Tesla, Türkiye otomotiv pazarına geçen yılın nisan ayı başlarında Kemal Geçer’in Genel Müdürlüğünde adım atmış ve özellikle “Tesla takipçileri” tarafından yoğun ilgiyle karşılanmıştı. Türkiye’deki satışlarına Model Y ile başlayan Tesla, rekabetçi fiyatlarıyla dikkati çekmişti.

4 Nisan’daki tanıtım toplantısında, Türkiye’de satışa sunulan tek model olan Model Y’nin arkadan itişli ve 430 kilometre (km) menzile sahip versiyonunun fiyatı 1 milyon 548 bin 732 lira olarak belirlenirken, çift motorlu ve 533 km menzile sahip versiyonun 1 milyon 619 bin 532 liradan, yine çift motorlu performans ağırlıklı 514 km menzile sahip versiyonun ise 1 milyon 778 bin 821 liradan satılacağı belirtilmişti.

Türkiye için ilk teslimatları 2023 Mayıs’ta Berlin’deki fabrikasından gerçekleştiren Tesla, lansmanın ardından 4 ay içerisinde 10 binden fazla satış yaptı.

GENEL MÜDÜR İSTİFA ETMİŞTİ, YENİSİ ATANMADI

ODMD verilerine göre, Tesla’nın 2023 yılı aylık satışlarına bakıldığında mayıs ayında 200, haziran ayında da 800 adetlik teslimat gerçekleştirdiği görülüyor. Temmuz ayında 1500 adet satış gerçekleştiren marka, en yüksek satışını ise 4 bin 700 adetle ağustos ayında yaptı. Ağustostan sonra Tesla’nın satışları bin adetlerin altında seyretti ve marka, 2023’ü 12 bin 150 adetlik satışla tamamladı.

Ancak satılan araç sayısıyla doğru orantılı bir satış sonrası hizmet servisi sağlanamadığı nedeniyle müşteri memnuniyetsizliği ortaya çıkmaya başladı. Satış sonrası hizmet sürecini kısıtlı personelle yöneten Kemal Geçer, 2023 Kasım’da sosyal medya hesabından yayımladığı mesajında 2 yıldır yürüttüğü Tesla Türkiye Genel Müdürlük görevinden başka bir projeye odaklanmak için ayrıldığını duyurmuştu.

Ancak Geçer’in yüksek satış adetlerine rağmen Tesla merkezden özellikle satış sonrası hizmetlerle ilgili yeteri kadar yatırım ve destek alamadığı gerekçesiyle görevinden ayrıldığı öne sürülüyor. Diğer yandan Kemal Geçer’in yerine Türkiye özelinde bir yönetici görevlendirilmedi.

2024’E KÖTÜ BAŞLADI

Bu yıla kötü bir başlangıç yapan Tesla ocakta 220, şubatta 75 olmak üzere iki ayda toplam 295 adet Model Y sattı. Tesla’nın satışlarındaki düşüşün arkasındaki nedenler merak konusu oldu.

AA muhabirinin sektör uzmanlarından derlediği bilgilere göre, özellikle “Teslamania” olarak adlandırılan Tesla hayranlarının taleplerinin büyük ölçüde karşılanmış olması, piyasada araç bulunurluğu sorununun yavaş yavaş ortadan kalkmasıyla başka araçlara yöneliş olması, artan fiyatlar ve satış sonrası hizmetlerle ilgili sorunlar yaşanması nedeniyle Tesla’nın satışları neredeyse durma noktasına geldi.

FİYATLARI 3 MİLYON LİRAYI AŞTI

Bu noktada Tesla’nın mart fiyatlarına bakıldığında Model Y’nin arkadan itişli ve 430 km menzile sahip versiyonunun baz fiyatı, aracın ilk satıldığı 2023 Nisan’a kıyasla yüzde 68,25 artarak 2 milyon 605 bin 747 liraya yükseldi.

Tesla Türkiye’nin internet sitesine bakıldığında, martta Model Y’nin uzun menzilli versiyonu 3 milyon 81 bin 120 lira ve yine çift motorlu performans ağırlıklı 514 km menzile sahip versiyonu ise 3 milyon 334 bin 78 liradan satışa sunuluyor. Aracın tahmini teslimat süresi için ise nisan-mayıs ayları gösteriliyor.

Sektör temsilcileri, Tesla’nın söz konusu fiyatlarla elektrikli otomobil pazarında rekabetçi olamayacağını belirtiyor.

SATIŞ SONRASI HİZMETLERDEN ŞİKAYET

Fiyatlardaki yükselişin yanı sıra Tesla’nın satışlarını etkileyen diğer nedenlerden olarak görülen “satış sonrası hizmetler” tarafında da sorunlar yaşanıyor.

Türkiye’de sadece İstanbul’da Bakırköy ve Tuzla’da servis merkezleri bulunan Tesla, ülkede belli bölgelerdeki anlaşmalı kurumlar vasıtasıyla bazı hasar onarımlarını gerçekleştiriyor.

Bir kaza ya da arıza durumunda uzun servis süreleriyle ilgili çeşitli platformlarda şikayetlerini açıklayan Tesla sahipleri, aynı zamanda yönetimsel anlamda “muhatap bulamamaktan” dolayı da duyulan rahatsızlıkları sıklıkla dile getiriyor. Ayrıca sipariş iptali yapan müşterilerin kapora iadesi konusunda sorunlar yaşadığı da belirtiliyor.

Tesla’nın Türkiye’deki geleceğinde söz konusu sorunlara getireceği çözümlerin belirleyici rol oynaması ve Türkiye pazarına yönelik olarak elektrikli otomobil pazarı paralelinde yeni stratejilerini açıklaması bekleniyor.

Tesla’nın 2023 yılı ve 2024 yılı satış adetleri şöyle:

Kaliforniya merkezli çip üreticisi Nvidia’nın geliri, yapay zekadaki patlamanın etkisiyle hızla yükseldi. Bu hafta, üst üste dördüncü çeyrekte de kazançlarını artıran şirket, satışlarını yıllık bazda 5 kat artırırken, vergi sonrası kârını ise 1,4 milyar dolardan 12 milyar doların üzerine çıkarak beklentileri aştı.

Çarpıcı sonuçlar Nvidia’yı cuma günü gün içi 2 milyar dolar değerine ulaştırarak Apple ve Microsoft’tan sonra en değerli üçüncü teknoloji şirketi haline getirdi.

Nvidia’nın değerinin cuma günü 2 milyar dolara çıkması, aynı zamanda S&P 500 endeksini 5 binin üzerine çıkararak yeni bir rekor seviyeye taşıdı.

Nvidia’nın rekor kârı CEO Jensen Huang’ın servetinin de hızla yükselmesine neden oldu. Şu anda yaklaşık 70 milyar dolar değerinde olan 61 yaşındaki Huang, Bloomberg Milyarderler Endeksi’nde dünyanın en büyük 20 milyarderi arasına girmenin eşiğinde.

Bloomberg’e göre Huang’ın serveti cuma günü itibariyle 69,4 milyar dolar değerine yükseldi. Bu da onu dünyanın en zengin 21’nci kişisi yaptı.

ELON MUSK SORUNLARLA BOĞUŞUYOR

Elon Musk için ise bu yıl pek de iyi bir başlangıç olmadı. Dünyanın en zengin insanı Tesla’nın değerinin düşmesinden X reklamverenlerinin kaçışına kadar uzanan pek çok sorunla karşı karşıya kaldı.

Yatırımcıların Çin’in kırılgan ekonomisi ve küresel elektrikli araç satışlarındaki potansiyel yavaşlama konusunda endişelenmeleri nedeniyle Tesla hisseleri yıl başından bu yana neredeyse yüzde 23 düştü. Tesla ayrıca dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi olma unvanını Çinli BYD’ye kaptırdı.

Business Insider’ın hesaplamalarına göre Tesla’nın hisse senetlerindeki düşüş bu yıl yaklaşık şirketin değerinden 188 milyar dolar sildi. Hisse senedi 192 doların biraz altında kapanarak cuma günü işlem kapanışında 600 milyar doların biraz üzerinde bir değere sahip oldu.

Tesla’nın değeri zirveden bu yana yarıdan fazla düşmüş olsa da hisseler son beş yılda neredeyse yüzde 900 artış gösterdi.

Yine de 2024’teki değer kaybı Tesla’nın “Muhteşem Yedili” grubundaki yerini riske attı. Şu anda Warren Buffett’ın Berkshire Hathaway’i ve ilaç devi Eli Lilly’nin yanı sıra Microsoft, Apple, Nvidia, Alphabet, Amazon ve Meta’dan çok daha az değere sahip.

Musk’ın kendi serveti Tesla’daki yüzde 21’lik hissesine yakından bağlı. Bloomberg Milyarderler Endeksi’ne göre, elektrikli araç üreticisinin borsa mücadelelerinin bir sonucu olarak Elon Musk’ın kişisel serveti bu yıl yaklaşık 21 milyar dolar düştü.

ABD yargısının, Musk’ın 55 milyar dolarlık maaş paketininin şirketin yönetim kurulu tarafından adil olmayan bir şekilde belirlendiği gerekçesiyle iptal etti. X’teki reklam harcamalar ise 2023’te yüzde 54 düşüşle 1,89 milyar dolara geriledi.

Tüm bu sorunların Musk’ın dünyanın en zengin insanı unvanını tehdit edebileceği belirtiliyor.

1995’te kurulan ve Warren Buffett’ın da hissedarı olduğu BYD, 2023’ün dördüncü çeyreğinde Tesla’nın 484 bin adetlik satışına karşılık 526 bin adetlik rekor elektrikli araç satışı gerçekleştirdi.

BYD’nin net kârı 2023’ün ilk dokuz ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla artarak 21,37 milyar yuana (3 milyar dolar) ulaştı. Hisse fiyatı 2020’nin başından bu yana beş kattan fazla artan şirket ayrıca 622 milyar yuanlık bir piyasa değerine ulaştı.

Pekin merkezli bir danışmanlık şirketi olan Sino Auto Insights’ın kurucusu Tu Le, “Dört ila beş yıl önce hiç kimse Çinli elektrikli araçların rekabet edebilecek kalite veya güvenilirliğe sahip olacağını düşünmezdi” dedi.

Ayrıca Tesla’nın 2022’nin sonlarında fiyat indirimleri yoluyla Çin’de daha yüksek satış hacmi kovalama kararı da BYD’nin ivmesini düşürmedi. Tesla’daki indirimlere rağmen tüketiciler BYD’nin daha ucuz ve yeni modellerine yöneldi.

MUSK DALGA GEÇMİŞTİ

BYD’nin Tesla’yı sollaması ise Elon Musk’ın bir dönem şirketle ilgili alaylarını akıllara getirdi. 2011 sonlarında Elon Musk, Çinli otomobil üreticisi BYD’nin Tesla’ya meydan okuyabileceği fikri sorulduğunda gülerek yanıt vermişti.

Bir televizyon programında konuşan Musk, “Arabalarını gördün mü? Bunların çekici olduğunu düşünmüyorum. Teknolojileri çok güçlü değil. Ve BYD’nin bir şirket olarak kendi sahasında oldukça ciddi sorunları var” demişti.

WANG’IN SIRRI MALİYETİ DÜŞÜRMEK

Öte yandan BYD’nin yükselişi Wang’ın sıfırdan zengin olma hikayesinin de önemli bir parçası. Malzeme bilimleri profesörünün teknoloji, tedarik zincirleri ve maliyet düşürme konularına titizlikle odaklanan bir yöneticiye dönüşmesinin öyküsü Çin işletme okullarının en önemli konularından birisi.

Çalışanları arasında sadece “Başkan” olarak bilinen 57 yaşındaki Wang, hem saygı duyulan hem de korkulan bir milyarder. Asya odaklı otomobil danışmanlık şirketi Dunne Insights’ın CEO’su Michael Dunne’a göre, ‘iş-yaşam dengesi kavramı onun sözlüğünde yok.’

Uzmanlar Wang’ın mühendislik becerilerinin yanında, BYD’nin başarısını büyük ölçüde acımasız bir maliyet düşürme kültürüne bağlıyor. İlk yıllarında Siemens, Nokia ve Motorola için cep telefonu bataryaları ve diğer bileşenleri üretirken edindiği tecrübelerle kendi şirket içi yeteneklerini geliştiren BYD’nin bu başarısının ardında büyük ölçüde maliyet kontrolü kültürü yatıyor.

Donanım ya da hizmetler için başka şirketlerle sözleşme yapmak son çare olarak görülüyor. Maliyete verilen önem şirketin kaynak tedarikinden batarya ve bilgisayar çiplerine kadar pek çok alanda tecrübe edinmesine neden oldu. BYD artık dünyanın en iyi batarya üreticilerinden biri olarak Tesla ve Toyota gibi rakiplerine tedarik sağlıyor.

DIŞ PAZARA YÖNELECEK

Çin pazarını fetheden Wang, şimdi gözünü yabancı kıyılara dikmiş durumda. Citigroup analizine göre, BYD yönetimi uzun vadede ABD ve Avrupa dışındaki denizaşırı pazarlarda yaklaşık yüzde 10’luk bir pazar payı hedefliyor.

Buna göre şirket, iki önemli batı pazarı dışında bu yıl yaklaşık 240 bin adet olan yıllık denizaşırı satışlarını 2-3 milyon araca çıkartabilir.