TOKSİK BİR DÜNYADA YAŞIYORUZ

Soluduğumuz hava, içtiğimiz su, tükettiğimiz besinler, içinde çalıştığımız ve barındığımız binalar, kıyafetlerimiz, kullandığımız kişisel bakım ürünleri, kozmetikler, temizlik malzemeleri pek çok toksik madde içerir. Bu toksik maddeler; hücrelerin işlevlerini bozarak, kalp ve damar hastalıklarına, karaciğer ve böbrek hasarına, demansa (bunamaya) yol açar. Gıda ve hayvancılık sektöründe doğal ortamdan uzaklaştırılmış kaynaklardan elde edilen işlenmiş, rafine edilmiş, ambalajlanmış besinler; tatlandırıcılar; katkı maddeleri toksik yükü artırmaktadır. Su kaynaklarını dezenfekte etmek için sulara ilave edilen klor, florid, arsenik ve alüminyum gibi bileşikler yanı sıra su kaynaklarına tarım alanlarından, insan ve hayvan atıklarından bulaşan nitrit ve nitrat gibi bileşikler ve diğer pek çok toksin insan sağlığını tehdit etmektedir. Makyaj malzemeleri, kremler, nemlendiriciler, parfümler, tıraş losyonları ve spreyler de pek çok toksik karakterde kimyasal içerir. Alkol, sigara, reçeteli ilaçlar, radyasyon ve aşırı fiziksel egzersiz diğer toksik yük nedenlerinden bazılarıdır.

VÜCUDUN DOĞAL DETOKS SİSTEMLERİ

Detoks, bu zararlı kimyasal toksinleri vücuttan atmaya yönelik bir süreçtir. Karaciğer, böbrekler, lenf, mide-bağırsak sistemi, cilt ve akciğerler bu süreçte aktif rol oynar. Böbrekler ve cilde açılan ter bezleri ile suda eriyen toksinler atılmaya çalışılır. Karaciğer vücudun en önemli detoks organıdır ve bağışıklık sisteminin en önemli unsurudur. Her an vücuttaki toplam kanın yüzde 25’i karaciğerden süzülerek temizlenmeye çalışılır. Karaciğer pek çok enzim üreterek bu toksinleri zararsız hale getirmeye çalışır. Bu enzimlerin üretilebilmesi için birçok besin maddesine ve antioksidan maddeye ihtiyaç vardır. Karaciğer öncelikle kendine gelen toksinleri enzimleri aracılığıyla oksitler ve sonuçta ortaya tehlikeli, zararlı “serbest kökler” adı verilen oksidan bileşikler açığa çıkar. Bu serbest köklerin ortadan kaldırılması için antioksidan besinlere ihtiyaç vardır. Bu besinler ancak çeşit çeşit farklı renkli bitkisel gıdalardan sağlanabilir (sebze, meyve, yeşillik, baharat). Detoks işlemleri sırasında karaciğer ve vücuda en fazla yardımcı olan maddeler A, B, C, E vitaminleri, karotenoidler, koenzim Q10, çinko, selenyum, bakır, manganez, glutatyon, N-asetil sistein ve alfa lipoik asit gibi bileşiklerdir.

BUNLARI YAPIN

Vücudu toksinlerden arındırmanın yolları şöyle sıralanabilir:

1- Karaciğer toksinleri enzimleri aracılığıyla oksitler ve sonuçta ortaya tehlikeli, serbest kökler adı verilen oksidan bileşikler açığa çıkar. Bu serbest köklerin ortadan kaldırılması için antioksidan besinlere ihtiyaç vardır. Bu antioksidan besinler farklı renklerdeki bitkisel, mevsiminde ve mümkünse organik gıdalardan sağlanabilir.

2-Sebze ve meyveler aynı zamanda lif, probiyotik ve prebiyotiklerden zengin gıdalar oldukları için bağırsaklar yoluyla da toksinlerin atılmasına katkı sağlar.

3- Bazı günler oruç tutmak, saat 18.00’den sonra hiçbir şey yememek vücudun dinlenmesi ve toksinlerden kurtulmak için etkili yöntemlerdir.

4- Yılda üç-dört üniteyi geçmemek kaydıyla kan vermek, toksinlerin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur.

5- Düzenli fiziksel aktiviteyle terleyerek ve lenfatik kanalları harekete geçirerek toksinlerden kurtulabilirsiniz.

6- Saunada açılan ter ve yağ bezleriyle suda ve yağda eriyen toksinler vücuttan elimine edilir. Özellikle yağda eriyen cıva gibi ağır metaller, dioksin ve PCB gibi endüstriyel toksinlerden bu şekilde kurtulmak mümkündür.

7- Gün boyunca bol bol su içmek vücudun doğal yoldan arınmasını sağlar.

Mucizevi bir bitki ya da ilaç yoktur

Piyasada detoks yapıcı özellikleri ileri sürülerek pazarlanan pek çok katı ve sıvı ürün bulunmaktadır. Bilimsel hiçbir temeli olmayan bu ürünlerden uzak durmak sağlık ve ekonomik açıdan son derece önemlidir. Detoks için mucizevi bir ilaç veya bitki bulunmamaktadır, detoks sağlıklı bir yaşam tarzı ve beslenme biçimidir.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Gözdenur Çavuş Uka, bu değişiklikleri 4 farklı aşamada gruplandırarak şöyle açıkladı:

İLK 3 GÜN

DEPO YAĞLAR YAKILIR

Vücut; bağırsaklar son öğünde tüketilen tüm besin maddelerini tamamen sindirdiği zaman, yani son öğünden 8 saat sonra oruç tuttuğunu anlayabiliyor. Sonraki aşamada enerji ihtiyacını karşılamak için kaslardaki ve karaciğerdeki glikoza yönelmektedir. Glikoz tamamen tüketildiğinde de vücuttaki depo yağlar, enerji kaynağı olarak kullanılmaya başlamaktadır. Yağların enerji olarak kullanılması kilo vermenize yardımcı olmakla birlikte kolesterol seviyenizin de düzenlenmesine yardımcı olmaktadır. Vücuttaki hücreler sahurdan 12-16 saat sonra “otofaji” adı verilen hücresel bir işlemi başlatır. Bu işlem, hücrelerin parçalanması ve zaman içerisinde oluşan ölü ya da işlevsiz proteinlerin atılmasını sağlayarak hücreleri yeniler. Otofaji oranının artması, kanser ve Alzheimer gibi hastalıklara yakalanma riskini azaltır. Öte yandan açlığa bağlı kan şekerinin düşmesi ile yorgunluk, halsizlik ve enerji düşüklüğü gibi şikayetler artabilir. Açlığın en üst seviyede olduğu ikindi saatlerinde baş ağrısı, ağız kokusu ve mide bulantısı görülebilir.

3-7 GÜN

AÇLIĞA ALIŞILIR

Vücut açlığa yavaş yavaş alışmaya başlar. Ancak 3-7 gün arasında susuzluğa alışma süreci hâlâ devam eder. Vücudun normal işlevlerini yerine getirmek adına yeterli su ve sıvı mevcut olmadığında meydana gelen dehidrasyona dikkat etmek gerekir. Özellikle iftar ve sahur arasında mutlaka 2-3 litre su tüketilmesine özen gösterilmelidir. Öte yandan dehidrasyona bağlı olarak migren atakları, cilt kuruluğu, kusma ve böbrek problemleri görülebilir.

7-15 GÜN

VÜCUT YENİLENİR

Oruca başladıktan sonra 8. günden itibaren vücut tamamen oruç sistemine uyumlanmaya başlıyor. Ramazan ayı dışında günlük hayatta çok fazla kalorili gıda aldığınızda, vücudumuz önemli görevleri yerine getiremeyebiliyor ancak orucun 8. gününden itibaren bu durum yeniden dengelenmeye ve vücut kendini yenilemeye başlıyor.

15-30 GÜN

DETOKS SÜRECİ BAŞLAR

Ramazan’ın ikinci yarısından itibaren vücudumuz biyolojik ve psikolojik olarak gün içindeki açlığa tamamen uyum sağlar. Artık vücut için detoks süreci başlar. Karaciğer, böbrek, bağırsak kısacası tüm organlar bu 2 haftalık süre içerisinde en üst düzey kapasite ile çalışır ve vücut yavaş yavaş toksinlerden arınır. Ayrıca dikkat, hafıza ve enerji seviyemiz yeniden güçlenir. Yaşlanmanın yanında pek çok kronik hastalığa (diyabet, obezite, kanser vb.) neden olan oksidatif strese karşı vücudun direnci artar.

BU HATALARI YAPMAYIN

ORUCUN sağladığı faydalardan yararlanmak için elbette iftar ve sahurda bazı yanlış alışkanlıklardan vazgeçmek gerekir. İşte Ramazan ayında sık yapılan hatalar:

■ İftarda yemekleri aşırı hızlı yemek ve fazla porsiyonlarda tüketmek.

■ İftar sonrası hemen tatlı yemek.

■ Günü hareketsiz geçirmek.

■ İftar ile sahur arasında vücudu susuz bırakmak.

■ Susuzluğu gidermek için gazlı/şekerli içecekler, çay, kahve tüketmek.

■ Sahuru atlamak.

■ Sahurda aşırı hızlı ve ağır yemekler yemek.

Vücudu arındırır

Oruç, vücudun toksinlerden arınmasına yardımcı olur. Sindirim sisteminin dinlenmesi, vücudun enerjisini onarım ve temizlik işlemlerine yönlendirmesini sağlar Bu süreç, vücuttaki toksik yükün azalmasını ve genel sağlık durumunun iyileştirilmesine katkıda bulunur. Oruç sırasında, normal beslenme rutininde sürekli alınan katkı maddeleri, koruyucular ve diğer potansiyel toksin kaynaklarının alımı durur. Bu durum, vücudun toksin birikimini azaltmasını ve doğal detoksifikasyon süreçlerini de daha etkili bir şekilde yapmasını sağlar. Vücut, enerjisini sindirimden ziyade toksinleri filtrelemeye ve atık maddeleri uzaklaştırmaya yönlendirir.

Kan şekerini düzenler

Oruç tutmak, kan şekerini düşürmeye ve insülin direncini azaltmaya yardımcı olur. İnsülin, kan şekerini düzenleyen ve hücrelerin glikoz alımını sağlayan bir hormondur. Oruç kan şekerinin sabit kalmasına ve Tip 2 diyabet riskinin azalmasına yardımcı olabilir.

Kalbi korur

Oruç, kalp sağlığını destekleyen faktörlerden iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolü artırırken, kötü kolesterol olan LDL ve kötü kolesterol gibi yüksekliği kalp-damar hastalıklarına yol açan trigliserid oranlarında düşüş sağlar.

Bağışıklığı güçlendirir

Oruç, vücudun savunma mekanizmalarını iyileştirerek, enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı daha dirençli hale gelmesine yardımcı olur. Vücutta inflamasyonu (iltihaplanma) azaltır. Kronik inflamasyon, birçok hastalığın kökeninde yer alır ve bağışıklık sisteminin aşırı çalışarak yorulmasına yol açabilir. Oruç, inflamasyonla ilişkili hastalıkların riskini düşürür ve bağışıklık sisteminin daha etkili çalışmasını sağlar. Vücudun eski veya hasarlı bağışıklık hücrelerini atıp, yeni hücreler üretmesine yardım eder Bu yenilenme süreci, bağışıklık sisteminin daha genç ve dinamik bir yapıya kavuşmasını sağlayarak, enfeksiyonlara karşı daha etkili bir yanıt verilmesine imkan tanır. Oruç, bağırsak mikrobiyomunu iyileştirebilir. Sağlıklı bir bağırsak mikrobiyomu, bağışıklık sisteminin sağlığı için kritik öneme sahiptir çünkü bağışıklık hücrelerinin büyük bir kısmı bağırsaklarda bulunur. Daha çeşitli ve dengeli bir mikrobiyom, bağışıklık fonksiyonunu destekleyerek vücudu mikroplara karşı korur.

Kilo verdirir

Oruç, vücudun yağ depolarını enerji olarak kullanmasını teşvik eder. Normalde, vücut enerji için öncelikle glikozu kullanır. Ancak, uzun süreli açlık dönemlerinde glikoz depoları tükendiğinde, vücut enerji üretmek için yağ asitlerine ve keton cisimlerine yönelir. Keton cisimleri, beyin dahil olmak üzere birçok organ tarafından yüksek etkinlikle kullanılabilen alternatif enerji kaynaklarıdır. Vücutta harekete geçen yağ hücreleri yağ yakmayı sağlar. Aynı zamanda alınan gıdaları hızlı bir şekilde enerjiye çevirmesi de yağ yakım oranını artırır. Üstelik oruç bu faydayı, sağlıklı bir yoldan yapmış olur. Oruç tutmanın bedene faydaları sayesinde ideal kiloya ulaşmak daha da kolaylaşır.

Beyni canlandırır

Oruç, beyinde nöroplastisiteyi yani yenilenmeyi artırır. Bu, beyin fonksiyonunu optimize etmeye ve beynin hastalıklara karşı direncini artırmaya yardımcı olur. BDNF, mevcut nöronların hayatta kalmasını destekleyen, yeni nöron ve bağlantılarının büyümesini teşvik eden bir proteindir. Oruç, BDNF seviyelerini artırır, bu da bilişsel işlev, öğrenme ve hafızada iyileşmeye olanak sağlar. Bazı çalışmalar, orucun hipokampusta (öğrenme ve hafıza ile ilişkilendirilen beyin bölgesinde) yeni nöronların büyümesini teşvik edebileceğini göstermektedir. Oruç, beyinde de inflamasyonu (iltihaplanma) azaltır. Kronik inflamasyon; Alzheimer, Parkinson ve Multiple Skleroz (MS) gibi çeşitli nörolojik hastalıklarla ilişkilidir.

Hücreleri onarır

Oruçla vücuttaki hücreler otofaji adı verilen hücresel bir işlemi başlatır. Bu işlem, hücrelerin parçalanması ve zaman içerisinde hücrelerde oluşan ölü ya da işlevsiz proteinlerin atılmasını sağlar. Böylelikle hücreler yenilenir. Otofaji oranının artması kanser ve Alzheimer gibi hastalıklara yakalanma riskini azaltabilir.