Küresel belirsizliğin ve çatışmaların artmasının yanında, doların rezerv para olarak giderek zayıflayan konumu ve merkez bankalarının rezervlerde çeşitlendirmeye ihtiyaç duyması ülkelerin altın talebini artırıyor.

Yatırımcılar da nispeten güvenli olması, sermayelerini koruması ve nadirliği, yıkılmazlığı ve dünya çapında kabul görmesi nedeniyle riski çeşitlendirmesi nedeniyle altına yatırım yapıyor.

Dünya Altın Konseyi’nin yıllık raporuna göre, küresel toplam altın talebi 2023’te bir önceki yıla göre yüzde 3 arttı. Bu arada, dünya çapında madencilikten elde edilen altın üretimi yıllık yüzde 1 artışla 3 bin 644 tona ulaştı.

Ayrıca güçlü talep nedeniyle altın fiyatları son birkaç aydır yükselişte. Son olarak 1 Aralık 2023’te altın spot fiyatları ons başına 2 bin 75,09 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

Altın rezervleri bir yanıyla bir ülkenin ekonomik istikrarını, uluslararası ticaret ve para politikasındaki konumunu yansıtırken fiziksel altın borçların ödenmesinde de kullanılabiliyor.

Bu nedenle altın dünya genelinde merkez bankası rezervlerinin önemli bir bileşen..

Dünyanın en çok altın rezervine sahip 15 ülkesi ise şöyle:

15- POLONYA

Polonya’nın altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 359 ton oldu.

Polonya, altının GSYH’ye oranını Avrupa ortalamasıyla uyumlu hale getirmek için aktif olarak altın satın alıyor. Polonya’nın altın rezervleri 2023 yılında 130 ton arttı. Polonya. Polonya’nın altın rezervi 24 Şubat 2024 itibariyle 23,97 milyar dolar değerinde.

14- ÖZBEKİSTAN

Özbekistan’ın altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 371 ton oldu.

Özbekistan’da devlete ait bir tesis olan Muruntau madeni, dünyanın en derin açık ocak madencilik girişimlerinden biri olarak öne çıkıyor. Özbekistan 2023 yılında 100 ton altın üretirken Özbekistan’ın altın rezervlerinin değeri 24,82 milyar dolar.

13- PORTEKİZ

Portekiz’in altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 383 ton oldu.

Portekiz Merkez Bankası tarafından kontrol edilen rezervlerin değeri 24 Şubat 2024 itibariyle yaklaşık 25,57 milyar dolar.

12- TAYVAN

Tayvan’ın altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 424 ton oldu.

Çin tarafından tanınmayan Tayvan’ın altın rezervlerinin değeri Tayvan’ın altın rezervinin piyasa değeri 25,48 milyar dolar.

11- TÜRKİYE

Türkiye’nin altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 540 ton oldu.

Türkiye, 2023 yılının 4. çeyreğinde altın rezervlerini 61,21 metrik ton artırdı. Türkiye’nin altın rezervleri 24 Şubat 2024 itibarıyla 36,10 milyar dolar değerinde.

10- HOLLANDA

Holanda’nın altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 612 ton oldu.

Hollanda’nın altın rezervlerinin değeri 40,93 milyar dolar olarak listelendi.

9- HİNDİSTAN

Hindistan’ın altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 804 metrik ton oldu.

Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci altın ithalatçısı konumunda olan Hindistan’ın altın ithalatı Aralık 2023’te yıllık yüzde 156,5 artışla 3 milyar dolara yükseldi. İsviçre ülkenin en büyük altın ithalat kaynağı.

Hindistan’ın altın rezervleri 53,70 milyar dolar değerinde.

8- JAPONYA

Japonya’nın altın rezervleri 2023’ün 4. çeyreğinde 846 ton seviyesinde.

Japonya altının çoğu ithal ederken ülkenin altın takı talebi Asya’nın geri kalanına kıyasla nispeten düşük seviyede. Bununla birlikte, başta külçe ve sikke şeklinde olmak üzere yatırım amaçlı altın talebi sayesinde sağlıklı bir piyasa sürdürülüyor.

Japonya’nın altın rezervlerinin değeri 56,53 milyar dolar.

7- İSVİÇRE

İsviçre’de 2023’ün 4. çeyreğinde altın rezervi 1040 ton oldu. Dünyanın en büyük külçe altın rafineri ve transit merkezi olan İsviçre; Valcambi, PAMP, Argor-Heraeus ve Metalor gibi dünya çapında tanınmış birçok altın rafinerisine ev sahipliği yapıyor.

İsviçre, işlenmek ve yeniden ihraç edilmek üzere dünyanın dört bir yanındaki madenlerden külçe altın ithal ediyor. İsviçre’nin altın rezervinin toplam değeri ise 62,54 milyar dolar.

6- ÇİN

Dünyanın en büyük ekonomisi olan Çin’in altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 2 bin 235 ton oldu.

Genellikle ABD’nin başlıca jeopolitik rakibi olarak görülen Çin, en önemli altın alıcısı olarak görülüyor. Çin aynı zamanda dünyanın en büyük altın üreticisi konumunda.

Analistler, Çin’in altın rezerviyle ilgili bilgileri tam olarak açıklamadığını ve bunun da rezervlerinin gerçek büyüklüğü konusunda belirsizliklere yol açtığını tahmin ediyor. Çin’in altın rezervlerinin toplam değeri 149,38 milyar dolar değerinde.

5- RUSYA

Rusya’nın altın rezervi 2023 4. çeyreğinde 2 bin 333 ton seviyesindeydi.

Dünyanın ikinci büyük altın üreticisi olan Rusya, 2023 yılında toplam 324,7 ton üretim gerçekleştirdi. Rusya, uygulanan yaptırımlar nedeniyle altını satmakta zorluk yaşasa da ülkenin 2 bin 333 metrik tonluk önemli bir altın rezervi bulunuyor.

Rusya’nın altın rezervinin 155,88 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

4- FRANSA

Fransa’nın altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 2 bin 437 ton seviyesinde.

Bu rezervler Fransa’nın ekonomik istikrarında ülkenin mali stratejisinin bir parçası olarak önemli bir rol oynuyor. Fransa’nın altın rezervlerinin değeri 162,85 milyar dolar seviyesinde.

3- İTALYA

İtalya’nın altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 2 bin 452 ton düzeyinde.

İtalya’da altın madenciliği faaliyetleri olmasına rağmen, yerli üretimdeki düşüş nedeniyle talebini karşılamak için öncelikli olarak altın ithalatına yöneldi. İtalya’nın altın rezervinin değeri ise 163,84 milyar dolar.

2- ALMANYA

Almanya’nın altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 3 bin 353 ton seviyesinde.

Avrupa’nın en büyük ekonomisi olan Almanya’nın altın rezervi ABD’den yaklaşık yüzde 59 daha az.

Ülkede altın bulunmamasına rağmen Almanya büyük miktarlarda altın ithal ediyor. Almanya’nın toplam rezervlerinin yaklaşık yüzde 70’i altından oluşuyor.

24 Şubat 2024 itibarıyla Almanya’nın altın rezervinin değeri 224,03 milyar dolar.

1- ABD

ABD’nin altın rezervi 2023’ün 4. çeyreğinde 8 bin 133 metrik ton.

Bu rezervler, neredeyse Almanya, İtalya ve Fransa’nın toplam varlıklarıyla eş değer seviyede. Ülke aynı zamanda dünyanın beşinci büyük altın üreticisi. ABD’nin rezervinin değeri ise 543,50 milyar dolar seviyesinde.

Güney Afrika’nın başkenti Johannesburg’da Ağustos 2023’te düzenlenen BRICS Zirvesi’nde alınan kararla, Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Arjantin’den oluşan 6 ülkenin birliğe katılması onaylanmıştı. Ancak Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, 30 Aralık’ta Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’dan oluşan BRICS grubu mekanizmasından çıktıklarını bildirdi.

Rusya ise BRICS’in 2024 yılı dönem başkanlığını devralırken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, konuya ilişkin 1 Ocak’ta yaptığı açıklamada, birliğin artık 10 uluslu bir yapı haline geldiğini ve Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin yeni üyeler olarak katıldığını söyledi.

Putin, bu yıl da birliğe katılmak isteyen yeni ülkeleri değerlendireceklerine işaret ederek, “BRICS’in çok boyutlu gündemine şu veya bu şekilde katılmak isteyen yaklaşık 30 ülkenin ne derece hazır olduğunu değerlendireceğiz” ifadesini kullandı.

BRICS’İN KÜRESEL EKONOMİDEKİ PAYI ARTIYOR

Başlangıçta Güney Afrika’yı içermeyen “BRIC” kısaltması, 2001’de İngiliz ekonomist Jim O’Neill tarafından Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in büyüme potansiyelini vurgulayan bir makalede kullanılarak literatüre girmişti.

Birliğin kuruluşu ise Rusya’nın girişimleriyle, ABD ve Batılı ülkelerin küresel hakimiyetini dengeleyecek gayri resmi bir platform olarak 2009’a dayanıyor. Güney Afrika’nın da bir yıl sonra davet edilmesiyle birlik bugünkü BRICS adını aldı.

Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, bu yıl katılan beş yeni ülkeyle birlikte BRICS’in ekonomik büyüklüğü 29,5 trilyon doları geçerken, küresel ekonomideki payı da yüzde 28’e çıktı.

Çin, 18,5 trilyon dolarlık ekonomisiyle birliğin bu alanda açık ara lideri konumunda. Hindistan 4,1 trilyon dolar, Brezilya 2,2 trilyon dolar, Rusya 1,9 trilyon dolar, Suudi Arabistan ise 1,1 trilyon dolar büyüklükteki ekonomileriyle Çin’i takip ediyor.

Üye diğer ülkelerden BAE 536 milyar dolar, Güney Afrika 401 milyar dolar, İran 386 milyar dolar, Mısır 257 milyar dolar ve Etiyopya 192 milyar dolar ekonomik büyüklüğe sahip. Genişleyen yeni BRICS’in toplam nüfusu ise yaklaşık 3,5 milyara çıkarken bu da dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 44’üne tekabül ediyor.

ENERJİDEKİ ROLÜ ARABİSTAN, BAE VE İRAN’LA ARTACAK

Halihazırda dünyanın en büyük petrol üreticisi ve ihracatçılarından Rusya’yı bünyesinde bulunduran BRICS’in küresel petrol piyasasındaki konumu, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) kilit üyeleri Suudi Arabistan, BAE ve İran’la birlikte güçlenecek.

OPEC verilerine göre, genişleyen birliğin petrol üretimi günlük 45 milyon varile, bir başka deyişle, dünya ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 45’ine çıktı. Doğal gaz rezervlerinde ise BRICS’te artık Rusya’nın yanı sıra dünyanın en çok rezerve sahip yedi ülkesi arasında yer alan İran, Suudi Arabistan ve BAE de bulunacak.

Rusya ile OPEC grubu arasında son yıllarda artan işbirliğinin BRICS ekseninde derinleşmesi beklenirken, “petro-dolar” sisteminde de bazı değişimler yaşanabilir.

Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinin Çin ile petrol ve gaz ticaretinin Şangay Borsası’nda ve Çin yuanı üzerinden yapılması, ABD dolarının küresel enerji piyasasındaki hakimiyetini azaltacak ek bir hamle olarak yorumlanıyor.

Dünyanın en büyük petrol ihracatçılarını içeren BRICS, aynı zamanda en büyük ithalatçılarından Çin ve Hindistan’ı da içeriyor ve bu iki ülke, G7 ülkelerinin Rus petrolüne uyguladığı tavan fiyat yaptırımına da katılmıyor.

DOLARSIZLAŞMADA HIZLANMA BEKLENİYOR

Bu adımların BRICS nezdinde artma ihtimali bulunurken, Rusya’nın da Çin ve Hindistan’la enerji ticaretinde ruble, yuan ve rupinin payı Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle önemli oranda arttı. Doların rezerv para statüsü, ABD’ye ucuz finansman ve mali yaptırım şeklinde avantaj sağlarken, BRICS’in “dolarsızlaşma” adımları söz konusu avantajları sekteye uğratabilir.

BRICS, IMF ve Dünya Bankası’na alternatif yaratmak ve üye ülkelerdeki dolarsızlaşma sürecini desteklemek için 2015’te Yeni Kalkınma Bankası’nı (NDB) kurdu.

Brezilya’nın eski devlet başkanı, NDB Başkanı Dilma Rousseff, geçen yıl yaptığı açıklamada, banka tarafından verilen kredilerin yaklaşık yüzde 30’unun yerel para birimlerinde yapıldığını ve küresel finans sisteminin yerini artık “çok kutuplu bir sistemin alacağı” değerlendirmesinde bulunmuştu.

BRICS ülkelerindeki merkez bankalarının altın rezervleri de özellikle “dolara alternatif para birimi” tartışmaları ekseninde gündeme gelen bir başka unsur olarak ön plana çıkıyor.

Birlik nezdinde ortak yeni bir rezerv para birimi kurulmasına yönelik tartışmalar sürerken, Putin, BRICS’in bu konuda çalışmalar yürüttüğünü ancak bunun kolay bir süreç olmadığını, zaman alacağını söylemişti.

Putin, yeni bir rezerv para birimi yerine devletler arasındaki ödemeleri sağlamak için bir sistem kurmanın daha önemli olduğu değerlendirmesini de yapmıştı.

Dünya Altın Konseyi (WGC) verilerine göre Rusya 2 bin 332 tonla BRICS’te en çok altın rezervine sahip ülke konumunda. Onu 2 bin 10 tonla Çin, 797 tonla Hindistan takip ediyor.

Suudi Arabistan 323 ton, Brezilya 129 ton, Mısır 125 ton, Güney Afrika 125 ton ve Birleşik Arap Emirlikleri 75 ton altın rezervine sahipken, resmi olarak bildirimde bulunmayan İran’ın 325 ton, Etiyopya’nın ise 100 ton altın rezervine sahip olduğu tahmin ediliyor.