‘HAVALARIN ILIMAN GİTMESİ VE ERKEN GÜBRE ATILMASI TETİKLEDİ’

Edirne Ziraat Odası Genel Sekreteri, Yüksek Ziraat Mühendisi Cengiz Küçükduvan, havaların ılıman gitmesi ve aşırı azotlu gübre kullanımının bugünkü durumu tetiklediğini söyledi. Küçükduvan, “Son günlerde yağışların ardından kök boğaz hastalığı ortaya çıktı. Bunun dışında erken ekilen ve sık tohum kullanılan tarlalar ile aralık sonu ocak başı yüksek miktarda azotlu gübre atılan bitkiler, havaların da ılıman gitmesi, kışın olmamasından dolayı çok büyüdü ve aşırı boya gittiği için yatmalar meydana geldi. Buna kökboğaz da eşlik edince yatmalar artmış oluyor. Kökboğaz dediğimiz şey aslında bir bakteriyel hastalık. Toprakta bulunan patojenlerin bitkiye nüfus etmesi ve bunların yağışla, nemle ve sıcakla birlikte ortaya çıkmasıyla bitkinin kök bölgesinde siyah noktalanma göz oluşumu yaparak bitkinin o kısmını çürütmesine yol açar” diye konuştu.

‘ÜRÜNÜN ÇÜRÜME RİSKİ VAR’

Buğdayda genel durumun kötü olmadığını kaydeden Küçükduvan, üreticinin yatma durumu ve kökboğazla mücadele etmesi gerektiğinin altını çizdi. Küçükduvan, “Şu an için buğdaylarımız iklim şartlarında aşırı yağışlı bir yıl geçirmiyor, kurak bir kış geçirdik. Buğdaylarımızın durumu genel anlamıyla kötü değil ama dediğimiz gibi erken gübre atılan ve ılıman havayla birlikte buğdaylarımız biraz fazla büyüdü. O yüzden şu anda bazı bölgelerimizde yatmalar mevcut. Eğer yatmalar artarsa, bitki kendisini kaldıramazsa, toprağa değdiği için çürüme riski de var ileriki dönemde” dedi.

‘ÖNÜNE GEÇİLMEZSE VERİMİ YÜZDE 50 ETKİLER’

Küçükduvan, üreticinin mutlaka kök boğaz ilaçlamalarını ihmal etmemesi gerektiğini belirterek, “Çiftçilerin özellikle böyle yıllarda kök boğaz ilaçlamalarını ihmal etmemesi gerekiyor. Üreticimiz hastalığı gördükten sonra ilaç atmayı daha çok tercih ediyor. Biz mühendisler olarak koruyucu amaçlı ilaçlamanın yapılmasından yanayız. Eğer hastalık erken dönemde yakalanırsa ve ilaçlama yapılırsa başarılı olunur. Eğer yoğun değilse verimi az etkiler. Eğer çok yoğun şekilde görülür ve önüne geçilmezse, yüzde 50’ye veren verim kayıplarına yol açabilir” diye konuştu. Buğdayın kalsiyum ve silisyum içerikli ürünlerle desteklenmesi gerektiğini de söyleyen Küçükduvan, “Eğer bitki yatma yaptıysa, bitki besleme ürünlerinden özellikle kalsiyum ve silisyumun bitkilere uygulanması gerek. Burada da üreticimiz azot içeriği olmayan ürünlerle tercih edip de uygulama yapması lazım. Zaten bizim bitkimizi yatıran fazla azotlu gübreleme. Biz kalsiyumu da azot içerikli bir kalsiyum atarsak daha çok yatmayı tetikleriz. Yani üreticimiz bu dönemde kök boğaz ilaçlamasını ihmal etmesin, aynı zamanda da kalsiyum ve silisyum içerikli bitki besleme içeriklerini tercih edebilir” ifadelerini kullandı.

‘HAVALARIN SICAK GİTMESİ YATMALARA YOL AÇIYOR’

Edirne merkeze bağlı Değirmenyeni köyünde üreticilik yapan Emre Çalış, kış aylarında az yağış aldıkları için hastalıkların görünmeye başladığını söyledi. Çalış, “Ürün şu an için güzel dursa da bazı yerlerde erken dönem hastalıklar görünmeye başladı. Bu durumun önüne geçmek için ilaçlarımızı atıyoruz. Bunun dışında gübrelemelere dikkat etmeye çalışıyoruz. Erken ekim de bu durumlara etki ediyor. Ekim ayında ekilen ile Kasım ayında ekilen buğday arasında büyük fark var şu an. Bunun yanında aralık ve ocak sonunda aşırı gübreleme yapıyor bazı üreticiler, bu sefer aşırı büyümeye neden oluyor üründe. Havalar da sıcak gidince bu sefer yatmalara yol açıyor. Artık önümüzdeki yağışlara bakıyoruz, nisan ayında güzel yağış yaparsa ürün iyi olacaktır diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Uyumak isteyip uyuyamamak, bir türlü dinlenememek, tüm gece uyanık kalmak… Uykusuzluk sorunundan muzdaripseniz uyku uzmanlarının bu uyarılarına dikkat!

Uzmanlara göre beslenme biçiminiz, geceleri uyanık kalmanızın nedeni olabilir. Peki neler yemeli, nelerden de uzak durmalısınız?

BAHARATLI YİYECEKLERDEN UZAK DURUN

Indiana Uyku Merkezi’nden Dr. Abhinav Singh, baharatlı yiyecekleri uykusuzluğun en önemli nedeni olarak niteledi.

Singh, baharatlı yiyeceklerin, özellikle de onları yemeye alışkın olmayanlar için uykunun en büyük düşmanlarından biri olan reflüye neden olabileceğini söyledi.

Arizona Uykusuzluk ve Uyku Enstitüsü’nden Dr. Ruchir P. Patel de “Yatmaya yakın baharatlı yiyecekler yemek asit reflüsüne neden olabilir, bu da beynin aşırı uyanmasını tetikleyebilir” dedi.

PİZZA VE DOMATES

Singh, domatesin reflü için önemli bir tetikleyici olduğunu söyleyerek; İtalyan yemeği ya da gece film keyfi yaparken söylenen pizzanın uykuyu kaçırmaya neden olabileceğine dikkat çekti.

Dr. Patel de yatağa gitmeden en az üç saat önce yemek yemeyi bırakmak gerektiğini söyledi. Özellikle de doymuş yağ oranı yüksek yiyeceklerin (pizza gibi) akşam mümkün olduğu kadar erken yenilmesini tavsiye etti.

HAMBURGERLER ÖĞLE YEMEĞİNE…

Singh, et sindiriminin vücutta daha uzun sürdüğünü ve hatta ketçap gibi reflüyü tetikleyecek bir sosla tüketildiğinde uyumayı engelleyecek şekilde rahatsız edeceğini söylüyor. Bu yüzden de hamburger yemek isteyenlere öğlen yemelerini öneriyor.

Ancak bunun yanında sebzeli bir burger yiyebileceklerini belirtiyor.

GECE DONDURMA KEYFİNE SON

Uyku uzmanı Dr. Raj Dasgupta da şeker oranı yüksek herhangi bir tatlının, gece çok geç saatte yenmesi durumunda uykuyu engelleyeceğini söylüyor.

Yüksek şeker içeriği kan şekerinde dalgalanmalara ve mide sorunlarına neden olabilir. Bu da yatmadan önce uyanık tutarak rahatlamayı ve uykuya dalmayı engelleyebilir.

Singh ise özellikle çikolatalı dondurmaya dikkat edilmesi gerektiğini söyleyerek meslektaşını destekliyor: “Birçok kişi çikolatanın kafein içerdiğini bilmiyor.”

YATMADAN ÖNCE SÜT İÇMEYİN

Yatmadan önce bir bardak süt?

Dr. Patel, laktoz sayesinde hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sütün reflüyü tetikleyebileceğini belirtti.

Patel, akşamları ılık, süt içilmesi şartsa, yulaf sütünü veya bitki bazlı başka bir şeyi denemeniyi önerdi.

NANEDEKİ SIR

Yatmadan önce bir fincan nane çayı, uykusuzluk için tüketilebilir gibi görünse de durum hiç de öyle değil. Nanenin aslında tıpkı domates gibi reflüyü tetikleyebileceğini bu yüzden de uzmanlar, yatma saatine yakın bir şekilde nane tüketmemek gerektiğini söylüyor.

PEKİ NE YEMELİ?

Yağ yok, baharat yok, tatlı yok… Peki ne yenebilir?

Esmer pirinç, mercimek, tam buğday ekmeği gibi lif oranı yüksek karbonhidratların yanı sıra tavuk ve balık gibi proteinleri tercih etmek uykusuzluk sorunu için de oldukça sağlıklı tercihler olabilir.

Dasgupta, bu yiyeceklerin hepsinin sindirim sistemi dostu olduğunu, bunun da daha iyi uyku anlamına geldiğini söyledi.

Singh, zamanlamanın da önemli olduğunu söyledi. Yatma saatine ne kadar yaklaşılırsa öğün o kadar küçük olmalı. Gece geç saatlerde atıştırmalık tüketilecekse de 300 kalorinin altında olması gerektiğine dikkat çekiyor: “Bir avuç fındık iyi bir gece atıştırmalığıdır çünkü lif ve doymamış yağ içerir.”