Her yıl 15 Mart Dünya Tüketiciler Günü’nün içinde bulunduğu hafta “Tüketiciyi Koruma Haftası” olarak kutlanıyor.

Tüketiciler Konfederasyonu (TÜKON) Genel Başkanı Aziz Koçal, Tüketiciyi Koruma Haftası kapsamındayaptığı açıklamada, tüketicilerin en çok online alışverişler, GSM ve internet abonelikleri, özel okul fiyatları ve mobilya siparişleriyle ilgili sorun yaşadığını anlattı.

ÜRÜN TESLİM EDİLMİYOR

Koçal, online alışverişlerde genellikle ürünün teslim edilmemesi yönünde şikayetlerin öne çıktığını kaydederek, “Sosyal medya platformlarından verilen siparişlerde ürünün teslim edilmemesi, teslim edilenlerin de verilen siparişlerle alakasının bulunmaması, ödenen ücret talep edildiğinde ücretin iade edilmemesi ve muhatap bulunamaması gibi durumlarla karşılaşıyoruz. Tüm uyarılarımıza rağmen maalesef sosyal medya üzerinden sipariş verilmeye devam ediliyor” diye konuştu.

Online satış platformlarından sipariş edilen elektronik ürünlerde ürün kalmadığı yönünde bilgi verilerek ürününün gönderilmemesi, para iadesinin ise 5-6 aylık bir süreçte gerçekleştiği yönde ciddi şikayetler olduğunu dile getiren Koçal, online alışverişlerde 14 günlük cayma süresini bazı satıcıların kabul etmediğini bildirdi.

ÖZEL OKUL FİYATLARINA YÖNELİK ŞİKAYETLER ARTTI

Aziz Koçal, GSM ve internet aboneliklerine yönelik şikayetlere ilişkin, “Firmalar taahhüt süresi bitmeden tüketiciye aldatıcı bilgi verebiliyor. Böylece, tüketicinin 2-3 ay önceden zamlı tarifeye geçmesi sağlanıyor. Ayrıca, taahhütlü abonelikler kapsamında tüketiciye yanıltıcı bilgi verildiğini görüyoruz. Bu durumda, tüketiciler abonelikten vazgeçmek istediğinde cayma bedeli adı altında yüklü fatura ödemesi ile karşı karşıya kalıyor” diye konuştu.

Son aylarda özel okulların fiyatlarıyla ilgili şikayetlerin de zirve yaptığını ifade eden Koçal, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Mobilya türü siparişlerde eksik ve kusurlu teslimatlar, ölçülere uygun olmaması, verilen özel siparişlerin taahhüt edilen sürede teslim edilmemesi, sürekli tüketicinin oyalanması gibi şikayetler yer alıyor. Bu arada finansal kuruluşlara yönelik kredi kartı aidatları, işlem komisyonları gibi şikayetler artmaya başladı.

Bir başka şikayet türü ise kredisini veya kredi kartı borçlarını ödeyemeyen vatandaşların bankalar tarafından varlık şirketlerine devir olan borçları nedeniyle sürekli aranarak taciz edilmeleri, yüklü ödemelerin çıkması, bu şikayetlerin önümüzdeki aylarda yükseleceğini tahmin ediyoruz.”

ŞİKAYETLER ZAMANLA DEĞİŞTİ

Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz de tüketicilerin karşılaştıkları sorunların zamanla değiştiğini belirterek, “Örneğin, 25 yıl önce tüketicileri en çok kapıya gelen pazarlamacıların yol açtığı sorun mağdur ederken, günümüzde özellikle internet üzerinden yapılan alışverişlerde şikayetler öne çıkıyor” dedi.

Türkiye’nin, mevcut tüketici hukukunun getirdiği koruma mekanizmasıyla dünyadaki birçok ülkenin yasalarından daha üst standart sağladığını vurgulayan Deniz, “Ancak bir yasa ne denli mükemmel olursa olsun, yasanın koruması ancak tüketicinin hakkını aramasıyla mümkün. Bu nedenle uğradığı mağduriyet konusunda hak arama süreçleri tüketici tarafından işletilmeli” ifadelerini kullandı.

Deniz, tüketicilere, mağduriyet yaşadıklarında mutlaka haklarını aramaları çağrısında bulunarak, şu uyarıları yaptı:

“Mevcut hukuk düzeni tüketicilerin haklarını ararken başvuru yapacakları tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemeleri gibi mercilerde ücretsiz ve hızlı şekilde karar çıkması ilkesine dayanıyor. Yani tüketici hakkını ararken, yapacağı hukuki girişimler için herhangi bir ücret ödemiyor. Yine illerde ve birçok ilçedeki ticaret il müdürlüklerinde bulunan tüketici hakem heyetlerine şahsen başvuru yapılabildiği gibi e-devlet üzerinden de Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru olanağı bulunuyor.”

Deniz, tüketicilerin hakkını aramaları konusunda yıllar içinde olumlu ve büyük değişimler gözlemlendiğini belirterek, bu değişimde tüketici örgütlerinin büyük payının olduğunu sözlerine ekledi.

Tüketiciler Derneği (TÜDER) Genel Başkanı Levent Küçük, yaptığı değerlendirmede, vatandaşların son yıllarda tatil rezervasyonu yaptırırken sahte internet siteleri nedeniyle yaşadıkları mağduriyete işaret etti.

Tüketicilerin tatil rezervasyonlarında özellikle kurumsal firmaları tercih etmesi gerektiğini belirten Küçük, “Arama motorlarından turizm firmalarını seçerek rezervasyon yapan tüketicilerimiz çok dikkatli olmalı, çünkü dolandırıcılar internet üzerinden çok fazla sahte ilan veriyor.” dedi.

Küçük, internet sitelerini taklit ederek dolandırıcılık amacıyla hareket eden kişi ve firma sayısındaki artışa dikkati çekerek, “Tüketicilerin arama motorunda karşılarına çıkan ilk firmayı değil, iyi araştırdıkları firmayı seçmeleri gerekiyor.” ifadesini kullandı. Dolandırıcılara parasını kaptıran ve bu nedenle tatile gidemeyen çok sayıda tüketiciyle karşılaştıklarına işaret eden Küçük, dolandırıcıların hemen EFT veya havale yoluyla vatandaşların ödemeyi yapmasını istediklerini söyledi.

Özellikle firma hakkında yapılan yorumların da tüketiciler açısından önem taşıdığını bildiren Küçük, “Kurumsal firmalara, kredi kartlarıyla ve bankacılık sistemi üzerinden ödeme yapabilirler. Bungalov ev turizmi, ülkemizde yavaş yavaş ağırlık kazanmaya başladı. Burada da genelde bireysel işletmeciler ön planda. O işletmeleri, tesisi gezip verdikleri hizmetten emin olduktan sonra tercih etmekte yarar var.” diye konuştu.

Küçük, tüketicilerin, bungalov, otel veya turizm hizmeti veren kurumlarda yaşadıkları sorunları mutlaka yetkili mercilere bildirmesi tavsiyesinde bulunarak, “Vatandaşlar, rezervasyon sonrası karşılaştıkları olumsuz hizmetleri fotoğraf yoluyla belgeleyip tüketici hakem heyetlerine, kültür ve turizm il müdürlüklerine ve TÜRSAB’a şikayet edebilir. Eğer bir dolandırıcılık olayıyla karşı karşıya kalırlarsa, emniyet güçlerine ve cumhuriyet savcılıklarına da şikayette bulunabilirler.” ifadelerini kullandı.

VATANDAŞA GÜVENLİ BUNGALOVU SORGULAMA İMKANI

Sapanca Villa ve Bungalov İşletmecileri Derneği (SAVİBU) Başkanı Ali Safa Alaçam da bungalov tipi evleri kiralama konusunda vatandaşların sık sık mağduriyet yaşadığına dikkati çekerek, “Vatandaşların, özellikle Sapanca bölgesinde villa veya bungalov kiralarken resmi belgeli seyahat acenteleri üzerinden rezervasyon yapmaları önem taşıyor.” uyarısı yaptı.

Dernek olarak vatandaşlara Sapanca’da bulunan villa veya bungalovun güvenilir olup olmadığını sorgulayabilme hizmeti sunduklarını dile getiren Alaçam, bu sayede yaşanabilecek dolandırıcılık vakalarını sıfıra indirmeyi hedeflediklerini söyledi. Alaçam, kurdukları ücretsiz teyit sistemiyle 2 yılda yaklaşık 250 bin sorgulama yapıldığını ve 200 binden fazla suç girişiminin engellendiğini aktardı.

Farklı bölgelerde kiralama yapacak vatandaşlara da tavsiyede bulunan Alaçam, şunları kaydetti:

-Tüketicilerin, kiralanacak bungalovun sahibini görüntülü arayarak evi görmesi, seyahat acentesi üzerinden kiralama yapılması durumunda ise sadece şirkete ait hesaba ödeme yapması ve açıklamaya ‘rezervasyon bedeli’ yazması önem taşıyor. Özellikle sosyal medyada gerçek ev görselleri ve videoları kullanılarak açılan sahte hesaplarla vatandaş kandırılıyor. Genelde konaklama ve kahvaltı hizmeti olmasına karşın dolandırıcılar ilanı cazip hale getirmek için ‘sabah, öğle ve akşam yemeği, göl turu’ gibi fiyata dahil olmayan hizmetleri uygun fiyata sunuyormuş gibi algı oluşturuyor.

TÜKON Genel Başkanı Koçal, 14 Şubat Sevgililer Günü nedeniyle birçok sektörde özel kampanyalar ve indirimler yapıldığını belirterek, Sevgililer Günü’nün sadece tüketmek için ilan edildiğini ve tüketimi körükleme amacı taşıdığını söyledi.

Bu ve benzeri özel günlerde, gereksiz tüketim harcamalarının gerçekleştirildiğini aktaran Koçal, insanların temel ihtiyaçlarını göz ardı ederek harcama yapmalarının daha sonra maddi sıkıntılara yol açtığına dikkati çekti.

FİYATLAR ŞİŞİRİLİYOR

Koçal, Sevgililer Günü nedeniyle hazırlanan reklam kampanyaları ve indirimlerde sevgi gibi kutsal, saf ve temiz bir duygunun kullanıldığını ifade ederek, “Böylece çılgınca tüketim teşvik edilmiş oluyor. Sevgiyi basite indirgememeliyiz. Sevginin büyüklüğünü, güzelliğini veya saflığını hediye ile ölçemeyiz. Bu aslında her şeyi metalaştıran kapitalizm kültürünün anlayışıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Sevgililer Günü öncesi uyarılarda bulunan Koçal, şöyle konuştu:

“Sevginin günü olmaz, yılda bir kez Sevgililer Günü nedeniyle hatırlanan sevgi, sevgi değildir. 14 Şubat Sevgililer Günü sadece tüketim tuzağıdır, düşmemek gerekir. Bu nedenle Sevgililer Günü nedeniyle hiçbir hediye alınmamalı. 14 Şubat’ta her zaman olduğu gibi sevgi paylaşılarak yüceltilmeli. Hediye almak için de 14 Şubat’tan sonraki bir gün tercih edilmeli. 14 Şubat gibi bu tür günlerde fiyatlar önce şişirilir sonra indirilerek tüketiciler yanıltılır.”

İNTERNET ALIŞVERİŞİNE DİKKAT

Aziz Koçal, tüketicilerin 14 Şubat Sevgililer Günü harcamalarını yaparken özellikle sosyal medyadaki aldatıcı ve yanıltıcı reklamlara karşı dikkatli olmaları gerektiğini söyledi.

Son dönemde, sosyal medya hesaplarında paylaşılan linklerle yayınlanan sahte görsellerdeki bilgilerin, ucuz ve kaliteli söylemleri nedeniyle tüketicilerin dolandırılmalarına neden olduğunu aktaran Koçal, bu mecralardaki sahte kampanya ve indirimlerden uzak durulmasını tavsiye etti.

Koçal, indirim kampanyası adı altında telefonlara yollanan bazı linklerle tüketicilerin dolandırılabildiklerine dikkati çekerek, “Özellikle bu tür mecralardan yapılan alışverişlerde tüketicilerin iki defa düşünmelerinde fayda var. Çünkü çoğu zaman bu hesapların temel amacı vatandaşların kredi kartı bilgilerini ele geçirmek oluyor.” ifadelerini kullandı.

Dolandırıcıların hedefi olmamak için güvenilir alışveriş platformlarının tercih edilmesi gerektiğini belirten Koçal, sosyal medya üzerinden ürün pazarlayan çoğu kişinin vergi kaydı bulunan tacir olmadığını kaydetti.

Koçal, “Tüketicilerin alışveriş sonrası hakkını arayabilmesi için karşı tarafın tacir-esnaf yani ulaşılabilir olması gerekir. İnternet adresinin başında yer alan ‘https’ kısmı mutlaka bulunmalı. Bazı internet adreslerinde sadece ‘http’ var. Bu güvenli olmayan bir site anlamına gelir. Ayrıca, tüketici dolandırılmak istemiyorsa online alışverişte ‘www’ ile başlayan siteleri tercih etmeli, alacağı ürünün fiyatı ve kalitesi ile ilgili gerekli araştırmayı yapması gerekmektedir.” diye konuştu.

TÜKETİCİ HAKEM HEYETİNE İNTERNETTEN BAŞVURULABİLİR

TÜKON Genel Başkanı Koçal, tüketicilerin en çok mağduriyeti online alışverişlerde yaşadığını vurgulayarak, “Sosyal medya sayfalarında oluşturulan linklerden verilen siparişlerin hiç gelmemesi ya da gelen ürünün sipariş verilenle alakasının olmaması, kargolarda yaşanan gecikmeler veya ürünün naklinin doğru yapılmaması nedeniyle siparişin zarar görmesi tüketicilerin en çok şikayet ettiği konular oldu.” dedi.

Tüketicilerin, söz konusu mağduriyetleri yaşamaları durumunda ikamet ettikleri il veya ilçenin tüketici hakem heyetlerine başvurabileceklerini hatırlatan Koçal, başvuruların e-Devlet üzerinden de yapılabileceğini belirtti.

e-Devlet’ten başvuru yapılırken mutlaka başvuru ekleri, ürün alım faturası, ödeme belgesi ve yazışmalar gibi belgelerin taranarak gönderilmesi gerektiğinin altını çizen Koçal, internet üzerinden yapılan alışverişlerde ürünün teslim tarihinden itibaren 14 gün içerisinde satıcı veya sağlayıcıya cayma bildirimi göndermek şartı ile alınan ürünün iade edilerek, yapılan ödemenin talep edilebileceğini sözlerine ekledi.