ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök, toplanan verilerin ilk analizlerine yönelik açıklamalarda bulundu. 

ODTÜ Bilim İletişimi Ofisi tarafından Türkiye’nin deniz kenarı şehirlerinde ve KKTC’de gönüllü araştırma ekipleri kurduklarını söyleyen Kök, bu sayede toplumu bilimle buluştururken, 7’den 77’ye halkın desteği ile aylarca sürecek bir projeyi düşük karbon ayak izi bırakarak gerçekleştirdiklerini kaydetti. 

Rektör Kök, ODTÜ öğrenci ve mezunları ile yakınlarından oluşan katılımcıların denize kıyısı olan 28 ilde deney ve ölçüm kitleri aracılığıyla deniz suyunun sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen ve pH verilerini ölçtüğünü belirterek, bu verilerin, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü tarafından incelenmeye başlandığını aktardı. 

ÖZEL CİHAZ GELİŞTİRİLDİ

Proje için denizler için büyük önem arz eden parametreleri dakikalar içinde toplamayı olanaklı kılan Kaşif-1 adlı cihaz geliştirildiğini anlatan Kök, “Bu parametrelerin koordinatlarla beraber merkezi veri tabanında birleştirilerek bilim insanlarının yorumlamaları için hazır hale getirildi” dedi. 

Rektör Kök, “Büyük çevre deneyinin ilk sonuçlarını, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bağımsızlık ve aydınlanma meşalesini yaktığı 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nda paylaşmaktan büyük mutluluk duyuyoruz” diye konuştu. 

ODTÜ’nün gönüllü araştırmacıların ölçümlerinden toplanan tüm veriler derlendi ve ilk analizleri yapıldı. 

GEÇEN YILA GÖRE DAHA YÜKSEK SICAKLIKLAR ÖLÇÜLDÜ

ODTÜ’nün projeye ilişkin ilk analiz raporunda şu ifadelere yer verildi: 

“Küresel ısınmanın her yıl kendisini artarak hissettirmesine bir kez daha tanık olmanın yanı sıra bu yıl El Nino’nun da etkisiyle diğer pek çok bölgede olduğu gibi ülkemizde de rekor sıcaklıkların kendini göstermesi bu çalışmayla da onaylanmış oldu. Türkiye denizlerinde uydu verilerinden hesaplanan nisan ayı ortalama deniz yüzeyi sıcaklık artışı geçen yılın uydu verileriyle kıyaslandı. Buna göre deniz yüzeyi sıcaklık artışları, Akdeniz’de 1,5 derece Ege’de 1 derece, Marmara Bölgesi’nde 1,8 derece, Batı Karadeniz’de 2,3 derece ve Doğu Karadeniz’de 1 derece yüksek ölçüldü. 

Analiz raporunda kıyılardaki kirlilik ve biyolojik üretkenlikle ilgili de şu değerlendirmeler yapıldı: 

“İlk izlenim olarak Karadeniz ve Doğu Akdeniz’in, kıyılarımızda kirlilik ve biyolojik üretkenlikle paralel pH değerleri 8’in altında ölçüldü yani bu bölgelerde daha asidik bir durum gözlemlendi. Örneğin Mersin kıyılarında 7.7, Karadeniz 7.8, Marmara 7.9 civarı değerler olduğu görüldü. Görece daha temiz kıyılara sahip KKTC’de ise daha alkali (8.4 civarı) bir durum gözlemlendi.” 

Raporda, deniz pH durumunun uzun süre ölçüldüğü takdirde iklim değişiminin okyanus asitlenmesi etkisi konusunda da bilgi verici olacağına işaret edilerek, “Gündüz ölçülen oksijen değerleri, yüzey sularında beklendiği üzere üst seviyesinde 6-7 mg/L olduğu görülmüştür” ifadelerine yer verildi. 

Tuzluluk değerlerinde farklı denizlerin kendine özgü özelliklerinin ortaya konduğuna dikkat çekilen raporda, şu bulgular yer aldı: 

“Örneğin Karadeniz’de 20 birim civarı ölçülen değerlerin Ege ve Akdeniz’de 38 civarı ölçüldüğü görülmüştür. Bahar aylarında görülen tuzluluk değerlerinin beklenenden düşük olması özellikle yüksek nehir girdilerine işaret etmektedir ve ölçümler tüm yıl devam ettiği takdirde mevsimsel değişiklikler gözlemlenebilecektir. Bunun yanında Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz kıyılarında yapılan ölçümlerde coğrafi olarak tutarlılık tespit edildi.”

Başvuru dilekçesinde, 3 Mayıs 2024 günü açık kaynaklara yansıyan bir kısım haber içeriklerinde, Ankara Emniyeti Organize Şube Müdürlüğü yetkilileri tarafından, tehdit ve baskı ile başta siyasiler olmak üzere birtakım kişilere ilişkin, siyasi linç amaçlı ifadelerle, asılsız şekilde suç isnat edilmek istendiğini şeklinde beyanlar hatırlatıldı.

İYİ Parti Antalya Milletvekili Uğur Poyraz

Dilekçede şu ifadelere yer verildi:

“Yine aynı konuyla alakalı olarak yapılan haberlerde Ankara Emniyet Müdürlüğü/ İstihbarat Şubenin, suçla mücadele için verilmiş yetkilerini amacı dışında kullandığından bahisle, bir kısım siyasilerin bu eylemlerin hedefinde olduğu belirtilmiştir. Bahsi geçen bu eylemlerin odağında, müvekkil Uğur Poyraz’ın da isminin bulunduğu, birçok siyasi kişinin isim listesi açıklanmış ve bu kişilerin kanunlar tarafından koruma altına alınan kişisel veri kapsamındaki bilgilerine, bir kısım Emniyet Müdürlüğü yetkililerinin hukuksuz eriştikleri belirtilmiştir.

Yukarıda belirtilen eylemlere ilişkin beyan ve haberler açık kaynak ve sosyal medyadan yayınlanmış ve tüm bunlarla ilgili olarak İçişleri Bakanlığı idari, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı adli tahkikat başlatmıştır. Konuların gerçekliğinin ispatı ve olabilirliği konusunda belirli kanaat oluştuğundan adli ve idari soruşturmaya konu olmuştur.

Müvekkil ile ilgili olarak son 12 ay içerisinde Ankara Emniyet Müdürlüğü veya Emniyet Genel Müdürlüğünün başkaca birimleri tarafından yapılan tüm adli ve önleme amaçlı çalışmaların, CMK 135 ve 140 kapsamında, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu Ek 7. Madde kapsamında herhangi bir dinleme ve izleme yapılıp yapılmadığının araştırılması ve bununla birlikte kanun amir hükmü gereği suç soruşturması için depolanan önleme/adli amaçlı kullanılan tüm veriler üzerinden; telefon kayıtları, telefon baz kayıtları, IP üzerinden sosyal medya araçları üzerinden yapılan haberleşmeleri, Telefon İMEİ , TC, Adres, MERNİS kayıtları, konaklama, kayıtlı her türlü ödemeler, seyahat, yakıt alma, plaka tanıma sistemi, MOBESE vb. sistemlerde müvekkille ilgili olarak yapılan tüm incelemelerin yukarıda bahsi geçen iddialar çerçevesinde araştırılarak, bu işlemleri yapan birim ve kişiler hakkında cezalandırılmaları amacıyla iddianame tanzim edilmesini hususunda gereğini talep ederim.”

“GÖREVDEN AFFINIZI İSTEMENİZ YERİNDE BİR KARAR OLACAKTIR”

Poyraz sosyal medya üzerinde yaptığı paylaşımda da İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’ya istifa çağrısı yaptı. Poyraz, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın Ayhan Bora Kaplan soruşturmasıyla ilgili “komplo” iddialarına ilişkin, “Terör örgütleri ve onların uzantılarıyla, organize suç örgütleriyle bir olup, FETÖ taktikleriyle Sayın Cumhurbaşkanımıza, hükümetimize ve siyasilerimize, sosyal medya destekli ‘oyun kurmaya’ çalışıyorsa; onların oyunlarını da kurdukları tuzakları da yerle bir edeceğiz” paylaşımını alıntılayarak şunları ifade etti:

“Sayın Ali Yerlikaya size gönderdiğim soru önergelerini; okumayıp, cevaplamayıp, TBMM’de yaptığım çağrılara sessiz kalıp da şimdi bu ve benzeri paylaşımları yapmanız, bende nafile bir nedamet ve bolca hamaset yaptığınız hissi yaratmıştır. Bahse konu ekipler sizin sevk ve denetiminiz altındaki hatta bizzat sizin tarafınızdan seçilerek görev verilmiş isimlerdir. Bu isimlerin eylem ve faaliyetlerinin medya yönetimi ile aldığınız alkışların sesi sizi uyarılara sağır gerçeklere kör yapmıştır. Tweet atmak ve sorumluluğu ekiplerinize yıkarak haberiniz yokmuş gibi davranmak yerine sizin de görevden affınızı istemeniz yerinde bir karar olacaktır.”

Ofiste saatlerce oturma eylemi yapan çalışanlar, “Google saklanamazsın”, “Seni soykırımla suçluyoruz”, “Soykırıma fon sağlıyorsun” sloganları atarak Google 1,2 milyar dolar değerindeki anlaşmadan çekilmedikçe eylemlerine devam edeceklerini belirtti.

İhbar üzerine ofislere gelen polisin, ofisten çıkmazlarsa gözaltına alınacaklarını söylemesinin üzerine eylemlerine devam eden 9 çalışan, gözaltına alındı.

Google sözcülerinden Bailey Tomson, eylemin politikalarının ihlali olduğunu savunarak gözaltına alınan çalışanların Google sistemlerine erişimlerinin kesildiğini ve bu kişilere idari izin verildiğini aktardı. 

AMAZON ÇALIŞANLARI DA PROTESTOYA KATILDI

Ofisteki oturma eyleminin yanı sıra New York ile California eyaletinin Sunnyvale ve Seattle kentlerindeki ofislerin önünde anlaşma protesto edildi. Oturma eylemi ve çalışanların gözaltına alındığı anlara ait görüntüler, sosyal medyada yayıldı.

New York ofisi önünde düzenlenen gösteride, Yahudi olduğunu ifade eden konuşmacı, Nimbus Projesi’nin sona ermesi çağrısında bulunmak için oturma eylemi yaptıklarını belirterek Holokost mağdurları soyundan biri olarak eyleme katıldığını söyledi. Bu protestolara Amazon çalışanlarının da katıldığı ifade ediliyor. 

NIMBUS PROJESİ

Nimbus Projesi veri depolaması, toplaması, analizi, veri üzerinden motif ve özellik tanımlaması ve bu toplanan bilgilerle olası veri ve motif tahmini yapılmasını sağlayan bir bulut (Cloud) ve makine öğrenimi sisteminden oluşuyor.

Nimbus Projesi adı verilen 1,2 milyar dolarlık projenin sözleşmesi, Nisan 2021’de İsrail ile Google ve Amazon şirketleri arasında imzalandı.

İsrail Maliye Bakanlığı, 21 Nisan 2021’de bu anlaşmaya ilişkin açıklamasında, İsrail’in yaklaşık 1,2 milyar dolar bir yatırımla kendi yerel bulut depolama sunucu merkezlerini kurmasını sağlayacak devasa bir devlet ihalesi olan Nimbus Projesi’ni, Google ve Amazon’un kazandığını duyurdu.

Söz konusu sistem, İsrail ve ordusunun sağladığı tüm veri tabanları, kaynakları hatta sokak ve dron kameraları gibi canlı gözlem kaynaklarındaki tüm verileri kendinde toplayabilme özelliğine sahip. 

ÇALIŞANLARIN HABERİ YOK

YouTube’da çalışan yazılım mühendisi Zelda Montes, söz konusu projeye ilişkin Google’ın çalışanlarına danışmadığını belirterek “Pek çok çalışan bu sözleşmenin içinde olduğunu bile bilmiyor. Google’da yaklaşık 180 bin çalışan var ancak bu kişilerin çok küçük bir kısmı İsrail hükümeti ile böyle bir sözleşme olduğunu biliyor” ifadelerini kullanmıştı.

Projenin gizliliği nedeniyle bilgilerinin kısıtlı olduğuna işaret eden Montes, “Emeğimizin bilmediğimiz şekillerde kullanılmaması gerektiğini düşünüyoruz” demişti.

Montes, İsrail’le yapılan anlaşmaya dahil olmalarından duyduğu rahatsızlığa dair şöyle konuşmuştu: 
“Doğası gereği siyasi olan bir sözleşmeyi tarafsızmış gibi göstermeye çalışmanın çok sorumsuzca olduğunu düşünüyorum çünkü bir hükümetle sözleşme yapıyorsunuz ve bu da siyasi bir şey. Şu anda dünyadaki en yüksek mahkeme tarafından soruşturulan İsrail hükümeti ile neden bir sözleşme yapıyoruz?”

Dünya genelinde önemli merkez bankaları yavaş yavaş faiz indirimlerine hazırlanırken, Fed’in faiz indirimlerine diğer ülkelerden sonraya kalabileceği ihtimalinin artması varlık fiyatlarını etkilemeye devam ediyor.

Dün ABD’de açıklanan verilere göre, imalat sanayide 16 aylık daralmanın ardından ilk kez genişleme kaydedilirken, Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), martta 50,3 değeriyle piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Analistler, söz konusu gelişmelerin görece riskli varlıklara olan risk iştahını törpülediğini kaydederek, Fed Başkanı Jerome Powell’ın yarın yapacağı açıklamalardaki tonun piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalar açıklanan makroekonomik verilerle dalgalanmaya devam ederken, Fed’in ilk faiz indirimine haziranda gitme ihtimali yüzde 58’e geriledi.

DOLAR VE TAHVİL PİYASASI

Söz konusu veriyle birlikte dolar endeksi 14 Kasım 2023’ten bu yana ilk kez 105 seviyesinin üzerinde kapanış gerçekleştirirken, tahvil piyasalarında da satış baskısının arttığı görüldü.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 11 baz puanlık artışla günü yüzde 4,32’den tamamlarken, şu sıralarda yüzde 4,31’de bulunuyor.

ALTIN VE PETROLDE YÜKSELİŞ SÜRÜYOR

Yükseliş eğilimini üst üste altıncı işlem gününe taşıyan altının ons fiyatı, bugün önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 2 bin 257 dolardan alıcı buluyor. Altının ons fiyatı, dün 2 bin 266 dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesini test etmişti.

Artan jeopolitik riskler ve Meksika’dan gelen arz daralmasıyla petrol fiyatlarındaki yükseliş de devam ederken, Brent petrolün varil fiyatı yükseliş eğilimini üst üste 4. işlem gününe taşıyarak, yüzde 0,1 artışla 87,6 dolardan işlem görüyor.

ABD BORSALARI KARIŞIK SEYREDİYOR

Diğer taraftan, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta Nasdaq borsasında işlem görmeye başlayan sosyal medya şirketi, geçen yıl 58 milyon dolar zarar ettiğini bildirdi. Trump Media & Technology Group’un hisseleri dün yüzde 21’den fazla değer kaybetti.

Dün New York borsasında Nasdaq endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,20 ve Dow Jones endeksi de yüzde 0,60 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de karışık bir seyirle başladı.

AVRUPA PİYASALARI BUGÜN AÇILACAK

Avrupa borsaları, Paskalya tatilinin ardından bugün işleme açılması beklenirken, gözler bölge genelinde açıklanacak imalat sanayi PMI verilerine çevrildi.

Bugün Almanya’da öncü Tüketici Fİyat Endeksi (TÜFE) verilerinin de yatırımcıların odağına yerleştiğini belirten analistler, ülkede enflasyonun martta aylık yüzde 0,5 ve yıllık yüzde 2,2 olmasının beklendiğini bildirdi.

Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık bir seyirle başladı.

ASYA’DA POZİTİF SEYİR

Asya pay piyasalarında ise Çin hariç pozitif bir seyir öne çıkarken, Japonya Maliye Bakanı Shunichi Suzuki, Japonya Merkez Bankasının (BoJ), genişleyici para politikasına “muhtemelen” devam edeceğini dile getirdi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,3 değer kazanırken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 geriledi.

YURT İÇİ PİYASALAR DALGALI

Yurt içinde dün dalgalı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,17 değer kazancıyla 9 bin 157,54 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün satıcılı bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının yüzde 0,4 altında 32,2565’ten tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 32,2640 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu yurt dışında ise Avrupa genelinde imalat sanayi PMI, Almanya’da öncü enflasyonun yanı sıra ABD’de JOLTS açık iş sayısı, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişleri verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9 bin 200 ve 9 bin 300 seviyelerinin direnç, 9 bin 100 ve 9 bin puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

BU VERİLER İZLENECEK

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 İngiltere mart ayı konut fiyat endeksi

10.55 Almanya mart ayı imalat sanayi PMI

11.00 Avro Bölgesi mart ayı imalat sanayi PMI

11.30 İngiltere mart ayı imalat sanayi PMI

15.00 Almanya mart ayı tüketici fiyat endeksi

17.00 ABD mart ayı JOLTS açık iş sayısı

17.00 ABD şubat ayı fabrika siparişleri

17.00 ABD şubat ayı dayanıklı mal siparişleri

Ekrem İmamoğlu, Seyrantepe’de bulunan CHP İstanbul İl Başkanlığı’nda seçim sonuçlarını takip edecek. İmamoğlu’nun verileri takip edeceği ve yanı başında konuşma yapacağı alan da görüntülendi. Ekiplerin alandaki son çalışmalarının devam ettiği görüldü.

18 BİNDEN FAZLA SEÇMENE İTİRAZ

CHP İstanbul İl Başkanı Çelik de yürütülen çalışmaları anlattı. Çelik, sandık güvenliği çalışmaları hakkında şu bilgileri verdi:

– 3 aydır sandık güvenliğiyle ilgili çok etkili bir çalışma süreci yürütüyoruz. Henüz daha sandık konusuna gelmeden önce seçmenlerle ilgili şöyle bir çalışma yaptık. 4 Ocak’la 20 Ocak arasında seçmen listeleri İstanbul’da askıya çıktı. Biz, eğer bir hanede 10’dan fazla kişi yaşıyorsa veya bir hanede ikiden fazla soyisimli insan yaşıyorsa, 39 ilçemizde o haneleri ziyaret ettik. Komşularımızın kapısını çaldık. ‘10’dan fazla seçmen görünüyor. Birden fazla soyisim görünüyor hanenizde. Bu seçmenler burada yaşıyor mu’ diye sorduk.

– Tespitlerimiz sonucu 18 bin 137 seçmene İstanbul’da ilçe seçim kurullarına itiraz ettik. İtirazlarımız sonrası ilçe seçim kurullarında 4 bin 324 seçmen eski adreslerine geri gönderildi. 10 Ocak’tan itibaren sandık güvenliği çalışmalarımızı başlattık. Okul sorumlularımızı, kat sorumlularımızı, avukatlarımızı, bilişim sorumlularımızı, sandık görevlilerimizi belirlemeye başladık. Eğitimlerimizi başlattık. İstanbul’da 865 oturumda sandık görevlilerimize eğitimler verdik.

– Okul kat sorumlularımıza İstanbul’un üç bölgesinde ayrı ayrı eğitimler verdik. Bin 980 okulda, her okulda avukatlarımız olacak. Avukatlarımıza eğitimler verdik. Bilişim sorumlularımızla toplantılarımızı yaptık, eğitimler verdik. İstanbul’un 39 ilçesinde, her sandıkta sandık görevlilerimiz olacak; okul sorumlularımız, kat sorumlularımız, bilişim sorumlularımız, avukatlarımız olacak.

VERİLER NASIL TAKİP EDİLECEK?

Çelik, seçim sonuçları açıklandığından itibaren veri takibi nasıl yapacaklarına ilişkin şunları söyledi:

– Özellikle veri girişi konusunu detaylı bir biçimde anlatmak isterim. Çünkü biliyorsunuz, bazı ajanslar, rakibimiz olan siyasi partiyi çok yüksek bir yerden göstererek yayın yapmaya başlıyorlar. Öncelikle oylar kullanıldı. Sandıklar açıldı. Oylar sayıldı ve oylar, ıslak imzalı tutanaklara işlendi. Daha ıslak imzalı tutanak okuldayken okul bilişim sorumlularımız giriş yapmış olacaklar. Okul bilişim sorumlularımızın girdiği verileri biz il merkezimizden bir ekrandan görüyoruz.

– Sonra ıslak imzalı tutanaklar ilçe binalarına gidiyor. Her ilçede seçim sonuç giriş sorumlularımız var. Sandık sayısına göre 20, 30, 40 bilgisayarla ilçe binalarımızda seçim sonuç giriş sorumlularımız, ikinci girişleri yapacak. İkinci ekranda ilçe binalarından girilen verileri göreceğiz. Ayrıca İstanbul Gönüllüleri de büyükşehir belediyesinin sonuçlarına girecekler. Üçüncü ekrandan İstanbul Gönüllüleri’nin verilerini göreceğiz.

– Sonra YSK’nın verilerini çekerek dördüncü ekrandan YSK verilerini, bizim daha önce giriş yaptığımız verilerle karşılaştıracağız. Eğer bu dört ekran arasında bir uyuşmazlık varsa sistem, alarm vererek bizi uyarmış olacak ve hatalı giriş yapılan sandıklara hızlıca ıslak imzalı tutanaklarla itiraz edeceğiz. Yani İstanbul’un 39 ilçesinde hem sayım döküm aşamalarını hem verilerin girişini dört ekrandan takip ederek İstanbulluları seçimin her aşamasında bilgilendirmiş olacağız.

“SEÇİME HAZIRIZ”

Seçimin takibi için ‘karargâh’ oluşturduklarını belirten Çelik, sözlerini şöyle sürdürdü:

– Büyükşehir Belediye Başkanımız Ekrem İmamoğlu’yla seçimi birlikte takip edeceğiz. Seçim karargâhımızın bütün bilişim altyapısını, bütün teknik altyapısını oluşturduk. Ayrıca basın görevlilerimize hızlı bilgi aktarabilmemiz için basın görevlilerimizin görevlerini yapabilecekleri alanları oluşturduk. Hem 39 ilçemizde ilçe binalarımızla hem seçim günü için hazırladığımız İstanbul karargâhımızla seçime sıkı bir biçimde hazırız.

– Sadece sandık görevlilerimiz, avukatlarımız değil; milletvekillerimiz de seçimde görev yapacaklar. Milletvekillerimiz, Parti Meclisi üyelerimiz, ilçe başkanları, il başkan yardımcılarımız, kadın kolları, gençlik kollarımız, mahalle birimlerimiz seçim günü herkes kendi görev, alan sorumluluklarında çalışmalar yürütecek. Gündüz okullarda olacaklar, akşam da seçim kurullarında özellikle milletvekillerimiz seçimin sağlıklı ilerleyip ilerlemediğini takip etmiş olacaklar.

Irkçı ya da cinsiyetçi tutum, sahte müstehcen içeriklerin üretimi gibi pek çok tehlikeyi de beraberinde getiren yapay zekâ araçları için hükümetler kolları sıvadı.

Ulusal ve uluslararası yönetim organlarının yapay zekâ araçlarını düzenlemek için attığı en son adımlar ise şu şekilde:

AVUSTRALYA

Avustralya hükümeti 17 Ocak’ta yapay zekâ risklerini azaltmak için bir danışma organı kuracağını ve teknoloji şirketlerinin yapay zekâ tarafından oluşturulan içerikleri etiketlemeye teşvik etmek de dahil olmak üzere bir dizi yönergeyi uygulamaya koymak için sektör kurumlarıyla birlikte çalışmayı planladığını söyledi.

BRİTANYA

Önde gelen yapay zekâ geliştiricileri, kasım ayında İngiltere’de düzenlenen ilk küresel Yapay Zekâ Güvenlik Zirvesi’nde, gelişen teknolojinin risklerini yönetmeye yardımcı olmak amacıyla yeni modellerini yayınlanmadan önce test etmek için hükümetlerle birlikte çalışmaya karar verdi.

Zirvede aralarında ABD ve Çin’in yanı sıra AB’nin de bulunduğu 25’ten fazla ülke, birlikte çalışmak ve gözetim konusunda ortak bir yaklaşım oluşturmak amacıyla “Bletchley Deklarasyonu”nu imzaladı.

İngiltere zirvede, gelişmiş yapay zekâ modellerini güvenli hale getirmeye yönelik araştırmaları destekleyecek iki süper bilgisayardan oluşan “Yapay Zeka Araştırma Kaynağı” için finansmanını üç katına çıkararak 300 milyon pound’a ulaşacağını söyledi.

ÇİN

Çin’in bilim ve teknolojiden sorumlu bakan yardımcısı Wu Zhaohui, kasım ayında Britanya’da düzenlenen Yapay Zekâ Güvenliği Zirvesi’nin açılış oturumunda Pekin’in uluslararası bir çerçeve oluşturmaya yardımcı olmak için yapay zekâ güvenliği konusunda iş birliğini artırmaya hazır olduğunu söyledi.

Çin, yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılmayan kaynakların kara listesini de içeren güvenlik gereksinimlerini ekim ayında yayınladı.

Ülke, ayrıca ağustos ayında hizmet sağlayıcıların yapay zekâ ürünlerini kitlesel pazara sunmadan önce güvenlik değerlendirmeleri sunmalarını ve izin almalarını gerektiren bir dizi geçici önlem de yayınladı.

AVRUPA BİRLİĞİ

AB milletvekilleri 13 Mart’ta, bankacılıkta, internete bağlı cihazlarda, akıllı evlerde ve arabalarda kullanılan bir teknolojiye dünyanın ilk mevzuatı olan AI kurallarına ilişkin geçici bir anlaşmayı onayladı.

AB ülkeleri aralık ayında, yapay zekâ kullanımını ve yapay zekâ sistemlerinin nasıl düzenleneceğini daha iyi kontrol etmeyi amaçlayan Yapay Zeka Yasası üzerinde siyasi bir anlaşmaya vardı.

FRANSA

Fransa’nın gizlilik gözlemcisi nisan ayında ChatGPT hakkındaki şikayetleri araştırdığını söyledi.

G7

G7 ülkeleri ekim ayında, gelişmiş yapay zekâ sistemleri geliştiren firmalar için dünya çapında güvenilir yapay zekâyı teşvik etmeyi amaçlayan 11 maddelik bir davranış kuralları üzerinde anlaşmaya vardı.

İTALYA

Üst düzey bir yetkili mayıs ayında yaptığı açıklamada, İtalya’nın veri koruma otoritesinin yapay zekâ platformlarını incelemeyi ve bu alanda uzmanlar işe almayı planladığını söyledi. ChatGPT, Mart 2023’te İtalya’da geçici olarak yasaklandı, ancak nisan ayında tekrar kullanıma sunuldu.

JAPONYA

Japonya’nın gizlilik gözlemcisi, OpenAI’yi insanların izni olmadan hassas verileri toplamaması konusunda uyardı.

POLONYA

Polonya Kişisel Verileri Koruma Ofisi eylül ayında, ChatGPT’nin AB veri koruma yasalarını ihlal ettiği yönündeki bir şikayet nedeniyle OpenAI’yi araştırdığını söyledi.

İSPANYA

İspanya’nın veri koruma kurumu nisan ayında ChatGPT’nin potansiyel veri ihlallerine ilişkin bir ön soruşturma başlattı.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

BM Genel Sekreteri António Guterres ekim ayında, yapay zekâ ile ilgili sorunları ele almak üzere teknoloji şirketi yöneticileri, hükümet yetkilileri ve akademisyenlerden oluşan 39 üyeli bir danışma organının kurulduğunu duyurdu.

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

ABD, İngiltere ve birçok ülke kasım ayında yapay zekâya ilişkin sistemlerin kötüye kullanılmasına karşı izlenmesi, verilerin kurcalanmaya karşı korunması ve yazılım tedarikçilerinin incelenmesi gibi genel öneriler içeren 20 sayfalık bağlayıcı olmayan bir anlaşmayı açıkladı.

Ticaret Bakanı Gina Raimondo, 1 Kasım’da Britanya’daki Yapay Zeka Güvenlik Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada, ABD’nin yapay zekâ modellerinin bilinen ve ortaya çıkan risklerini değerlendirmek için bir yapay zekâ güvenlik enstitüsü kuracağını söyledi.

Başkan Joe Biden, 30 Ekim’de ABD ulusal güvenliği, ekonomisi, kamu sağlığı veya güvenliği açısından risk oluşturan yapay zekâ sistemleri geliştiricilerinin güvenlik testlerinin sonuçlarını hükümetle paylaşmalarını zorunlu kılan bir idari emir yayınladı.

Son olarak da ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) AB’nin yapay zekâ yasasını kabul etmesinin ardından bu hafta yaptığı açıklamada 2024 ‘yapay zekâ yol haritasını’ duyurdu. ABD, yapay zekâyı güvenlik, uyuşturucu madde ile savaş, düzensiz göç ve çocuk istismarını kapsayan üç yeni pilot projede kullanacağını açıkladı.

DHS, yapay zekânın kullanımına ilişkin yeni bir yol haritası çizdiklerini belirterek kullanımların üç yeni pilot proje ile belirli alanlarda faaliyet göstereceğine dikkat çekti.

Farklı kamu kurumlarında kullanılması ön görülen yapay zekâ sistemlerinin ilk olarak, çocuk istismarı ve uyuşturucu madde soruşturmalarında, doğal afet ve acil durumlarda iletişimin sağlanmasında ve göçmenlik hizmetlerinde kullanılacağı belirtildi. DHS yapay zekâ ile geliştirmeyi hedeflediği uygulamaları 2023’te Bakanlık bünyesinde kurulan ‘Yapay Zekâ Görev Gücü’ koordinatörlüğü ile gerçekleştireceğini ifade etti.

VATİKAN

Papa Francis, aralık ayında yapay zekâyı düzenlemek için yasal olarak bağlayıcı bir uluslararası anlaşma yapılması çağrısında bulunarak, algoritmaların insani değerlerin yerini almasına izin verilmemesi gerektiğini söyledi ve insanlığı tehdit eden bir “teknolojik diktatörlüğe” karşı uyarıda bulundu.

Enflasyonun belirli bir eşik seviyeyi aştığı ülkelerde ekonomi politikalarını yönetmek ve yönlendirme de zordur. Bir kaç yıldan beri 3 haneyi yakalayan enflasyon oranının en fazla etkilediği ücretler reel olarak hızla erimekte, bu da ulusal gelir hızlı bir şekilde eritmekte.

Harcamalar yöntemiyle ölçülen ulusal gelirin ortalama %60-70’nin tüketim harcamalarından geldiği gerçeği ile reel ücretlerdeki azalma ulusumuzun varlı birikimini de zayıflatmakta.

Rezervleri hızla yok olan, Merkez Bankası’nın döviz kurunu yönetememesi ve iç piyasada sürekli yükselen fiyatlar nedeniyle ücretler reel olarak daha da azalacaktır. Bu ve önümüzdeki uzun bir sürede bunun düzelmesinin de zor olduğunu söylemek gerekir.

-Şubat enflasyon verilerinde ilk kez TÜİK, ENAG’dan yüksek veri açıkladı. TÜİK’te bir değişim mi var, ya da bir hazırlık mı?

Artık TÜİK aralıklarla enflasyonu doğru açıklama yerine bunu sürekli hale getirmeli, halkın cebinden veriler vasıtasıyla alınan alın teri karşılığının da yerine konması gerekir. Korkarım önümüzdeki dönemde hem yetkililer hem de siyasi sorumlara karşı açılacak davalar baş ağrıtacak nitelikte olacaktır. Bunun en son örneğini Arjantin ve Yunanistan’da tecrübe ettik.

-Bu süreç en çok emeklileri etkileyecek gibi sanki. Cumhurbaşkanı bunun en net sinyalini verdi sanırım.

Çünkü para yok, kaynak kalmadı. Ulusal gelir tam anlamıyla birkaç aileye transfer edildi… ve hala da ediliyor.

-Yıl ortasında yeni maaş zammı yapılmalı mı?

Hem de birkaç defa yapılması zorunlu. Sonuçta halkında bir dayanma gücü var. Yaşam maliyeti artar, ücretler ona yetişemezse daha da huzursuz bir toplum oluruz.

-Herkesin merak ettiği konu: Seçimlerden sonra ekonomide ne olacak? Siz ne bekliyorsunuz?

Seçimler fiyatlar ve diğer olumsuzlukların baskılandığı dönemleri kapsar. Bu sefer de farklı bir gelişme yok. Swaplarla desteklenen rezervlerdeki açık, döviz kurundaki baskılama ve fiyatların telefon trafiği ile sabitlenmesi çabası yanında demokrasi seviyesindeki erime seçim öncesi değilse de ertesi, döviz kurunu artıracak, fiyatları daha da artıracak, reel ücretleri eritecektir. Bu programsızlık ve siyasi yönetim tarzı ülkeyi daha çok uzun süre sıkıntılar içinde bırakacaktır.

-Halk da seçim sonrası için hazırlıklara başladı sanırım. Dövizdeki hareketliliği bu şekilde yorumlayabilir miyiz?

Ekonomik büyüme oranları enflasyon verilerinin baskılandığı bir ortamda reel olarak yanlış hesaplanır. Diğer ifadeyle olduğunda fazla çıkar. Bunu son dönemde ekonomik büyüme matematiğini, metodunu bilen ekonomistler sıkça vurguladı. Zaten enflasyonu ile milli gelir verileri yanlış ise de diğer verilerin oynaklığının artacağını belirtmek yanlış olmaz. Bunlardan bir tanesi de döviz kurudur.

Ülke enflasyon oranı ile diğer ülke enflasyon oranlarının farkı, ulusal gelir seviyesi, enflasyon oranı vb. değişkenlere bağlı olan döviz seviyesinin günümüz değerinde durması akıldışı olur. Zaten bunu anlayan halk da döviz büroları ve kuyumculara akın etmeye başladı.

2019’DA KARAR VERİLMİŞTİ

Kurul, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 16. Ceza Dairesince görülen ve 25 Nisan 2019’da karara bağlanan davaya ilişkin temyiz incelemesini tamamladı. Buna göre, kozmik odada arama yaptıran eski savcı Mustafa Bilgili’ye Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) kapsamında “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan verilen 11 yıl 3 ay ve “devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri temin etmek” suçundan verilen 5 yıl 10 ay hapis cezaları onandı.

Bilgili hakkında, devlet sırrına ilişkin bilgileri aynı suçtan başka davada yargılanan eski TÜBİTAK çalışanı Ünal Tatar’a vermek suretiyle “devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri casusluk amacıyla açıklamak” suçundan açılan kamu davasının ayrılması kararı da uygun bulundu.

GEREKÇESİ DAHA SONRA YAZILACAK

Kozmik odaya ilişkin soruşturma kapsamında bazı kararlar veren eski hakim Halil İbrahim Kütük’e “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan verilen 8 yıl 9 ay hapis cezası ile “devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri temin etmek” suçundan verilen 3 yıl 4 ay hapis cezası onandı.

Eski hakim Nihal Uslu’ya “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan verilen 9 yıl ile “devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri temin etmek” suçundan verilen 5 yıl hapis cezası da onandı.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kozmik odadaki aramalara katılan eski hakim Kadir Kayan’ın da aralarında olduğu firari sanıklar hakkında verilen dosyaların ayrılması yönündeki kararları uygun buldu.

Kurul tarafından oy birliğiyle verilen kararın gerekçesi daha sonra yazılacak.

KOZMİK ODA KUMPASINDE NELER OLMUŞTU?

Genelkurmay Başkanlığının tüm itirazlarına rağmen Genelkurmay Ankara Seferberlik Bölge Başkanlığının “kozmik oda” olarak bilinen kısımlarında 20 gün boyunca yapılan aramaların ayrıntıları, çeşitli kurumların raporlarıyla ortaya çıkmıştı.

Yargıtay 16. Ceza Dairesindeki yargılamalar sırasında verilen ara karar gereği Genelkurmay Adli Müşavirliğince gönderilen raporla, aramalarda TSK’nın “devlet sırrı” niteliğindeki belgelerinin ele geçirildiği tescillenmişti.

Raporda, davaya konu belgelerden, incelenen 374 dijital veri ve 7 fiziki belgenin dördünün oluşturulduğu tarihten itibaren devlet sırrı niteliği taşımadığı, bunlar dışında kalan diğer tüm belgelerin başlangıcından itibaren devlet sırrı olduğu ve bu özelliklerini halen koruduğu belirtilmişti.

Raporda, “Devlet sırrı olduğu belirtilen bir kısım belgelerin, düşman ülkeye savaş hazırlıklarımızı, savaş etkinliğimizi ve çalışma prensiplerimizi ortaya koyabilecek nitelikte bilgiler içerdiği anlaşılmıştır.” tespiti yer almıştı.

Bülent Arınç’a “suikast” düzenleneceği yönündeki telefon ihbarı sonucu konuyla ilgili soruşturma başlatan dönemin Ankara Cumhuriyet Savcısı Mustafa Bilgili, Genelkurmay Ankara Seferberlik Bölge Başkanlığı 11 ve 16 numaralı odalarda 25 Aralık 2009’da arama yapmak istedi.

Genelkurmay Seferberlik Tetkik Dairesi Başkanlığı ise 11 ve 16 numaralı çift kilitli çelik kapılarla muhafaza edilen odalardaki bilgi, belge ve arşiv kayıtlarının devlet sırrı niteliğinde, devletin güvenliğiyle ilgili olduğundan Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 125. maddesi gereği cumhuriyet savcılığına bu odalara giriş izni verilemeyeceğini yazıyla belirtmişti.

Bunun üzerine, Bilgili yerine dönemin Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi Hakimi Kadir Kayan, 26 Aralık 2009’da 11 ve 16 numaralı odalarda arama yapmaya başladı.

Kayan’ın 20 gün süren araması sonucu CD, dosya ve harddisklerden oluşan “gizli belgeler” dışarı çıkarılarak, bugün FETÖ ile bağlantılı oldukları tespit edilen TÜBİTAK uzmanı bilirkişilere çözümletildi.

Genelkurmay Başkanlığının o günlerde tuttuğu tutanaklarda, odalardaki belge ve arşiv kayıtlarının, devlet sırrı niteliğinde olduğunun belirtilmesine rağmen arandığı ifade edilerek, “Hakim Kadir Kayan tarafından bugüne kadar yapılan incelemelerde 1970’li yıllardan günümüze kadar yüklenen suçla ilgisi olmayan devlet sırrı niteliğindeki tüm bilgilere nüfuz edilmiştir” denilmişti.

Bu aramanın ardından Yargıtay üyesi yapılan Kadir Kayan, FETÖ’nün 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana firari durumda bulunuyor.

Dijitalleşme ve pandemi ile birlikte abone sayısını hızla artıran ve hem özel içerikleri hem de dizi ve film arşiviyle sık sık gündeme gelen Netflix’teki maaş politikasını ABD merkezli medya kuruluşu Business Insider paylaştı.

Kamuya açık verileri inceleyen Business Insider, Netflix’in ABD’deki yıllık maaşlarının 72 bin dolar ile 1 milyon dolar arasında olduğunu ortaya çıkardı.

2022 yılında abone kaybı yaşayan ve yaklaşık 450 kişiyi işten çıkaran Netflix geçen yıl ise toparlanma sürecine girmişti.

İÇERİK VE YAPIM DEPARTMANLARI

Yardımcı, İçerik Stratejisi ve Analizi: Ortalama 139.179 $; 89.357 $ ile 189.000 $ arasında değişiyor
Ortak, Stüdyo Stratejisi ve Analizi: Ortalama 173.827 $; 137.654 $ ile 210.000 $ arasında değişiyor.
İçerik Stratejisi ve Analiz Sorumlusu: 160.000 $
Koordinatör, Büyük Stüdyo Film Lisanslama: Ortalama 123,386 $ ; 121,763 $ ile 125,008 $ arasında değişiyor.
Koordinatör, Post Prodüksiyon, Bağımsız Film: $139,318
Koordinatör, Post Prodüksiyon, Bağımsız Film: $164,382
Post Prodüksiyon Direktörü: 172.328 $
Yönetmen, Belgesel Film: 172,328 Dolar
Direktör: 183.082 $
Yönetmen, Yapım Yönetimi, Orijinal Stüdyo Filmi: 172,328 $
Yönetici Asistanı, İçerik ve Kurumsal Etkinlikler: $82,326
Yönetici, Yaratıcı Geliştirme ve Prodüksiyon: Ortalama 137.800 $ ; 92.518 $ ile 183.082 $ arasında değişiyor.
Müdür, Yaratıcı Hizmetler: 475.000 $
Yönetici, İçerik Stratejisi ve Analizi: Ortalama 159,619 $; 89,357 $ ile 159,619 $ arasında değişiyor.
Yönetici, Belgesel Film: 281,394 $ medyan; 183,082 $ ile 379,706 $ arasında değişiyor.
Müdür, Posta Hizmetleri: $183,082
Müdür: 172.328 $
Kıdemli Müdür, İçerik Stratejisi ve Analizi: 117.374 $
Dikey Lider: $166,046

VERİ, MÜHENDİSLİK VE ÜRÜN DEPARTMANLARI

Analitik Mühendisi: $184,850
Uygulama Güvenliği Mühendisi: $172,536
Veri Analisti: 183,310 $
Veri ve İçgörü Proje Yöneticisi: Ortalama 257.764 $; 239.200 $ ile 276.328 $ arasında değişiyor.
Veri Mühendisi: Ortalama 192,941 $; 139,464 $ ile 283,442 $ arasında değişiyor.
Veri Mühendisliği Müdürü: 218,608 $
Veri Bilimci: Ortalama 183.310 $; 183.310 $ ile 295.194 $ arasında değişiyor.
Veri Görselleştirme Mühendisi: 192,941 $
Direktör, Büyüme Veri Mühendisliği: 1 milyon dolar
Ürün Platformu Stratejisi, Planlama ve Analiz Direktörü: 206.274 $
Mühendislik Müdürü: Ortalama 266.926 $; 184.080 $ ile 672.000 $ arasında değişiyor.
Mühendislik Müdürü, Çekirdek Veri Platformu: 276,328 $
Mühendislik Müdürü, Kimlik: $775,000
Mühendislik Müdürü, Gelir Finansmanı Altyapısı: $276,328
Mühendislik Müdürü, Stüdyo Temelleri Mühendisliği: $276,328
Yönetici, iOS UI: 266.926 $
Müdür, Ürün Platformu Stratejisi, Planlama ve Analiz: Ortalama 225.577 $; 151.154 $ ile 300.000 $ arasında değişiyor.
Müdür, Ürün SP&A, Stüdyo Ürün: 137.654 $
Müdür, Ürün Stratejisi, Planlama ve Analiz: 136.573 $
Yönetici, UI Mühendisliği: Ortalama 243.516 $; 184.080 $ ile 800.000 $ arasında değişiyor.
Performans Mühendisi: Ortalama 238,192 $ medyan; 192,941 $ ile 283,442 $ arasında değişiyor.
Gizlilik Yazılım Mühendisi: $283,442
Ürün Tasarımcısı: 184,080 $ ortalama; 96,304 $ ile 430,000 $ arasında değişiyor.
Ürün Müdürü: Ortalama 266.926 $; 210.704 $ ile 283.442 $ arasında değişiyor.
Ürün Müdürü, Bulut Altyapısı: $276,328
Ürün Müdürü, Geliştirici Üretkenliği: $184,080

FİNAN VE HUKUK DEPARTMANI

Ortak: 145.038 $
Ortak, Fiziksel Üretim Hukuku: 86,403 Dolar
Yardımcı, Üretim Finansmanı: Ortalama 140.383 $; 120.765 $ ile 160.000 $ arasında değişiyor.
İçerik Muhasebecisi: Ortalama 106.018 $; 101.650 $ ile 106.974 $ arasında değişmektedir
Direktör, Ticari ve Hukuki İşler, Post Prodüksiyon ve Prodüksiyon Planlama: 218.754 $
Direktör, Üretim Finansmanı: 193.274 $
Finans Fonksiyonel Lideri: 132,787 $
Dolaylı Vergi Analisti: 132,787 Dolar
Uluslararası Vergi Analisti: $120,765
Yasal Teknoloji Müdürü: 300,000 $
Müdür, Tüketici Ürünleri ve Deneyimleri: $92,518
Müdür, Pazarlama ve Fikri Mülkiyet Hukuku Operasyonları, Araçları ve İş Akışları: $129,293
Müdür, Üretim Finansmanı: Ortalama 175.116 $; 101.650 $ ile 248.581 $ arasında değişiyor.
Müdür, Gelir Yönetimi ve Analitiği: Ortalama 217.600 $; 140.005 $ ile 295.194 $ arasında değişiyor.
Kıdemli İçerik Muhasebecisi: $101,650

PAZARLAMA VE HALKLA İLİŞKİLER DEPARTMANLARI

Yardımcı Ürün Yöneticisi, Canlı Hizmetler: 214.074 $
Direktör, İş Geliştirme: 249.912 $
Dublaj Yöneticisi: 196,934 $
Müdür, Reklam Stratejik Planlama ve Analiz: 166.046 $
Müdür, Reklamlar: Ortalama $121,763; $95,826 ile $205,150 arasında değişiyor.
Müdür, ABD Filmleri Pazarlama: 196.934 $
Pazarlama Yaratıcı Yapımcısı: $196,934
Medya Operasyonları Uzmanı: Ortalama 122.834 $; 114.670 $ ile 130.998 $ arasında değişiyor.
Üretim Planlayıcısı: 195,936 Dolar
Ürün Planlayıcısı, Promosyonel AV & Tasarım: 230.818 $
Proje Yöneticisi, Büyüme Ortaklıkları: 230.381 $
Kıdemli Direktör, Yetenek İlişkileri ve Ödüller: Ortalama 165,693 $ medyan; 93,579 $ ile 195,936 $ arasında değişiyor.
Kıdemli Müdür, Kreatif, Pazarlama Ortaklıkları: 195.936 $
Kıdemli Üretim Planlayıcısı: 205.150 $
Uzman, İletişim: $93,579

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve Emniyet Genel Müdürlüğünün (EGM) ortak operasyonuyla gözaltına alınan 9 şüpheliden 7’si tutuklandı.

Başsavcılığın, şüphelilerin tutuklanmasına yönelik talebiyle mahkemeye gönderdiği sevk yazısında, soruşturma ve zanlılarla ilgili detaylar yer aldı.

İÇOM’DAN GELEN “YABANCI ŞAHIS VE ŞİRKET ARAŞTIRMASI” TALEBİ

Sevk yazısında, “özel dedektiflik” adı altında İsrail İstihbarat Servisi Çevrimiçi Operasyon Merkezi (İÇOM) ile 2019’dan itibaren bağlantıda olan şüpheli G.K’nin, irtibatını devam ettirdiği, İÇOM ekibinde yer aldığı belirlenen Yuriy Kovalchuk tarafından verilen, yabancı şahıs ve şirketlere yönelik araştırma, keşif ve takip faaliyeti talimatlarını yerine getirdiği belirtildi.

Bu yolla maddi menfaat elde eden G.K’nin 6 kişi hakkında bilgi toplama eylemlerini, aralarında eşi ve üvey oğlunun da bulunduğu S.A.Y, F.S.K, S.Y ve Y.A.D. ile birlikte gerçekleştirdiği bilgisi verilen yazıda, şüphelinin ayrıca, devletin veri tabanındaki bilgileri kamu kurum ve kuruluşlardaki irtibatları aracılığıyla elde ettiği ve bunları “casusluk” suçundan tutuklu olan diğer şüpheli M.K. ile maddi gelir karşılığında paylaştığı bildirildi.

4 ŞÜPHELİ BAĞLANTILI OLDUKLARINI KABUL ETTİ

M.K’nin de bu bilgiler karşılığında, 2019-2022 tarihlerinde G.K’nin hesabına 64, eşinin hesabına ise 35 kez ödeme yaptığı aktarılan yazıda, dijital materyallerin incelenmesi kapsamında MOSSAD görevlileriyle iletişimde olduğuna dair kayıtlara ulaşılan G.K’nin, bu durumu kabul ettiği kaydedildi. Bu kişinin ayrıca, aile görüntüsü vermek adına takip esnasında eşiyle birlikte hareket ettiğinin tespit edildiği de yazıda vurgulandı.

G.K’nin şüphelilerden biri olan eşi F.S.K. hakkındaki değerlendirmelere yer verilen yazıda, F.S.K’ye ait banka hesaplarında çok sayıda ve olağan dışı miktarda para hareketlerinin belirlendiği, takip ve bilgi toplama faaliyetlerinde yer alması sebebiyle para trafiğinden haberdar olan F.S.K’nin, beyanlarında ayrıca söz konusu durumları kısmen kabul ettiği ifade edildi.

Şüpheli B.Y’nin de yine zanlılardan biri olan eşi S.Y. ile aile görüntüsü vererek takip işlemlerinde yer aldıkları, hedeflerindeki kişilerin araçlarına GPS cihazı yerleştirip fotoğraflarını çektiklerini ifadelerinde kabul ettiklerine işaret edilen yazıda, çiftin birlikte hareket ederek “casusluk” faaliyeti gerçekleştirdiği öne sürüldü.

M.K., “ASKERİ VE SİYASİ CASUSLUK” DAVASI KAPSAMINDA TUTUKLU

Sevk yazısında, şüpheli M.K’nin İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesinde “askeri ve siyasal casusluk” suçundan yargılandığı dava dosyası kapsamında tutuklu olduğu bilgisine de yer verildi.

M.K’nin hukuk bürosu çalışanı olarak görünmesine rağmen yabancı uyruklu şahısların kişisel bilgilerini yasa dışı yollardan elde ettiği, söz konusu bilgileri şüpheliler S.A.Y, G.K. ve aynı mahkemede “casusluk” suçundan yargılandığı tutuklu sanık S.K. ile paylaştığı, birlikte bilgileri MOSSAD’a ilettikleri ve bu nedenle M.K’nın bilgi ağı içerisinde kritik bir isim olduğu bilgisi verildi.

Bu yolla menfaat elde eden M.K’nin, banka hesabında olağan dışı miktarda para olduğu ve diğer şüphelilerle çok sayıda HTS kaydının bulunduğu da anlatıldı.

Şüphelilere ait dijital materyallere ilişkin incelemelerin tamamlanamaması nedeniyle delillerin tam olarak elde edilmediğine dikkat çekilen yazıda, dosyanın geldiği aşamada kaçma şüphelerinin olması gerekçesiyle şüphelilerin tutuklanmalarına karar verilmesi talep edildi.

M.K. HAKİMLİK SORGUSUNDA SUÇLAMALARI KABUL ETMEDİ

İstanbul Sulh Ceza Hakimliğinin tutuklama kararında M.K’nin beyanları yer aldı. Bu kişi, “casusluk yapmasının imkansız olduğu, yurt dışına çıkmadığı, kimseden para almadığı, avukatın yanında çalıştığı, kimseyi tanımadığı ve suçlamaları kabul etmediği” yönünde savunma yaptı.

Hakimlik kararında, şüpheli F.S.K’nin, şüpheli eşi G.K. ile beraber Türkiye’ye gelen yabancı bir kişiyi takip ettiği, kendisine ait banka hesaplarında çok sayıda ve olağan dışı miktarda para hareketlerinin olduğuna ilişkin MASAK raporundan bahsedildi.

Şüpheli S.A.Y. ile ilgili değerlendirmelere de yer verilen kararda, bu kişinin, G.K’nin yönlendirmesiyle MOSSAD’a çalıştığı belirlenen “İgor” isimli şahıstan gelen bilgilerle yabancı uyruklu şahısların takibini yapıp haklarında bilgi topladığı, HTS incelemesine göre diğer şüphelilerle çok sayıda iletişim kurduğunun tespit edildiği aktarıldı.

Hakimlik, 7 şüphelinin “kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek veya yaymak”, “devletin gizli kalması gereken bilgilerini siyasal veya askeri casusluk amacıyla temin etmek” ve “hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmek” suçlarından tutuklanmaları yönünde hüküm kurdu.

NE OLMUŞTU?

MOSSAD’ın Türkiye’deki hedeflerini özel dedektifler aracılığıyla takip ettiğini belirleyen MİT, yaptığı çalışma kapsamında, İsrail istihbarat servisinin, irtibatlı olduğu özel dedektifler aracılığıyla hedeflerine yönelik biyografik bilgi toplama, keşif, tahkikat, fotoğraf-video toplama, canlı takip, takip cihazı yerleştirme gibi faaliyetler yürüttüğünü belirlemişti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma çerçevesinde 9 şüphelinin edindikleri bilgileri, özel dedektifler aracılığıyla MOSSAD’a sattığı tespit edilmişti.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şubesi ile Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince İstanbul ve İzmir’de eş zamanlı düzenlenen operasyonda 9 şüpheliden 7’si yakalanmıştı. Şüphelilerden 2’sinin ise aynı suçlarla ilgili soruşturma kapsamında daha önce tutuklandığı öğrenilmişti.