Bakanlık verilerine göre, çalışan kişi başına en yüksek katma değer ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti.
Çalışan kişi başına en düşük katma değer ise ‘Eğitim’ sektöründe oldu.
ÇALIŞAN KİŞİ BAŞIAN EN YÜKSEK KATMA DEĞERLİ SEKTÖRLER
2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek değer 204 bin 458 TL olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü 119 bin TL, ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektörü 105.707 TL, ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü 96 bin 866 TL ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü 68 bin 11 TL ile takip etti.
2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en düşük değer 18 bin 38 TL olarak ‘Eğitim’ sektöründe gerçekleşmiştir. Bunu ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü 20 bin 496 TL, ‘İnşaat’ sektörü 23 bin 282 TL, ‘İdari ve Destek Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 25 bin 312 TL ve ‘İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 28 bin 263 TL ile takip etmektedir.
EN YÜKSEK KATMA DEĞER ARTIŞI GAYRİMENKULDE
2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek artış yüzde 32,7 olarak ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü yüzde 25, ‘Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler’ sektörü yüzde 7,2 ve ‘Toptan ve Perakende Ticaret; Motorlu Kara Taşıtlarının ve Motosikletlerin Onarımı’ sektörü yüzde 4,8 ile takip etti.
2022 yılı için çalışan kişi başına katma değer endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek azalış yüzde 43,4 olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü yüzde 21,1, ‘Eğitim’ sektörü yüzde 15,7, ‘Bilgi ve İletişim’ yüzde 12,5 ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü yüzde 9,9 ile takip etti.
EN YÜKSEK BİRİM EMEK MALİYETİ EĞİTİMDE
2022 yılı için birim emek maliyeti verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek değer 6,22 TL olarak ‘Eğitim’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘İdari ve Destek Hizmet Faaliyetleri’ sektörü 4,63 TL, ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri’ sektörü 4,47 TL, ‘Ulaştırma ve Depolama’ sektörü 3,94 TL ve ‘Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler’ sektörü 3,82 TL ile takip etti.
2022 yılı için birim emek maliyeti verileri ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en düşük değer 1,06 TL olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Gayrimenkul Faaliyetleri’ sektörü 1,16 TL, ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü 1,91 TL, ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü 2,30 TL ve ‘Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve İyileştirme Faaliyetleri’ sektörü 2,77 TL ile takip etti.
2022 yılı için birim emek maliyeti endeksinin bir önceki yıla göre değişimi ana faaliyet kısımları itibarıyla incelendiğinde en yüksek artış yüzde 211,1 olarak ‘Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı’ sektöründe gerçekleşti. Bunu ‘Madencilik ve Taş Ocakçılığı’ sektörü yüzde 116,3, ‘Eğitim’ sektörü yüzde 106,5, ‘Bilgi ve İletişim’ sektörü yüzde 101 ve ‘İmalat’ sektörü yüzde 92,9 ile takip etti.
]]>Yeni yıla vatandaşlar artan hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısı ile giriyor. Cezalar, harçlar, köprü ve yol ücretleri gibi pek çok kaleme yeni yılda zam yapıldı.
Yeni yılda gelen zamlar şöyle oldu:
KÖPRÜ VE OTOYOLLARA ZAM
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) 2024 yılında kamuya ait otoyol ve köprülere yüzde 76, Yap-İşlet-Devret (YİD) yöntemiyle yapılan otoyol ve köprülere yüzde 50 oranında zam yaptı.
Karayollari Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyollarda otomobil için en düşük geçiş ücreti 9 TL, en yüksek geçiş ücreti 84 TL, boğaz köprüleri tek yön otomobil geçiş ücreti ise 15 TL olarak belirlendi.
YİD projelerine ait köprülerin otomobil için geçiş ücretleri ise; Osmangazi Köprüsü’nde 290 TL, 1915 Çanakkale Köprüsü’nde 295 TL, Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nde 35 TL olarak belirlendi.
MTV ZAMMI
1 Ocak tarihinden tarihinden itibaren uygulanacak Motorlu Taşıtlar Vergisi tutarları (MTV) Resmi Gazete’de ilan edildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeniden değerleme oranında indirim yetkisini kullanmadı.
2023 yılı için yeniden değerleme oranı olan yüzde 58,46 kadar MTV’ye zam geldi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği’nde yer alan 2024 yılında ödenecek Motorlu Araç Vergisi (MTV) tarifesi şöyle oldu:
DEĞERLİ KAĞITLARA ZAM
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’ne göre; 2024 yılında ehliyet, yeni ve kayıp kimlik kartları, pasaport, motorlu araç tescil belgesi fiyatları yükseldi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü, değerli kağıtların 2024 yılında uygulanacak satış bedellerini tespit etti. Kimlik kartları 130 TL, sürücü belgeleri 990 TL, pasaport defteri bedeli ise 790 TL oldu.
Noter kağıtları 87 TL, beyanname 87 TL, protesto, vekaletname, resen senet 174 TL, pasaport 790 TL, ikamet izni 565 TL, kanuni bildirim süresi dışında doğum nedeniyle düzenlenen kimlik 130 TL, değiştirme nedeniyle kimlik 130 TL, kayıp nedeniyle kimlik 260 TL, aile cüzdanları 705 TL, sürücü belgeleri 990 TL, sürücü çalışma belgeleri 990 TL, motorlu araç tescil belgesi 885 TL, iş makinesi tescil belgesi 740 TL, banka çekleri 55 TL, mavi kart 130 TL, yabancı çalışma belgesi 565 TL, çalışma izni muafiyet belgesi 565 TL oldu.
TRAFİK CEZALARI
2024’te vergi, harç ve cezalarda yeniden değerleme oranında (yüzde 58,46) artış yaşanacak.
Yeni yılda kırmızı ışıkta geçmenin cezası 1506 TL’ye, hatalı park cezası 690,89 TL’ye yükselecek.
Hız sınırını yüzde 10 ile yüzde 30’a kadar aşmanın cezası 1506 TL’ye, yüzde 50’den fazla aşmanın cezası 6 bin 439 TL’ye çıkacak.
Alkollü araç kullanmanın cezası da 6 bin 439 TL’ye ile 12 bin 977 TL arasında değişecek.
Araç kullanırken cep telefonu ile konuşmanın cezası 1510 TL’ye olacak.
ALKOL VE AKARYAKIT ZAMMI
Öte yandan zamların 3 Ocak tarihinde de devam etmesi bekleniyor. Aksi yönde bir karar alınmazsa 3 Ocak 2024 tarihinde otomatik olarak akaryakıt ve alkol ürünlerine uygulanan ÖTV tutarlarına altı aylık ÜFE oranında zam gelmesi bekleniyor.
3 Ocak’ta aralık ayı üretici fiyat endeksi (ÜFE) verilerinin açıklanmasıyla birlikte, aynı günün gecesinde akaryakıt ürünlerinin maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarlarında son 6 aylık üretici enflasyonu kadar artış olacak.
3 Ocak’ta açıklanacak veri ile birlikte ÜFE’nin yüzde 25 olması durumunda maktu ÖTV tutarları; benzinde 7,52 TL’den 9,40 TL’ye, motorinde 7,05 TL’den 8,81 TL’ye yükselecek.
Yüzde 20’lik katma değer vergisi (KDV) de dahil edildiğinde benzinde en az 2,25 TL, motorinde 2,11 TL’lik zam gündeme gelecek.
]]>Asgari ücrete yüzde 49 oranında zam gelirken asgari ücret 17 bin 2 TL oldu.
2024 asgari ücret rakamının belirlenmesiyle birlikte değişen kalemler şöyle:
İŞSİZLİK MAAŞI
Sigortalı çalışanlara yasada belirtilen şartları taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için belirli süre ve miktarda işsizlik maaşı ödemesi yapılıyor. İşsizlik maaşı aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 40’ından az olamazken, yüzde 80’ini geçemiyor.
İşsizlik maaşı en düşük 5 bin 325 TL en yüksek 10 bin 650TL olarak uygulanıyordu. Yeni işsizlik maaşı en düşük 7 bin 940, en yüksek 15 bin 880 TL oldu.
ASKERLİK VE DOĞUM BORÇLANMASI
Doğum ve askerlik borçlanması günlük brüt asgari ücretin yüzde 32’sinden az bu tutarın 7,5 katından fazla ise yapılamıyor.
Bu rakam en düşük 143 TL, en yüksek 1073 TL olarak uygulanıyordu.
Zamların ardından askerlik ve doğum borçlanması en düşük 213 TL, en yüksek 1600 TL oldu.
RAPOR ÜCRETLERİ
Asgari ücretliler mevcut durumda ayakta tedavide günlük 299,49 TL, yatarak tedavide de 224,69 TL günlük rapor parası alıyordu.
Zamla sonrası rapor ücretleri ayakta tedavide günlük 446 TL, yatarak tedavide de 334,7 TL oldu.
STAJYER MAAŞLARI
Staj yapanlar net asgari ücretin yüzde 30’undan az olmamak üzere ücret alıyor.
Mevcut durumda stajyerler 3 bin 420 TL maaş alıyordu. Yeni durumda stajyer maaşı 5 bin 100 TL oldu.
GSS
SGK, GSS primini aylık 402 TL olarak uyguluyordu. Zammın ardından GSS primi aylık 600 TL oldu.
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PRİMLERİ
İsteğe bağlı sigortalılıkta prim tutarının üst ve alt sınırı bulunuyor. En az brüt asgari ücretin yüzde 32’si, en çok da brüt asgari ücretin 7,5 katının yüzde 32’si kadar prim ödenebiliyor.
Zamdan önce en düşük prim tutarı 4 bin 292 TL, en yüksek prim ise 32 bin 193 TL seviyesindeydi. Yeni asgari ücretle birlikte en düşük prim tutarı 6 bin 400 TL, en yüksek prim ise 48 bin TL oldu.
ENGELLİ AYLIĞI
Engelli aylığı, 2023’te yüzde 40-69 oranında engelliler için aylık 2 bin 328 TL, yüzde 70 ve üzeri oranında engelliler için 3 bin 496 TL olmuştu.
Zammın ardından yüzde 40-69 oranında engelliler için aylık 3 bin 471 TL, yüzde 70 ve üzeri oranında engelliler için 5 bin 212 TL oldu.
65 YAŞ AYLIĞI
65 yaş aylığı 2023’ün ikinci döneminde 3 bin 489 TL olmuştu. Asgari ücret zammının ardından 65 yaş aylığı 5 bin 202 TL oldu.
]]>Bölge, cinsiyet, kıdem ve toplu sözleşme durumuna göre çalışanların arasındaki ücret farkı TÜİK’in rakamlarına yansıdı.
2022 yılında yıllık ortalama brüt kazanç 144 bin 390 TL oldu. 2022’de aylık ortalama kişi başı kazanç ise toplamda 12 bin 450 TL olarak gerçekleşti.
Ancak çalışanlar arasında cinsiyet, eğitim durumu, bölge ve kıdem gibi durumlar nedeniyle ciddi farklar olduğu görüldü.
KADINLAR DAHA AZ KAZANIYOR
Cinsiyetler arası ücret ve kazanç farkı erkek lehine gerçekleşti.
Ücretli çalışan erkekler için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 487 TL olurken, kadınlar için aylık ortalama kişi başı kazanç 12 bin 376 TL oldu.
Yıllık ortalama brüt kazanç ise erkeklerde 147 bin 446 TL ve kadınlarda 138 bin 366 TL oldu.
TİS İMZALAYANLAR DAHA ÇOK KAZANDI
Toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamında olma durumuna göre aylık ortalama kazanç verileri incelendiğinde ise TİS kapsamındaki işçilerin diğerlerinden daha fazla kazandığı görüldü.
2022’de işçilerin yalnızca yüzde 2,3’ünün TİS kapsamında olduğu görülürken bu işçilerin saatlik ortalama brüt ücreti 72 TL oldu. TİS kapsamında olmayan işçilerin brüt ücretleri ise 55 TL oldu.
Aylık ortalama kişi başı kazanca bakıldığında, TİS kapsamındaki işçilerin 18 bin 166 TL kazandığı görülürken TİS kapsamında olmayanların kazancı 12 bin 311 TL oldu.
Böylece toplu sözleşmesi olan çalışanların saatlik brüt ücreti, TİS imzalamayanlara göre yüzde 48 daha yüksek oldu.
BÖLGELER ARASI EŞİTSİZLİK
Öte yandan TÜİK verileri incelendiğinde çalışanlar arasında bölgesel eşitsilziklerin de ciddi boyutlarda olduğu görüldü.
2022’de Türkiye genelinde saatlik ortalama brüt ücret 55,4 TL olurken bu rakam İstanbul’da 61,5 TL, Ege’de 49,5 TL, Akdeniz’de 47,4 TL, Orta Anadolu’da 48,8 TL, Doğu Karadeniz’de 48,6, Güneydoğu Anadolu’da 47,7 TL oldu.
Aylık ortalama kişi başına kazanç da İstanbul’da 13 bin 990 TL olurken, Ege’de 11 bin 202 TL, Akdeniz’de 10 bin 481 TL, Orta Anadolu’da 10 bin 833 TL, Güneydoğu Anadolu’da 10 bin 597 TL oldu.
Her bir bölgenin aylık ücretli çalışılan saatler, saatlik ortalama brüt ücret-maaş, aylık ortalama kişi başına brüt ücret-maaş ve aylık ortalama kişi başına kazancı şöyle oldu:
KIDEMLİ ÇALIŞANLAR DAHA ÇOK KAZANIYOR
Kıdem yılına göre yıllık ortalama brüt kazanca bakıldığında ise bir yıldan az kıdemi olan çalışanların 115 bin 667 TL, 1 yıl kıdemi olanların 112 bin 270 TL, 2-4 yıl arasında çalışanların 138 bin 975 TL, 5-9 yıl arasında çalışanların 150 bin 505 TL, 10-19 yıl kıdemi olan çalışanların 178 bin 768 TL, 20 yılın üzerinde kıdemi olan çalışanların ise 204 bin 158 TL kazandığı görüldü.
Böylece işe yeni girmiş bir çalışanla 20 yıllık bir çalışan arasında yüzde 76,5 daha fazla kazandığı ortaya çıktı.
]]>