Türkiye’de son 20 yılda evlenme oranı düşerken, boşanma oranı yükseldi. 2004-2023 yıllarını kapsayan süreçte 1000 nüfus başına düşen evlenme sayısını ifade eden ‘kaba evlenme hızı’ yüzde 37 düştü, ‘kaba boşanma hızı’ yüzde 49 arttı. Kaba evlenme hızı 2004’te yüzde 9,10’dan 2023’te yüzde 6,63’e geriledi, kaba boşanma hızı ise yüzde 1,35’ten yüzde 2,01’e yükseldi. 

BOŞANMALAR DAHA ÇOK 30’LU YAŞLARDA 

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre; 2023 yılında gerçekleşen boşanmaların yüzde 33,4’ü evliliğin ilk 5 yılı, yüzde 21,7’si 6-10 yılı içinde gerçekleşti. Geçen yıl 165 bin 51 çift geçimsizlik, 137 çift zina, 60 çift cürüm ve haysiyetsizlik, 33 çift cana kast ve fena muamele gibi nedenlerden boşandı. Boşanmaların daha çok 30-39 yaşında gerçekleşmesi dikkati çekti. Boşanmalar kadınlarda en çok 30-34, erkeklerde 35-39 yaş grubunda görüldü. 

EVLENME YAŞI YÜKSELDİ

Ortalama ilk evlenme yaşı 2023 yılında erkeklerde 28,3, kadınlarda 25,7 oldu. Erkek ile kadın arasındaki ortalama ilk evlenme yaş farkı 2,6 yaş olarak gerçekleşti. 2010 yılı verilerine göre; ortalama ilk evlenme yaşı erkekler için 26,5, kadınlar için 23,2, ortalama ilk evlenme yaş farkı 3,3 olarak kayıtlara geçti.

EVLENENLERİN SAYISI AZALDI

2004-2023 yıllarını kapsayan dönemde evlenenlerin sayısı azalırken, boşananların sayısı arttı. 2004 yılında Türkiye’de 615 bin 557 çift evlendi, 91 bin 22 boşanma oldu.

2023’te evlenenlerin sayısı 565 bin 435, boşananlar 171 bin 881 olarak kayıtlara geçti. 20 yılda evlenenlerin sayısı yüzde 8 azaldı, boşananların sayısı yüzde 89 arttı. 

12 MİLYONA YAKIN ÇİFT EVLENDİ

Türkiye genelinde son 20 yılda 11 milyon 800 bin 266 çift evlendi. Yıllara göre; 2004’te 615 bin 557, 2005’te 641 bin 241, 2006’da 636 bin 121, 2007’de 638 bin 311, 2008’de 641 bin 973, 2009’da 591 bin 742, 2010’da 582 bin 715, 2011’de 592 bin 775, 2012’de 603 bin 751, 2013’te 600 bin 138, 2014’te 599 bin 704, 2015’te 602 bin 982, 2016’da 594 bin 493, 2017’de 569 bin 459, 2018’de 554 bin 389, 2019’da 542 bin 314, 2020’de 488 bin 335, 2021’de 563 bin 140, 2022’de 575 bin 891, 2023’te 565 bin 435 çift evlendi.

2 MİLYON 559 BİN ÇİFT BOŞANDI

Türkiye genelinde son 20 yılda 2 milyon 559 bin 910 çift boşandı. Yıllara göre; 2004’te 91 bin 22, 2005’te 95 bin 895, 2006’de 93 bin 489, 2007’de 94 bin 219, 2008’de 99 bin 663, 2009’da 114 bin 162, 2010’da 118 bin 568, 2011’de 120 bin 117, 2012’de 123 bin 325, 2013’te 125 bin 305, 2014’te 130 bin 913, 2015’te 131 bin 830, 2016’da 126 bin 164, 2017’de 128 bin 411, 2018’de 143 bin 573, 2019’da 156 bin 587, 2020’de 136 bin 570, 2021’de 175 bin 779, 2022’de 182 bin 437, 2023’te 171 bin 881 çift boşandı. 

Demet “Aynı şekilde, günde 1 milyon yolculuk gerçekleştirebildiğimiz metrobüs hattımızda 2018 yılında 5.37 olan arıza sayımız, yeni alınan yüksek kapasiteli metrobüslerin etkisiyle yaklaşık yüzde 46 azalarak 2023 yılında yüzde 2.91’e inmiştir” dedi. Demet şeffaflık konusunda da rekora imza attıklarını ifade ederek 2023 yılında gerçekleştirilen 8,6 milyar lira tutarındaki ihalelerin yüzde 99.5’inin açık ihale usulü ile yapıldığını söyledi.

METROBÜS HATTI: 48 YENİ ARAÇ DAHA ALINACAK

İstanbul’un en önemli toplu ulaşım hatlarından olan, günde yaklaşık 1 milyon yolcuğun gerçekleştiği metrobüs hattındaki yenileme çalışmaları hakkında da bilgi veren Demet şunları kaydetti:

*2022 yılında; 100 adedi 21 metre uzunluğunda, tek körüklü, 200 yolcu kapasiteli,  60 adedi de  25 metre uzunluğunda, çift körüklü, 280 yolcu kapasiteli araç kazandırmıştık. 2023 yılında ise 92 adet yine yüksek kapasiteli metrobüs alarak toplam 252 adet yerli üretim, konforlu, yüksek güvenlik donanımlarına sahip metrobüslerimizi İstanbul’a kazandırdık.

*12 metre uzunluğunda, 100 yolcu kapasiteli, şoför kaza uyarı donanımları bulunan 150 otobüsün alımını gerçekleştirdik. Yerli üretim, 280 yolcu kapasiteli, güçlü ve konforlu metrobüs alımlarımıza devam edeceğiz ve 2024 yılında 48 adet daha yeni metrobüsü filomuza kazandıracağız. Elektrikli araç yatırımlarımıza da hız vereceğiz.

*12 metre uzunluğunda yüzde 100 elektrikli, çevreci ve yüzde 60’ın üzerinde yakıt tasarrufu sağlayan 100 elektrikli otobüs alımı çalışmalarımıza başladık. İstanbul’da bir ilke imza atıyoruz.  40 metre uzunluğunda, 420 yolcu kapasiteli, yüzde 100 elektrikli, sıfır emisyonlu, otonom sürüş kabiliyetli metro konforunda yeni nesil metrobüs aracımız için çalışmalarımıza başladık. Bu kapsamında getirdiğimiz ilk aracımızın test çalışmaları hızla devam ediyor.

İETT TARİHİNDE BİR İLK: YÖNETİCİLER SAHADA

Demet, saha denetimlerine ağırlık verdiklerini anlatarak “İETT tarihinde ilkleri gerçekleştirmeye devam ediyoruz. Bu dönemde tüm yöneticilerimizi, Genel Müdüründen Genel Müdür Yardımcılarına, Daire Başkanlarından Müdürlere ve Şeflere kadar sahada da aktif olarak görevlendirdik. İşe geliş ve gidişlerinde bazı günlerde sadece toplu taşıma kullanarak denetim yapmalarını sağladık, planlı ve plansız kontrol ve denetimleri artırdık” diye konuştu.

NOSTALJİK TRAMVAY BATARYALI OLACAK

İstiklal Caddesi’ndeki nostaljik tramvay ile ilgili yeni projelerini açıklayan Demet, “Birçok filme, romana ve şiire, ilham kaynağı olan Nostaljik Tramvayımızın iç ve dış tasarımı birebir aynı olan, bataryalı modelini hazırladık ve İstiklal Caddesi’nde test çalışmalarına başladık. Hedefimiz, zamanla tüm araçlarımızı bataryalı hale getirmek ve caddedeki havayi elektrik hattını iptal ederek görüntü kirliliğini önlemek, daha güvenli ve daha çevreci bir ulaşım sistemini oluşturmak” dedi.

“VERGİ YÜKÜ İLE 550 YENİ OTOBÜS ALINIRDI”

Demet, İETT’nin 2023 yılı gider ve gelir durumu hakkında da çarpıcı veriler paylaşarak şunları söyledi:

*Tam yolcu bilet fiyatları yıllara sari olarak geçmişten bugüne azalış göstermiştir. 2012 yılında 1.1 dolar seviyesinde tam yolcu bilet fiyatı, günümüzde 0,5 dolar seviyesindedir. 2023 yılı Mayıs ayında akaryakıt ortalama fiyatı 18,92 lira idi. 2023 yılı Ağustos ayına geldiğinde yaklaşık yüzde 100 artarak 37,4 liraya gelmiş, 2024 yılı Nisan ayında ise güncel akaryakıt fiyatı 42,13 lira seviyesine ulaşmış olup, son 1 yıldaki bu artış oranı yüzde 123’dür.

*Akaryakıt giderlerimizin yüzde 38’i KDV ve ÖTV’den oluşmaktadır. Bu vergi yükünün bize yıllık maliyeti yaklaşık 3.7 milyar liradır. Sadece bu vergi yükü ile; bir yılda 550 adet yeni otobüs alınabilmekte, 5 yılda ise İETT Filosu tamamen yenilenebilmektedir. Bu yüksek enflasyonist ortamda, personel giderinden akaryakıt ve bakım onarım giderlerine kadar tüm maliyetlerimiz artmaktadır.

*2015 yılında yüzde 68 olan yolculuk başı gelirin gideri karşılama oranı, yıllara sari artan maliyetler sebebiyle 2023 yılında yüzde 35’e düşmüştür. Gelir ve gider arasındaki bu fark 2023 yılı sonunda 16 milyar lirayı aşmıştır. Gelir ve gider arasındaki bu mali yük, İstanbul Büyükşehir Belediyemiz tarafından karşılanarak sübvanse edilmektedir. 

Demet, İETT’nin 2023 yılı giderlerinin 14 milyar 885 milyon 441 bin 776 TL, gelirlerini ise 11 milyar 37 milyon 454 bin 419 TL olarak gerçekleştiğini açıkladı. 

Boynuzsu görünümü nedeniyle Şeytan Kuyruklu Yıldız olarak adlandırılan ve Halley tipi bir kuyruklu yıldız olan 12P/Pons-Brooks, İç Güneş Sistemi’ni en son 1954 yılında ziyaret etti.

İnsanın ömründe 1 ya da 2 kez gözle görülebilen 12P/Pons-Brooks’un bir sonraki ziyaretinin ise 2095 yılında olması bekleniyor.

Toz ve buzdan oluşan, güneşin ısıtması nedeniyle arkasında parlak yeşil ışıktan bir kuyruk yer alan dev kuyruklu yıldız, 1812’de Jean-Louis Pons, 1883’te ise William Robert Brook tarafından keşfedilmesi nedeniyle, 12P/Pons-Brooks adını bu ikiliden aldı.

“İLK, AY’IN FOTOĞRAFINI ÇEKTİM”

Çocukluk yıllarında astronomiye ilgi duyduğunu belirten Batuhan Dereli, Amerika’da yaşayan teyzesinin kendisine aldığı ilk teleskopla uzayı gözlemleme fırsatı bulduğunu ifade ederek, astrofotğrafçı olmasını sağlayan süreci şu sözlerle anlattı:

“2009 yılı Dünya Astronomi Yılı olarak tabir edilmişti, o yıllarda Amerika’da yaşayan teyzem ve eniştemin bana hediye ettiği küçük bir teleskobum vardı. Ben bunu Ay’a, Jüpiter, Satürn gibi farklı gezegenlere çevirdiğim zaman, çıplak gözle gördüklerimin binlerce kat farklı halini gördüm. Bu gördüklerimi fotoğraflamam gerekiyordu çünkü dergilerde fotoğraflarını gördüğüm insanlar, bunu fotoğraflayabilmişti. Küçük bir dijital kamerayla ilk Ay fotoğrafını çektim. Ardından Jüpiter’in videosunu çektim derken, heyecan orada başladı.”

“Lisede bir astroloji topluluğu kurdum, üniversitede fizik bölümünü de astrolojiye merakımdan seçtim. 2019’da pandemi başlayınca eve kapandık ama ben o dönem daha üst teleskoplara geçişin ilk adımını attım. Artık yıldızları takip edebiliyordum ve arasındaki nebulaları, galaksileri çekebiliyordum. Bunu inanılmaz bir heyecanla yaptım. Ben bu duyguyu kaybetmiyorum ve kaybetmemeyi de istemiyorum. Çünkü beni hayatta tutuyor.”

2023 yılında  Yeşil Kuyruklu Yıldızı da görüntüleyen Dereli, “Daha önce 50 bin yılda bir gözlemlenebilen, daha doğrusu bunun hesapları yapıldığında, 50 bin yılda bir dünyanın yakınından geçen bir kuyruklu yıldızı, 2023 Şubat ayında yakalamıştım. Gönen’de hava kapalı olduğu için, kilometrelerce ötedeki İzmir’in Dikili ilçesine gittik ve eşimle orada soğuk havada gözlemleme yaptık. Bunu yapabilmek ikimiz içinde gururdur” dedi.

“TÜRKİYE’DE BİRÇOK KİŞİ BUNU ÇEKMEYE ÇALIŞIYOR”

Yörüngesini 71 yılda tamamlayan Şeytan Kuyruklu Yıldızı’nı görüntülediği anları da heyecanla anlatan Batuhan Dereli, “Şu an bütün amatör astrofotoğrafçılar teleskobunu ve kamerasını batı ufkuna çevirdi. Türkiye’de birçok kişi bunu çekmeye çalışıyor. Aslında 3 aydır bunun yaklaştığı biliniyor. Şeytan Kuyruklu Yıldızı olarak biliniyor. İçindeki patlamalar şeytan boynuzu şeklinde görülüyor. Bunun bu şekilde olması, çıplak gözle görebileceğimiz anlamına gelmiyor. Dürbün ya da teleskoba ihtiyacınız var. Ama herhangi bir fotoğraf makineniz varsa, sabitleyin ve batı ufkundan 30 saniye pozlama alın” diye konuştu.

Dev kuyruklu yıldızı görüntüleyebilmek için 5 kez deneme yaptığını ve 6’ncı denemesinde başarılı olduğunu vurgulayan Dereli, “Yaşınızı, yaşadıklarınızı, her şeyi düşünün. Galaksinin bir ucundan yakınınıza gelmiş, ışıldayan ve belki yaşamın kaynağının bir parçasını taşıyan bu kuyruklu yıldızı yakalayabildim. Bu benim için gurur verici bir işlem, çocuklarıma gururla anlatacağım. Çok heyecanlı bir işlem, çünkü zamanla yarışıyorsunuz, şu an güneş batmak üzere ve bulutlar parça parça görünüyor. Bu parça parça bulutların arasında, gökyüzünün tertemiz olması gerekiyor. Çevre kirliliğinin olmaması gerekiyor, ışık kirliliğinden kaçmanız gerekiyor. Her şeyi matematiksel olarak hesapladığınızda yalnızca 1 saatiniz var. Hatta o 1 saatin son yarım saati de ufkun aydınlanmasına denk geldiği için, 30 dakikalık bir zamanınız oluyor” ifadelerini kullandı.

“ETKİNLİK SAYISINI 6 BİNİN ÜZERİNE ÇIKARACAĞIZ”

Bakan Ersoy festival programının ayrıntılarını anlattı:

“Türkiye Kültür Yolu Festivali, katılımcı sayısıyla bugün dünyanın en büyük festivali olma özelliğini taşıyor. 2024 yılında katılımcı sayısının daha da artacağını biliyoruz. 2021 yılında 2 binden fazla sanatçının katılımıyla başladığımız festivalimize her geçen dönem Türkiye ve dünyadan farklı sanatçıları ve sanat kurumlarını dâhil etmeyi sürdürdük. 2023 yılına geldiğimizde festivale katılım sağlayan sanatçı sayımız, lütfen buraya dikkat ediniz 34 bin seviyesine ulaştı. Bu yılki hedefimiz ise 40 bin sanatçı.”

“Festival rotalarında başta 80 mekân yer alıyordu. Artan şehir sayısıyla festivalimizde mekânların sayısı da artarak 2023 yılında 500’ün üzerine çıktı. Her yeni dönem beraberinde yeni şehirleri ve yeni mekânları getirecek ve elbette bu sayı artmaya devam edecek. 2024 yılında da yeni eklenen 5 şehrimizle birlikte etkinlik düzenlenecek mekân sayısını 600’ün üzerine çıkarmayı planlıyoruz.”

“2021 yılında Beyoğlu Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen kültür sanat etkinliği sayısı 380’i aşmıştı. İlk yıl, ilk festival için bu rakam bizi son derece memnun etmişti. Ama bugün kendi çıtamızı çok ciddi bir yüksekliğe taşımış durumdayız. Zira 2023’te 11 festival kapsamında gerçekleştirilen etkinlik sayısı 5 binin üzerine çıkmıştır. Bu yıl da etkinlik sayısını 6 binin üzerine çıkaracağız.”

“2028’E KADAR 35 İLİ KAPSAYACAK”

“Şimdi yepyeni bir festival dönemine girmeye hazırlanıyoruz. 2023’te Cumhuriyetimizin 100. yılına yakışır şekilde 100 gün süren festival programı hazırlamıştık. Yeni dönemde ise 8 aya yayılmış bir kültür-sanat maratonuyla Türkiye’ye adeta bir festival iklimi yaşatacağız. Dünyada bununla kıyaslanabilecek başka bir organizasyon yok.”

“Bu yıl Türkiye Kültür Yolu Festivali’ni 13-21 Nisan tarihleri arasında Adana’da Portakal Çiçeği Karnavalı ile başlatacağız. Sonra sırasıyla 25 Mayıs-2 Haziran Şanlıurfa, 1-9 Haziran Bursa, 8-16 Haziran Samsun, 22-30 Haziran Trabzon, 29 Haziran- 7 Temmuz Van, 3-11 Ağustos Nevşehir, 17-25 Ağustos Erzurum ve 31 Ağustos-8 Eylül Çanakkale ile devam edecek, 14-22 Eylül tarihleri arasında ise Gaziantep Uluslararası Gastronomi Festivalini yani Gastroantep’i de çatısı altına almış olan Türkiye Kültür Yolu Festivali Gaziantep’i gerçekleştireceğiz.”

“21 Eylül’de hem Türkiye Kültür Yolu Festivalimizin Ankara ayağını hem de yine festival takvimimize dâhil ettiğimiz Konya Mistik Müzik Festivali’ni başlatacağız ve her ikisi de 29 Eylül’de sona erecek. 28 Eylül-6 Ekim tarihleri İstanbul, 12-20 Ekim tarihleri Diyarbakır ve 26 Ekim- 3 Kasım tarihleri İzmir ile devam edip bu eşsiz kültür-sanat maratonunu, 2-10 Kasım tarihleri arasında Antalya’da sonlandıracağız.”

“Her sene farklı bölgelerden 5 şehir eklenerek 2028’e kadar Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin 35 ili kapsayacak şekilde devam edeceğini bir kere daha hatırlatmak istiyorum.”

“GYODER Gösterge” 2023 4. Çeyrek Raporu’na göre, 2023 yılı dördüncü çeyrek konut satışları, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaklaşık yüzde 23,9 gerileme kaydederek 325 bin 852 adet oldu.

2023 yılı genelinde ise toplam konut satışları bir önceki yıla göre yüzde 17,5 düşüşle 1 milyon 225 bin 926 adede gerileyerek son 8 yılın en düşük seviyesine indi.

LOJİSTİK STOKU

Rapora göre, 2023’te toplamda 135 bin metrekare lojistik depo kiralama işlemi gerçekleşti.

Gerçekleşen depo kiralama işlemlerinde geçen yıla göre alan bakımından yüzde 137’lik önemli bir artış kaydedilse de işlemler arz kısıtı nedeniyle 5 yıllık ortalama kiralama işlem hacminin yüzde 26 altında gerçekleşti. İstanbul Asya pazarındaki arzın sınırlı olması nedeniyle işlemler Kocaeli ve İstanbul Avrupa bölgelerinde yoğunlaştı.

İstanbul ve Kocaeli illerinde 2023 yılı 4. çeyrek itibarıyla toplam lojistik stokunun yüzde 95’i kullanılıyor. İstanbul Avrupa yüzde 2, İstanbul Anadolu yüzde 1,1 ve Kocaeli yüzde 1,8 boşluk oranı görülüyor.

Raporda İstanbul’da depo altyapısını güçlendirmeye yönelik stratejik çözümlere ihtiyaç duyulduğuna ve organize lojistik bölgelerinin oluşturulması amacıyla arazi tahsislerinin zorunlu olduğu ifade edildi.

OFİS BOŞLUK ORANI YÜZDE 12,5

Rapora göre, 2023’te büyük çaplı ofis yatırım işlemi gerçekleşmemişken orta ve uzun vadede yatırım işlemlerinin hızlanması bekleniyor.

2023 4. çeyrek itibarıyla 12 ayda İstanbul genelinde toplam kiralama işlemi 315 bin metrekare olarak gerçekleşirken, 4. çeyrekte boşluk oranı ise yüzde 12,1 olarak gerçekleşti.

2023’ün 4. çeyrek dönemi itibarıyla Türkiye’deki mevcut alışveriş merkezi arzı 446 adet alışveriş merkezinde 14 milyon metrekare seviyesini geçti.

2023’te ülke genelinde toplam 137 bin metrekare kiralanabilir alana sahip 5 alışveriş merkezi açılarak perakende pazarına giriş yaptı. Mevcutta 532 bin metrekare kiralanabilir alana sahip 16 adet alışveriş merkezi inşaat halinde. 2025 yılı sonu itibarıyla tamamlanması planlanan projeler ile birlikte Türkiye genelinde toplam arzın 14,5 milyon metrekare seviyesine ulaşması bekleniyor.

GYF PAYLARI BÜYÜDÜ

Rapora göre Gayrimenkul Yatırım Fonlarının (GYF) büyüklüğü bir önceki çeyrek döneme göre yüzde 56,5 artış göstererek 75,8 milyar lira seviyesine ulaştı. GYF pazarı toplam büyüklüğünün, 2018 son çeyreğinden itibaren her çeyrek pozitif yönde arttığı gözlemlendi.

Bu yılın dördüncü çeyrek rakamları, 2022’nin aynı çeyreği ile kıyaslandığında GYF pazar büyüklüğü son bir yıllık periyotta yüzde 121,7 büyüme gerçekleştirerek 34,2 milyar lira seviyesinden 75,8 milyar lira büyüklüğe ulaştı.

GYO SAYISI 48 OLDU

Raporda, 2023’ün yeni Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO) kuruluşları açısından önemli bir yıl olarak göze çarptığı kaydedildi.

2023’te 9 yeni GYO kuruldu ve toplam GYO sayısı 48’e yükseldi. 2022’de 245 milyar lira olan GYO’ların toplam piyasa değeri, bu 9 yeni GYO ile birlikte son çeyrekteki küçülmeye rağmen 343 milyar liraya ulaştı.

Halka açıklık oranının 2022 sonundaki değeri olan yüzde 45,3’ten yüzde 43,9’ya gerilediği 2023’te fiili halka açıklık oranı ise bir puanlık düşüşle yüzde 32,43 olarak gerçekleşti. Yabancı çıkışının devam ettiği 2023’te net çıkışlar 135 milyar liraya ulaştı.

ARZ VE TALEBİN DENGELENMESİ ZAMAN ALACAK

Açıklamada görüşlerine yer verilen GYODER Başkanı Neşecan Çekici, arz ve talebin dengelenmesinin zaman alabileceğinin unutulmaması gerektiğinin altını çizdi.

Çekici, “Ancak fiyatların devamlı artması sürdürülebilir bir durumda değil. Gerek TCMB verileri gerekse de diğer kurumların verileri ‘balonlaşma’ eğilimi gösteren bazı taşınmaz türlerinin sönümlendiğine işaret etmektedir. İnşaat ve buna bağlı sektörlerin etkin işleyişi ile talebin daha sağlıklı oluşması için bazı kurumlara ihtiyaç duyulduğunu gözlemlemek mümkün. Bunların başında ise fonlama mekanizmalarının oluşumunun sağlanması ve fon akışlarının daha rasyonel bir biçimde tedarik edilmesi gelmekte. Ancak bu yapı tüm bileşenleri ile hayata geçirildiğinde ekonominin tümü için ciddi bir kazanım sağlayabiliriz.” ifadelerini kullandı.

Rapora göre, 2023 yılı, 53 yılın üçüncü en sıcak yılı oldu. 239 büyük klima istasyonunun yılık ortalama sıcaklık değerleri ortalamasına göre, Türkiye’de 2023 yılı ortalama sıcaklığı 14,8 derece ölçüldü.

EN SICAK YIL 2010

Maksimum sıcaklık açısından en sıcak yıl 21,1 derece ile 2010, minimum sıcaklık olarak ise 6 derece ile 1992 yılı en düşük yıl oldu. Ortalama sıcaklık olarak ise 1970-2023 yılları arası en sıcak yıl 15,1 derece ile 2010 ve 2018 olurken, 1992 yılı 11,4 dereceyle en soğuk yıl oldu. Türkiye’nin 1970-2023 arası ortalama sıcaklığı ise 13,3 derece olarak belirlendi.

SICAKLIK REKORU SARICAKAYA’DA

Maksimum sıcaklıklar ekstrem değerleri olarak ise 53 yılın en sıcak günü, Eskişehir’in Sarıcakaya ilçesinde ölçüldü. Sarıcakaya’da 15 Ağustos 2023 günü sıcaklık 49,5 derece oldu. Maksimum ekstrem değerlerde aylara göre yerler şöyle;

Ocak ayı rekoru 15 Ocak 2020’de 30,1 derece Adana-Yüreğir. Şubat ayı rekoru 16 Şubat 2016 günü 32,4 derece Muğla-Milas. Mart ayı rekoru 24 Mart 2008 günü 37 derece Artvin-Hopa. Nisan ayı rekoru 24 Nisan 2017 günü 41,7 derece Ceylanpınar. Mayıs ayı rekoru 19 Mayıs 2020 günü Aydın-Nazilli 43,2 derece. Haziran ayı rekoru, 30 Haziran 2017 günü Kaş-Çavdır’da 47,6 derece. Temmuz ayı rekoru, 20 Temmuz 2021 günü Cizre’de 49,1 derece. Ağustos ayı rekoru, 15 Ağustos 2023 günü Eskişehir-Sarıcakaya’da 49,5 derece. Eylül ayı rekoru, 16 Eylül 2016’da Ceylanpınar’da 48,8 derece. Ekim ayı rekoru 28 Ekim 2015 günü Dargeçit-Ilısu’da 42,6 derece. Kasım ayı rekoru 25 Kasım 2018 günü Karaisalı-Sadıkali’de 37,3 derece. Aralık ayı rekoru, 10 Aralık 2018 günü Karataş Balıkçı Barınağı’nda 32,3 derece.

EN SOĞUK GÜN REKORLARI

Minimum sıcaklık ekstrem değerleri olarak ise 53 yılın en soğuk günü, Van’ın Çaldıran ilçesinde 9 Ocak 1990 günü yaşandı. Çaldıran’da ölçülen eksi 46,4 derece, 53 yılın en soğuk günü olarak kayda geçti. Türkiye’de en soğuk gün rekorları açısından aylara göre, 53 yılın minimum ekstrem değerlerinin görüldüğü yerler şöyle;

Ocak ayı rekoru, 9 Ocak 1990 günü Çaldıran’da eksi 46,4 derece. Şubat ayı rekoru, 23 Şubat 1985 günü Çaldıran’da eksi 45 derece. Mart ayı rekoru, 3 Mart 1985 günü Ağrı-Hamur’da eksi 41,2 derece. Nisan ayı rekoru, 23 Nisan 1993 günü Çaldıran’da eksi 26 derece. Mayıs ayı rekoru, 23 Mayıs 1991 günü Gümüşhane Olucak-Karayayla’da eksi 14,7 derece. Haziran ayı rekoru, 12 Haziran 2014 günü Erzurum-Çayırözü’nde eksi 7,9 derece. Temmuz ayı rekoru, 7 Temmuz 1979 günü Hafik eksi 5 derece. Ağustos ayı rekoru, 6 Ağustos 2016 günü Van-İpekyolu’nda eksi 7,9 derece. Eylül ayı rekoru, Erzurum Çayırözü’nde 6 Eylül 2018 günü eksi 10,3 derece. Ekim ayı rekoru, Çaldıran’da 30 Ekim 1985 günü eksi 23,2 derece. Kasım ayı rekoru, 16 Kasım 2016 günü Aşkale’de eksi 40 derece. Aralık ayı rekoru, 31 Aralık 1979 günü Yüksekova’da eksi 42,5 derece.

AYLARA GÖRE EN SICAK YILLAR

Raporda aylara göre, en sıcak ve en soğuk ortalama sıcaklığın yaşandığı yıllar ve dereceler ise şöyle sıralandı;

Ocak ayı rekoru, en sıcak 2003 yılı 5,4 derece, en soğuk 1972 yılı eksi 1,9 derece. Şubat ayı rekoru, en sıcak 2016 yılı 7,5 derece, en soğuk 1992 yılı eksi 1,4 derece. Mart ayı rekoru, en sıcak 2001 yılı 11,4 derece, en soğuk 1987 yılı 2,7 derece. Nisan ayı rekoru, en sıcak 1989 yılı 15,7 derece, en soğuk 1997 yılı 8,8 derece. Mayıs ayı rekoru, en yüksek 2007 ve 2021 yılları 19 derece, en düşük 1981 ve 1986 yılları 14,2 derece. Haziran ayı rekoru, en yüksek 2012 yılı 23,2 derece, en düşük 1983 yılı 19,7 derece. Temmuz ayı rekoru, en yüksek 2000 yılı 26,4 derece, en düşük 1982 yılı 22 derece. Ağustos ayı rekoru, en yüksek 2010 yılı 26,9 derece, en düşük 1984 yılı 21,3 derece. Eylül ayı rekoru, en yüksek 2020 yılı 23,6 derece, en düşük 1997 yılı 17,7 derece. Ekim ayı rekoru, en yüksek 2020 yılı 18,1 derece, en düşük 1977 yılı 11,7 derece. Kasım ayı rekoru, en yüksek 2023 yılı 12,2 derece, en düşük 2011 yılı 5 derece. Aralık ayı rekoru, en yüksek 2023 yılı 7,9 derece, en düşük 1992 yılı 1 derece.

Kent merkezine 13 kilometre uzaklıktaki Gölcük Tabiat Parkı’nda orman içerisindeki alanlara bungalov, idare ve konuk evi ile kır lokantasının yapımı için 2016 yılında Gölcük Tabiat Parkı Gelişme Planı Revizyonu projesi hazırlandı. 25 bungalov, idare ve konuk evinin yapımı için 19 Aralık 2017’de projenin ihalesi yapıldı.

2018’DE DURDURULDU, 2019’DA İPTAL OLDU

Bolu Belediyesi tarafından 2018 yılında 7 milyon TL harcanarak çam ormanlarının arasına 25 bungalov ev yapıldı. Projenin yüzde 80’inin tamamlandığı dönemde sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu Gölcük Platformu, doğanın yapısının bozulacağı gerekçesiyle dava açtı.

Projeye karşı çıkan sivil toplum kuruluşları, bu süreçte Gölcük’te eylemler düzenleyip, projenin iptalini istedi. 2018 yılının aralık ayında, Bolu İdare Mahkemesi, projeyle ilgili yürütmeyi durdurma kararı verdi. 2019 yılının mayıs ayında da mahkeme projeyi iptal etti.

BAKANLIK İTİRAZ ETTİ

Tarım ve Orman Bakanlığı, Bolu İdare Mahkemesi’nin verdiği iptal kararına itiraz ederek davayı Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne taşıdı. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2020 yılının mart ayında konuya ilişkin kararını açıkladı.

Kararda “Ankara Bölge İdare Mahkemesi dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi, kısmen davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda Bolu İdare Mahkemesi’nce verilen kararın istinafa başvurulan kısmı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir” denildi. Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin kararının ardından Tarım ve Orman Bakanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından dosya temyize taşınarak Danıştay’a itiraz edildi.

DANIŞTAY, İPTAL KARARINI BOZDU

Gölcük Tabiat Parkı’nda 2016 yılında başlayan süreçte Danıştay, projenin iptaline ilişkin mahkeme kararını oy çokluğuyla bozdu. Danıştay’ın kararında “Yapılarda doğal malzemenin kullanılacağı, doğayla bütünleşen yerel mimariyi bozmayan malzeme seçiminin zorunlu olduğu, ağaç dokusu ve doğal bitki örtüsünün hiçbir amaç için tahrip edilemeyeceği” ifadeleriyle projenin devam etmesine karar verildi.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi de Danıştay’ın bozma kararına uydu. Açıklanan kararda, “Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararına uyularak davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile 2016 yılı onaylı Gölcük Tabiat Parkı Gelişme Planı Revizyonunun kır evleri (bungalov) kamp alanı ile idare-konuk evi kullanım kararlarına ilişkin olarak dava konusu işlemin iptali yolunda Bolu İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, esastan incelenen davanın reddine” ifadelerine yer verildi.

Kararın ardından, yapımı tamamlanmasına rağmen atıl şekilde bulunan 25 bungalovun bakım ve onarımları yapılarak projenin geri kalan kısımları da tamamlanarak tatilcilerin hizmetine sunulmasının önü açıldı.

“GEREKİRSE AYM’YE TAŞIYACAĞIZ”

Konuyu, ilk aşamada Gölcük Platformu adına yargıya taşıyan avukat Begüm Tunçel, projenin iptali için son olarak Anayasa Mahkemesi’ne gideceklerini belirterek şöyle konuştu:

– Danıştay kararı ile bilirkişi raporu karşılaştırıldığında teknik değerlendirmeye karşı sübjektif hiçbir bilimsel gerekçeye dayanmayan karardaki içler acısı durumu daha iyi ortaya çıkıyor. Danıştay kararında ağaçlara zarar verilmediği yazsa da bu da kesinlikle doğru değil ki bilirkişi raporuna yansıyan fotoğraflarda dahi ağaçlara verilen zararlar görülüyor.

– Raporda ayrıca bungalov olarak tabir edilen yapıların doğaya vereceği zararın yanında idare binası olarak hizmet verilmek üzere bölgede halen mevcut ve atıl durumdaki yapının basit onarımla kullanılabilir hale getirilebileceği ayrıntılı ve son derece açık bir biçimde ifade edilmiş iken aksi yönde verilen bu temelsiz karar bizleri son derece üzmüştür.

– Bu kararın nedenleri ve sonuçlarına dair söylenecek çok şey var aslında. Danıştay bozma kararına Bölge İdare Mahkemesi’nin direnme imkanı olmadığı için bozma doğrultusunda bir karar verdi. Biz verilen bu kararı temyize taşıdık. Bundan sonra gerekir ise Anayasa Mahkemesi’ne de gideceğiz.

10 Şubat’tan Çin Fener Festivali’ne kadar süren kutlamalarla Çin Yeni Yılı başlıyor. Çin geleneğine göre; her yıl, Çin burçlarında yer alan 12 hayvandan biri ile temsil ediliyor. 2023’te tavşan yılı iken, şimdi de ejderha yılına geçiyoruz. Peki ejderha yılında bizi neler bekliyor?

Çin geleneğine göre 2024 yılı, ilerlemeyi, büyümeyi ve bolluğu teşvik ettiği söylenen ejderhayı kutlayacak. Çinli astroloji uzmanı Letao Wang da hangi burçların iyi haberler bekleyebileceğini açıkladı.

Wang, ‘Çin Zodyak döngüsünün Gregoryen takviminin 1 Ocak’ına değil, Ay Yeni Yılı’na uygun olduğunu hatırlamak önemli. Bu yenilenme kutlaması, genellikle ocak sonu ile şubat başı arasında yer alan bir günde başlıyor” diyerek Çin Yeni Yılı’nı açıklıyor.

Wang’a göre 2024 ‘Ejderha Yılı’ ile temsil edilecek. İşte ejderha yılının burçlara etkisi…

FARE

(1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996, 2008, 2020)

Eğer doğduğunuz yıl fareyi işaret ediyorsa bu yıl yenilenme potansiyelini kucaklayın. Ejderha yılının canlılığı, yeni olasılıkları keşfetmek için sizi her zamanki sınırlarınızın ötesine yavaşça adım atmaya teşvik ediyor.

Sosyal çevrenizin ve bağlantılarınızın geliştiğini görebilirsiniz. Yıldızlar büyüme için hizalanırken, profesyonel gelişim fırsatları da ufukta beliriyor ve sizi zarafetle yükselmeye davet ediyor.

Liderlik veya girişimcilikte, rehberlik etme ve ilham verme konusundaki içsel yetenekleriniz öne çıkacak.

ÖKÜZ

(1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997, 2009, 2021)

Öküz, zorlukların hedefe ulaşmada basamak görevi gördüğü derin bir dönüşüm yılıyla karşı karşıya.

Her türlü engeli aşmak için koruyucu enerjilerin varlığına işaret eden çok sayıda uğurlu işaretle çevrili olacaksınız. Yolculuk bazen göz korkutucu görünse de yol gösterici olmaya hazır destekleyici figürler ortaya çıkıyor.

Özellikle sağlık ve ev içi uyumla ilgili bir umut ışığı var. Uyumlu bir yuva yaratma konusunda nazik adımlar atarken, gelişen ve canlı yarınların tohumlarını ekeceksiniz.

KAPLAN

(1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010)

Ejderhanın besleyici enerjileri, güç ve değişimle gelişen kaplanlar için yenilenme vaat ediyor. Bu döngü hem kişisel gelişim hem de profesyonel alanlarda yeni sayfalar açmaya hazırlanıyor.

Kariyerde ilerleme, maaş artışları ve yeni iş çabalarının gelişmesi için fırsatlar kapıda. Profesyonel nitelikteki yolculuklar bu iyi şansın tetikleyicisi olabilir, bu nedenle sizi keşfedilmemiş bölgelere doğru iten her fırsatı kucaklayın. Bu arada sağlığınıza dikkat etmeyi ihmal etmeyin.

TAVŞAN

(1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011)

Ejderha yılının dönüştürücü döngüsünde, düşünme ve kendini geliştirme dönemine davet edilebilirsiniz.

Yıldızlar, tavşanların sosyal ortamlarda var olurken veya yeni ilişkiler kurarken kendilerini tartmaları, zorlu ilişkilerle baş edebilmeleri için dayanıklı durmaları gerektiğine işaret ediyor. Ancak merak etmeyin bu süreçte yıkıcı ve dehşete düşürecek durumlar yaşamayacaksınız. Daha çok güçlenip büyüyeceksiniz.

İkinci veya sekizinci ay boyunca, sağlığınız için bir kontrolden geçebilirsiniz.

Kalpleri ve zihinleri önlerindeki derslere açık olan tavşanlar, daha önce hiç hayal etmedikleri şekillerde gelişme şansına sahipler.

EJDERHA

(1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012)

Ejderhalar bu yılı öz değerlendirme ve kişisel gelişim açısından sakinleştirici bir yolculuk olarak görebilirler. İç enerjileri yükseldikçe, yavaşça yeni ilgi alanlarını keşfetmeleri veya mevcut tutkularını özenle geliştirmeleri için mükemmel bir zaman.

Kariyerinizde ilerlerken desteklerle karşılaşabilirsiniz. Ancak zaman zaman cesaretinizi ortaya çıkarmanız gereken sorunlarla karşılaşabilirsiniz.

YILAN

(1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013)

Yılanlar, ejderha yılı boyunca ilerlerken, içsel gelişim ve öz-düşünüm için bu sürecin bir davet olduğunu düşünebilirsiniz. Zihninizi ve ruhunuzu, ruhunuzun yoluna uygun yeni bilgi ve becerilerle beslemek için en uygun dönem.

Kalp meselelerinde, anlamlı ilişkiler için alan yaratarak kendinizi sevmenin rehberiniz olmasına izin verin. Yeni arkadaşlıklar arayanlar, evrenin size değer veren potansiyel ortaklara yaklaştıracak yollar ördüğüne güvenin.

AT

(1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014)

Bu yıl atlar öngörülemeyen, heyecan verici deneyimlerle karşılaşabilir. Gelişmek için altın bir şans sunuluyor, bu anları açık bir kalple karşılayın.

Merakınızın sizi akademik gelişime veya ruhunuzu zenginleştiren deneyimlere yönlendirmesine izin verin. Yıldızlar yolculuğunuzu desteklerken, tetikte ve temkinli olmak olası aksiliklerden kaçınmanıza yardımcı olabilir.

Evde gerginlikler ortaya çıkarsa, bunları daha derin bağlar geliştirmek için fırsat olarak görün.

KEÇİ

(1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015)

Ejderhanın bu yılki dinamik enerjisi, hem kişisel hem de profesyonel anlamda anlamlı bir büyüme için itici bir güç olabilir.

Önünüzdeki yol parlak görünüyor; yıldızlar, özellikle yeni ve heyecan verici girişimlere yatırım yapmaya hazır olanlar için bol miktarda hasadın sinyalini veriyor.

Mücevher ve güzellik gibi ışıltılı, kadınsı enerjiyi yücelten endüstrilerde önemli ilerleme fırsatları var.

Dolunay gecelerinde mumlara bakmak gibi meditatif uygulamaları birleştirmek, sakin bir koruma görevi görebilir ve hayatınıza aradığınız huzur ve dengeyi getirebilir.

MAYMUN

(1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016)

Maymunlar için ejderha yılı yeni sanatsal ifade biçimlerini benimsemek ve hayal gücünün uçmasına izin vermek için değerli bir zaman. Yaratıcı enerjilerin yanı sıra bu yıl, anlamlı bağlantılar kurma, mevcut ilişkileri besleme, destekleyen ve yükselten daha güçlü bir sosyal ağ örme vaadiyle olgunlaşıyor.

Terfiler veya maaş artışları gibi gelişmeler kapıda.

Yasal karmaşıklıklarla karşılaştığınızda bilgili danışmanlara danışmak için zaman ayırın. Zihninize netlik ve huzur getirmek için iletişim kurun.

HOROZ

(1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017)

Horoz burcundakiler için önümüzdeki yıl, evren son derece cömert… Yolunuz, desteğin ve yeni olanakların bol miktarda arttığı bir topluluğa doğru nazikçe yönlendiren koruyucu güçlerin varlığıyla aydınlatılacak.

Yıldızlar önünüzdeki engelleri ortadan kaldıracak şekilde hizalanarak yardımın her fırsatta ulaşılabilir olmasını sağlıyor. Küçük bir finansal kaygılar yaşayabilirsiniz.

KÖPEK

(1932, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018)

Ejderha yılına girerken, bir iç gözlem ve büyüme dönemi sizi bekliyor. Zorluklar ortaya çıkabilir, ancak bu engeller aşılamaz değil.

Evlilikler veya yeni iş girişimleri gibi mutlu olacağınız gelişmeler çevrenizde yaşanırken bu toplu kutlamaların tadını çıkarın.

Riskli girişimler yerine istikrarı tercih edin.

Son olarak bu yıl kişisel ilişkileriniz için bir sınav olabilir. Partnerinizi desteklemeyi ihmal etmeyin.

DOMUZ

(1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019)

Bu yılın sizin için potansiyel bir hazine barındırdığını unutmayın. Onu açık bir kalple kucaklayın. Hem profesyonel hem de özel hayatınızda beklentileriniz gerçekleşebilir.

Hayatın sizi yeni arkadaşlıklara yönlendirmesine izin verin.

Büyük hayaller kurun, çünkü bu yıl, ömür boyu hayal ettiğiniz meyveleri toplama fırsatıyla olgunlaştı. Kalpleri aşkı karşılamaya açık olanlar için, sıradan anların büyüsüne dikkat edin, çünkü bu beklenmedik karşılaşmalarda yeni bir aşk gelişebilir.

Bir önceki takvim yılı olan 2022 yılını referans alan ve toplumun genel düzeyine göre belirli bir sınırın altında gelire sahip olan bireyler göreli anlamda yoksul sayıldığı çalışmada TÜİK’e göre göreli yoksulluk oranı geriledi.

Buna göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50’si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı 2023 yılında 0,5 puan azalarak yüzde 13,9 oldu. Medyan gelirin yüzde 60’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre hesaplanan yoksulluk oranı ise son yılda 0,1 puan artarak yüzde 21,7 olarak gerçekleşti.

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 40’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 0,2 puanlık azalış ile yüzde 7,4 olarak gerçekleşti. Medyan gelirin yüzde 70’i dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre hesaplanan yoksulluk oranı ise bir önceki yıla göre 0,4 puanlık artış ile yüzde 29,7 oldu.

EN DÜŞÜK YOKSULLUK TEK KİŞİLİK HANELERDE

Hanehalkı tipine göre eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50’si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranlarına bakıldığında; çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarında yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 3,7 puan azalarak yüzde 8,0, tek kişilik hanehalklarında ise 2,0 puan artarak yüzde 9,5 oldu.

En az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı 2,1 puan azalarak yüzde 17,5, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yoksulluk oranı ise 0,3 puan azalarak yüzde 13,6 oldu.

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50’si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranına göre; okur-yazar olmayan fertlerin yüzde 27,8’i, bir okul bitirmeyenlerin yüzde 24,7’si, lise altı eğitimlilerin yüzde 14,0’ı, lise ve dengi okul mezunlarının ise yüzde 7,7’si yoksul olarak hesaplandı. Yükseköğretim mezunları ise yüzde 3,2 ile en düşük yoksulluk oranına sahip grup oldu.

MADDİ VE SOSYAL YOKSUNLUK ORANI YÜZDE 14,4

Maddi ve sosyal yoksunluk oranı hesabında hane düzeyinde sorgulanan değişkenler; otomobil sahipliği, ekonomik olarak beklenmedik harcamaları yapabilme, evden uzakta bir haftalık tatil masrafını karşılayabilme, kira, konut kredisi ve faizli borçları ödeyebilme, iki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek yiyebilme, evin ısınma ihtiyacını karşılayabilme ve mobilyaları eskidiğinde değiştirebilme durumuna deniyor.

Bu oran için fert düzeyinde toplanan değişkenler ise; eskimiş giysileri yerine yenisini alabilme, düzgün iki çift ayakkabıya sahip olabilme, ayda en az bir kez tanıdıkları ile toplanabilme, ücretli boş zaman faaliyetlerine katılabilme, kendini iyi hissetmek için bir miktar para harcayabilme ve kişisel amaçlı kullanım için internet sahipliği olarak belirlendi.

Yukarıda belirtilen on üç maddenin en az yedisini karşılayamayanların oranı olarak tanımlanan maddi ve sosyal yoksunluk oranı; 2022 yılında yüzde 16,6 iken 2023 yılı anket sonuçlarında 2,2 puan azalarak yüzde 14,4 olarak tahmin edildi.

SÜREKLİ YOKSULLUK ORANI YÜZDE 12,3 OLDU

Dört yıllık panel veri kullanılarak hesaplanan sürekli yoksulluk oranı, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60’ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan fertleri kapsamaktadır. Buna göre, 2023 yılı anket sonuçlarına göre sürekli yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 1,7 puan azalarak yüzde 12,3 oldu.

İBBS 2. Düzey bölgelerinin her biri için eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50’sine göre hesaplanan yoksulluk sınırına göre, gelire dayalı göreli yoksulluk oranının en yüksek olduğu bölgeler; yüzde 16,1 ile TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan), yüzde 14,0 ile TR41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik) ve yüzde 13,9 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) oldu.

Göreli yoksulluk oranı en düşük olan İBBS 2. Düzey bölgeleri ise yüzde 4,8 ile TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis), yüzde 7,1 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) ve yüzde 8,0 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) oldu.

YOKSULLUK VEYA SOSYAL DIŞLANMA RİSKİ ALTINDA OLANLARIN ORANI YÜZDE 31

Son yıl sonuçlarına göre fertlerin yüzde 31,0’ı yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında kaldı. Bu oran yaş gruplarına göre incelendiğinde; 0-17 yaş grubunda yüzde 39,7, 18-64 yaş grubunda yüzde 28,0, 65 ve üstü yaş grubunda ise yüzde 26,6 olarak tahmin edildi.

Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanlar; göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk ve düşük iş yoğunluğu göstergelerinin en az birinden yoksun olanları ifade ediyor.

KENDİNE AİT BİR KONUTTA YAŞAYANLARIN ORANI GERİLEDİ

Oturulan konuta sahip olanların oranı geçen yıla göre 0,5 puan azalarak 2023 yılında yüzde 56,2 olarak hesaplanırken, kirada oturanların oranı yüzde 27,8, lojmanda oturanların oranı yüzde 0,9, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise yüzde 15,1 oldu.

Kurumsal olmayan nüfusun yüzde 32,6’sı konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşarken yüzde 32,0’ı ise sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri vb. problemlerle, yüzde 19,8’i trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlarla karşılaştı.

Geçen yıla göre konut alımı ve konut masrafları dışında borç veya taksit ödemesi olanların oranı 1,4 puan azalarak yüzde 58,0 oldu. Nüfusun yüzde 5,7’sine bu ödemeler yük getirmezken yüzde 14,9’una çok yük getirdi. Konut masraflarının çok yük getirdiği hanelerin oranı 0,3 puan artarak yüzde 17,5 olurken, bu masrafların biraz yük getirdiği hanelerin oranı 8,8 puan artarak yüzde 66,5 oldu. Konut masrafların yük getirmediğini belirten hanelerin oranı geçen yıla göre 9,2 puan azalış ile yüzde 15,9 hesaplandı.

Hanelerin yüzde 58,8’i evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, yüzde 39,2’si iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, yüzde 31,8’i beklenmedik harcamaları, yüzde 19,5’i evin ısınma ihtiyacını, yüzde 64,2’si eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamadığını beyan etti.

AKP’li belediye başkanları tarafından yönetilen Uşak, Trabzon Ortahisar, Kars, İstanbul Fatih, İstanbul Esenler ve Ağrı Belediyelerinin TOKİ tarafından satışa çıkarılan iş yeri, konut ve arsaları satın aldıklarını ancak taksitlerini ödemediklerini vurgulayan Tahtasız, “Vatandaştan alacağına gelince şahin kesilen TOKİ, AKP’li belediyelere kuzu olmuş. 54 taksit ödemeyen ve borcu 59 milyon lirayı geçen belediyeye dahi hiç ses etmemiş. TOKİ’den aldığı evlerin taksitini ödemeyen vatandaşlar için fesih ve dava süreci başlatılırken, 54 aydır taksit ödemeyen belediyeye hukuki işlem yapılmaması Sayıştay’ın uyarısına konu oldu” dedi.

Tathtasız şunları söyledi:

– Uşak, Trabzon Ortahisar, Kars, İstanbul Fatih, İstanbul Esenler ve Ağrı Belediyesi TOKİ’den aldıkları taşınmazların taksitlerini ödemeyerek toplamda 81 milyonluk borç taktı.

– TOKİ’ye borcu olanlar arasında bir dönem TOKİ Başkanlığı da yapan ve 2019 yılında AKP’den belediye başkanı seçilen İstanbul Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan ve ismi uzun süre İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı adaylığı için geçen, 2009’dan beri Esenler Belediye Başkanı olan Tevfik Göksu da var.

– Bir vatandaşımız TOKİ’den ev aldığında ekonomik sıkıntılardan dolayı borcunu ödemediğinde, temerrüye düşüp hemen haciz getiriliyor. Fakat konu AKP’li belediyeler olunca onlara kıyak geçilmiş. Raporları inceledik CHP’li hiçbir belediyenin borcu yok. Ya TOKİ CHP’li belediyeler konut ve arsa satmamış, ya da CHP’li belediyeler borcunu zamanında ödemişler. TOKİ tam bir kayırmacılık yapmış. Vatandaştan olan alacağına şahin kesilmiş, AKP’li belediyeler kuzu olmuş.

“54 TAKSİT ÖDEMEMİŞ, HİÇBİR İŞLEM YAPILMAMIŞ”

– 2022 yılı Sayıştay raporlarına göre; Uşak Belediye Başkanlığı 33 milyon 500 bin TL bedelle 96 adet işyerini 2017 yılında 120 ay vade ile TOKİ’den satın almış ancak 2022 yılı itibarıyla 3 milyon 759 bin 543 TL tutarında 27 taksiti ödememiş.

– Trabzon Ortahisar Belediye Başkanlığı 2015 yılında 60 milyon 67 bin TL bedelle satın aldığı 21 bin 818 metrekare yüzölçümlü taşınmazların 59 milyon 604 bin TL tutarına ulaşan 54 taksitini ödememiş.

– Kars Belediye Başkanlığı 2010 yılında 44 bin 946 metrekare yüzölçümlü taşınmazı 10 yıl vadeli olarak satın almış ancak 530 bin 612 TL tutarına ulaşan 5 taksiti ödememiş.

– İstanbul Fatih Belediye Başkanlığı 108 adet konutu 28 milyon 760 bin TL bedelle 9 yıl vadeli olarak satın almış. Ancak 11 milyon 686 bin TL tutarına ulaşan 5 taksitini ödememiş.

– İstanbul Esenler Belediye Başkanlığı 519 bin 480 TL bedel üzerinden 47 adet konutu 2012 yılında satın almış. Bu satıştan kaynaklı olarak TOKİ’ye olan 4 milyon 382 bin TL tutarındaki borcunu ödememiş.

“AKP’Lİ BELEDİYELERE GÜZELLİK YAPMIŞ”

– Bu saydığım 5 AKP’li belediyenin 2022 yılı itibarıyla TOKİ’ye olan borçları 81 milyon TL’yi geçmiş. Ortahisar belediyesi 54 taksiti ödememesine rağmen şimdiye kadar hiçbir işlem yapılmamış. Oysa vatandaşlarımız TOKİ’den aldıkları evlerin taksitlerini geciktirince iş evlerini ellerinden almaya kadar varıyor. Dolayısıyla rapordan anladığımız TOKİ hem satışta hem de tahsilatta AKP’li belediyelere bir güzellik yapmış.

– Dolayısıyla TOKİ hem belediyeler arasında bir ayrımcılığa imza atmış. Hem de kuruma borcu olan vatandaşa fesih ve dava süreci başlatırken, 54 aydır, 27 aydır taksit ödemeyen belediyeye hiçbir işlem yapmayarak farklı muameleler yapmış. TOKİ bu belediyelerden ne zaman tahsilat yapacak merak ediyoruz. Bahse konu belediyeler bu seçimlerde CHP’ye geçerse ertesi gün kapıya dayanacağını da çok iyi biliyoruz. TOKİ gariban vatandaşa ev yapsın diye kuruldu. AKP’li belediyelere bedavadan arsa ve konut satmak için kurulmadı. Bu borçların akıbetini ve tahsilat sürecini KİT Komisyonu’nda sorgulayacağız.”

GEÇİM SIKINTISI SÜRECEK

Yüksek faizler, kontrol altına alınamayan mutfaktaki yangın bugünden itibaren yine vatandaşların yakasını bırakmayacak. Geçim sıkıntı yaşayan milyonlar kredi kartlarına, tüketici kredilerine sarılarak ihtiyaçlarını karşılamaya çabalayacak. Asgari ücretin 17.002 lira olarak açıklanmasından sonra iktidar kanadından gelen demeçlere bakılırsa ocak ayında memur ve memur emeklileri yüzde 50 seviyesinde zam alırken, SGK ve Bağ-Kur emeklilerinin alacağı zam oranın yüzde 37 seviyelerinde kalması büyük tepkilere neden olacak. Yeni yılda da devam edecek tüm bu zorluklara rağmen umudunu kaybetmeyen vatandaşlar, iyi dileklerle 2024’ü karşıladı.

Halkın gündemi zam, enflasyon

Ekonomide ‘faiz sebep enflasyon sonuçtur’ tezinin denendiği Eylül 2021 itibarıyla 1.5 yılda rekorlar kıran enflasyonun 2023 karnesinde yeni zirvelerin işaretleri yer aldı. Türkiye İstatistik Kurumu, verilerine göre yılın ilk ayı olan Ocak 2023’te yüzde 57.68 olan enflasyon, deprem ve iki seçim süreci ile zorlu geçen ilk yarıda baz etkisi ve toplanamayan verilerle haziran ayında yüzde 38.21 olmuştu. Seçim sonrası değişen ekonomi yönetimi ve politikaları ile yeniden çıkışa geçen enflasyonda Kasım 2023’te yüzde 61.98 seviyesi görülürken, 2023’te halkın ve vatandaşın yine ana gündemi geçim sıkıntısı oldu. ENAG enflasyonu aynı dönem için yüzde 129.7 olarak açıklarken Merkez Bankası ise 2023 yıl sonu enflasyon tahminini 58’den yüzde 65’e çıkardı. MB 2024 enflasyon tahmini ise yüzde 33’ten yüzde 36’ya çıkardı.

Borsa İstanbul ‘enflasyon kalkanı’nı mevduata kaptırdı

Türkiye’de enflasyon korkusuyla yatırımcıların akın ettiği Borsa İstanbul, tarihi zirveleri test ettiği 2023 yılını yatay bantta kapattı. BIST 100 endeksi, yılın son işlem gününü yüzde 1 yükselişle 7.470 puandan tamamladı, endekste yükseliş bu yıl yüzde 35.6’da kaldı. Mevduat faizlerindeki hızlı yükselişle borsada, sert çekilmeler yaşandı. 8.5 milyon yatırımcıyı kucaklayan Borsa İstanbul’da 15 Aralık itibarıyla tam 54 şirket halka arz oldu. Borsa İstanbul’a 2024’te yabancı girişlerin olabileceği düşünülüyor.

Benzine 1 yılda %77 zam

Akaryakıt, 2023’te zam yağmuruna yakalandı. Ocakta 19.47 TL olan benzinin litre fiyatı nisana geldiğimizde 22.46 liraya kadar çıktı. Seçimin ilk turu öncesinde, 9 Mayıs’ta ise 19.81 TL’ye düşen benzinin litre fiyatı, üç ayda yüzde 82.4 yükseldi ve 13 Ağustos’ta 36.14 TL’ye çıktı. 16 Temmuz’da Özel Tüketim Vergisi’nin (ÖTV) de artırılmasıyla benzinin litresinden alınan ÖTV tutarı 2.52 liradan 7.52 liraya çıktı. Bununla birlikte 15 Temmuz’da 28.02 lira olan benzinin litre fiyatı 16 Temmuz’da 34.02 TL’yi gördü. 30 Aralık itibarıyla 34.45 TL olan benzin, 12 ayda yüzde 76.9 zamlandı.

Kur korumada erime başladı

Düşük faiz ve baskılanan döviz kurlarını sürdürebilmek için seçim öncesinin gözde aracı Kur Korumalı Mevduat’ta (KKM) erime başlarken, KKM’yi tasfiye için yeni kararlar alınmaya devam ediyor. Eski ekonomi yönetimine göre “çağın buluşu” olan KKM, 18 Ağustos’tan bu yana 756 milyar lira azaldı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise 2024’ün “Kur korumalı sisteminin sonlandığı” yıl olacağını söyledi.

Bir EYT çözüldü ikincisi bekleniyor

1999 yılında çıkarılan yasa ile ortaya çıkan emeklilikte yaşa takılanların (EYT) mağduriyeti 3 Mart 2023’te giderildi. Çıkarılan yeni yasayla 8 Eylül 1999 ve öncesinde işe girenler emeklilik hakkı elde ederken 9 Eylül 1999 ve sonrasında işe başlayanlar ise 24 yıldır çalışmalarına rağmen faydalanamadı. İkinci EYT mağdurları yeni yılda çözüm bekliyor.

Dolar yılı 29.55 TL ile kapattı

Döviz fiyatları, yılın son işlem gününde zirvelerini yeniledi. Dolar, en yüksek 29.8525 TL’yi görürken, 2023 yılını 29.5599 TL’den tamamladı. 2022 yılını 18.7015 TL ile sonlandıran doların yıllık getirisi, böylelikle yüzde 58 oldu. Euro fiyatları ise sığ piyasada rekorunu 33.0750 TL’ye taşırken; yıllık kazancı yüzde 63 oldu. İngiliz sterlini ise ilk kez 38 TL’nin üzerini test etti.

Ekonomide U dönüşü

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “faiz sebep, enflasyon sonuç” sözleriyle 23 Eylül 2021’de başlayan indirimlerle yüzde 19’dan yüzde 8.5’e kadar düşen faiz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve gelmesinin ardından sert bir politika değişikliği ile son yedi ayda yüzde 42.5’e yükseldi. ‘Nas’ kurallarından U dönüşüne geçildi ve Türkiye, 2023 sonuna kadar faizi toplam 3 bin 400 baz puan yükseltti.

Deprem ve resesyon istihdamı vurdu

İhracat pazarlarındaki resesyon, deprem etkisi ve ekonomik kriz ile sanayiyi işsizlik vurdu. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre yılın başında 3.4 milyon olan işsiz sayısı Ekim 2023’te 2.9 milyona geriledi. Aynı dönemlerde işsizlik oranı ise yüzde 9.7’den yüzde 8.5’e indi. Ancak gerçek işsiz sayısı ise 8 milyonu aştı. TEPAV tarafından açıklanan verilere göre deprem bölgesinde yer alan 11 çalışan sayısı yıllık olarak 90 bin 164 azaldı. 2023’te en yüksek istihdam kaybı ise yüzde 30 ile ayakkabı ve 200 bin çalışan ile tekstil ve hazır giyim sektörlerinde oldu.

İMAMOĞLU’NDAN DESTEK

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Fiba Grubu Yönetim Kurulu Başkanı, YKKD Danışma Kurulu Başkanı Murat Özyeğin, Cumhuriyetimizin 100. yılı vurgusuyla “Gelecek İçin Kadın Gücü Zirvesi”nin açılış konuşmalarını gerçekleştirdi. İmamoğlu; “Gelecek, kesinlikle kadının gücüyle aydınlanacaktır. El ele, kol kola ve özellikle Yönetim Kurulunda Kadın Derneğimizin de bu yöndeki adımlarını da bir nevi kutsal bir yere taşıyarak ‘varız, buradayız ve hazırız’ diyoruz. Hep birlikte olacağız ve hep birlikte ileriye doğru koşacağız” diyerek desteklerini ve takdirini paylaştı.

“EN ANLAMLI ZAMANDAYIZ’’

Fiba Grubu Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulunda Kadın Derneği Danışma Kurulu Başkanı Murat Özyeğin; “Çeşitliliği ve eşitliği benimsemiş bir toplumsal kültürü oluşturmanın yollarını ve iyi örneklerini konuşmak için Cumhuriyetimizin 100. yılından daha anlamlı bir zaman olamazdı. Zirvemizin hedeflediği toplumsal değişime inanarak, kapsayıcı politikalar yapan ve uygulayan kurumlarla ve liderlerle ülkemizde hedeflediğimiz dönüşümü gerçekleştirebilir, Cumhuriyetimizin ikinci 100 yılına hazır olabiliriz” dedi.

“VARIZ. BURADAYIZ. HAZIRIZ’’

Yönetim Kurulunda Kadın Derneği Başkanı Hande Yaşargil de Gelecek için Kadın Gücü Zirvesi’nin kapanış konuşmasını şöyle yaptı: Cumhuriyetimizin 100. yılını coşkuyla kutlarken ve ikinci yüzyılımıza hızla ilerlerken, dernek olarak gerçekleştirdiğimiz “Gelecek İçin Kadın Gücü Zirvesi” inanıyorum ki burada yarattığımız bu güç bir programın çok ötesinde bir etki yaratıyor, bu güçlü zincir ve bakış açısı büyüyor. Birbirimize verdiğimiz destekle biz toplumda daha çok yönetici ve lider role talip olacağız, aday olacağız. Bu destekle o rollere güvenle geleceğiz ve aldığımız yetkiyle ülkemizi daha eşit daha vicdanlı ve daha sürdürebilir bir seviyeye taşıyacağız. Sizi bizim sloganımızla selamlayarak bu zirveyi kapatmak istiyorum. Biz hepimiz; ‘varız hazırız buradayız ve en güzeli beraberiz’. Cumhuriyetimizin 100. Yılı kutlu olsun.”

HEYECAN DOLU BİR AN

Üç farklı salonda, 47 konuşmacı ile gerçekleşen Gelecek İçin Kadın Gücü Zirvesi”nin heyecan dolu anlarından biri; Forbes Türkiye Medya Grup Başkanı ve Yönetim Kurulu’nda Kadın Derneği Eş Başkanı Burçak Güven moderatörlüğünde gerçekleşen Aclan Acar Stratejik Danışmanlık Kurucusu Aclan Acar, Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplumbilimleri Fakültesi Dekanı, Oxford Üniversitesi CRIC Merkezi Kıdemli Üyesi, GAİN Medya Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Deniz Ülke Arıboğan, Türkiye İş Bankası A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Bali, QNB Finansbank Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Aras, Akkök Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Dördüncü, YKKD Yönetim Kurulu Başkanı, Mentor Danışmanlık Kurucu Ortak, INSEAD Business School Koçluk Lideri Hande Yaşargil’in katılımıyla “Yönetimde Daha Çok Kadın: Kotalı mı? Kotasız mı?” sorusuna cevap aradıkları münazara oturumu oldu. Oturum başladığında anketle katılımcılara soruldu: Yönetimde Daha Çok Kadın: Kotalı mı? Kotasız mı? Oturum sonunda yapılan oylamada; 249 evet oyu ile “kota” kazandı. Zirve; sponsor destekleriyle, gelecek yüzyıla vurgu yapan konu başlıklarıyla, yönetim kurulunda kadın sayısını artırmaya yönelik vizyon ile sürdürülebilir bir değişim yaratma hedefiyle sona erdi.