Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), martta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,5 artışla piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise martta şubatta olduğu gibi aylık yüzde 0,4 ve yıllık 3,8 arttı. Piyasa beklentileri çekirdek TÜFE’nin martta aylık bazda yüzde 0,3 ve yıllık bazda 3,7 artması yönündeydi.

Analistler, beklenenden güçlü gelen enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine haziranda başlayacağına dair umutları azalttığını belirtti.

Enflasyon verilerinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in mayıs toplantısında politika faizini sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, ilk faiz indirimine gitme ihtimali haziran için yüzde 16’ya indi.

ABD Başkanı Joe Biden da mart ayına ait enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine başlamasını geciktirebileceğini belirtti. Faiz indiriminin yıl sonundan önce gerçekleşeceği beklentisine sadık kaldığını ancak bir gecikme olabileceğini kaydeden Biden, “Fed’in ne yapacağını kesin olarak bilmiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

ALTIN DİRENCİNİ KORUYOR

Ülkede enflasyonun beklentileri aşması sonrası tahvil faizleri de yükselişe geçerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,57 seviyesine kadar çıktı.

Altın ise enflasyon verilerinin ardından geriledi. Hazine getirileri ve doların değer kazanmasıyla ons altın yüzde 1,4 kadar düşerek ons ​​başına 2 bib 320 dolara kadar geriledi. Değerli metal sabah saatlerinde 2 bin 340 dolar seviyesine doğru toparlandı.

Öte yandan Fed’in bugün yayımlanan son toplantısına ait tutanaklar, Fed yetkililerinin, son verilerin enflasyonunun sürdürülebilir şekilde yüzde 2’ye indiğine dair güveni artırmadığı görüşünde olduğunu ortaya koydu.

ABD PİYASALARI NEGATİF

Bu gelişmelerle birlikte New York borsası, ABD’de mart ayında beklentilerin üzerinde gerçekleşen enflasyon verilerinin ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine haziranda başlama ihtimalinin zayıflamasıyla günü sert düşüşle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi, 400 puanın üzerinde değer kaybetti ve yüzde 1,09 azalarak 38.461,51 puana indi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,95 azalışla 5.160,64 puana ve Nasdaq ​endeksi yüzde 0,84 kayıpla 16.170,36 puana geriledi.

ASYA PİYASALARINDA KARIŞIK SEYİR

Asya tarafında ise bugün açıklanan verilere göre Çin’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) martta aylık yüzde 1 azalırken, yıllık yüzde 0,1 arttı. Ülkede, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yıllık yüzde 2,8 düştü.

Analistler, Çin’de açıklanan verilerin ülkede deflasyon endişesini yeniden gündeme getirdiğini kaydederek, bu durumun hükümetin ekonomiyi desteklemek için yeni adımlar atabileceği beklentisini ortaya çıkardığını ifade etti.

Söz konusu gelişmelerle Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3’lük azalışla 39.445 puan, Güney Kore’de Kospi endeksi önceki kapanışın hemen altında 2.703 puandan günü tamamlarken, dolar/yen paritesi 153 ile 34 yılın en yüksek seviyesinde seyrediyor.

Çin’de Şanghay Bileşik Endeksi ise yüzde 0,2 primle 3.033 puan, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 kayıpla 17.053 puan ve Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 0,5’ye yakın yükselişle 75.038 puanda seyrediyor.

Dünya genelinde önemli merkez bankaları yavaş yavaş faiz indirimlerine hazırlanırken, Fed’in faiz indirimlerine diğer ülkelerden sonraya kalabileceği ihtimalinin artması varlık fiyatlarını etkilemeye devam ediyor.

Dün ABD’de açıklanan verilere göre, imalat sanayide 16 aylık daralmanın ardından ilk kez genişleme kaydedilirken, Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), martta 50,3 değeriyle piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Analistler, söz konusu gelişmelerin görece riskli varlıklara olan risk iştahını törpülediğini kaydederek, Fed Başkanı Jerome Powell’ın yarın yapacağı açıklamalardaki tonun piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar açıklanan makroekonomik verilerle dalgalanmaya devam ederken, Fed’in ilk faiz indirimine haziranda gitme ihtimali yüzde 58’e geriledi.

DOLAR VE TAHVİL PİYASASI

Söz konusu veriyle birlikte dolar endeksi 14 Kasım 2023’ten bu yana ilk kez 105 seviyesinin üzerinde kapanış gerçekleştirirken, tahvil piyasalarında da satış baskısının arttığı görüldü.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 11 baz puanlık artışla günü yüzde 4,32’den tamamlarken, şu sıralarda yüzde 4,31’de bulunuyor.

ALTIN VE PETROLDE YÜKSELİŞ SÜRÜYOR

Yükseliş eğilimini üst üste altıncı işlem gününe taşıyan altının ons fiyatı, bugün önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 2 bin 257 dolardan alıcı buluyor. Altının ons fiyatı, dün 2 bin 266 dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesini test etmişti.

Artan jeopolitik riskler ve Meksika’dan gelen arz daralmasıyla petrol fiyatlarındaki yükseliş de devam ederken, Brent petrolün varil fiyatı yükseliş eğilimini üst üste 4. işlem gününe taşıyarak, yüzde 0,1 artışla 87,6 dolardan işlem görüyor.

ABD BORSALARI KARIŞIK SEYREDİYOR

Diğer taraftan, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta Nasdaq borsasında işlem görmeye başlayan sosyal medya şirketi, geçen yıl 58 milyon dolar zarar ettiğini bildirdi. Trump Media & Technology Group’un hisseleri dün yüzde 21’den fazla değer kaybetti.

Dün New York borsasında Nasdaq endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,20 ve Dow Jones endeksi de yüzde 0,60 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de karışık bir seyirle başladı.

AVRUPA PİYASALARI BUGÜN AÇILACAK

Avrupa borsaları, Paskalya tatilinin ardından bugün işleme açılması beklenirken, gözler bölge genelinde açıklanacak imalat sanayi PMI verilerine çevrildi.

Bugün Almanya’da öncü Tüketici Fİyat Endeksi (TÜFE) verilerinin de yatırımcıların odağına yerleştiğini belirten analistler, ülkede enflasyonun martta aylık yüzde 0,5 ve yıllık yüzde 2,2 olmasının beklendiğini bildirdi.

Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık bir seyirle başladı.

ASYA’DA POZİTİF SEYİR

Asya pay piyasalarında ise Çin hariç pozitif bir seyir öne çıkarken, Japonya Maliye Bakanı Shunichi Suzuki, Japonya Merkez Bankasının (BoJ), genişleyici para politikasına “muhtemelen” devam edeceğini dile getirdi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,3 değer kazanırken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 geriledi.

YURT İÇİ PİYASALAR DALGALI

Yurt içinde dün dalgalı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,17 değer kazancıyla 9 bin 157,54 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün satıcılı bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının yüzde 0,4 altında 32,2565’ten tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 32,2640 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu yurt dışında ise Avrupa genelinde imalat sanayi PMI, Almanya’da öncü enflasyonun yanı sıra ABD’de JOLTS açık iş sayısı, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişleri verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9 bin 200 ve 9 bin 300 seviyelerinin direnç, 9 bin 100 ve 9 bin puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

BU VERİLER İZLENECEK

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 İngiltere mart ayı konut fiyat endeksi

10.55 Almanya mart ayı imalat sanayi PMI

11.00 Avro Bölgesi mart ayı imalat sanayi PMI

11.30 İngiltere mart ayı imalat sanayi PMI

15.00 Almanya mart ayı tüketici fiyat endeksi

17.00 ABD mart ayı JOLTS açık iş sayısı

17.00 ABD şubat ayı fabrika siparişleri

17.00 ABD şubat ayı dayanıklı mal siparişleri

Kaplan, “Bu uygulamanın bir benzerini geçtiğimiz yıl nar aroması veren, nar ekşili sos ya da nar aromalı şurup gibi ürünlerde yapmıştık. Nar da limon da Türkiye için çok önemli bitkisel üretim ürünleri kalemi. Netice itibarıyla biz bu ürünlerin çok iyi de üreticisiyiz. Nar ekşisini doğrudan üretmek ya da limon suyunu doğrudan üreterek bu ürünlere katma değer sağlamak bakanlığımızın ebetteki çalışmaları arasında. Bu düzenlemelerle amacımız öncelikle tüketicilerimizi korumak. Tüketicilerimizin yanlış yönlendirilmesini engellemek ve bu sayede de ülkemizde katma değerli ürün üretimi artırmak. Ve bunun da ihracatımıza olumlu yansıyacağını düşünüyoruz” dedi.

‘KARARIN YAKIN ZAMANDA YAYIMLANMASINI PLANLIYORUZ’

Kaplan, konuya ilişkin kararı yayıma gönderdiklerini belirterek, “Kararın çok yakın bir zamanda yayımlanmasını planlıyoruz. Yayımlandıktan sonra da artık bu ürünler Türkiye’de üretilemeyecek. Tamamen limon suyundan elde edilmiş ürünler ambalajlanarak raflarımızda yer alacak, tüketicilerimize ulaşacak. Sadece limon aroması, su, tatlandırıcı vesaire gibi girdilerle limon sosu ya da benzer isimlerle ürünler üretilip raflarda yerini alamayacak. Limon aromalı sosta da bu yasaklamalar olduktan sonra piyasa kontrollerimizi yapacağız. Biz bu piyasa kontrollerimizi hem bu ürünleri üreten gıda işletmelerinde yapıyoruz hem de bu ürünlerin özellikle yoğun bir şekilde piyasaya arz edildiği toplu tüketim yerlerinde; lokanta, restoran ile perakende satış yerlerinde yapıyoruz. Oralarda tespitlerimiz olduğu zaman bu ürünlerle ilgili yani hem üretim yerinde hem tüketim yerinde tespitimiz olursa 5996 sayılı kanun kapsamında gerekli yasal işlemi uyguluyor ve bu ürünleri toplatıyoruz” diye konuştu.

‘ÇOĞUNDA LİMON YOK’

Yaptıkları araştırmalar sonucunda, limon soslarında limonun kendisine çok az rastlandığını ya da hiç rastlanmadığını vurgulayarak, “Şu an maalesef piyasadaki ürünlerin büyük çoğunluğunda limon yok. Bazı ürünlerde çok az miktarlarda limon kullanılıyor ama kalan kısmı yine diğer bileşenlerden oluşuyor. Şu an Türkiye’nin limon üretimi geçen yıla göre yüzde 75 arttı. Biz gerçekten limonda da narda da iyi bir üreticiyiz. Yani limonu hem yurt içi piyasamıza arz ediyoruz hem ihraç ediyoruz. Yani bu kadar üretimin olduğu bir yerde elimizde bu kadar ürünümüz var iken bundan limon suyu üretmek yerine limon suyu izlenimi veren sosların piyasaya arz edilmesi ve içerisinde hiç limon olmaması, limon suyu olmaması tabi ki manidardır. Biz de bunları gördüğümüz için, bakanlık olarak, düzenleyici yetkili kurum olarak müdahale etmek durumunda kaldık. Bu kararla tüketicimiz daha sağlıklı gıdaya ulaşmış olacak. Tüketicimizin yanıltılmasını önlenmiş olacak. Aynı zamanda katma değerli ürün üretimine de katkı sağlamış olacağız. Buradaki kararda önceliğimiz kesinlikle halk sağlığı. Bu, halkımızın sağlığını korumak için aldığımız bir karar” ifadelerini kullandı.

SIKI DENETİM OLACAK

Kaplan, söz konusu kararın Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe gireceğini işaret ederek, “Yönetmeliğin yayımlanmasından önce üretilen bu ürünleri masalarda, restoranlarda bir süre daha görebileceğiz. Ama bu ürünler bu yıl sonu itibarıyla tamamen raflardan ve masalardan kalkacak. Yönetmelik yayımından itibaren halen bu ürünleri üreten işletmeleri tespit edersek onlara da yaptırım uygulayacağız. Tekrar ediyorum; yönetmeliğin yayımlandığı andan itibaren bu ürünlerin üretilmiyor olması lazım. Üretim noktalarında böyle tespitlerimiz olursa yasal işlem uygulayacağız. Raflarda ya da toplu tüketim yerlerinde üretilen ürünlerin de yine bizim yönetmelik yayınlanmasından önce mi sonra mı üretildiğinin kontrollerini yapacağız, öyle tespitlerimiz olursa yine onlara da yasal işlem uygulayacağız. Yani o konuda sıkı denetimleri de yürüteceğiz” dedi.