Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, başta fındık olmak üzere tarımsal ürünlere zarar veren kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) zararlısı ile biyolojik mücadele için laboratuvarda 150 bin samuray arısı üretti.

Kahverengi kokarcanın yumurta larvalarına kendi yumurtasını bırakan samuray arıları, böylece zararlının çoğalmasını engelliyor.

Enstitüde görevli entomolog (böcek bilimci) Mustafa Kılıç, kahverengi kokarcanın Türkiye’de 2017 yılından itibaren tespit edilmeye başlandığını söyledi.

Zararlının tespitinin ardından Tarım ve Orman Bakanlığının zararlı ile mücadelede yoğun çaba sarf ettiğini anlatan Kılıç, “Tarım ve Orman Bakanlığımız hem biyolojik mücadele ajanlarının yetiştirilmesinde hem de kimyasal mücadele ve diğer yolların araştırılması ve uygulanmasında öncü olmuştur. Bununla birlikte hem ekiplerimiz hem İl Tarım ve Orman müdürleri birlikte arazi çalışmaları yürütmekteyiz. Kahverengi kokarcanın yoğunluk, popülasyon takibini yapmaktayız. Bunun yanı sıra mücadele için faydalı böceğin üretimini gerçekleştirmekteyiz.” dedi.

Üretimini yaptıkları 20 bin parasitoidin (ev sahibiyle yakın ilişki içinde yaşayan ve sonunda konağın ölümüyle sonuçlanan bir organizma) geçen yıl Artvin ve Rize’de doğaya salındığına dikkati çeken Kılıç, “Bu yıl da hedefimiz 150 bin parasitoidin 30 ilde doğaya salınması. Parasitoid dediğimiz, halk arasında samuray arısı olarak bilinmektedir. Burada böcek kendi yumurtasını zararlının yumurtasının içine koyuyor. Doğada zararlı böcek yerine faydalı böcek çıkışları yapıyor yumurtadan. Çünkü biz bütün arazileri kontrol etsek de ağaçların üst kısmında zararlı böcek yine yumurtasını bırakabiliyor. Burada amacımız, biyolojik mücadele etmenini kullanarak oralara da ulaşabilmek.” ifadesini kullandı.

Kılıç, çiftçilerin bu zararlı böceği bahçelerinde gördüklerinde ruhsatlı bitki koruma ürünlerini kullanması gerektiğini belirterek, “Bu zararlı ile mücadelede vatandaşımıza da görev düşmektedir. Kendi bahçelerinde yoğunluk gördüğünde ilgili kurumlara danışarak ilaçlama yapabilirler.” diye konuştu.

Kahverengi kokarcanın 300’ün üzerinde bitkiyi etkilediğini vurgulayan Kılıç, şunları kaydetti:

-Doğada kolay kolay aç kalmayan bir böcek. Özel ağız yapısı sayesinde bitki dokularını emerek besleniyor ancak hayvanlar ve insanlar üzerinde zarar oluşturmamaktadır. Sadece ufak tefek alerjilere belki bazı ciltler reaksiyon gösterebilir. 

-Onun haricinde ısırma veya sokma gibi davranışları yok. Doğaya saldığımız parasitoidlerin de insan, hayvan ve özellikle bal arıları üzerinde hiçbir yan etkisi bulunmamaktadır. Samuray arıları, kahverengi kokarcanın doğal düşmanıdır.

– Zaten böceğin bulunduğu yerlerde doğal olarak bulunan bir böcek. Kahverengi kokarca Avrupa’ya da bulaştı ve yayılıyor.

-Bakanlığımız mücadele için bu konuda önce davranarak parasitoid böceğin hızlıca işlemlerden geçirilerek salınmasında büyük rol oynadı. Amerika, İtalya ve İsviçre’de de parasitoid üretip doğaya salmaktadır. Türkiye hızlı şekilde karar aldı.

Kılıç, üretilen samuray arılarını mayıs ayı itibarıyla doğaya salmaya başlayacaklarını sözlerine ekledi.

300’den fazla bitki türünde beslenebilen ve biyolojik mücadelenin sürdürüldüğü istilacı böceğin erginlerinin uzun mesafelere uçabilme yeteneğinde olması, yayılışını kolaylaştırıyor.

Dadandığı fındık bahçelerinde yapraklarını yiyip, suyunu emdiği bitkilerin kökünü kurutan istilacı, son dönemlerde hava sıcaklıklardaki ani artış nedeniyle bu yıl bahçelerde erken görülmeye başlandı.

Bölgede yayılarak tehdidini sürdüren zararlının, popülasyonunun ciddi seviyede arttığını belirten uzmanlar, biyolojik mücadelenin yanında kimyasal mücadelenin de devreye alınmasını öneriyor.

‘GEÇEN YILA GÖRE 4-5 KAT DAHA FAZLA ZARAR VERECEK’

Ulusal Fındık Konseyi (UFK) Yönetim Kurulu Üyesi Sebahattin Arslantürk, kahverengi kokarcanın bu yıl bahçelerde 1 ay erken görülmeye başladığını belirterek, “Kahverengi kokarca böceği normalde mayısın birinci haftası ya da ikinci haftası çıkıyordu. Ama bu yıl iklim şartlarının aşırı derecede sıcak gitmesiyle artık kahverengi kokarca erkenden sahada yayılmaya başladı. Bu böcek normalde mayısın ikinci haftasından itibaren yumurtasını bırakıyordu. Şimdi bu mayısın başında yumurtaları da çıkmış olacak. Çok büyük bir yayılımı var ve gelen ihbarlardan da şunu söyleyebiliriz ki; anormal boyutta çoğaldı. Bu da demek oluyor ki, bu yıl geçmiş yıllara göre verdiği zararın en az dört beş katı daha fazla zarar verecek. Amerikalı bilim insanları, ‘bu böcek dünyaya gelmiş en zararlı tarım zararlısıdır’ diye bahsediyor. Türkiye’de de bunun önleminin daha önceden alınması gerekiyordu” diye konuştu.

‘FİZİKSEL MÜDAHALEDE GEÇ KALDIK’

Kahverengi kokarcaya karşı fiziksel mücadele için geç kalındığı değerlendirmesinde bulunan Arslantürk, “Kahverengi kokarca popülasyonundaki artışa karşı samuray arının salınımı yeterli olacak mı? Hayır olmayacak. Bu böceği yok etmede en kolay yöntemler fiziksel ve kimyasal mücadeleler ama bunu da kışlığa gittiği zaman yapmamız gerekirdi, onun için de geç kaldık. Bu yıl Giresun ve Ordu tarım il müdürlükleri böceğin yok olması için çalışmalar yaptı ama bizim üreticimiz de bununla nasıl mücadele yapılacağını bilmiyor. Türkiye’nin önümüzdeki süreçte bu işe çok ciddi şekilde eğilmesi gerekiyor” dedi.

‘KIRMIZI ALARMA GEÇİLMELİ’

Bu yıl kahverengi kokarcanın fındıkta 150 bin ton kayba neden olacağını öngördüğünü ifade eden Arslantürk, “Bu yıl Artvin bölgesinde bazı köylerde kahverengi kokarcanın verdiği zarar yüzde 60’ı geçti; bu çok büyük ve korkunç bir rakam. Bizde de geçen yıl sadece 150 rakıma kadar alanda görülürken bu sene şu anda gelen ihbarlar böceğin 700 rakımlı arazilere kadar çıktığını gösteriyor. Bu da demek oluyor ki, büyük bir alana zarar verecek. Umarım öyle bir şey olmaz. Bununla ilgili artık bakanlığın kırmızı alarma geçmesi gerekiyor. Böyle giderse, önlem alınmazsa benim öngörüm 150 bin ton civarında bir zarar olabilir; bu çok büyük bir rakam. Biyolojik mücadele kesinlikle yeterli değil. Çünkü böceğin popülasyonunun anormal şekilde büyüyen bir yapısı var. Yani bir anne babadan bir sezonda 14 bin tane böcek ortaya çıkıyor. Fındık üreticisi olarak çok endişeliyiz. Böceğin verdiği zararın nasıl olduğunu biliyorum. Bu dakikadan itibaren üreticiler olarak da kimyasal mücadeleden başka çaremiz yok. Şu anda görüntüye bakarsanız, kimyasal mücadelenin bir an önce tam yerinde ve zamanında yapılması gerekiyor” ifadelerini kullandı. 

Prof. Dr. Osman Erk

Kan şekerini düşürüp acıktırır

Yapaytatlandırıcılar ve şeker ilaveleri “diyabet dostu” ve “sağlık dostu” olarak lanse edilmesine rağmen insan sağlığını olumsuz etkiler. Tatlandırıcı ağza alınır alınmaz, tat alma refleksinin harekete geçmesiyle vücut çok fazla glikoz aldığını zannederek kanda ani insülin yüksekliği ortaya çıkar. Tıpkı fazla miktarda beyaz şeker ve nişasta alımında olduğu gibi, tatlandırıcı alımı sonrası ortaya çıkan ani insülin yüksekliği kan glikoz düzeyini düşürerek açlık hissinin ortaya çıkmasına neden olur. Kişi bir şeyler yeme ihtiyacı duyar. İnsülin bilindiği gibi yağ yakılmasını önleyen ve vücutta yağ depolanmasına neden olan bir hormondur. Kronik insülin yüksekliği başta kalp-damar hastalıkları olmak üzere diyabet, hipertansiyon, metabolik sendrom, kanser gibi pek çok hastalığın sebeplerinden biridir.

Metabolizmayı bozar

Tatlandırıcılarbeynin hipotalamus bölgesinde bulunan tokluk merkezine zarar vererek tokluk hormonu olan leptin reseptörlerinin işleyişini bozar. Bu yüzden leptin direnci oluşarak vücudun hormonal sistemi zarar görür. Sonuçta yapay tatlandırıcılar güçlü kimyasallar içeren sentetik maddelerdir.

Pek çok hazır gıdada var

Tatlandırıcıların büyük bir kısmı sıvı ve katı gıda maddeleri içinde katkı maddesi olarak bulunurken, ancak küçük bir kısmı sağlık nedenleriyle tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır. Marketlerde satılan birçok hazır yiyecek ve içecek içinde tatlandırıcılar ve fruktozdan zengin mısır şurubu yer almaktadır. Diyet içecekler, meyve suları, meyveli maden suları, sütler, bira, meyve şarapları, sakız, yoğurt, baklava, börek, pasta, kek, reçel, marmelat, helva, sütlü tatlılar, çorba, ketçap, konserveler, çikolata, çerez, şekerlemeler bunlardan bazılarıdır. Türkiye’de marketlerde satılan yiyecek ve içeceklerin içinde ne kadar yapay tatlandırıcı olduğu etiketlerde belirtilmemektedir. Sıfır kalori içerdiği söylenen yapay ve doğal tatlandırıcıların, bilinenin ve düşünülenin aksine şişmanlık ve diğer metabolik hastalıklara yol açtığı bilinmektedir. Tatlandırıcılar metabolizma hızını yavaşlatır ve hücre içindeki mitokondri fonksiyonlarını bozar.

Dost bakterilere zarar verir

Laktilol hariç doğal ve yapay tatlandırıcılar, bağırsak florası üzerine olumsuz etki yaparak flora üzerindeki dost bakterilerin oranını azaltır.

Bağımlılık yapar

Aspartam, sukraloz, sakarin gibi yapay tatlandırıcılar diyette asla yer almamalıdır. Yapay tatlandırıcılar tıpkı şeker gibi bağımlılık yapabilen kimyasallardır.

Depresyona yol açar

Genel olarak bütün tatlandırıcılar; beyinde serotonin adı verilen, sinir hücreleri arasındaki iletişimi sağlayan kimyasal madde miktarını düşürerek depresyona neden olabilir. Serotonin sentezi için triptofan adlı esansiyel bir aminoaside ihtiyaç vardır. İnsülin salgılanması ve tokluk hormonu olan leptin direncine neden olmaları; beyinde serotonin miktarını düşürmeleri ve kanserojen olabilen bazı bileşiklere dönüşebilmeleri gibi nedenlerle tatlandırıcılardan uzak durulmalıdır.

Zayıflatmaz şişmanlatır!

Yapay tatlandırıcıların zayıflamaya yardımcı olduğu düşünülür fakat en önemli yan etkileri artan karbonhidrat isteği ve ihtiyacıdır. Tatlandırıcılar toksin sayılmalıdır, zayıflatmaz aksine kilo aldırır. Yapay tatlandırıcılardan uzak durmak kişinin kilo vermesine yardımcıdır.

İŞTE ETİKETLERDEKİ KODLARI

“Diyet” “light”, “kalorisiz”, “şekersiz” gibi ibarelerle pazarlanan gıdaların rafine şeker yerine, en az rafine şeker kadar zararlı olan çeşitli tatlandırıcılar kullanılmaktadır. Aspartam, sakarin ve asesülfam, Amerika’da en kötü 10 katkı maddesi içinde yer almıştır. Etiketlerinde asesülfam (E950), aspartam (E951), sakarin (E954), sukraloz (E955), taumatin (E957), glisirizin (E958), stevya (E960) kodlarının yer aldığı katı ve sıvı gıdalardan uzak durulmalıdır. Amerika ve Avrupa ülkelerinde son 25 yılda beyin tümörü vakalarında ciddi bir artış saptanmıştır ve bunun yaygın olarak kullanılan aspartamla bile ilişkili olduğu iddia edilmektedir. Doğal tatlandırıcı olan stevya da dahil olmak üzere hiçbir tatlandırıcı kullanılmamalıdır. Yiyeceklerin tadı tatlandırıcı olmadan hissedilmeye çalışılmalıdır.

Kulübün muhasip yönetim kurulu üyesi İsmail Sarıkaya’nın yapacağı sunuma değinen Özbek, “Bundan önceki 6 aylık (1 Ocak-31 Mayıs 2023) dönemde konsolide olarak ödediğimiz faiz miktarı 200 küsur milyon lira seviyesindeydi. O dönemde faiz oranları yüzde 11-12’lerdeydi. 1 Haziran-30 Kasım arasında faiz oranı yüzde 35-36’ya çıkmışken, ödenen faiz miktarı 540 milyon lira. Bunun hızı kesilmedi. Bugün faiz oranı yüzde 45-46 seviyesinde. Faiz, Galatasaray’ın kanayan bir yarası. Sportif ve diğer faaliyetlerde Galatasaray son derece başarılı. Eğer Galatasaray bu faiz yükünden kurtulmuş olsaydı 6 aylık konsolide bilançosunda çok değerli ve güzel bir karlılığı vardı. Seçildiğimiz ilk günden beri ifade ettiğimiz en önemli şey, Galatasaray’ın kanayan yarası olarak ifade ettiğim faiz sarmalından çıkmamız. Bunun için çalışmalarımız üst seviyede devam ediyor. Kısa bir süre içinde yapılandırmadan oluşan borcu ödemek suretiyle Galatasaray’ı faiz sarmalından çıkaracağız.” diye konuştu.

“BİRÇOK MİHRAK VAR”

Dursun Özbek, kulüp olarak birden fazla cephede mücadele verdiklerini ileri sürdü.

Kritik ve önemli bir dönemden geçtiklerini aktaran Özbek, “Galatasaray’a karşı açılan 8-9 cephe var. Bu cephelerde arkadaşlarımla büyük bir mücadele veriyoruz. Her zamankinden çok daha fazla desteğinize, arkamızda durmanıza ihtiyacımız var. Bunu sizlerden rica ediyorum. Galatasaray’ın hem sportif hem de finansal olarak başarılı yürüyüşüne çelme takmak isteyen, bunu engellemek isteyen birçok mihrak var. Her fırsatta bunu kullanıyorlar. Bu dönemdeki birlik ve beraberliğimizin, sırt sırta olmamızın büyük önemi var.” ifadelerini kullandı.

SARIKAYA: İKİNCİ 6 AYDA 333 MİLYON LİRA ZARAR ETMİŞ GÖZÜKÜYOR

Sarı-kırmızılı kulübün muhasip yönetim kurulu üyesi İsmail Sarıkaya, kulübün 1 Haziran-30 Kasım 2023 döneminde 333 milyon lira zarar ettiğini söyledi.

Mali konularla ilgili sunum gerçekleştiren Sarıkaya, “Hasılatımız ilk 6 ayda 1 milyar liradan ikinci altı ayda 3 milyar 240 milyon liraya çıktı. Satış maliyeti 1 milyar 445 milyon liradan 2,5 milyar liraya çıkmış durumda. Buna rağmen ilk 6 ayda 436 milyon lira zarar gözükürken, ikinci 6 ayda 698 milyon lira kar yaptık.” diye konuştu.

Kulüp faaliyetlerindeki gelir ve giderlere değinen Sarıkaya, “Toplamda ilk 6 ayda 799 milyon zarar gözükürken, ikinci 6 ayda bu zarar 300 milyon liraya kadar indi. Finansman giderleri 251 milyonken, ikinci 6 ayda 540 milyon liraya ulaştı. İlk 6 ayda yüzde 11 olan faiz, ikinci 6 ayda yüzde 36’lar civarına çıktı. Dönem karı ve zararı açısından ilk 6 ayda 219 milyon lirayken, ikinci 6 ayda 333 milyon lira zarar etmiş gözüküyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

KULÜBÜN BORCU YAKLAŞIK 11,5 MİLYAR LİRA

– Kulübün borcu yaklaşık 11,5 milyar lira

Galatasaray Kulübü ve bağlı ortaklıklarının 30 Kasım 2023 itibariyle borcunun 11,5 milyar liraya yaklaştığı bildirildi.

İsmail Sarıkaya ve denetleme kurulunun yaptığı sunumlarda ekrana getirilen tabloda kulübün toplam yükümlülüklerinin 11 milyar 481 milyon 647 bin 201 lira olduğu görüldü.

Bilançoda kulübün konsolide dönem zararının 333 milyon 392 bin lira olduğu yer aldı.

BAŞKAN ÖZBEK ELEŞTİRİLERİ YANITLADI

Başkan Dursun Özbek, divan kurulunun sonunda üyelerden gelen eleştirilere yanıt verdi.

Camia içindeki birlikteliğe değinen Özbek, “Galatasaray’ın gerek bundan önce, gerek bu yönetim, gerekse sonraki yönetimler için olmazsa olmazı barış ve sevgi. Bu, Galatasaray’ın varlığı için çok önemli. Hiçbir Galatasaraylı bu iklimi zedelemek için ne bir söz söylemeli ne de yorum yapmalı. Ben ve arkadaşlarım sevgi ikliminin zedelenmemesi için elimizden geleni yapıyoruz. Tavsiyem herkesin aynı şeyi yapması.” şeklinde görüş belirtti.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) ile imzaladıkları yapılandırma anlaşması kapsamında teminatlar verdiklerini dile getiren Özbek, şunları kaydetti:

“Bu işten kurtulmamız lazım. Bunun gerekli olduğuna inanmamız lazım. Nasıl yapacağımızı da defalarca söyledik. Bu kürsüden, ‘Bu faaliyetle, tabloyla bu borç ödenmez.’ deniyor. Ben hiç size, ‘Bu borcu futboldan veya basketboldan kazandığım parayla ödeyeceğim.’ dedim mi? Elbette ki Galatasaray’ın esas sportif faaliyetleri anca kendisini çevirecek nispette. Böyle 2 milyar 200 milyon liralık borcu kapatamaz. Bunu biz de biliyoruz. Bu borcu nasıl ödeyeceğimizi rakip takımların başkanları, TBB’nin yöneticileri ve çalışanları bile biliyor. Bizim toplantılarımızı, genel kurullarımızı takip ediyorlar. Gururla ifade etmek istiyorum ki borçlu olduğumuz TBB yöneticileri yaptığımız toplantılarda tebrik ediyorlar. Yaptığımız projelerin gelişimini her gün takip ettikleri için bu faaliyetlerin takdirle karşılanması gerektiğini yüzümüze söylüyorlar.”

Dursun Özbek, divan kurulu toplantılarında üyelerin yaptığı yorumlara ve konuşmalara dikkat etmesi gerektiği uyarısında bulundu. Özbek, yapılan konuşmaların kamuoyunu, camiayı, muhatapları ve bankaları etkilediğini sözlerine ekledi.

AZ UYUMAK

Uyku yaşam için en önemli ihtiyaçtır. Günde 7 saatten az uyumak beyin faaliyetlerini azaltır. Yeterince uyumayınca beynimizin iştahı artar canımız sürekli şekerli besinler ister. Uykusuz kalınca ertesi gün metabolizma da yavaşlar. Kilo alırız. Öğrenme güçlüğü, hafıza sorunları, ruhsal sorunlar, kronik hastalıklar, hipertansiyon ve diyabet riski artar. Günde 6 saatten az uyumak felç ve kalp krizi riskini normal kişilere göre 4 kat artırır. Gece iyi uyuyamayan çocuklar gündüz daha hiperaktif, sinirli ve dikkatsiz olur.

HAREKETSiZLiK

Hareketsiz bir yaşam obezite, kalp hastalığı ve diyabet gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu sağlık sorunları da beyninize zarar verebilir ve bunama riskinizi artırabilir. Beyninizi geliştirmek için yapmamız gereken en önemli şey fiziksel aktivitedir. Örneğin yürüyüş düşünme yeteneğini güçlendirir. Endorfin, serotonin hormonları üreterek daha mutlu ve enerjik olmamızı sağlar. Kalbin vücuda kan pompalamasını destekleyerek beyne kan akışını artırır. Bu da beynin genel işlevlerini olumlu yönde etkiler. Yüksek nabza olanak veren spor faaliyetleri, beyinde nörogenez yani yeni beyin hücrelerinin oluşmasında rol oynar.

OLUMSUZ DÜŞÜNMEK

Sürekli stresli ve endişeli olmanız, ruh sağlığınıza zarar verir. Bu durum; depresyon, kaygı ve hatta bunama gibi sorunlara yol açabilir. Bilimsel araştırmalar negatif düşünen insanların beyinlerinde daha fazla amiloid ve tau birikimi olduğunu göstermektedir. Bu birikim Alzheimer riskini artıran önemli bir nedendir.

SAĞLIKSIZ BESLENMEK

Sürekli fast food gibi sağlıksız gıdalarla besleniyorsanız bundan beyniniz de zarar görür. Çok fazla tatlı veya yüksek glisemik yiyecekler de beyin sağlığını olumsuz etkiler. Ayrıca vücudumuzda ne kadar çok yağ varsa beyniniz için o kadar kötüdür. Obezite, demans ve özellikle Alzheimer riskini artırır. Beyni korumak için yüksek proteinli, B vitamini, D vitamini ve Omega 3’den zengin besinler tüketmelisiniz. Özellikle Omega-3 yağ asitleri açısından eksik bir beslenme tarzınız varsa kendinizi olduğunuzdan daha yaşlı ve yorgun hissedersiniz.

FAZLA ÇAY-KAHVE TÜKETMEK

Günde 1-2 bardak kahve veya çay tüketimi bilişsel fonksiyonlara olumlu etki sağlar. Ancak kafeinin de fazlası zararlıdır. Günde 300 mg’dan fazla kafein tüketmek beyninize zarar vermeye başlar. 1 bardak orta demli çay 50 mg, 1 bardak kahve 75 mg kafein içerir. Günde 1 veya 2 bardak kahve içenlerde bilişsel kabiliyet artarken, 3 bardaktan fazla içenlerde tam tersi bir etki oluşur. Bu bilimsel tabirle “J-biçimli” bir mekanizmadır, günde 1-2 bardak kahve hafızaya olumlu etki sağlar, 3 bardaktan fazla tüketildiğinde unutkanlık riski başlar. Beyni uykuya ihtiyacı olmadığı yönünde kandırarak uykunuzu olumsuz etkiler.

YETERiNCE SU iÇMEMEK

Beynimizin yüzde 70-80’i sudan oluşur. Üstelik su, çalışabilmesi için beyne gerekli maddeleri de taşır. Dolayısıyla yeteri kadar su içtiğimizde beynimiz daha iyi çalışır.

SiGARA

Sigara dumanı içindeki birçok toksin, özellikle de dumanında bulunan formal­dehit, beyin hücrelerini öldü­rür. Sigara içenlerde beyin hücrelerinin zarar görmesi­nin en önemli nedeni oksi­jen kapasitesinin azalması ve oksidatif stres gelişmesi ile beyne zarar vermesidir. Hem aktif hem de eski içiciler Alzheimer açısından yüksek risk altındadır.

ALKOL

Karaciğere zarar verir, vücuttan toksinleri atmanızı zorlaştırır. Vücutta biriken toksinler beyne zarar vere­rek hızla yaşlanmanıza ne­den olur. Sık alkol kullanımı (haftada 3 kadeh ve daha fazlası) beyinde küçülmeye yol açar. Özellikle planlama, hesaplama, hafıza ile ilgili bölgeler ve duyguları kontrol eden bölgeler küçülür. Unut­kanlık ve çabuk öfkelenme yakınmaları başlar.

YÜKSEK SESLE MÜZİK DİNLEMEK

Müzik dinlemek beyne iyi gelir ancak yüksek sesle dinlendiğinde işitme kaybına neden olabilir. Bu durum da beyin için bir risk teşkil eder. Zira bilimsel araştırmalar işitme kaybı olan kişilerin Alzheimer’a yakalanma olasılığının yüksek olduğunu göstermektedir.

AŞIRI SOSYAL AĞ KULLANMAK

Son zamanlarda hepimizin elinden akıllı telefonlar, bilgisayarlar düşmez oldu. Günümüzü onlarla geçiriyoruz. Oysa bu durum dikkat problemlerine, yüz yüze sosyal iletişimde zorlanmamıza ve iş arkadaş ilişkilerinin olumsuz etkilenmesine neden olur.

4 büyükler ilk 10’da

“Dört Büyükler”, Avrupa’da 2023 yılı net öz sermaye zararında ilk 10 takım arasında yer buldu. Geçen yıl en fazla net öz sermaye zararı olan Türk takımı Beşiktaş, 151 milyon avro eksiyle ilk 10’da 4. sırada yer alırken, Trabzonspor, 110 milyon avro zararla 5. sırada, Galatasaray, 109 milyon avro zararla 6. sırada, Fenerbahçe ise 82 milyon avro zararla 7. sırada gösterildi.

UEFA’dan yapılan uyarıda, takımların gelecekte kulüp lisansı alabilmek için bilançolarını güçlendirmek zorunda olduğu vurgulandı.
Geçen yıl Avrupa’da en fazla net öz sermaye zararı veren kulüp ise 436 milyon avro ile İtalya Serie A ekibi Roma oldu.
İlk 10’da 4 Türk takımı dışında, İtalya’dan 3, Portekiz, İsrail ve İspanya’dan birer ekip bulunuyor.

Avrupa’da 2023 yılında net özsermaye zararı veren ilk 10 kulüp şu şekilde:

• 1 – Roma: 436 milyon Euro
• 2 – Porto: 176 milyon Euro
• 3 – Inter: 162 milyon Euro
• 4 – Beşiktaş: 151 milyon Euro
• 5 – Trabzonspor: 110 milyon Euro
• 6 – Galatasaray: 109 milyon Euro
• 7 – Fenerbahçe: 82 milyon Euro
• 8 – Real Betis: 72 milyon Euro
• 9 – M. Haifa: 63 milyon Euro
• 10 – Lazio: 38 milyon Euro

Galatasaray ve Trabzonspor, en fazla zarar eden ilk 10 takım içinde

Rapora göre, geçen yıl Avrupa’da en fazla zarar açıklayan 10 takım arasında Galatasaray ve Trabzonspor da yer aldı.
Trabzonspor, Avrupa’da geçen yıl vergi dışı 53 milyon avro zararla 8. sırada yer alırken, Galatasaray ise 48 milyon avroyla en fazla zarar açıklayan 9. kulüp oldu. Geçen yıl Avrupa’da en fazla zarar açıklayan takım İngiltere Premier Lig ekibi Aston Villa oldu. Aston Villa, geçen yıl vergiler hariç 138 milyon avro zarar etti.

Geride kalan sene Avrupa’da en fazla zarar açıklayan ilk 10 takım arasında 2 Türk takımı dışında, 3’er İngiliz ve İtalyan, birer de Portekiz ile Fransız ekibi bulunuyor.

Avrupa’da 2023 yılının en fazla zarar açıklayan ilk 10 takımı şöyle:

• 1 – Aston Villa: 138 milyon Euro
• 2 – Juventus: 117 milyon Euro
• 3 – PSG: 103 milyon Euro
• 4 – Roma: 99 milyon Euro
• 5 – Newcastle: 84 milyon Euro
• 6 – Inter: 77 milyon Euro
• 7 – Arsenal: 60 milyon Euro
• 8 – Trabzonspor: 53 milyon Euro
• 9 – Galatasaray: 48 milyon Euro
• 10 – Porto: 47 milyon Euro

Trabzonspor, faaliyet zararında Avrupa’da ilk 5’te

Trabzonspor, 2023 yılında 35 milyon avro faaliyet zararıyla Avrupa’da ilk 5’te yer aldı. İspanya’nın Barcelona takımı ise geçen yıl 179 milyon avro faaliyet zararıyla listede ilk sırada bulunuyor. Listede, Roma, 53 milyon avro, Monaco, 41 milyon avro ve Aston Villa ise 39 milyon avro faaliyet zararıyla ilk 5’te yer alan diğer takımlar oldu.

• 1 – Barcelona: 179 milyon Euro
• 2 – Roma: 53 milyon Euro
• 3 – Monaco: 41 milyon Euro
• 4 – Aston Villa: 39 milyon Euro
• 5 – Trabzonspor: 35 milyon Euro

Süper Lig’de 18 takım net öz sermaye zararı verdi

Trendyol Süper Lig, UEFA’ya üye 55 ülke arasında net öz sermayede en fazla zarar veren kulüp sayısına (18) sayısına sahip.
Raporda paylaşılan son verilere göre, Trendyol Süper Lig’den 18 kulüp, toplam 814 milyon avro net öz sermaye zararına ulaştı.
Süper Lig, en fazlı takımın (18) net öz kaynak zararı verdiği birinci seviye futbol organizasyonu olarak gösterildi.
Ayrıca, raporda açıklanan verilere göre Süper Lig, takımlarının 1 milyar avroluk brüt banka borcuyla Avrupa’da 55 ülke arasında 4. sırada yer aldığı belirtildi. Süper Lig ekipleri, 157 milyon avroluk kadro maliyetiyle ise 11. sırada yer aldı.

Toplantı sonrası Vali Şahin, 3 ayda yağacak yağmurun 24 saatte ve dar bir alana yağdığını, özellikle Kepez ve Muratpaşa ilçelerinin bazı mahallelerinde taşkın ve su baskınlarına sebebiyet verdiğini söyledi.

1 ÖLÜ, 3 YARALI

Su baskınında 1 kişinin hayatını kaybettiğini, 3 kişinin yaralandığını ve taburcu olduklarını hatırlatan Vali Şahin, “İlk andan itibaren Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatları ile ve İçişleri Bakanımızın yakından takibiyle devletimizin tüm imkanları seferber edildi. İçişleri Bakan Yardımcımız Sayın Münir Karaloğlu da bütün çalışmaları koordine etmek üzere ilimize geldi ve Antalya merkezdeki bütün kamu kuruluşları, civar illerden gelen desteklerle 2 bin 783 personel, 442 araç, 7 bot, 20 vidanjör ve 60 arazöze ulaştık. Selden ve su baskınından zarar gören vatandaşlarımızın yardımına koştuk” dedi.

SU BASKINI İHBARLARI 5 BİNİ AŞTI

112’ye 5 bin 300’ün üzerinde ihbar geldiğini belirten Vali Şahin, çok büyük bölümünün evler ve iş yerlerine meydana gelen su baskınlarından oluştuğunu kaydetti.

Şahin, “Kamu binaları da sudan zarar görmüştü. Belediyelerimizce 2 bin 459, AFAD ekiplerimizle 228 olmak üzere toplam 2 bin 687 konumda su tahliyesi yaptık. Ve su tahliye işlemleri 14 Şubat saat 21.00 itibarıyla tamamlandı. Tahliyelerini yaptığımız bu konut ve iş yerlerinde tabii çamur birikmeleri olmuştu. Biz bu çamur birikmeleri konusunda da vatandaşlarımıza yardımcı olabilmek için AFAD gönüllülerimiz başta olmak üzere kamu kuruluşlarından, belediyelerimizden, jandarmamızdan, polisimizden ve diğer tüm paydaşlarımızdan destek alarak yer yer 1500’lere kadar çıkan sayılarda ekipler oluşturduk” diye konuştu.

129 OKUL, 4 YURT, 32 CAMİ SELDEN ETKİLENDİ

Toplamda 983 ev ve iş yerindeki temizliğin neredeyse bittiğini anlatan Vali Şahin, yeni taleplere de bakıldığını söyledi.

Kamu binaları Kepez Devlet Hastanesi, Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde laboratuvarlar ve bir semt polikliniğinin sular altında kaldığını kaydeden Şahin, sözlerini şöyle sürdürdü;

*Bunların tamamının faaliyetleri şu an itibarıyla normale dönmüştür. Muratpaşa Nüfus Müdürlüğü ilk anda su baskını hizmet veremiyor durumdaydı, aynı gün sorun çözülerek hizmet vermeye devam etti.

*129 okulumuz selden etkilenmişti, 2 gün okulları tatil ettik. Bu 129 okulumuz ve bir pansiyonumuzun şu an itibarıyla 3’ü hariç tamamının sorunlarını giderdik. Üç okulumuzda trafo yanmasıyla alakalı problem devam ediyor. Onları da inşallah pazartesi halledeceğiz. Bugün okullarımız açık durumdadır.

*Gençlik Spor Bakanlığımıza bağlı 5 KYK yurdumuzda problem oldu. Bunlarla ilgili de süreci çok hızlı bir şekilde arkadaşlarımız çözdüler. Ayrıca 32 camimiz ve 24 Kur’an kursumuzda yine su baskınları nedeniyle sıkıntı oluştu.

*Bunlardan da sadece 3 yeraltı mescidinde ve bir Kur’an kursunda problem devam ediyor. Onları da cuma namazına müftülük personelimiz yetiştirecek.

AĞIR HASARLI BİNALARDAKİ 66 KİŞİ TSK’DA MİSAFİR EDİLİYOR

*Şu an itibarıyla tespitleri hemen hemen bitirmiş durumdayız. Ancak gelen yeni taleplerin değerlendirilmesi sürecini yarın öğlene kadar tamamlayacağız. Aynı zamanda hasar tespit faaliyetleri de yapıyoruz.

*Zarar tespit, eşya ve ticari mallarla ilgili, hasar tespit ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından binanın yapısal durumuna göre yapılıyor. Hasar tespitlerde toplam 78 binada çevre şehircilik ekiplerimiz çalışma yaptı. 54 binamız hasarsız, 15 binamız az hasarlı, 7 binamız ise orta hasarlı çıktı.

*2 binamız ise ağır hasarlı olarak tespit edildi. Orta ve ağır hasarlı binalarda ikamet mümkün değil. Bu 2 binamızda 16 aile 66 kişi mevcut. Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait Karpuz Kaldıran tesislerini bu iş için tahsis ettik. Vatandaşlarımızı orada misafir ediyoruz.

1343 DEKAR TARIM ALANI SULAR ALTINDA KALDI

Şahin, “Ayrıca tarım zararında tespitlere göre 299 üreticimizin toplam 1343 dekar örtülü ve 605 dekar açık olmak üzere 1948 dekar alanda su baskını olmuştur. Aksu ve Kepez ilçelerimizde 10 çiftçimizin toplam 7 büyükbaş, 70 küçükbaş hayvanı, 70 tavuk, 10 arı kovanı, 4 bin kilo kaba yem, 11 bin 300 kilo kesif yem ve bir adet süt sağım makinesi telef olmuştur. Tarım zararlarıyla ilgili de tespitlerimizin hemen sonrasında Cumhurbaşkanlığımıza zararların tazmini için başvuruda bulunacağız” dedi.

NAKDİ VE AYNİ YARDIMLAR DAĞITILIYOR

İçişleri Bakanlığı’nın gönderdiği 20 milyon TL’lik acil yardım ödeneğini hatırlatan Şahin, “Vefat eden vatandaşımızın ailesine 100 bin TL nakdi yardım yaptık. Sosyal yardımlaşma ilk etapta 273 aileye toplam 1 milyon 70 bin TL nakdi, 86 kişiye de giyim yardımı yaptı. Büyükşehir Belediyemiz 1600 aileye, Kepez Belediyemiz 349 aileye, Muratpaşa Belediyemiz de 1000’e yakın aileye nakdi ve ayni yardımlarda bulundu. Bu yardımlarımız devam edecek. Tespitlerden sonra eşya yardımlarını Aile Bakanlığımız üzerinden destekleyeceğiz. İş yerlerimizin zararlarıyla ilgili yardımları da belli bir barem sistemi var. O sisteme uygun olarak AFAD tarafından desteklenecek. Ayrıca KOSGEB destek paketleri hazırlıyor. Onları da iş yerlerimizin hizmetine sunacağız” dedi.

Vali Şahin ayrıca, şu ana kadarki hesaplamalara göre sel sebebiyle oluşan hasarın 300 milyon TL olduğunu, çalışmalar devam ettiği için bu rakamın artacağını da belirtti.

UMKE timleri tarafından 112 ambulanslarının ulaşamadığı 9 vakaya müdahale edildi, 1’i ağır olmak üzere 8 kişinin tedavisi devam ediyor. Yağışlar bugün saat 18.00’e kadar yoğun, sonrasında ise yarın saat 12.00’ye kadar etkisini azaltarak devam edecek.

112’ye beş bin ihbarın yapıldığı şehirde 2 bin 493 su baskını yaşandı, 426 noktadaki su tahliye çalışmaları ise devam ediyor. En az 14 hayvanın telef olduğu selde 211 çiftçinin 1200 dekarlık alanında, özellikle Aksu’daki seralarda büyük zarar oluştu.

İl Defterdarlığı bünyesinde oluşturulan Afet Zarar Komisyonu da dün itibarıyla çalışmalara başladı. Meteoroloji ise felakete neden olan sağanağa ilişkin ‘turuncu kod’ uyarısını kaldırıp bunu ‘yeşil’e çevirdi.

Kepez Devlet Hastanesi’nde, dün sabah saatlerinde aşırı yağış nedeniyle yaşanan olumsuzluklar hızlıca giderilip kesintisiz hizmete devam edildi. Şehzade Korkut, Elmalılı Hamdi Yazır ve Muratpaşa yurtlarının bodrum katlarında biriken sular tahliye edildi. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü’ne ait Gıda Kontrol Laboratuvarı’nın bodrum katındaki suyun tahliyesi devam ediyor.

Kepez ilçesinde 109 okulun 24’ünün bahçesine su doldu. 27 okulun elektrik sistemlerinde arızalar meydana geldi. 22 okulun çatısı su akıttı, 24 okulun bodrum katını, 9 okulun spor salonunu ve 3 okul pansiyonunu su bastı. Muratpaşa ilçesinde 7 okulun bodrum katlarında su baskınları oldu ve bahçeleri suyla doldu.

Bölgede Afyonkarahisar, Aydın, Burdur, İzmir, Denizli, Konya, Isparta, Ankara, Düzce, Eskişehir, Mersin illerinden gelen destek ekipleriyle 2 bin 544 personel, 432 araç, 356 motopomp ve 7 bot görev yapıyor.

Afet Zarar Tespit Grubu’na 4 bin 109 başvuru yapılırken, 140 konuta ait zarar tespiti belirlendi. Bugün 360 kişiden oluşan zarar tespit ekipleri çalışmalarını sürdürüyor. Kepez ilçesi Güneş Mahallesi’nde riskli görülen 1 binanın tedbiren tahliye edilmesine karar verildi. Tahliye edilen ve barınma talebi olan 26 vatandaşa geçici barınma imkanı sağlandı. Bugün diğer hasar ihbarlarına yönelik saha çalışmaları sürdürülecek.

ZARARIMIZ YOK AMA…

Muratpaşa ilçesinde karton bardak ve ambalaj fabrikası Kutluhan Karamahmutoğlu, yaşanan felaket ile ilgili şunları söyledi: Kentimiz iki gündür çok şiddetli yağmur altında. Son yılların en büyük doğa olayını yaşıyor Antalya. Çok şükür işletmemizde bir zararımız yok ancak çalışmalarımıza ara vermek zorunda kaldık. Birçok esnaf arkadaşımızın işyerlerini ve evini su bastı. Ekipler çalışmalarına devam ediyor.

HER ŞEYİM GİTTİ

Yeşildere Mahallesi’nde evi su basan Aynur Derge, gece saatlerinde yağışın arttığını, kapı ve camlarından içeriye suların girmeye başladığını söyledi. Evi su basınca üst kattaki komşusuna sığındıklarını anlatan Derge, “Her şeyim gitti, eşyalarım su içinde kaldık. Bir şey yapamaz olduk, kızımın odası, banyo ve evin her yerini su bastı, ne yapacağız bilmiyoruz. Kapılar kırıldı, çok mağdur olduk.” dedi.

KURYELERİN YASAĞI KALKTI

Antalya Valiliği, Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı, Muratpaşa ilçelerinde olumsuz hava koşulları nedeniyle moto kuryelerin trafiğe çıkışına yönelik kısıtlamayı ise kaldırdı.

CENAZESİ AİLESİNE TESLİM EDİLDİ

Kepez ilçesinde alt geçitte itfaiye ekiplerinin su ve çamur tahliye çalışmaları sırasında otomobilden cansız bedeni çıkarılan Halil Yıldız’ın (47) Antalya Adli Tıp Kurumu’ndaki otopsi işlemleri tamamlandı. Yıldız’ın naaşı ailesine teslim edildi. Yıldız’ın cenazesini teslim alan oğulları Akın, Umut ile yakınları ve mesai arkadaşları üzüntü yaşadı.

KOMANDOLARDAN SU TAHLİYESİ

Muratpaşa’daki tek katlı evlerin ve iş yerlerinin bulunduğu Yeşildere Mahallesi’nde yaşayanlar, dün evlerinden tahliye edildi. 300 evin su baskınlarından zarar gördüğü mahallede, bugün, sabah saatlerinde vatandaşlar evlerine gelerek biriken suları tahliye edip eşyalarını kurtarmaya başladı. İl Jandarma Komutanlığı’nın jandarma komando ekipleri de mahalleye gelerek destek verdi.

300 komando ellerinde süpürge ve küreklerle evlerin içinde ve bahçelerde biriken suyu tahliye etti. Ekipler vatandaşlara ihtiyaçlarının olup olmadığını da sordu, hasar tespiti yaptı.

KALEİÇİ YAT LİMANI’NDA SURLAR YIKILDI

Antalya’nın tarihi Kaleiçi’nde Yat Limanı’nın bulunduğu bölgedeki surların bir kısmı, gece saatlerinde çöktü. Üzerinde daha önceden bir restoranın bulunduğu ancak kapandığı belirtilen surlar, Yat Limanı’nda Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne ait tuvalete yıkıldı. Tuvaletin duvarının bir kısmı da devrildi.

Surların bir kısmının yıkıldığı ve diğer kısımlarının yıkılma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu alanda emniyet şeridi çekilerek giriş yasaklandı.

Antalya’da sağanak felaketinden etkilenen vatandaşların yardımına, itfaiye ve belediye ekiplerinin yanı sıra Jandarma Arama Kurtarma (JAK) ekipleri de koştu. Muratpaşa ilçesi Yeşildere Mahallesi’nde evleri su altında kalan ailelerin yardımına giden JAK ekipleri, süpürgelerle evleri temizleyip, su içerisinde kalan malzemeleri dışarı çıkardı. Bir jandarma ise evin içerisinde ıslanan Türk bayrağını düzelttikten sonra katlayıp, kanepenin üst kısmına bıraktı.

SU SEVİYESİ 1.5 METRE

Evini su basan ve jandarma ekiplerinin yardımıyla evi temizlenen Bülent Gembeş ise yağmura uykuda yakalandıklarını söyledi. Gembeş, “Babam 90 yaşında, o da ilk kez böyle bir şey yaşadıklarını söyledi. Ne yapacağımızı şaşırdık ve kendimizi dışarıya zor attık. Su seviyesi 1,5 metre kadar vardı. Evin içerisi suyla dolu. Emekli maaşımla inşallah tekrar evimi kurmaya çalışacağım. Jandarmadan Allah razı olsun, sular altında kalan eşyaları çıkartıyorlar. Biz de kurtarılacakları kurtaracağız, sonrasında elimizden geleni yapacağız” diye konuştu.

PLAKALAR YOL KENARLARINA BIRAKILDI

Şiddetli yağış sonrası yollardaki su birikintileri nedeniyle araçların plakaları düştü. Düşen plakaları vatandaşların ya bir elektrik trafosunun yanına ya da bir ağacın kenarına bıraktıkları görüldü. Vatandaşlar plakaları sosyal medya hesaplarından da paylaşarak düşüren vatandaşların bulmasını sağlamaya çalışıyor.