Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), martta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,5 artışla piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise martta şubatta olduğu gibi aylık yüzde 0,4 ve yıllık 3,8 arttı. Piyasa beklentileri çekirdek TÜFE’nin martta aylık bazda yüzde 0,3 ve yıllık bazda 3,7 artması yönündeydi.

Analistler, beklenenden güçlü gelen enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine haziranda başlayacağına dair umutları azalttığını belirtti.

Enflasyon verilerinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in mayıs toplantısında politika faizini sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, ilk faiz indirimine gitme ihtimali haziran için yüzde 16’ya indi.

ABD Başkanı Joe Biden da mart ayına ait enflasyon verilerinin Fed’in faiz indirimlerine başlamasını geciktirebileceğini belirtti. Faiz indiriminin yıl sonundan önce gerçekleşeceği beklentisine sadık kaldığını ancak bir gecikme olabileceğini kaydeden Biden, “Fed’in ne yapacağını kesin olarak bilmiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

ALTIN DİRENCİNİ KORUYOR

Ülkede enflasyonun beklentileri aşması sonrası tahvil faizleri de yükselişe geçerken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,57 seviyesine kadar çıktı.

Altın ise enflasyon verilerinin ardından geriledi. Hazine getirileri ve doların değer kazanmasıyla ons altın yüzde 1,4 kadar düşerek ons ​​başına 2 bib 320 dolara kadar geriledi. Değerli metal sabah saatlerinde 2 bin 340 dolar seviyesine doğru toparlandı.

Öte yandan Fed’in bugün yayımlanan son toplantısına ait tutanaklar, Fed yetkililerinin, son verilerin enflasyonunun sürdürülebilir şekilde yüzde 2’ye indiğine dair güveni artırmadığı görüşünde olduğunu ortaya koydu.

ABD PİYASALARI NEGATİF

Bu gelişmelerle birlikte New York borsası, ABD’de mart ayında beklentilerin üzerinde gerçekleşen enflasyon verilerinin ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine haziranda başlama ihtimalinin zayıflamasıyla günü sert düşüşle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi, 400 puanın üzerinde değer kaybetti ve yüzde 1,09 azalarak 38.461,51 puana indi.

S&P 500 endeksi yüzde 0,95 azalışla 5.160,64 puana ve Nasdaq ​endeksi yüzde 0,84 kayıpla 16.170,36 puana geriledi.

ASYA PİYASALARINDA KARIŞIK SEYİR

Asya tarafında ise bugün açıklanan verilere göre Çin’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) martta aylık yüzde 1 azalırken, yıllık yüzde 0,1 arttı. Ülkede, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yıllık yüzde 2,8 düştü.

Analistler, Çin’de açıklanan verilerin ülkede deflasyon endişesini yeniden gündeme getirdiğini kaydederek, bu durumun hükümetin ekonomiyi desteklemek için yeni adımlar atabileceği beklentisini ortaya çıkardığını ifade etti.

Söz konusu gelişmelerle Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3’lük azalışla 39.445 puan, Güney Kore’de Kospi endeksi önceki kapanışın hemen altında 2.703 puandan günü tamamlarken, dolar/yen paritesi 153 ile 34 yılın en yüksek seviyesinde seyrediyor.

Çin’de Şanghay Bileşik Endeksi ise yüzde 0,2 primle 3.033 puan, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 kayıpla 17.053 puan ve Hindistan’da Sensex endeksi yüzde 0,5’ye yakın yükselişle 75.038 puanda seyrediyor.

Türkiye genelinde cari kira fiyatlarının yıllık artış oranı şubatta enflasyonun altında kaldı ve reel düşüş görüldü.

Ocak 2024’te yüzde 80,5 olan cari kira fiyatlarının yıllık artış oranı, Şubat 2024’te yüzde 65,2’ye geriledi. Bu oran, TÜİK’in açıkladığı yüzde 67,07’lik şubat enflasyonunun altında kaldı.

Böylece Türkiye genelinde kira fiyatlarında enflasyondan arındırılmış yıllık reel artış oranı şubatta yüzde -1,1 oldu ve Mart 2020 sonrasındaki dört yıllık dönemin ardından ilk kez negatif bölgeye geçti.

Ortalama reel kirada yıllık artış Şubat 2023’te yüzde 86,6 ile zirve yaptıktan sonra inişe geçmiş, aralıktan ocağa 4 puanlık azalışla yüzde 9,5’e gerilemişti.

REEL KİRALAR HAZİRAN 2023’TE ZİRVEYİ GÖRMÜŞTÜ

Türkiye genelindeki reel kira endeksi (2017 Eylül=100) Haziran 2023’te 216,2 ile zirve yaptıktan sonra düşmeye başlamıştı.

Şubat 2024’te bir önceki aya göre ortalama cari kira fiyatları yüzde 3,8 artarken TÜFE’nin aynı dönemde yüzde 4,5 artması sonucu reel kira fiyat endeksi 1,1 puan azalarak 169,7 oldu.

Reel kira fiyat endeksi İstanbul’da ve İzmir’de beş aylık düşüşten sonra aralık ayında bir miktar artmış, ocak ayında ise üç büyükşehirde de düşüş devam etmişti. Şubat ayında endeks İstanbul’da 1,9 puan, İzmir’de ise 1 puan düşerken, Ankara’da 1,6 puan arttı.

Neticede reel kira endeksi şubat ayında İstanbul’da 170,7, Ankara’da 231, İzmir’de ise 190,2 oldu. Buna göre reel ortalama kiralar referans dönemi olan 2017 Eylül’e kıyasla İstanbul’da yüzde 70,7, Ankara’da yüzde 131, İzmir’de ise yüzde 90,2 oranında arttı.

İSTANBUL’DA REEL DÜŞÜŞ YÜZDE 4,9

Yıllık reel kira artışları İstanbul’da Ocak 2023’ten (zirve yüzde 55,8), İzmir’de marttan (zirve yüzde 90,3) Ankara’da ise depremin neden olduğu gecikmeyle mayıstan itibaren (zirve yüzde 109,3) düşüşe geçti.

Geçtiğimiz ay Ankara’da yüzde 47,9 olarak gerçekleşen yıllık reel kira artışı bu ay yüzde 29,7 olarak gerçekleşti. İzmir’de geçtiğimiz ay (ocak) yüzde 22 olarak gerçekleşen yıllık reel kira artışı bu ay (şubat) yüzde 13,2 oldu.

İstanbul’da ise geçtiğimiz ay durma noktasına gelen yıllık reel kira artışı bu ay artık negatife döndü ve reel kira İstanbul’da yıllık bazda yüzde 4,9 azaldı.

Geçen yıl şubatta 86,9 TL olan Türkiye geneli güncel ortalama metrekare kira fiyatı şubatta 143,5 TL oldu.

Kiralık ilan metrekare fiyatlarındaki yıllık artış oranları üç büyükşehirde azaldı.

Yıllık kira fiyatı artış oranı ocaktan şubata İstanbul’da yüzde 66,2’den yüzde 58,9’a, Ankara’da yüzde 143,9’dan yüzde 116,7’ye, İzmir’de ise yüzde 101,2’den yüzde 89,1’e düştü.

Şubatta ortalama kiralık konut ilan metrekare fiyatları İstanbul’da 185,7 TL, Ankara’da 131,6 TL, İzmir’de ise 160 TL oldu.

YILLIK ARTIŞTA DİYARBAKIR BİRİNCİ, ANTALYA SONUNCU

Şubatta cari kirada yıllık bazda en yüksek fiyat artışı görülen il, yüzde 185,5’lik oranla Diyarbakır oldu.

6 Şubat depremlerinin yaşandığı Kahramanmaraş, yıllık yüzde 184,5’lik kira artışıyla ikinci olurken, Ordu yüzde 171,4’lik artışla üçüncü, Erzurum yüzde 170’lik artışla dördüncü ve Van yüzde 168,5’lik artışla beşinci oldu.

Şubatta yıllık bazda en düşük kira artışının görüldüğü il, yüzde 25’lik artışla Antalya oldu.

En az kira artışında yüzde 42,9’luk oranla Muğla ikinci, yüzde 58,9’luk oranla İstanbul üçüncü, yüzde 61,5’lik oranla Mersin dördüncü, yüzde 64,7’lik artışla Adana beşinci oldu.

Şubat verilerine göre bu 5 şehirde yıllık kira fiyatı artış oranı yıllık TÜFE enflasyon oranından düşük oldu.

Kiralık konut talep göstergesi ağustos ile kasım arasında düşerken aralıkta ve ocakta bir miktar yükseldi. Şubat ayında ise talep yatay seyretti. Kiralık konut talep endeksi ocaktan şubata yüzde 0,1 arttı. Yıllık bazda bakıldığında ise kiralık konut talebinde yüzde 25’lik bir düşüş mevcut.

BETAM tarafından hazırlanan “Kiralık ve Satılık Konut Piyasası Görünümü” araştırmasının aralık sonuçlarına göre, aralıkta Türkiye genelindeki satılık konut fiyatlarında yıllık artış oranı yüzde 65,1’e düştü. Kiralık ev fiyatlarındaki artış oranı ise yüzde 87 oldu.

Buna göre, satılık konutlarda reel fiyatlardaki yıllık artış oranı da ülke genelinde yüzde 0,2’ye, Ankara’da yüzde 12,9’a geriledi. İstanbul’da yıllık reel fiyattaki düşüş yüzde 6,1 olurken, İzmir’de uzun zaman sonra ilk kez yıllık reel fiyat azaldı.

ORTALAMA KONUT FİYATI NE KADAR OLDU?

Satılık konutlarda cari fiyatlarda yıllık artış oranı kasıma kıyasla ülke genelinde 5,5 puan azalarak yüzde 65,1’e düştü. Buna göre, Türkiye genelinde ortalama satılık konut ilan metrekare cari fiyatı 26 bin 93 TL oldu. Böylece 100 metrekarelik bir konutun ortalama satış fiyatı 2 milyon 693 bin TL oldu.

Satılık konut ilan metrekare cari fiyatlarındaki yıllık artış oranları üç büyük şehirde de azalarak İstanbul’da yüzde 54,8, Ankara’da yüzde 86 ve İzmir’de yüzde 64 oldu. Ortalama satılık konut metrekare fiyatları İstanbul’da 36 bin 111 TL, Ankara’da 19 bin 608 TL ve İzmir’de 29 bin 404 TL oldu.

Böylece rapordaki metrekare fiyatları baz alındığında 100 metrekarelik bir konutun ortalama satış fiyatı İstanbul’da 3 milyon 611 bin TL, Ankara’da 1 milyon 960 bin TL, İzmir’de ise 2 milyon 940 bin TL oldu.

Satılık konut ilan sayısı hem ülke genelinde hem de 3 büyükşehirde azaldı. Satılık konut arzı aralıkta önceki aya göre ülke genelinde yüzde 4,8, İstanbul’da yüzde 4,5, Ankara’da yüzde 2,5, İzmir’de ise yüzde 6,9 düştü.

REEL KİRA ARTIŞI YAVAŞLIYOR

Yıllık kira artış oranı İstanbul’da yüzde 73,3’e, Ankara’da yüzde 151,6’ya, İzmir’de ise yüzde 113,3’e düştü. Ortalama kiralık konut ilan metrekare fiyatları İstanbul’da 173,3 TL, Ankara’da 118,2 TL, İzmir’de ise 145,5 TL oldu. 100 metrekarelik ortalama konut esas alıntığında İstanbul’da ortalama kira 17 bin 330 TL, Ankara’da 11 bin 820 TL, İzmir’de ise 14 bin 550 TL oldu. Rapora göre, Türkiye genelinde enflasyondan arındırılmış reel kirada yıllık artışlar uzun süredir azalıyor. Yıllık reel kira artışı aralıkta kasıma göre 4,8 puan azalarak yüzde 13,5’e geriledi.

Kiralık konut ilan sayısı aralıkta ülke genlinde yüzde 5,1, İstanbul’da yüzde 3,4, Ankara’da yüzde 5,9, İzmir’de yüzde 5,5 azaldı.

KONUT TALEBİ YÜKSELDİ

Şubattaki depremlerden sonra çok sert bir düşüş gösteren konut talebi temmuzda artmış ve sonrasında kasıma kadar düşmüştü. Ancak konut talebi aralıkta kasım ayına göre yüzde 5,5 artarak 93,6 oldu.

Türkiye genelinde, İstanbul’da ve İzmir’de kasımdan aralıka cari kira fiyatlarındaki artışın aylık enflasyondan daha yüksek olması sonucu enflasyondan arındırılmış reel kira fiyatları bu bölgelerde yükseldi.

Ülke genelinde Sahibinden platformu üzerinden ilana çıkan kiralık konutların ortalama metrekare fiyatı 132,7 lira olarak gerçekleşti.

10- 1800 YILLIK APHRODİTE HEYKELİ

Bartın’ın Amasra ilçesinde Bedesten bölgesinde yapılan sondaj çalışmalarında, milattan sonra 2. yüzyıla ait 1800 yıllık Aphrodite heykeli ortaya çıkarıldı. 1,53 santim boyundaki heykel, ilk olarak Nymphe (su perisi) heykeli olarak tanımlansa da daha detaylı yapan incelemelerde hem Aphrodite hem de Nymphe özellikleri taşıdığı anlaşıldı.

9- 2 BİN 500 YILLIK ZAR OYUNU

Prof. Dr. Kaan İren’in kazı başkanlığını yaptığı Balıkesir’de yer alan Daskyleion Ören Yeri’nde, üzerinde Frig alfabesiyle ‘Bagabazos’un zar oyunu’ ya da ‘Bagabazos zar oyuncusu’ yazan 2 bin 500 yıllık zar oyunu tablası bulundu. Bagabazos, Persli bir kişiydi ve eski Yunan kaynaklarında ismi Megabazos olarak telaffuz ediliyordu. Milattan önce 5’inci yüzyıla ait bu oyun tablasına benzer bir arkeolojik bulgu Anadolu’da ilk defa keşfediliyor.

8- ÇORUM’DA BİLİNMEYEN DİL

Kazı başkanlığını Prof. Dr. Andreas Schachner’in yaptığı Boğazkale ilçesindeki Hititlerin başkenti Hattuşa Ören Yeri’nde şimdiye kadar bilinmeyen bir dil keşfedildi. Araştırmacılar bu dili, Hitit merkez bölgesinin kuzeybatı ucunda, muhtemelen modern Bolu veya Gerede bölgesinde yer alan Kalaşma ülkesinin dili olarak tanımladı. Milattan önce 2’nci bin yıla ait Anadolu’da henüz bilinmeyen bir Hint-Avrupa dili olduğu kesinlik kazandı.

7- DANS EDEN MUSA HEYKELİ

Kazı başkanlığını Prof. Dr. Bilal Söğüt’ün yaptığı Muğla’da yer alan Stratonikeia Antik Kenti’nde, antik dönem mitolojisinin ilham perilerinden olan dans eden Musa heykeli ortaya çıkarıldı. Stratonikeia Antik Kenti’nde Roma Hamamı’nın Frigidarium bölümünde yapılan kazılarda, kaidesiyle bulunan 2 bin 175 yıllık, başı ve kolları eksik heykel, Hellenistik döneme ait Philiskos’a ait bilinen tek orijinal heykel olma özelliğini taşıyor.

6- 8,5 MİLYON YILLIK FOSİL

Kazı başkanlığını Prof. Dr. Ayla Sevim Erol’un yaptığı Çankırı’daki Çorakyerler Fosil Lokalitesi’nde, 8,5 milyon yıl öncesine tarihlenen ve daha önce bilinmeyen bir primat fosili ortaya çıkarıldı. Bulgular, Afrika maymunlarının ve insanların atalarının dokuz ila yedi milyon yıl önce Afrika’ya göç etmeden önce Avrasya’da evrimleştiği teorisine ağırlık kazandırıyor.

5- BÜYÜK İSKENDER PORTRESİ

Prof. Dr. Musa Kadıoğlu’nun bilimsel danışmanlığını yaptığı Düzce’de yer alan Prusias ad Hypium Antik Kenti tiyatrosunda sürdürülen kazılarda, Makedonya Kralı Büyük İskender’i tasvir eden bir heykel başı ortaya çıkarıldı. 23 santim boyundaki portrede, alnın hemen üzerinde yer alan, yukarıya ve ardından yanlara doğru taranmış saç bukleleri betimleniyor.

4- KARAHANTEPE’DE İNSAN HEYKELİ

Prof. Dr. Necmi Karul’un kazı başkanı olduğu Şanlıurfa’da Taş Tepeler projesi kapsamında kazılan ve Göbeklitepe ile çağdaş olan Karahantepe’de 2,3 metre yüksekliğinde bir insan heykeli bulundu. Gerçekçi yüz ifadesiyle tarih öncesi sanatın eşsiz örneklerinden biri olarak değerlendirilen heykel, oturur pozisyonda iki eliyle cinsel organını tutan bir insanı tasvir ediyor. Heykel, 20 metre çapında, köşeleri yuvarlatılmış özel bir yapıda, zemine sabitlenmiş olarak bulundu.

3- KASTABALA’DA TAPINAK KALINTILARI

Kazı başkanlığını Doç. Dr. Faris Demir’in yaptığı Osmaniye’de yer alan Kastabala Antik Kenti’nde, Anadolu tanrıçası Kubaba’ya adandığı düşünülen 2 bin 500 yıllık tapınağın kalıntıları ortaya çıkarıldı. Ovalık Kilikya’nın en eski tek kutsal kenti olan Kastabala, Anadolu’nun yerli halkı Luvi ve Hurri kültür bölgesinin merkezinde yer alıyor. Antik kentteki Sütunlu Cadde kazılarında yeni ortaya çıkarılan tapınak kalıntıları, mimari bezemeye göre, milattan önce 540’lara, Arkaik döneme tarihleniyor.

2- HORTLAK MEZARI

Listenin ikinci sırasında Burdur’daki hortlak mezarı bulunuyor. Kazı başkanlığını Doç. Dr. Peter Louis Mariette Talloen’in yaptığı Burdur’daki Sagalassos Antik Kenti’nde canlanıp yaşayanları rahatsız etmesinden korkulan bir kişiye ait mezar bulundu. Kasıtlı olarak bükülmüş çiviler dökülen, iki düzine tuğlanın yanı sıra sıva tabakasıyla kapatılıp yakılarak gömülmüş mezar, o dönem Sagalassos’ta insanların ‘huzursuz ölüler’den korktuğunu gösteriyor.

1- GÖBEKLİTEPE’DE DOMUZ HEYKELİ

Hazırlanan listenin ilk sırasında Göbeklitepe’de gerçek boyutlu ve boyalı domuz heykeli yer alıyor. Kazı başkanlığını Prof. Dr. Necmi Karul’un yaptığı Şanlıurfa’da yer alan Göbeklitepe’nin D yapısında, kireç taşından yapılmış, gerçek boyutlu ve üzerindeki boyaları hala duran bir yaban domuzu heykeli bulundu. Yüzeyinde kırmızı, beyaz ve siyah pigment kalıntıları görülebilen domuz heykeli, o dönemden günümüze uzanan nadir boyalı heykellerden biri olma özelliğini taşıyor.