında olanlar maaşlarını Ayın 4. gününde

Doğum tarihleri 54–99 arasında olanlar maaşlarını Ayın 5. gününde

Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında aylık alan üçüncü gruptakiler;

Doğum tarihleri 00–33 arasında olanlar maaşlarını Ayın 1. gününde

Doğum tarihleri 34-37 arasında olanlar maaşlarını Ayın 2. gününde

Doğum tarihleri 38–40 arasında olanlar maaşlarını Ayın 3. gününde

Doğum tarihleri 41–43 arasında olanlar maaşlarını Ayın 4. gününde

Doğum tarihleri 44–99 arasında olanlar maaşlarını Ayın 5. gününde

maaşlarını alırlar.

Turistlerin iddiasına göre, dünya turunun önce ertelendiği ardından da ‘Life At Sea Cruises’ gemisiyle yapılmayacağı söylendi. İstanbul’dan başlaması planlanan dünya turu için İstanbul’a gelen ABD’li Kara ve Joe Youssef çifti iki apartman dairesini sattı.

Janice Chappelear ise, emeklilik birikimini tur bileti satın almak için kullandı. Üç turist ülkelerine dönmek için Fatih’te masrafları tur şirketi tarafından karşılanan bir otelde yaklaşık 2 aydır para iadesi bekliyor.

Turistler şirketle para iadesinn 3 taksit şeklinde ödenmesi için anlaştıklarını, birçok kişiye henüz ilk ödemelerin yapılmadığını, mağduriyet yaşayan birçok yolcunun ise ülkesine geri döndüğünü ifade etti. Miray Cruises isimli denizcilik ve seyahat şirketi ise, yaşananlar hakkında açıklama yaptı.

“İPTAL EDİLDİĞİNİ ÖĞRENDİK”

2 aydır Fath’teki bir otelde yaşayan ABD’li Kara Youssef “Bu gerçekten çok hayal kırıcı, belki de hayatımızın yolculuğu olacaktı fakat hiç olmadı” dedi. Kara Youssef, “Turu online bulduk, şirket hakkında biraz araştırma yaptık ve bunun maliyetini karşılamak istediğimiz bir seyahat olduğuna karar verdik. Kocam ve ben için 2 kişilik 3 yıllık toplam ödeme 224 bin dolar tutuyordu. Biz de kaydolduk. Yüzde 25 depozito yatırdık ve Ağustos ayında bir ödeme daha yaptık. Ekim ayı sonlarında geminin gecikeceği söylendi. Sadece 1 ay gecikme olacağını düşünerek İstanbul’a geldik. Yanlış hatırlamıyorsam o ayın 20sinde gezinin tamamen iptal edildiğini öğrendik.” ifadelerini kullandı.

“BANKACILIK SORUNLARINDAN DOLAYI GECİKMELER YAŞANDIĞINI İDDİA ETTİLER”

Şirketin geri ödemeleri 3 taksit halinde yapacağını söylediğini belirten Kara Youssef, “Bankacılık sorunlarından dolayı gecikmeler yaşandığını iddia ettiler. İlk ödememizi New York Times’taki bir haberin yayınlanmasından sonra geçen Cuma günü aldık. 10-15 kişi ilk ödemesini aldı 115 kişiden pek çoğu da halâ ilk ödemelerini bekliyor. İkinci ödemelerin tarihine yakın bir zaman kaldı fakat henüz daha ilk ödemelerin yarısına bile gelmediler” dedi.Kara Youssef, “Kocam ve ben için ileriye dönük karar vermek çok zor, iade alıp alamayacağımıza da bağlı. Şirketin geçmişte verdiği sözler vardı ve ödeme sözünü tuttuklarından emin olmak için burada olmak istedik. Ödememizin tamamını aldıktan sonra geleceğimiz için plan yapabileceğiz. Bu çok hayal kırıcı, belki de hayatımızın yolculuğu olacaktı fakat hiç olmadı. Şirketin bunu 2024te yapmayı planladığını biliyorum, iyi şanslar diliyorum fakat umarım bir plan yapmadan önce ilk yolcuları için işleri düzeltirler” dedi.

“EVİM VARDI ARTIK YOK”

Kara Youssef’in eşi Joe Youssef ise, “Hüsrana uğradık, hayallerimiz kırıldı, bu şirketle ilgili umudumuz vardı. Son ana kadar güvendik, çok fazla insan negatif şey söylüyordu. Böyle bir gemi olmadığını görene kadar belki de en çok güvenenlerdendik. Tüm paramızı geri alabilmeyi umuyorum. Burada 36 kişiydik, herkes sanırım çok uzun süre beklemekten hüsran yaşadı. Yani paramızı bir an önce ödeyin herkes normal yaşamına geri dönsün. Bizim normal bir yaşamımız da olmayacak. Benim evim vardı, artık yok. Ne yapacağımı bilmiyorum. Fakat her şey gelecek planlarımız, paraya, iadeye bağlı.” ifadelerini kullandı.

“ŞU ANA KADAR 66 BİN DOLAR HARCADIM”

28 Ekimde İstanbula geldiğini belirten Massachusettsli ABDli emekli Janice Chappelear ise, “1 Kasım’da yolculuğun başlamasını umuyordum ama olmadı. Şu ana kadar bu tura 66 bin dolar harcadım. Şu an, ödemenin ilk taksitini geri almam gerektiğini söyleyen bir banka dekontu gördüm. Ancak henüz hesabıma ulaşmadı ve bu da geçen Cuma olmalıydı, bu yüzden çok geç kaldılar. Bildiğim kadarıyla yalnızca 9 ya da 10 yolcu Miray Cruisesdan bir ödeme aldı. Şirketten Türkiyeye gelen her yolcuya geri ödemelerin yapılacağı belirtildi, o yolculardan çoğu ülkesine döndü. Sözlerini tutmaları ve konuştuğumuz gibi bize geri ödeme yapmaları gerekiyor. Sabrımız tükeniyor. Emeklilik birikimimin çok büyük bir kısmını bu tur için harcadım. Eğer geri alamazsam, bu gerçekten emekliliğimi etkileyecek. Benim için çok zor olacak.” dedi.

“TURUN BAŞLANGIÇ TARİHİ 1 ARALIK 2024’E ERTELENMİŞTİR”

Miray Cruises adlı turizm şirketi konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu anda İstanbul’da 5 yolcunun kaldığı belirtti. Açıklamada, “Öncelikle, Life At Sea Projesi, iptal edilmemiştir; seyahatin başlangıç tarihi 1 Aralık 2024 tarihine ertelenmiştir. 3 yıllık gemi turuna çıkacak yeni gemiyi Mart ayı ortalarında açıklamayı planlıyoruz. 1 Aralık 2023 kalkışı için para ödeyen misafirlerimize, para iadesi talebinde bulunmak ya da kaparolarını 2024 kalkışı için kullanma alternatifleri verilmiştir. Ertelemeden önce İstanbul’ a gelmiş olan yaklaşık 50 misafirimiz, yaklaşık 1 ay İstanbul’da konaklamış ve tüm konaklama masrafları tarafımızdan karşılanmış ve istedikleri ülkeye gidiş biletleri temin edilmiştir.” ifadelerine yer verildi.

“KONAKLAMALARI TARAFIMIZDAN KARŞILANACAKTIR”

Şirket açıklamada, “Halen İstanbul da kalan 5 misafirimizin de konaklamaları, Türkiyeyi terk edene kadar tarafımızdan karşılanacaktır. Misafirlerin tamamı yabancı uyrukludur. 1 Aralık 2023 kalkışı için para ödeyen misafirlerimize, para iadesi talebinde bulunmak ya da kaparolarını 2024 kalkışı için kullanma alternatifleri verilmiştir. Ayrıca, tüm misafirlerimiz, Mart Ekim 2024 döneminde M/V Gemini isimli gemimizle ücretsiz Yunan Adaları gemi turuna davet edilmişlerdir.” dedi.

“ŞUBAT SONUNDA PARA İADELERİ TAMAMLANMIŞ OLACAK”

Açıklamada ayrıca, “Bazı misafirlerimiz, paralarını geri istemeyip, şimdiden 2024 seferi için rezervasyonlarının devam etmesini talep etmişlerdir. Bazı misafirlerimiz ise ödemelerinin iadelerini istemişlerdir. İade isteyen misafirlerimizle, ödemiş oldukları tutarları 3 taksitte geri ödeneceği konusunda uzlaşma sağlanmıştır. Geri ödemeler devam etmektedir ve Şubat sonunda tüm misafirlere ödemiş oldukları tutarlar iade edilmiş olacaktır.” cümleleri de yer aldı